Mart, 2025-Yil
660
MAKTABDA ELEMENTAR FUNKSIYALAR UCHUN FUNKSIYA LIMITINI
O'RGATISH METODIKASINI ISHLAB CHIQISH VA ASOSLASH
Toxirov Abror Axrorovich
Andijon davlat pedagogika instiuti, Matematika va informatika kafedrasi o’qituvchisi,
e-mail:
abrorbekt985@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15120997
Matematika ta'limi zamonaviy dunyoda muhim rol o'ynaydi, chunki u mantiqiy fikrlash,
masalalarni hal qilish va ilmiy yondashuvni rivojlantirishga yordam beradi
[1]
. Funksiya limiti
tushunchasi matematik analizning asosiy tushunchalaridan biri bo'lib, u yuqori matematika va
ilmiy tadqiqotlarda keng qo'llaniladi
[3]
.
Biroq, maktab dasturlarida bu tushunchani o'rgatishda metodik yondashuvlar yetarlicha
samarali emas. Ushbu tadqiqotning maqsadi maktab o'quvchilariga elementar funksiyalar uchun
funksiya limitini o'rgatishning yangi metodikasini ishlab chiqish va uni amaliyotda sinovdan
o'tkazish orqali asoslashdir.
Funksiya limiti tushunchasi matematik analizning asosiy tamoyillaridan biri bo'lib, u
funksiyaning ma'lum bir nuqtadagi xatti-harakatini tavsiflaydi. Elementar funksiyalar (masalan,
ko'phadlar, trigonometrik funksiyalar, eksponensial va logarifmik funksiyalar) maktab
matematikasining asosiy qismidir
[2]
.
Hozirgi vaqtda maktab dasturlarida funksiya limitini o'rgatishda asosan an'anaviy usullar
qo'llaniladi, bu esa o'quvchilarning tushunchasini chuqurlashtirishda cheklovlar yaratadi
[4]
.
Xalqaro tajriba shuni ko'rsatadiki, vizual va interaktiv usullar orqali limit tushunchasini
o'rgatish samaraliroq natijalar beradi.
Tadqiqotning eksperimental qismi 10-11-sinf o'quvchilari orasida o'tkazildi. Yangi
metodika vizual materiallar, interaktiv dasturlar va amaliy misollar asosida ishlab chiqildi
[5]
.
Eksperiment davomida o'quvchilarning bilim darajasi testlar va so'rovnomalar orqali
baholandi. Ma'lumotlarni tahlil qilish uchun statistik usullar qo'llanildi.
Eksperiment natijalari shuni ko'rsatdiki, yangi metodikani qo'llash orqali o'quvchilarning
funksiya limiti tushunchasini tushunish darajasi sezilarli darajada oshdi
[1]
.
Test natijalari statistik jihatdan ishonchli bo'lib, yangi usulning samaradorligini tasdiqladi.
Grafiklar va jadvallar orqali o'quvchilarning bilim darajasidagi o'zgarishlar aniq ko'rsatildi.
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, yangi metodika maktab ta'limida funksiya limitini
o'rgatishni yanada samarali qiladi
[2]
.
Mart, 2025-Yil
661
Ushbu metodikani maktab dasturiga kiritish tavsiya etiladi. Keyingi tadqiqotlar uchun
boshqa matematik tushunchalarni o'rgatish metodikalarini ishlab chiqish va ularni sinovdan
o'tkazish mumkin.
REFERENCES
1.
Abramov, A. M., & Zimina, O. V. (2018).
2.
Matematika: Uchebnoe posobie dlya starshix klassov [Mathematics: Textbook for senior
classes]. Moscow: Prosveshchenie.
[1]
3.
Kolmogorov, A. N., Abramov, A. M., & Dudnitsyn, Y. P. (2020).
[2]
4.
Algebra i nachala analiza: Uchebnik dlya 10-11 klassov [Algebra and calculus: Textbook
for 10-11 grades]. Moscow: Prosveshchenie.
5.
Stewart, J. (2021). Calculus: Early transcendentals (9th ed.). Cengage Learning.
[3]
6.
Lysenko, F. F., & Kulabukhov, A. Y. (2019).
7.
Metodika prepodavaniya matematiki v shkole [Methods of teaching mathematics in
schools]. Rostov-na-Donu: Feniks.
[4]
8.
5. Tall, D. (2019). Advanced mathematical thinking. Springer.
[5]
