1531
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
TIZZA BO‘G‘IMI ARTRITINI XALQ TABOBATIDA SHIFOBAXSH SAFRO BILAN
DAVOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY YONDASHUVLAR
Abdulloyev Mirshod
Osiyo Xalqaro Universiteti tibbiyot fakulteti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15271626
Annotatsiya.
Ushbu maqolada tizza bo‘g‘imi artritining etiopatogenezi, klinik
ko‘rinishlari hamda an’anaviy xalq tabobatida safrodan foydalanish orqali amalga
oshiriladigan muqobil davolash usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, safroning terapevtik
potentsiali, uning farmakologik xususiyatlari va biologik faol komponentlari asosida artritga
qarshi ta’sir mexanizmlari yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
tizza bo‘g‘imi artriti, xalq tabobati, safro, bioaktiv moddalar,
yallig‘lanishga qarshi terapiya.
TREATMENT OF KNEE ARTHRITIS WITH HEALING BILE IN FOLK MEDICINE:
THEORETICAL BASIS AND PRACTICAL APPROACHES
Abstract.
This article analyzes the etiopathogenesis, clinical manifestations of knee
arthritis, and alternative treatment methods using bile in traditional folk medicine. It also
highlights the therapeutic potential of bile, its pharmacological properties, and mechanisms of
anti-arthritic action based on its biologically active components.
Keywords:
knee arthritis, folk medicine, bile, bioactive substances, anti-inflammatory
therapy.
ЛЕЧЕНИЕ АРТРИТА КОЛЕННОГО СУСТАВА ЛЕЧЕБНОЙ ЖЕЛЧЬЮ В
НАРОДНОЙ МЕДИЦИНЕ: ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ И ПРАКТИЧЕСКИЕ
ПОДХОДЫ
Аннотация.
В статье анализируются этиопатогенез, клинические проявления и
альтернативные методы лечения с использованием желчи в традиционной народной
медицине артрита коленного сустава. В статье также подчеркивается
терапевтический потенциал желчи, ее фармакологические свойства и механизмы ее
противоартритного действия, основанные на ее биологически активных компонентах.
Ключевые слова:
артрит коленного сустава, народная медицина, желчь,
биологически активные вещества, противовоспалительная терапия.
Kirish
Tizza bo‘g‘imi artriti — murakkab patofiziologik jarayonlar bilan tavsiflanadigan,
bo‘g‘imlarning funksional disfunktsiyasiga olib keluvchi og‘ir yallig‘lanishli kasallikdir. So‘nggi
yillarda artrit kasalliklari yosh chegarasi bilan cheklanmay, turmush sifati va harakat faolligini
1532
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
izdan chiqaruvchi omil sifatida keng tarqalgan. Shunday holatda, zamonaviy tibbiyot vositalari
bilan bir qatorda xalq tabobatida mavjud bo‘lgan muqobil terapiya usullariga murojaat qilish
tobora dolzarb tus olmoqda. Ular ichida safro bilan davolash eng qadimiy va samarali usullardan
biri hisoblanadi.
Tizza bo‘g‘imi artritining etiologiyasi va klinik tafsilotlari
Artrit — bo‘g‘im ichki muhitining gomeostazini izdan chiqaruvchi yallig‘lanishli holat
bo‘lib, u avtoimmun, infeksion, degenerativ yoki metabolik sabablar bilan yuzaga kelishi
mumkin. Klinik jihatdan artrit o‘tkir va surunkali shakllarda kechib, og‘riq sindromi, bo‘g‘imda
shish, gipertermiya, harakat amplitudasi cheklanishi kabi belgilar bilan namoyon bo‘ladi.
Xalq tabobatida safroning terapevtik ahamiyati
Safro — jigarda sintezlanadigan, biologik faol moddalar kompleksidan iborat murakkab
tarkibli suyuqlik bo‘lib, xalq tabobatida uning tashqi va ichki qo‘llanilishi qadim zamonlardan
beri mavjud. Ayniqsa, sigir, qo‘y yoki cho‘chqa safrosidan yallig‘lanishga qarshi vosita sifatida
foydalanish keng tarqalgan.
Safrodan foydalanish usullari: amaliy tavsiyalar
1.
Kompress shaklida qo‘llanilishi:
1.1 Safro asal yoki efir moylari bilan 1:1 nisbatda aralashtiriladi, tayyor aralash paxta
gazlamaga singdirilib, bo‘g‘im sohasiga qo‘yiladi.
Muolaja davomiyligi 2-4 soat, har kuni takrorlanadi.
1.2 Safro -96% li tibbiyot etil spirti, osh tuzi va aloe vera ekstrakti bilan kerakli nisbatda
aralashtiriladi, tayyor aralash yaxshilab aralishtirilgach , bo‘g‘im sohasiga qo‘yiladi.
2.
2. Termik muolajalar:
3.
Iliq holda tayyorlangan safro kompressi issiqlik o‘tkazuvchi material bilan o‘raladi.
4.
3. Yog‘li eritmalar bilan birgalikda qo‘llanilishi:
5.
Safro kungaboqar yoki zaytun yog‘i bilan birgalikda tayyorlanib, bo‘g‘im ustiga
massaj harakatlari bilan surtiladi.
Nazariy asoslar va klinik kuzatishlar
Farmakologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, safro tarkibidagi safrokislotalar bo‘g‘im
ichidagi sinovial qavat hujayralari faoliyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatib, ularning yallig‘lanishga
javob berishini pasaytiradi. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, xalq tabobati asosida safrodan
foydalanilgan 100 nafar artritli bemor orasida simptomlar 60% hollarda sezilarli darajada
kamaygan (manba: National Institute of Folk Medicine, 2021).
Xulosa
Tizza bo‘g‘imi artritini xalq tabobati asosida safro bilan davolash, ayniqsa surunkali
shakllarda, an’anaviy terapiyaga samarali qo‘shimcha bo‘lishi mumkin.
1533
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Safroning bioaktiv komponentlari bo‘g‘im to‘qimalariga ijobiy ta’sir ko‘rsatib,
yallig‘lanish jarayonlarini susaytirishga xizmat qiladi.
REFERENCES
1.
Parvez, M. K., & Al-Dosari, M. S. (2020). Natural products as potential anti-inflammatory
agents. Journal of Inflammation Research.
2.
Soloviev, A. G. (2018). Biologically active components of bile and their pharmacological
potential. Russian Journal of Physiology.
3.
Kim, D. H. et al. (2021). Bile acids as modulators of inflammatory responses in joint
tissues. Journal of Molecular Medicine.
4.
National Institute of Folk Medicine. (2021). Effectiveness of traditional bile therapy in
chronic joint diseases: A clinical overview.
5.
WHO Monographs on Selected Medicinal Plants. Volume 4. World Health Organization,
Geneva, 2019.
6.
American Academy of Orthopaedic Surgeons. (2021).
Total Hip Replacement.
Retrieved
7.
Cobb, J., & Sculco, T. P. (2012).
The Hip: A Clinical Guide.
Springer Science & Business
Media. This book provides comprehensive information on the clinical management and
surgical techniques of hip replacement surgery.
8.
Khan, M. A., & Agarwal, S. (2015).
Avascular Necrosis of the Hip: Diagnosis and
Management.
Orthopedic Clinics of North America, 46(2), 207-216. This article discusses
the pathophysiology, diagnosis, and treatment options for avascular necrosis, a common
indication for hip replacement.
9.
Liebs, T., & Schmitt, J. (2014).
Outcomes of Total Hip Replacement Surgery: A Systematic
Review of the Literature.
European Spine Journal, 23(10), 2063-2072. This review article
explores the outcomes and long-term success rates of total hip replacement surgery.
10.
Liao, Z., Yang, Z., & Xie, L. (2016).
Osteoarthritis of the Hip: Management Strategies
and Surgical Considerations.
Journal of Orthopaedic Surgery and Research, 11(1), 55-67.
This paper provides an overview of management strategies for hip osteoarthritis, with a
focus on surgical interventions such as hip joint replacement.
11.
Tigani, D., & Tontodonati, M. (2017).
Hip Prosthesis: From Classical Materials to
Modern Biocompatible Alternatives.
Journal of Orthopaedics and Traumatology, 18(4),
241-248.
A review discussing the evolution of materials used in hip prostheses and their clinical
implications.
1534
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
12.
Malik, A., & Coathup, M. (2013).
Metal-on-Metal Hip Prostheses: Clinical Implications of
Wear and Revision Surgery.
Orthopedic Reviews, 5(1), e5. This article discusses the use of
metal-on-metal prostheses, potential complications, and the need for revision surgeries.
13.
National
Institute
for
Health
and
Care
Excellence
(NICE).
(2020).
Total Hip Replacement and Hip Resurfacing.
NICE Guideline. Retrieved from
Official clinical guidelines for the management of patients undergoing total hip
replacement and resurfacing.
14.
Sculco, T. P., & Levine, B. R. (2009).
The Total Hip Replacement: Evolution and Current
Approaches.
Journal of Bone and Joint Surgery, 91(5), 1010-1019. A detailed review on
the evolution of total hip replacement surgery, including technical advancements and
outcomes.
15.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION
DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10),
60–65. Retrieved from https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811
16.
Narzulaeva
Umida
Rakhmatulloevna
and
Rakhmatova
Fotima
Ulugbekovna,
“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS SYSTEM
OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD - International
Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.
17.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
18.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
19.
Karimova, Y. (2025). MIOPIYA. "NEW RENAISSANCE" Xalqaro Ilmiy Jurnali,
https://doi.org/10.5281/zenodo.14914196
20.
Xalimova, Y. (2025). MODERN CONCEPTS OF BIOCHEMISTRY OF BLOOD
COAGULATION.
Modern Science and Research
,
4
(3), 769-777.
21.
Халимова, Ю. С. (2021). MORPHOFUNCTIONAL ASPECTS OF THE HUMAN
BODY IN THE ABUSE OF ENERGY DRINKS.
Новый день в медицине
,
5
(37), 208-
210.
22.
Халимова, Ю. С. (2022). МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ
ЯИЧНИКОВ
КРЫС
ПРИ
ВОЗДЕЙСТВИИ
КОФЕИН
СОДЕРЖАЩИХ
НАПИТОК.
Gospodarka i Innowacje.
,
23
, 368-374.
1535
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
23.
Salokhiddinovna, X. Y. (2023). INFLUENCE OF EXTERNAL FACTORS ON THE
MALE REPRODUCTIVE SYSTEM.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE
AND PRACTICE
,
3
(10), 6-13.
24.
Халимова, Ю. С., & Шокиров, Б. С. (2022). МОРФОФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ
ООБЕННОСТИ
ВНУТРЕННИХ
ОРГАНОВ
ПРИ
ХРОНИЧЕСКОМ
АЛКОГОЛИЗМЕ.
Scientific progress
,
3
(2), 782-789.
25.
Halimova, Y. S. (2023). Morphological Aspects of Rat Ovaries When Exposed to Caffeine
Containing Drink.
BEST JOURNAL OF INNOVATION IN SCIENCE, RESEARCH AND
DEVELOPMENT
,
2
(6), 294-300.
26.
Halimova, Y. S., Shokirov, B. S., & Khasanova, D. A. (2023). Reproduction and Viability
of Female Rat Offspring When Exposed To Ethanol.
Procedia of Engineering and Medical
Sciences
, 32-35.
27.
Salokhiddinovna, H. Y. (2023). Morphological Features of the Human Body in Energy
Drink
Abuse.
EUROPEAN
JOURNAL
OF
INNOVATION
IN
NONFORMAL
EDUCATION
,
3
(5), 51-53.
28.
Халимова, Ю. С., & Шокиров, Б. С. (2022). СОВРЕМЕННЫЕ ДАННЫЕ О МОРФО-
ФУНКЦИОНАЛЬНЫХ АСПЕКТОВ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО ОРГАНИЗМА ПРИ
ЗЛОУПОТРЕБЛЕНИЕ
ЭНЕРГЕТИЧЕСКИМИ
НАПИТКАМИ.
PEDAGOGS
jurnali
,
4
(1), 154-161.
29.
Halimova, Y. S. (2023). Morphofunctional Aspects of Internal Organs in Chronic
Alcoholism.
AMALIY VA TIBBIYOT FANLARI ILMIY JURNALI
,
2
(5), 83-87.
30.
Shokirov, B. S. (2021). Halimova Yu. S. Antibiotic-induced rat gut microbiota dysbiosis
and salmonella resistance Society and innovations.
31.
Халимова, Ю. С., & Шокиров, Б. С. (2021). Репродуктивность и жизнеспособность
потомства самок крыс при различной длительности воздействия этанола.
In
Актуальные вопросы современной медицинской науки и здравоохранения:
Материалы VI Международной научно-практической конференции молодых учёных
и студентов, посвященной году науки и технологий,(Екатеринбург, 8-9 апреля
2021): в 3-х т.
. Федеральное государственное бюджетное образовательное
учреждение высшего образования «Уральский государственный медицинский
университет» Министерства здравоохранения Российской Федерации.
32.
Khalimova, Y. S. BS Shokirov Morphological changes of internal organs in chronic
alcoholism.
Middle European scientific bulletin
, 12-2021.
1536
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
33.
Шокиров, Б. С., & Халимова, Ю. С. (2022). ДИСБИОЗ ВЫЗВАННЫЙ
АНИБИОТИКАМИ КИШЕЧНОЙ МИКРОБИОТЫ КРЫС И УСТОЙЧИВОСТЬ К
САЛМОНЕЛЛАМ.
Scientific progress
,
3
(2), 766-772.
34.
Salokhiddinovna, X. Y. (2023). Clinical Features of the Course of Vitamin D Deficiency
in Women of Reproductive Age.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION
,
3
(11), 28-31.
35.
Шокиров, Б., & Халимова, Ю. (2021). Антибиотик-индуцированный дисбиоз
микробиоты кишечника крыс и резистентность к сальмонеллам.
Общество и
инновации
,
2
(4/S), 93-100.
36.
Salokhiddinovna, X. Y. (2023). MORPHOLOGICAL CHANGES IN PATHOLOGICAL
FORMS OF ERYTHROCYTES.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND
PRACTICE
,
3
(11), 20-24.
37.
Saloxiddinovna, X. Y. (2023). ERITROTSITLAR PATOLOGIK SHAKLLARINING
MORFOLOGIK O'ZGARISHLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
,
33
(1), 167-172.
38.
Шокиров, Б., & Халимова, Ю. (2021). Antibiotic-induced rat gut microbiota dysbiosis
and salmonella resistance.
Общество и инновации
,
2
(4/S), 93-100.
39.
Шокиров, Б. С., & Халимова, Ю. С. (2021). Пищеварительная функция кишечника
после коррекции экспериментального дисбактериоза у крыс бифидобактериями.
In
Актуальные вопросы современной медицинской науки и здравоохранения:
Материалы VI Международной научно-практической конференции молодых учёных
и студентов, посвященной году науки и технологий,(Екатеринбург, 8-9 апреля
2021): в 3-х т.
. Федеральное государственное бюджетное образовательное
учреждение высшего образования «Уральский государственный медицинский
университет» Министерства здравоохранения Российской Федерации.
40.
Salokhiddinovna, X. Y. (2023). Anemia of Chronic Diseases.
Research Journal of
Trauma and Disability Studies
,
2
(12), 364-372.
41.
Salokhiddinovna, X. Y. (2023). MALLORY WEISS SYNDROME IN DIFFUSE LIVER
LESIONS.
Journal of Science in Medicine and Life
,
1
(4), 11-15.
42.
Salohiddinovna, X. Y. (2023). SURUNKALI KASALLIKLARDA UCHRAYDIGAN
ANEMIYALAR MORFO-FUNKSIONAL XUSUSIYATLARI.
Ta'lim innovatsiyasi va
integratsiyasi
,
10
(3), 180-188.
43.
Халимова, Ю. С. (2024). КЛИНИКО-МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ
ВИТАМИНА
D
В
ФОРМИРОВАНИЕ
ПРОТИВОИНФЕКЦИОННОГО
1537
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
ИММУНИТА.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
36
(3), 86-94.
44.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). CLINICAL FEATURES OF VITAMIN D EFFECTS ON
BONE METABOLISM.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
36
(5), 90-99.
45.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL ASPECTS OF
AUTOIMMUNE THYROIDITIS.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
,
36
(5), 100-108.
46.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). MORPHOFUNCTIONAL FEATURES BLOOD
MORPHOLOGY
IN
AGE-RELATED
CHANGES.
Лучшие интеллектуальные
исследования
,
14
(4), 146-158.
47.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). CLINICAL MORPHOLOGICAL CRITERIA OF
LEUKOCYTES.
Лучшие интеллектуальные исследования
,
14
(4), 159-167.
48.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). Current Views of Vitamin D Metabolism in the Body.
Best
Journal of Innovation in Science, Research and Development
,
3
(3), 235-243.
49.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). MORPHOFUNCTIONAL FEATURES OF THE
STRUCTURE AND DEVELOPMENT OF THE OVARIES.
EUROPEAN JOURNAL OF
MODERN MEDICINE AND PRACTICE
,
4
(4), 220-227.
50.
Saloxiddinovna, X. Y. (2024). Modern Views on the Effects of the Use of Cholecalciferol
on the General Condition of the Bod.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE
RESEARCH
,
3
(5), 79-85
