521
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
TA’LIMDA ELEKTRON O‘QUV-USULIY MAJMUANIG O’RNI VA AHAMIYATI
Soatboyeva Charos Erkin qizi
Jubatbayeva Matlyuba Muratbay qizi
Esenbayev Temur Salavat og’li
Akmanov Jahongir Mahsud og’li
Mustafayev Erlan Batirbekovich
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabalari
https://doi.org/10.5281/zenodo.15190737
Annotatsiya.
Ushbu maqolada elektron o‘quv-uslubiy majmua (EO‘UM) tushunchasi,
uning tarkibiy tuzilishi hamda ta’lim jarayonidagi o‘rni va ahamiyati yoritilgan. EO‘UM
zamonaviy ta’lim texnologiyalarining ajralmas qismi bo‘lib, talabalar bilimini mustahkamlash,
ta’lim jarayonini interaktiv qilish va o‘quv materiallaridan samarali foydalanishga xizmat
qiladi.
Kalit so’zlar:
EO‘UM, axborot texnologiyalar, electron, fan dasturi, o‘qitish metodikasi.
THE ROLE AND SIGNIFICANCE OF ELECTRONIC EDUCATIONAL AND
METHODOLOGICAL COMPLEX IN EDUCATION
Abstract.
This article discusses the concept of electronic educational and methodological
complex (EO'UM), its structural structure, and its role and significance in the educational
process. EO'UM is an integral part of modern educational technologies, which serves to
consolidate students' knowledge, make the educational process interactive, and effectively use
educational materials.
Keywords:
EO'UM, information technologies, electronic, science program, teaching
methodology.
РОЛЬ И ЗНАЧЕНИЕ ЭЛЕКТРОННОГО УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКОГО
КОМПЛЕКСА В ОБРАЗОВАНИИ
Аннотация.
В статье рассматривается понятие электронного учебно-
методического комплекса (ЭУМК), его структурная структура, роль и значение в
образовательном процессе. Электронное обучение является неотъемлемой частью
современных образовательных технологий, помогая закреплять знания студентов,
делать образовательный процесс интерактивным, эффективно использовать учебные
материалы.
Ключевые слова:
EOUM, информационные технологии, электроника, научная
программа, методика преподавания.
522
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Kirish:
Axborot texnologiyalari jadal rivojlanib borayotgan XXI asrda ta’lim jarayonini
modernizatsiya qilish muhim vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda. An’anaviy o‘quv-uslubiy
majmualarning elektron shaklga o‘tkazilishi nafaqat ta’lim jarayonini soddalashtiradi, balki
uning interaktiv va zamonaviy formatga o‘tishini ta’minlaydi. Elektron o‘quv-uslubiy majmua
talabalar uchun mustaqil ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytiradi va o‘quv materiallarini
yaxshiroq o‘zlashtirishga yordam beradi. Majmuaning maqsadi va vazifalari – ushbu
majmuaning o‘quv jarayonidagi o‘rni va undan qanday foydalanish mumkinligi tushuntiriladi.
Fan dasturi – kurs mavzulari, o‘quv soatlari taqsimoti va asosiy yo‘nalishlar bayon
qilinadi.
O‘qitish metodikasi – talabalarning bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan
usullar bayon etiladi.
Elektron o‘quv-uslubiy majmua (EO‘UM) tushunchasi
Elektron o‘quv-uslubiy majmua – bu ma’lum bir fan yoki kurs bo‘yicha talabalar va
o‘qituvchilar uchun elektron shaklda tayyorlangan ta’lim resurslari to‘plamidir. EO‘UM
zamonaviy axborot texnologiyalari asosida yaratilgan bo‘lib, o‘quv jarayonini yanada samarali
va interaktiv qilishga xizmat qiladi.
EO‘UMning tuzilishi va tarkibi
Elektron o‘quv-uslubiy majmua odatda quyidagi asosiy tarkibiy qismlardan iborat:
1.
Titul varag‘i
: Fan nomi, Muallif(lar), Oliy ta’lim muassasasi va kafedra nomi,
Yaratilgan yil
2.
O‘quv fanining dasturi
: Fan maqsadi va vazifalari, O‘quv rejadagi o‘rni, Fanning
tarkibiy tuzilishi, O‘quv soatlar taqsimoti.
3.
Ma’ruza matnlari:
Asosiy nazariy materiallar, Grafika, diagrammalar, jadvallar
multimedia resurslari (video, audio)
4.
Amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari:
Amaliy topshiriqlar, misollar va echimlar
eksperiment natijalari.
5.
Mustaqil ishlar va ularni bajarish bo‘yicha ko‘rsatmalar:
Talabalar uchun mustaqil
topshiriqlar, tavsiya etilgan adabiyotlar
6. Test va nazorat materiallari: Oraliq va yakuniy nazorat testlari, masalalar va ularning
echimlari, baholash mezonlari
7.
Elektron resurslar va qo‘shimcha materiallar:
internet manbalari, elektron kitoblar
va maqolalar, dasturiy ta’minot va interaktiv platformalar
Asosiy qism
Nazariy materiallar – ma’ruzalar matni, taqdimotlar va tushuntiruvchi hujjatlar.
Amaliy mashg‘ulotlar – laboratoriya ishlari, topshiriqlar va masalalar yechimi.
523
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Interaktiv materiallar – videodarslar, audio-ma’ruzalar, testlar va multimedia resurslar.
MUHOKAMA:
Elektron o‘quv-uslubiy majmua (EO‘UM) – bu ta’lim jarayonini
interaktiv va raqamli formatda tashkil qilishga mo‘ljallangan elektron resurslar to‘plami. EO‘UM
tarkibiga ma’ruza matnlari, interaktiv topshiriqlar, test materiallari, laboratoriya ishlarini bajarish
bo‘yicha yo‘riqnomalar, video va audio darsliklar, multimediya elementlari hamda boshqa o‘quv
resurslari kiradi.
EO‘UMning asosiy vazifalari:
O‘quv jarayonini soddalashtirish va interaktiv qilish;
Talabalarning mustaqil ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirish;
Bilimlarni masofaviy shaklda o‘zlashtirish imkonini yaratish;
O‘qituvchilarga o‘quv jarayonini samarali tashkil etish va baholash imkoniyatini berish.
2. EO‘UMning tarkibiy tuzilishi
EO‘UM quyidagi asosiy qismlardan iborat bo‘ladi:
2.1. Titul varag‘i
Bu qismda quyidagi ma’lumotlar keltiriladi:
Fan nomi;
Muallif(lar);
Oliy ta’lim muassasasi va kafedra nomi;
EO‘UM yaratilgan yil.
2.2. O‘quv dasturi
Ushbu bo‘limda o‘quv fanining maqsadi, vazifalari va tuzilishi keltiriladi.
O‘quv dasturi quyidagi tarkibiy qismlarni o‘z ichiga oladi:
Fan maqsadi va vazifalari;
O‘quv soatlari taqsimoti;
Fanni o‘rganish natijasida egallanishi lozim bo‘lgan bilim, ko‘nikma va kompetensiyalar;
Fan bo‘yicha taqdim etiladigan mavzular.
2.3. Ma’ruza materiallari
Fan bo‘yicha nazariy ma’lumotlar;
Diagramma, jadval, grafik va multimedia materiallari;
Virtual laboratoriyalar va interaktiv mashg‘ulotlar.
2.4. Amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari
Talabalarga beriladigan amaliy topshiriqlar;
Mashg‘ulot davomida bajariladigan ishlar bo‘yicha ko‘rsatmalar;
Eksperiment natijalari va ularni tahlil qilish usullari.
2.5. Mustaqil ishlar va ularni bajarish bo‘yicha ko‘rsatmalar
524
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Mustaqil topshiriqlar va ularni bajarish bo‘yicha tavsiyalar;
Tavsiya etilgan adabiyotlar va internet manbalari;
Mustaqil o‘rganish uchun multimediya resurslari.
2.6. Nazorat va baholash materiallari
Oraliq va yakuniy nazorat testlari;
Masalalar va ularning echimlari;
Talabalar bilimini baholash mezonlari.
2.7. Qo‘shimcha elektron resurslar
Internet manbalari;
Elektron kitoblar, maqolalar va ilmiy ishlar;
Ta’lim platformalari va dasturiy ta’minot.
3. EO‘UMning afzalliklari
EO‘UM an’anaviy ta’lim materiallariga qaraganda bir qator ustunliklarga ega:
Interaktivlik – video, animatsiya, simulyatsiyalar va ovozli materiallardan foydalanish
imkoniyati mavjud;
Qulaylik va foydalanish osonligi – talabalar materiallardan istalgan joy va vaqtda
foydalanishi mumkin;
Samarali nazorat tizimi – avtomatlashtirilgan test va topshiriqlar orqali bilimlarni
baholash imkoniyati mavjud;
Resurslarni yangilash imkoniyati – materiallarni doimiy ravishda yangilab borish va
qo‘shimchalar kiritish mumkin.
4. EO‘UMni yaratishda e’tibor berilishi lozim bo‘lgan jihatlar
Didaktik talablar – EO‘UM o‘quv dasturiga muvofiq bo‘lishi kerak;
Texnik talablar – materiallar har xil qurilmalarda ishlashi kerak (kompyuter, planshet,
smartfon);
Interaktivlik darajasi – foydalanuvchilar bilan o‘zaro aloqada bo‘ladigan elementlar
kiritilishi lozim
Dizayn va qulay interfeys – vizual jihatdan tushunarli va oddiy navigatsiya tizimiga ega
bo‘lishi zarur.
3. Nazorat va baholash tizimi
Test topshiriqlari – mavzular bo‘yicha bilimlarni tekshirish uchun interaktiv savollar.
Nazorat savollari va topshiriqlar – bilimlarni mustahkamlash va baholash uchun nazorat
ishlari.
Loyiha va esse topshiriqlari – talabalarning mustaqil tahliliy fikrlashini rivojlantirish
uchun ijodiy topshiriqlar.
525
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Elektron o‘quv-uslubiy majmuaning ahamiyati
Elektron o‘quv-uslubiy majmualar ta’lim sifatini oshirishda va ta’lim jarayonini
innovatsion tashkil etishda muhim rol o‘ynaydi. Ularning asosiy afzalliklari quyidagilardan
iborat:
1. Masofaviy va mustaqil ta’lim imkoniyati
Elektron majmualar masofaviy ta’lim uchun muhim vosita hisoblanadi. Talabalar istalgan
vaqtda va joyda bilim olish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
2. O‘qitish samaradorligini oshirish
Interaktiv va multimedia materiallar orqali ta’lim qiziqarli va tushunarli bo‘ladi. Vizual
va audio ma’lumotlar yordamida mavzular tezroq o‘zlashtiriladi.
3. Moslashuvchanlik va yangilanish imkoniyati
Elektron o‘quv-uslubiy majmualar tezkor yangilanishi va yangicha ma’lumotlar bilan
boyitilishi mumkin. Bu ta’lim dasturining zamonaviy bo‘lishiga yordam beradi.
4. Ekologik va iqtisodiy samaradorlik
Elektron formatdagi materiallar qog‘oz sarfini kamaytiradi, bu esa ekologik jihatdan
foydali hisoblanadi. Shu bilan birga, bosma darsliklarga nisbatan iqtisodiy jihatdan arzon va
qulay hisoblanadi.
Xulosa:
EO‘UM zamonaviy ta’lim jarayonining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, o‘quv
jarayonini interaktiv va samarali tashkil qilish imkonini beradi. Uning afzalliklari orasida
qulaylik, mustaqil ta’lim olish imkoniyati, interaktivlik va baholash tizimi borligi ta’kidlanishi
lozim. Shuning uchun oliy ta’lim muassasalari EO‘UMni ishlab chiqish va takomillashtirishga
alohida e’tibor qaratishlari kerak.
EO‘UM yordamida talabalar ta’lim olish jarayonini yanada samarali tashkil etib, o‘z
bilim va ko‘nikmalarini mustahkamlashlari mumkin. Shu sababli, raqamli ta’lim
texnologiyalarini rivojlantirish va ularni ta’lim tizimiga keng joriy etish muhim ahamiyat kasb
etadi.
REFERENCES
1.
Najmutdinova, D. K., & Kudratova, N. A. (2015). The application of insulin analogues in
the treatment of type 2 diabetes mellitus: the focus on the cardio protection. Bulletin of the
Karaganda University “Biology medicine geography Series”, 78(2), 70-77.
2.
Шагазатова, Б. Х., Мирхайдарова, Ф. С., Артикова, Д. М., Ахмедова, Ф. Ш., &
Кудратова, Н. А. (2019). Особенности течения сахарного диабета у вич-
инфицированных больных.
526
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
3.
Шагазатова, Б., & Ахмедова, Ф. ПОКАЗАТЕЛИ УРОВНЕЙ ТРАНСАМИНАЗ У
ПАЦИЕНТОВ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА ПРИ ХРОНИЧЕСКОМ
ГЕПАТИТЕ С НА ФОНЕ ГИПОГЛИКЕМИЧЕСКОЙ ТЕРАПИИ. InterConf.–2021
4.
Shagazatova, B. X., & Qudratova, N. A. (2023). Tana vaznini tuzatishning operativ va
operativ bo’lmagan usullari samaradorligini qiyosiy baholash.
5.
Teshaev, O. R., Ruziev, U. S., Shagazatova, B. K., Kudratova, N. A., & Ataliev, A. E.
(2020). Efficacy of Gastric Bypass in the Treatment of Obesity-Associated Carbohydrate
Metabolism Disorders. Indian Journal of Forensic Medicine & Toxicology, 14(4), 7995-
8003.
6.
Mirkhaydarova, F. S., & Axmedova, F. S. (2023). FEATURES OF DIABETES MELLITUS
IN HIV-INFECTED PATIENTS. American Journal of Pediatric Medicine and Health
Sciences, 1(08), 271-275.
7.
Shagazatova, B. K., Axmedova, F. S., & Tuxtamishev, M. K. (2022). PATHOGENETIC
MECHANISM OF DEVELOPMENT OF INSULIN RESISTANCE IN CHRONIC VIRAL
HEPATITIS C. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), 8(2),
137-141.
