1323
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
VOLEYBOL O‘YINIDA TO‘PGA ZARBA BERISH VA SAKROVCHANLIK
TEXNIKASI USULLARINI O‘RGATISHNING METODIK XUSUSIYATLARI
Mannabjonov Javlon Abdumuhammad oʻgʻli
Oriental universiteti magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15251114
Annotatsiya.
Mazkur Magistrlik ishida voleybolga o‘rgatish effektini yuksaltirish
zaruriyati hozirga zamon voleybolini rivojlanishi tendensiyalari bilan bog‘liq o‘yin intensivligini
oshirish texnik taktikalarni murakkablashtirish, taktikani oshirish, O‘quvchi yoshlarni voleybol
sport turiga qiziqishini rivojlantirish usullariga e'tibor berilgan.
Kalit so‘zlar:
Voleybolda, sakarovchanlik, epchillik, kuch,sport zal, texnika va taktika,
o‘quvchilarning o‘zlashtrish darajasi, sportchilarning organizimi,
funktsionallik,imkoniyat,
kuch, sog‘lik,mashg’ulot, musobaqa, ruhiy, axloqiylik, irodaviy, tarbiya.
МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОБУЧЕНИЯ ТЕХНИКЕ УДАРА ПО
МЯЧУ И ПРЫЖКОВОСТИ В ВОЛЕЙБОЛЬНОЙ ИГРЕ
Аннотация.
В данной магистерской работе обоснована необходимость
повышения эффекта от обучения волейболу, повышения интенсивности игры, связанной с
тенденциями развития современного волейбола, уделено внимание методам повышения
интенсивности игры, повышению тактики, повышению тактики, развитию интереса к
волейболу у студентов
.
Ключевые слова:
В волейболе определяются: ловкость, ловкость, сила,
спортивная выносливость, техника и тактика, уровень освоения воспитанниками,
организм
спортсмена,
функциональность,
возможности,
сила,
здоровье,
тренированность, соревновательность, психика, нравственность, воля, воспитание.
METHODOLOGICAL FEATURES OF TEACHING THE TECHNIQUES OF HITTING
THE BALL AND JUMPING ABILITY IN VOLLEYBALL
Abstract.
In this master's work, the need to increase the effect of teaching volleyball,
increasing the intensity of the game associated with the trends in the development of modern
volleyball, the attention is paid to the methods of increasing the intensity of the game, increasing
the tactics, increasing tactics, developing interest in volleyball among students.
Keywords:
In volleyball, the following are determined: dexterity, dexterity, strength,
sports endurance, technique and tactics, the level of development of students, the athlete's div,
functionality, capabilities, strength, health, training, competitiveness, psyche, morality, will,
upbringing.
1324
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Voleybol zamonaviy sport turlaridan biri bo‘lib, jamoaviy harakat, tezkorlik, chaqqonlik
va yuqori texnik mahoratni talab etadi. O‘yinda g‘alaba qozonish uchun har bir o‘yinchi to‘pga
zarba berish va sakrovchanlik kabi fundamental texnikalarni mukammal egallashi zarur. Ushbu
texnikalar hujum va himoya harakatlarining asosi bo‘lib, o‘yinning dinamikasi va natijasiga
bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shunday ekan, voleybolchilarni tayyorlash jarayonida ushbu
texnikalarni o‘rgatishning metodik xususiyatlarini chuqur o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish
muhim ahamiyat kasb etadi.
To‘pga zarba berish voleybolda hujumning asosiy elementlaridan biri hisoblanadi.
Zarbaning kuchi, aniqligi va yo‘nalishi o‘yin natijasini belgilashda muhim rol o‘ynaydi.
To‘pga zarba berish texnikasini o‘rgatish bir qator metodik prinsiplarga asoslanadi.
Dastlab, o‘quvchilarga zarba berishning biomexanik asoslari, zarba turlari (yuqori, yon,
pastki), zarba berish paytida tananing holati (yugurish, sakrash, qo‘l harakati, tana muvozanati)
haqida nazariy bilim beriladi. Zarba berishning taktikasiga oid ma’lumotlar ham o‘rgatiladi.
Keyinchalik, texnik elementlarni bosqichma-bosqich o‘zlashtirishga e’tibor qaratiladi.
Bunda tayyorgarlik holati va yugurish, to‘g‘ri sakrash va zarba uchun qulay pozitsiyani
egallash, zarba beruvchi qo‘lning aniq harakati, to‘p bilan kontakt va yakuniy harakat kabi
elementlar alohida o‘rganiladi va mashq qilinadi.
Texnik elementlarni mustahkamlash uchun turli xil mashqlar qo‘llaniladi, jumladan,
joyida turib va harakatda zarba berish, blok ostidan zarba berish va o‘yin vaziyatiga yaqin
mashqlar. O‘qituvchi tomonidan o‘quvchilarning harakatlari muntazam kuzatilib, tipik xatolar
aniqlanadi va ularni tuzatish bo‘yicha individual ko‘rsatmalar beriladi. Video tahlil usullaridan
foydalanish mashg‘ulotlarning samaradorligini oshirishi mumkin. Muhim jihatlardan biri har bir
sportchining jismoniy va texnik tayyorgarlik darajasi, antropometrik ko‘rsatkichlari va o‘yin
uslubini hisobga olgan holda o‘qitish dasturini moslashtirishdir.
Sakrovchanlik voleybolda blok qo‘yish, zarba berish va himoya harakatlarini amalga
oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Yuqori sakrash qobiliyati o‘yinchiga raqib ustidan ustunlik
beradi. Sakrovchanlik texnikasini o‘rgatish ham o‘ziga xos metodik xususiyatlarga ega. Dastlab,
sakrashning biomexanik asoslari, sakrash turlari (joyidan, yugurib kelib), sakrash paytida tana
a’zolarining harakati va muvozanat saqlash haqida nazariy bilim beriladi. So‘ngra, texnik
elementlarni bosqichma-bosqich o‘zlashtirishga qaratiladi.
Bunda tayyorgarlik holati, to‘g‘ri tiz cho‘kish, kuchli itarilish, qo‘llarning sinergik
harakati, havoda muvozanatni saqlash va xavfsiz yerga tushish kabi elementlar alohida mashq
qilinadi. Sakrovchanlikni rivojlantirish uchun umumiy va maxsus tayyorgarlik mashqlari
qo‘llaniladi.
1325
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Umumiy tayyorgarlik mashqlariga yugurish, sakrashlar, otilishlar va arqonda sakrash
kiradi. Maxsus mashqlarga joyida va yugurib kelib sakrashlarning turli variantlari, to‘siqlar
ustidan sakrash, pliometrik mashqlar va og‘irlik bilan mashqlar (shtanga bilan yarim o‘tirish,
oyoq pressi) misol bo‘la oladi. Sakrash paytida tana a’zolarining muvofiqlashtirilgan harakatini
ta’minlash uchun muvozanat mashqlari va to‘p bilan mashqlar muhim ahamiyatga ega.
Shuningdek, oyoq va tizza bo‘g‘imlarining harakatchanligini oshirish va jarohatlarning
oldini olish uchun muntazam ravishda cho‘zilish mashqlari bajarilishi lozim. O‘qituvchi
sportchilarning sakrovchanlik ko‘rsatkichlarini muntazam ravishda o‘lchab, ularning o‘sish
dinamikasini kuzatib borishi kerak.
Voleybol bo‘yicha murabbiy (o‘qituvchi) to‘pga zarba berish va sakrovchanlik
texnikalarini o‘rgatish jarayonida markaziy rolni o‘ynaydi. U o‘quvchilarga texnikalarning
to‘g‘ri bajarilishini namoyish etishi va tushuntirishi, mashqlarni to‘g‘ri tanlashi va ularning
bajarilishini nazorat qilishi, o‘quvchilarning xatolarini aniqlashi va ularni tuzatish bo‘yicha
individual ko‘rsatmalar berishi, o‘quvchilarni rag‘batlantirishi va ularning o‘ziga bo‘lgan
ishonchini oshirishi, shuningdek, o‘quv jarayonida xavfsizlik qoidalariga rioya qilishini
ta’minlashi zarur.
Zamonaviy o‘qitish usullari va texnologiyalari voleybol texnikalarini o‘zlashtirish
jarayonini sezilarli darajada takomillashtirishi mumkin. Video tahlil sportchilarning harakatlarini
tahlil qilish va xatolarni vizual ravishda ko‘rsatish imkonini beradi. Interaktiv o‘qitish dasturlari
texnikalar haqida ma’lumot berish, mashqlarni animatsiya orqali ko‘rsatish va bilimlarni
tekshirish uchun qo‘l keladi. Sensorli texnologiyalar sakrash balandligi va zarba kuchi kabi
ko‘rsatkichlarni aniq o‘lchash imkonini yaratadi. Virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalari
esa o‘yin vaziyatlarini simulyatsiya qilish va texnik elementlarni real sharoitga yaqin muhitda
mashq qilish imkoniyatini taqdim etadi.
Xulosa
qilib aytganda, voleybol o‘yinida to‘pga zarba berish va sakrovchanlik
texnikalarini o‘rgatish kompleks va metodik jihatdan puxta tashkil etilgan pedagogik jarayondir.
Ushbu jarayon nazariy bilim berish, texnik elementlarni bosqichma-bosqich o‘zlashtirish,
maqsadli mashqlar tizimini qo‘llash, xatolarni tahlil qilish va tuzatish, individual yondashuvni
ta’minlash kabi muhim metodik xususiyatlarni o‘z ichiga oladi. Zamonaviy o‘qitish usullari va
texnologiyalaridan oqilona foydalanish o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishga va yuqori
malakali voleybolchilarni tayyorlashga xizmat qiladi. Kelgusida ushbu yo‘nalishda olib
boriladigan ilmiy izlanishlar o‘qitishning yanada innovatsion va samarali metodikalarini ishlab
chiqishga zamin yaratadi.
1326
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
REFERENCES
1.
Platonov, V.N. (2015). Sistema podgotovki sportsmenov v olimpiyskom sporte. Obщaya
teoriya i yee prakticheskie prilojeniya: Uchebnik dlya trenerov. Kiev: Olimpiyskaya
literatura.
2.
Basketbol, voleybol, gandbol, tennis: Uchebnik dlya institutov fizicheskoy kulturы (Pod
red. Yu.M. Portnova).
3.
PULATOV, LAZIZ A; ,SYSTEM OF PERSONALITY DEVELOPMENT IN HIGHER
EDUCATION
INSTITUTIONS,Mental
Enlightenment
Scientific-Methodological
Journal,5,03,316-323,2024
4.
Ilhom X. Abdullayev. IMPROVEMENT OF THE SPECIAL PHYSICAL TRAINING
MODEL
OF
GRECO-ROMAN
JUNIOR
WRESTLERS
/
MENTAL
ENLIGHTENMENT SCIENTIFIC – METHODOLOGICAL JOURNAL. ISSN: 2181-
1547 (E) / 2181-6131 (P) Vol. 5 No. 08 (2024): Vol.05, Issue08, 2024
5.
BOLTAEYV.
A.A.SCIENTIFIC
AND
THEORETICAL
ANALYSIS
OF
AGGRESSION IN STUDENTS OF MIDDLE SCHOOL AGE,"Spectrum Journal of
Innovation,
Reforms
and
Development",1,111-116,7,2023,SCIENTIFIC
AND
THEORETICAL ANALYSIS OF AGGRESSION IN STUDENTS OF MIDDLE.
6.
DEVELOPMENT OF AGILITY IN FEMALE STUDENTS THROUGH BASKETBALL
GAME ELEMENTS Umida Abdulla qizi Eshmanova THE MULTIDISCIPLINARY
JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY- VOLUME-4, ISSUE-12.
7.
Mamadaliyev S., Yallaqayev Z. O‘ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL TURIZMINI
RIVOJLANTIRISH
VA
O
‘ZGARUVCHAN
TURISTLARNI
DOIMIY
TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 835-839.
8.
Abduraxmonovich M. S., Yusupovich Y. Z. O ‘ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL
TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA O ‘ZGARUVCHAN TURISTLARNI DOIMIY
TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI //International scientific
journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH. – 2024. – Т. 3.
9.
Mamadaliyev S., Yallaqayev Z. O‘ZBEKISTON SHAROITIDA TURLI AXOLI
QATLAMLARIDA
SPORT-SOG‘LOMLASHTIRISH
TURIZMI
MASHG‘ULOTLARINI TASHKIL ETISHDAGI O ‘ZIGA XOS YONDOSHUVLAR
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1253-1262.
