ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
743
SAYLOV TIZIMINI TASHKIL ETISH: O‘ZBEKISTONNING SAYLOV HUQUQIDAGI
MUHIM TENDENSIYALARI
Inoqova Oysha Suyun qizi
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti
Xalqaro huquq fakulteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15207649
Annotatsiya.
Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasidagi saylov tizimini tahlil qiladi,
uning huquqiy asoslari, amaliy jarayonlari, ijobiy tomonlari va muammolarini yoritadi.
Tadqiqotda saylov qonunlarining rivojlanishi, siyosiy partiyalarning rolini oshirish, saylov
shaffofligi va raqobatbardoshligi masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, prezidentlik,
parlament va mahalliy saylovlar tizimlari, shu jumladan ovoz berish usullari, saylov
komissiyalarining faoliyati va saylov natijalariga ishonchlilik darajasi baholanadi. Maqolada
O‘zbekiston saylov tizimi AQSh, Germaniya kabi rivojlangan demokratiya davlatlarning saylov
tizimlari bilan solishtiriladi. Xalqaro tajriba asosida saylov qonunchiligini takomillashtirish,
saylov shaffofligini oshirish va fuqarolik jamiyatining ishtirokini kuchaytirish bo‘yicha amaliy
takliflar ishlab chiqilgan. Tadqiqotdan ko’zlangan asosiy maqsad saylov jarayonini huquqiy
asoslarini takomillashtirish va mavjud kamchiliklarni bartaraf etish uchun g’oyalar berishdan
iborat. Tadqiqot jarayonida milliy qonunchilikda qo’llanilayotgan saylov tashkil etish usuli,
saylov va uni tashkil etish to’g’risidagi qarashlar, amaliyot va qonunchilik hujjatlari: tahlil,
funksional, tuzilmaviy, qiyosiy va boshqa usullar vositasida tadqiq etildi.
Kalit so’zlar:
saylov, yalpi ovoz, referendum, konstitutsiya, demokratiya, partiyalar.
ОРГАНИЗАЦИЯ ИЗБИРАТЕЛЬНОЙ СИСТЕМЫ: ВАЖНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ В
ИЗБИРАТЕЛЬНОМ ПРАВЕ УЗБЕКИСТАНА
Aннотация.
Эта статья анализирует избирательную систему Республики
Узбекистан, её правовые основы, практические процессы, положительные стороны и
проблемы. В исследовании рассматриваются вопросы развития избирательных законов,
усиления роли политических партий, прозрачности и конкурентоспособности выборов.
Также оцениваются системы президентских, парламентских и местных выборов,
включая методы голосования, деятельность избирательных комиссий и доверие к
результатам выборов. В статье проводится сравнение избирательной системы
Узбекистана с избирательными системами таких развившихся демократических стран,
как США, Германия. На основе международного опыта разрабатываются практические
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
744
предложения по совершенствованию избирательного законодательства, повышению
прозрачности выборов и укреплению участия гражданского общества. Основной целью
исследования является предложение идей для совершенствования правовых основ
избирательного процесса и устранения существующих недостатков. В процессе
исследования были использованы методы анализа, функциональный, структурный,
сравнительный и другие подходы для изучения практики и законодательства,
касающегося организации выборов и их проведения в национальном законодательстве.
Ключевые слова:
выборы, всенародное голосование, референдум, конституция,
демократия, партии
.
ORGANIZATION OF THE ELECTORAL SYSTEM: IMPORTANT TRENDS IN
UZBEKISTAN'S ELECTORAL LAW
Abstract
. This article analyzes the electoral system of the Republic of Uzbekistan, its
legal foundations, practical processes, positive aspects, and challenges. The research addresses
the development of electoral laws, the enhancement of political parties' roles, and issues related
to election transparency and competitiveness. It also evaluates the presidential, parliamentary,
and local election systems, including voting methods, the activities of electoral commissions, and
the reliability of election results. The article compares Uzbekistan's electoral system with the
systems of developed democracies such as the United States, Germany. Based on international
experience, practical proposals are developed to improve electoral legislation, increase election
transparency, and strengthen the participation of civil society. The main goal of the research is
to provide ideas for improving the legal foundations of the electoral process and eliminating
existing shortcomings. The research process involved methods such as analysis, functional,
structural, comparative, and other approaches to examine the practices and legal documents
related to the organization and conduct of elections in the national legislation.
Keywords:
election, popular vote, referendum, constitution, democracy, parties.
Kirish
Zamonaviy dunyoda demokratik institutlarning rivojlanishi davlatlar ichki siyosatining
muhim ko‘rsatkichlaridan biriga aylangan. Bunda saylov tizimining shaffof, adolatli va samarali
bo‘lishi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Saylovlar – fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtirokini
taʼminlovchi siyosiy huquqi sanaladi. Konstitutsiyamizda ham Saylov tizimi va uni tartibga
solish bo’yicha alohida bob ajratilgan. Bejiz, saylov huquqi sohasidagi tamoyillar va standartlar
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
745
1948 yildagi Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida aks etmagan. Qolaversa, hozirda erkin
saylov tashkil qilinishi va o‘tkazilishini taʼminlash sohasida 20 dan ortiq universal va mintaqaviy
xalqaro shartnomalar amal qiladi.
1
O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan buyon saylov
mexanizmlarini demokratlashtirish, fuqarolarning siyosiy ishtirokini kengaytirish va ovoz berish
jarayonlarini ochiq qilish yo‘lida muhim islohotlarni amalga oshirmoqda. Bu jarayonni tartibga
solish, yanada rivojlantirish va shaffoflikni ta’minlash uchun 2019-yil 25-iyun kunida
“O’zbekiston Respublikasining Saylov kodeksi” qabul qilindi. Bu hujjatda barcha saylov
jarayonidagi chora-tadbirlar yoritilgan bo’lib, noaniqlik va mavhumliklarga chek qo’yuvchi
vositaga aylandi.
So’nggi yillarda O‘zbekistonda o‘tkazilgan Prezidentlik va Parlament saylovlari
mamlakatimizda saylov jarayonlarining yangi bosqichga ko‘tarilishini ko‘rsatdi. Yurtimizda
saylov o’tkazishning asosiy prinsiplari etib umumiylik, tenglik va to’g’ridan-to’g’ri saylov
huquqi belgilandi.
2
Aynan shu prinsiplardan kelib chiqib saylovlar ochiq va oshkora o’tkaziladi.
Biroq, saylov tizimining ba’zi jihatlari, masalan:
Saylov qonunchiligida noaniqliklar va qonun hujjatlarining amaliyot bilan har doim ham
mos kelmasligi;
Ovoz berish va hisoblash bosqichlarida shaffoflikning yetarli emasligi;
Fuqarolarning saylovlarga ishtirok etish darajasining pastligi;
Partiyalararo raqobatning sustligi va muxolifatning cheklangan imkoniyatlari
kabi muammolar hali ham mavjud. Shu sababli, O‘zbekistonda saylov tizimini yanada
takomillashtirish, xalqaro standartlarga moslashtirish va fuqarolarning ishonchini oshirish uchun
chuqur tahliliy ishlar olib borish zarur.
Ushbu ilmiy maqolaning asosiy maqsadi – O‘zbekiston Respublikasining saylov tizimini
tahlil qilish, uning amaldagi qonun hujjatlarini va amaliyotini xalqaro demokratik standartlar
nuqtai nazaridan baholash, shuningdek, mavjud kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha amaliy
takliflar ishlab chiqishdan iborat.
Dastavval, Saylov qonunchiligining huquqiy tahlili ya’ni O‘zbekiston Konstitutsiyasi,
Saylov kodeksi va boshqa normativ hujjatlarning zamonaviy talablarga mosligini tahlil qilishdan
boshlaymiz. Yurtimizning saylov qonunchiligi zamonaviy talablar va xalqaro standardlar bilan
moslashgan bo’lishiga qaramay, hali ham ba’zi sohalarda yangilanishga muhtoj. Saylov
Fuqarolarning saylov huquqi va kafolatlari
2
O’zbekiston respublikasi saylov kodeksi
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
746
jarayonlari hali hanuz qog’ozga yozib ovoz berish usulida o’tkaziladi va bu moliyaviy xarajatlar
va tabiiy resurslarga ziyon yetkazishga olib kelishini yaqqol isbot deyishimiz mumkin. Yana bir
kamchiliklardan biri saylov jarayonlarining amaliy tahlili – ovoz berish, hisoblash, qayta sanash
bosqichlaridagi muammolar deyish mumkin, chunki bu bosqichni insonlar ya’ni vakolatli
shaxslar amalga oshiradi va hech qanday texnika ishlatilmaydi. Inson omili yo’l qo’yishi
mumkin bo’lgan xatoliklar, uzoq vaqt davomida saylovdan keyingi masalalar bilan band bo’lish
masalalari e’tibordan chetda qolgan.
Tadqiqot natijalari
Saylov o’tkazish demokratik davlat barpo etilganidan buyon mavjud bo’lib, vaqt o’tgan
sari bu jarayon rivojlantirilib borilmoqda.
Qayd etish lozimki, Konstitutsiyamizning 128-moddasida O‘zbekiston Respublikasining
fuqarolari davlat hokimiyati vakillik organlariga saylash va saylanish huquqiga egadirlar. Har bir
saylovchi bir ovozga ega. Ovoz berish huquqi, o‘z xohish-irodasini bildirish tengligi va erkinligi
qonun bilan kafolatlanadi”,
3
deb belgilangan. Fuqarolarning bu huquqini to‘la ro‘yobga chiqarish
uchun so‘nggi yillarda saylovga oid qonunchilikni xalqaro standartlarga mos ravishda
takomillashtirishga alohida eʼtibor qaratildi. Natijada xorijda vaqtincha yashab turgan mehnat
muhojirlari, talabalar va boshqa yurtdoshlarimiz saylovda ishtirok etishi uchun keng sharoitlar
yaratildi. Ozodlikdan mahrum etilgan mahkumlarga ovoz berish imkoniyati yaratildi. Aytish
joizki, ushbu normalar baʼzi demokratik davlatlar qonunchiligida ham mavjud emas. Quyida
O’zbekiston respublikasi saylov tizimi va boshqa rivojlangan davlatlarning saylov tizimi
to’g’risida qiyoslama jadvalni ko’rishimiz mumkin:
O’zbekiston, AQSH va Germaniya saylov tizimi to’g’risida taqqoslama jadval
Kriteriyalar
O’zbekiston
AQSH
Germaniya
Konstitutsiyaviy
asos
Konstitutsiyada ko’p
partiyaviylik va
erkin saylovlar
kafolatlanadi(2023)
Konstitutsiya va
shtat qonunlari bilan
tartibga solinadi
Asosiy
qonun(Grundgesetz) bilan
belgilanadi
Ovoz berish
usuli
Qog’oz va elektrion
variantlar
aralash(asosan
qog’oz)
Asosan qog’oz
orqali, ba’zi
shtatlarda electron
variantlar sinovdan
o’tkazilmoqda
Qog’oz orqali, pochta
orqali ovoz berish
imkoniyati mavjud
Saylovchilar
ishtiroki(oxirgisi)
~70%
~66%
~76%
Saylov
Markaziy Saylov
Har bir shtatni
Federal va mahalliy
3
O’zbekiston respublikasi Konstitutsiyasi
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
747
komissiyasi
tuzilishi
Komissiyasi
mustaqil saylov
komissiyalari
mavjud(bipartisan
tizimi)
mustaqil
komissiyalar(partiyalar
nazorati ostida)
Xalqaro ekspertlar saylash huquqiga ega bo‘lgan va harakatlanish erkinligi cheklangan
yopiq muassasalarda saqlanayotgan shaxslarni qo‘rqitilishi mumkinligi nuqtai nazaridan juda
zaif elektorat segmenti deb hisoblaydi.
O’zbekistonda mustaqillikdan so’ng saylov jarayonlari takomillashtirildi, xususan
mustaqillikdan so’ng shu kungacha 7 marta prezidentlik saylovi o’tkazilgan. Ilk bor prezidentlik
saylovi 1991-yilda o’tkazilgan va aholi ishtiroki o’ta yuqoriligi bilan yodda qolgan. Jami
ro’yxatga olingan fuqarolarning 94,2% saylovda faol qatnashgan. Keyingi prezidentlik saylovi
2000-yili o’tkazilgan, unda 12 million 746 ming 903 kishi ro’yxatdan o’tgan va 12 million 123
ming 199 saylovchi ishtirok etgan. Bu esa ro’yxatdan o’tgan saylovchilarning umumiy
miqdorining 95,10% qatnashganini ko’rsatadi.
4
2007-yil 16 million 297 ming 400 nafar saylovchi ro’yxatga olingan, shundan 14 million
765 ming 444 nafar yoki 90,6 foiz ovoz berishda ishtirok etgan. Bu ko’rsatkichlardan sezish
mumkinki O’zbekiston aholisi yurtboshi-prezidentni tayinlashga va siyosiy jarayonlarga befarq
bo’lmagan. Keyingi yillarda, xususan 2015, 2016, 2021 va 2023-yillarda ro’yxatga olingan
saylovchilarning 80 foizidan ortig’i faol ishtirok etishgan.
Xorijiy adabiyotlar tahlili shuni ko’rsatadiki, ayrim olimlar saylov tizimini yaratishga va
uni yanada samarali bo’lishi va tartibga solishning miqdoriy yondashuvlariga alohida e’tibor
qaratishadi. Bunda jarayonni shaffof, ochiq va oshkora tashkil etish uchun xorijiy tajriba
metodlari, iqtisodiy ta’sir tahlillari va boshqa ko’rsatkichlari muhokama qilish e’tibor doirasida
bo’ladi.
5
Taraqqiy etgan demokratik huquqiy davlatlarda saylovlarning adolatli o‘tishi har bir
saylovchining ovoz berish jarayonida ishtirok etishini taʼminlash borasida yaratilgan shart-
sharoitlarning saylovchi-fuqarolar uchun qulayligi, kengligi hamda huquqiy asosga ega ekani
bilan belgilanadi. O‘zbekiston milliy saylov qonunchiligida ham barcha saylovchilarga ovoz
berish jarayonida to‘sqinliksiz ishtirok etishini taʼminlash borasida muhim qoidalar belgilangan.
Ulardan biri saylovchilarning muddatidan oldin ovoz berish huquqi institutidir. Qayd
etish lozimki, saylovlarda muddatidan oldin ovoz berish tartibi ilg‘or xorijiy davlatlarda,
Foto: O‘zbekistonda o‘tgan barcha prezidentlik saylovlari — Uzbekistan News | DARYO.UZ
5
Rayanov F.M. Teoriya gosudarstva i prava [Theory of Government and Rights]. Moscow, Jurist Publ., 2002.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
748
xususan, Germaniya, Fransiya, Rossiya, Finlyandiya, Norvegiya, Polsha, Ruminiya va boshqa
ko‘plab davlatlarda mavjud.
Bir qator ilg’or xorijiy davlatlar qatorida O’zbekiston Respublikasida ham muddatidan
avval ovoz berish huquqi fuqarolarga taqdim etilgan. O‘zbekiston Respublikasi Saylov
kodeksining 57-moddasiga muvofiq, saylov kuni o‘z yashash joyida bo‘lish imkoniyatiga ega
bo‘lmagan saylovchi muddatidan oldin ovoz berish huquqiga egadir. Muddatidan oldin ovoz
berish saylovga o‘n kun qolganida boshlanadi va saylovga uch kun qolganida tugallanadi.
Fransiyalik va Germaniyalik Maurice Duverger (“Siyosiy partiyalar”) va Arend Lijphart
(“Demokratik rejimlar”) kabi olimlar saylov tizimlari va ularning demokratiyaga ta’sirini tahlil
qilishgan. Ularning fikricha, proporsional va ko‘pchilik saylov tizimlari turli davlatlarda turli
ta’sir ko‘rsatadi. Arend Lijphart o’zining “Patterns of democracy” nomli kitobida demokratiyaga
asoslangan davlat barpo etishning qanchalik dolzarbligi, saylovning ahamiyati haqida batafsil
to’xtalgan. Aynan ushbu ilmiy qo’llanma Yale Universiteti tomonidan nashrdan chiqarilgan va
bu universitet huquqiy fan modullarida bu qo’llanmadan keng foydalanishadi.
2022-yil 17-oktyabrda MDH davlatlari saylov organlari rahbarlarining maslahat kengashi
tuzildi. Ushbu loyiha yuzasidan O‘zbekiston Markaziy saylov komissiyasining Mustaqil
Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH) davlatlari saylov organlari rahbarlarining maslahat kengashini
tuzish bo‘yicha tashabbusi qo‘llab-quvvatlandi. "MDH doirasida maslahat organini tashkil etish
tashabbusi MDHga a’zo davlatlar saylov organlari o‘rtasidagi hamkorlikni ta’minlash maqsadida
O‘zbekiston Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ilgari surildi",
6
- deyiladi xabarda.
O’zbekistonda Markaziy saylov komissiyasi tajribasi va metodlari bir qator MDH davlatlari
tomonidan maqullanib iliq qarshi olindi. Saylov komissiyasi a’zolari olimlari saylov tizimini
oshkora va shaffof o’tkazishni keng muhokama qilishdi.
Tadqiqot natijalari tahlili
Zamonaviy saylov tizimlari demokratik jamiyatlar uchun asos boʻlib, ularning ishlash
samaradorligi qonuniyat, shaffoflik va ishonchlilik tamoyillariga bogʻliq. Tadqiqotlar shuni
koʻrsatadiki, saylov jarayonining muvaffaqiyati bir qator omillarga, jumladan saylov
qonunchiligining aniqligi, saylov mexanizmlarining zamonaviy texnologiyalar bilan
jihozlanganligi va fuqarolarning saylov madaniyatiga ega boʻlishiga bogʻliq (Norris, 2017).
Demak, demokratiyaga asoslangan rivojlangan davlat barpo etishda uni
boshqarish muhim va bunday vazifani ishonchli vakolatli organlarga topshirish muhim jarayon.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
749
Saylovlarning halol va adolatli boʻlishi uchun shaffoflik va mustaqil nazorat mexanizmlari
muhim ahamiyatga ega. Dahl (1989) oʻzining "Demokratiya va uning tanqidchilari" asarida
taʼkidlaganidek, demokratik saylovlar fuqarolarning ovoz berish huquqini himoya qilishi va
saylov natijalariga ishonch hosil qilishi kerak. Xalqaro tajribalar shuni koʻrsatadiki, saylov
komissiyalarining mustaqilligi va saylov jarayonining ochiqligi saylovlarning ishonchliligini
oshiradi (Birch, 2011).
Oʻzbekistonda saylov tizimini takomillashtirish boʻyicha olib borilayotgan islohotlar, shu
jumladan raqamlashtirish va elektron ovoz berish tizimlarini joriy etish, saylovlarning
shaffofligini oshirishga yordam beradi (Xabibullayev, 2022).
Zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishi saylov jarayonlarini yanada ishonchli va
qulay qilmoqda. Masalan, Estoniya elektron ovoz berish tizimini muvaffaqiyatli joriy etgan
mamlakatlardan biri boʻlib, bu usul saylov ishtirokini oshirishga yordam bergan (Alvarez et al.,
2009). Biroq, baʼzi tadqiqotchilar kiberxavfsizlik tahdidlari tufayli elektron saylovlarning
ishonchliligi haqida shubha bildiradilar (Krimmer et al., 2017).
Saylovlarda ishtirok darajasi demokratiyaning salohiyatini koʻrsatuvchi muhim
koʻrsatkich hisoblanadi. Franklin (2004) taʼkidlashicha, saylov ishtirokining pastligi siyosiy
beparvolik yoki saylov tizimiga ishonchsizlik natijasida yuzaga kelishi mumkin. Shuning uchun,
saylov oldi targʻibotlari va fuqarolarni saylov ahamiyati haqida o‘qitish samarador saylovlar
uchun muhimdir.
Xulosa
Saylov tizimi demokratik jamiyatning asosiy institutlaridan biri bo’lib, uning
samaradorligini
mamlakatning
siyosiy
barqarorligi
va
fuqarolarning
ishonchini
mustahkamlashda hal qiluvchi rol o’ynaydi.Tadqiqotlar shuni ko’rsatadii, halol va shaffof
saylovlar o’tkazish uchun quyidagi omillarga e’tibor qaratish zarur:
Mustaqil saylov boshqaruvi - Lindberg (2006) ta'kidlashicha, mustaqil saylov
komissiyalari saylovlarning halolligini ta'minlashda asosiy rol o'ynaydi. Ushbu institutlarning
mustaqilligi va professionalligi saylov jarayoniga ishonchni oshiradi.
Innovatsion texnologiyalarning ahamiyati - Goodman (2014) elektron ovoz berish
tizimlarining afzalliklarini ta'kidlab, ularning saylov ishtirokini oshirish va jarayonni
soddalashtirishdagi rolini alohida ta'vsiya qiladi. Biroq, Sussman (2020) bu texnologiyalarni
joriy etishda kiberxavfsizlik tahdidlarini hisobga olish zarurligini ta'kidlaydi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
750
Fuqarolarning ishtirok darajasi - Blais (2006) o'z tadqiqotlarida saylov ishtirokining
demokratik jamiyatlar uchun ahamiyatini ta'kidlab, ishtirokni oshirish uchun strategiyalar ishlab
chiqish zarurligini ko'rsatadi.
O'zbekiston kontekstida, Abdullayev (2023) mamlakatimizda amalga oshirilayotgan
saylov islohotlarini chuqur tahlil qilib, ularning xalqaro standartlarga moslashtirilishi
jarayonidagi yutuqlar va qiyinchiliklarni alohida ta'kidlaydi.
Demak, samarali saylov tizimini shakllantirishda quyidagi yo'nalishlarni inobatga olish
muhim:
o
Saylov qonunchiligini takomillashtirish
o
Mustaqil monitoring mexanizmlarini joriy etish
o
Zamonaviy texnologiyalardan foydalanish
o
Fuqarolik jamiyatining ishtirokini kuchaytirish
Kelajakda saylov tizimlarini takomillashtirish bo'yicha chuqur tadqiqotlar olib borish va
xalqaro tajribalarni o'rganish demokratik jarayonlarni yanada rivojlantirishga xizmat qiladi.
REFERENCES
1.
Alvarez, R. M., Hall, T. E., & Hyde, S. D. (2009). Election Fraud: Detecting and
Deterring Electoral Manipulation. Brookings Institution Press.
2.
Birch, S. (2011). Electoral Malpractice. Oxford University Press.
3.
Dahl, R. A. (1989). Democracy and Its Critics. Yale University Press.
4.
Franklin, M. N. (2004). Voter Turnout and the Dynamics of Electoral Competition in
Established Democracies Since 1945. Cambridge University Press.
5.
Krimmer, R., et al. (2017). The Development of Remote E-Voting Around the World: A
Review of Roads Taken and Not Taken.
6.
Norris, P. (2017). Why Electoral Integrity Matters. Cambridge University Press.
7.
Xabibullayev, R. (2022). Oʻzbekistonda saylov islohotlari: yangi bosqich. "Demokratik
institutlar" jurnali.
8.
Lindberg, S. I. (2006). Democracy and Elections in Africa. Johns Hopkins University
Press.
9.
Goodman, N. (2014). Internet Voting: The Great Debate. Election Law Journal.
10.
Sussman, E. (2020). Cybersecurity in Elections: Models of Interagency Collaboration.
Harvard National Security Journal.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
751
11.
Blais, A. (2006). What Affects Voter Turnout? Annual Review of Political Science.
12.
Saylov qonunchiligi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining
ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
13.
