1010
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
ZAMONAVIY MONUMENTAL RANGTASVIRDA AN’ANAVIY VA INNOVATSION
USLUBLARNING UYG‘UNLIGI
To‘xtayeva Madinabonu Olimovna
Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn instituti
Mahobatli rangtasvir mutaxassisligi 1-kurs magistri
https://doi.org/10.5281/zenodo.15242301
Annotatsiya.
Ushbu maqolada zamonaviy monumental rangtasvirda an’anaviy va
innovatsion uslublarning uyg‘unligi haqida so‘z boradi. Zamonaviy monumental rangtasvirda
an’anaviy va innovatsion uslublarning uyg‘unligi nafaqat san’atdagi estetik o‘zgarish, balki
xalqning madaniy o‘zligiga sodiq qolgan holda yangilikka ochiqligini ham ifodalaydi. Mazkur
mavzu maqolada atroflicha tahlil etildi.
Kalit so‘zlar:
Zamonaviy monumental rangtasvir, an’anaviy va innovatsion uslublar.
СОЧЕТАНИЕ ТРАДИЦИОННЫХ И НОВАТОРСКИХ СТИЛЕЙ В
СОВРЕМЕННОЙ МОНУМЕНТАЛЬНОЙ ЖИВОПИСИ
Аннотация.
В этой статье речь пойдет о сочетании традиционных и новаторских
стилей в современной монументальной живописи. В современной монументальной
живописи сочетание традиционных и новаторских стилей выражает не только
эстетическое изменение в искусстве, но и открытость к нововведениям, оставаясь
верным культурной самобытности народа. Эта тема была подробно проанализирована в
статье.
Ключевые слова:
Современная монументальная живопись, традиционные и
новаторские стили.
THE COMBINATION OF TRADITIONAL AND INNOVATIVE STYLES IN MODERN
MONUMENTAL PAINTING
Abstract.
This article will talk about the harmony of traditional and innovative styles in
modern monumental painting. In modern monumental painting, the combination of traditional
and innovative styles represents not only an aesthetic change in art, but also the openness of the
people to innovation while remaining true to their cultural identity. This topic was thoroughly
analyzed in the article.
Keywords:
modern monumental painting, traditional and innovative styles.
Monumental san’at bu xalqning madaniy xotirasini, tarixiy jarayonlarini va estetik
qarashlarini o‘zida mujassam etgan keng ko‘lamli san’at turidir. Ayniqsa, monumental
rangtasvir, ya’ni yirik devoriy rasmlar jamoat joylarini bezatish bilan birga, ijtimoiy-ma’naviy
g‘oyalarni targ‘ib qiladi. Bugungi kunda bu sohada an’anaviy uslublar va innovatsion
1011
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
yondashuvlar sintez holida mujassam topmoqda.
An’anaviy uslublar bu monumental rangtasvirning ildizi va ruhi desak adashmagan
bo‘lamiz.
O‘zbek san’ati tarixida monumental rangtasvirda an’anaviylik doimo yetakchi o‘rin
tutgan. Masalan, Temuriylar davridagi me’moriy yodgorliklardagi devoriy bezaklar, naqshlar va
yozuvlar, freska va mozaika san’atining o‘rnakli namunalaridir. Bunda: milliy naqshlar, tarixiy
mavzular, folklor obrazlari asosiy elementlar sifatida ishlatilgan. Ushbu uslublar ramziy ma’no
va vizual kuchga ega bo‘lib, xalqning estetik qarashlarini ifodalaydi.
An’anaviy monumental rangtasvirda quyidagi jihatlar muhim o‘rin tutadi:
Milliy naqsh va bezaklar
– O‘zbek miniatyura maktabi, arabeska naqshlar, geometrik
va floral bezaklar ishlatiladi.
Tarixiy va diniy mavzular
– Amir Temur, Alisher Navoiy, Islom madaniyati va xalq
ertaklariga oid sahnalar.
Tabiiy bo‘yoqlar va klassik texnikalar
– Mineral asosli bo‘yoqlar, freska va
mozaika kabi an’anaviy texnologiyalar.
Simmetriya va muvozanat
– Kompozitsiyada uyg‘unlik va barqarorlik tamoyillari
muhim hisoblanadi.
Innovatsion uslublar haqida gapiradigan bo‘lsak, uning asosiy yutug‘i bu shakl va
texnologiyadir. Zamonaviy davr monumental rangtasvirga yangi yondashuvlarni olib keldi.
Bugungi kuunga kelib rassomlar abstrakt va konseptual shakllar orqali obrazlar yaratmoqda.
Multimedia va raqamli texnologiyalardan ya’ni projektor, LED, interaktiv panellar
foydalanmoqda, yangi materiallardan akril, plastmassa, metall, yorug‘likli elementlar bilan
tajriba qilmoqda. Bu orqali asarlar nafaqat vizual, balki emotsional va interaktiv jihatdan ham
ta’sirchan bo‘la boshladi.
Zamonaviy monumental rangtasvirda innovatsion yondashuvlar quyidagilarni o‘z ichiga
oladi:
Eksperimentallik
– Turli materiallar (metall, shisha, plastmassa) bilan ishlash,
aralash texnika qo‘llanilishi.
Raqamli texnologiyalar
– Proyeksiya, 3D devoriy tasvirlar, raqamli kollajlar.
Abstraktsionizm, ekspressionizm, pop-art kabi zamonaviy yo‘nalishlar
–
Realistik bo‘lmagan, hissiyotga asoslangan tasvirlar.
Ijtimoiy mavzular
– Ekologiya, zamonaviy shahar hayoti, texnologik taraqqiyot
va global muammolar.
Bu ikki
an’anaviy va innovatsion uslublarning uyg‘unligi shakl va mazmunning
birligidadir.
1012
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Zamonaviy monumental rangtasvirdagi eng muhim yutuqlardan biri ham an’anaviy va
innovatsion uslublarning sintezida erishilayotgan uyg‘unlikdir. Masalan: tarixiy mavzudagi asar,
lekin zamonaviy kompozitsiya va yorug‘lik effektlari bilan bezatilgan asar, milliy naqshlar
abstrakt kompozitsiyada stilizatsiyalangan holda ishlatiladi, folklor obrazlari — 3D shaklda
zamonaviy sirtlarda jonlantiriladi. Bu uyg‘unlik, bir tomondan, milliy o‘zlikni saqlab qolishni
ta’minlasa, boshqa tomondan, zamonaviylikka moslashuv imkonini beradi.
An’anaviy va innovatsion uslublarning uyg‘unligi quyidagi shakllarda ifodalanadi:
Motiv va shakllar uyg‘unligi: Milliy naqshlar zamonaviy kompozitsiya ichida
ishlatiladi, masalan, o‘zbek do‘ppi naqshlari geometrik abstraktsiyalar bilan uyg‘unlashtiriladi.
Texnika va texnologiya sintezi: An’anaviy mozaika texnikasi zamonaviy materiallar
bilan bajariladi, yoki klassik freskaga raqamli animatsiyalar qo‘shiladi.
Tarixiy mavzularning zamonaviy talqini: Masalan, qadimiy xalq qahramonlari
zamonaviy jamiyat qahramoni sifatida tasvirlanadi.
Funktsional va estetik uyg‘unlik: Monumental tasvirlar nafaqat estetik, balki axborot
va tarbiyaviy vazifani ham bajaradi.
Bularga misol tariqasida quyidagi san’at asarlarini ko‘rib chiqishimiz mumkin:
O‘rol Tansiqboyevning asarlari. Uning monumental rangtasvir asarlari O‘zbekiston va
Qozog‘iston muzeylarida saqlanadi.
O‘rol Tansiqboyev asarining an’anaviy va innovatsion uslublardagi ko‘rinishi
O‘zbekiston Davlat San’at Muzeyidagi asarlar. Bu muzeyda o‘zbek, rus va g‘arbiy
Yevropa rassomlarining asarlari namoyish etilgan.
Chorsu san’at galereyasidagi asarlar. Bu galereyada an’anaviy tarzda bo‘yalgan keramika
devoriy suratlari va boshqa san’at asarlarini ko‘rish mumkin.
Bu uyg‘unlik orqali san’atkorlar o‘zbek milliy an’analarini saqlagan holda, zamonaviylik
ruhi, texnika va g‘oyalarni birlashtirgan asarlar yaratishga erishmoqdalar.
Xulosa sifatida huni aytishimiz mumkinki, zamonaviy monumental rangtasvir san’atida
1013
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
an’anaviylik va innovatsiya o‘rtasidagi uyg‘unlik bu o‘ziga xos madaniy ko‘prikdir. U xalqning
tarixiy xotirasini zamonaviy estetika bilan uyg‘unlashtiradi. Bunday sintez nafaqat san’at
asarining badiiy qiymatini oshiradi, balki uni bugungi avlod uchun aktual va tushunarli qiladi.
REFERENCES
1.
Abdullayev N. O’zbekiston san’ati tarixi. – T.: O’zbekiston faylasuflar ilmiy jamiyati,
2007. - 236 б.
2.
“Monumental rangtasvir” — O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
3.
“Badiiy ko‘rgazmalar direktsiyasi fondi to‘plamidagi 90-yillar rangtasvir kolleksiyasi”.
4.
Farmonov, Z. (2025). THE ROLE AND SIGNIFICANCE OF MONUMENTAL
PAINTING IN THE WORLD OF FINE ART.
Modern Science and Research
,
4
(3), 807–
810. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/74099.
5.
Zarifova, D. (2025). IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNING BADIIY
QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHDA ART-TERAPIYANING O ‘RNI VA
AHAMIYATI.
Modern Science and Research
,
4
(3), 271-274.
