1538
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
ONLAYN IZOHLAR ALOQA VOSITASI SIFATIDA (SIYOSIY ALOQA MATERIALI)
Jumanazarov Sardorbek Rajabboyevich
Ma’mun Universiteti, Filologiya fakulteti,
“Roman-german filologiyasi” kafedrasi o’qituvchisi.
sardorjumanazarov4565@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15271644
Annotatsiya.
Globallashuv va universal axborotlashtirish asta-sekin Butunjahon
Internetni axborotning yetakchi manbasiga aylantirdi. Har yili onlayn ommaviy axborot
vositalari tobora ommalashib bormoqda, maqsadli auditoriyani kengaytirmoqda, axborot
qamrovini oshirmoqda va bugungi kunda Internet - bu kommunikativ makonning alohida turi
bo'lib, unga insoniy muloqotning odatiy shakllari asta-sekin kirib boradi, yangi tasvirlar,
tushunchalar, ma'nolar shakllanadi. an'anaviy oflayn sferadan farq qiladi. Tadqiqotning
maqsadi - siyosiy maqolaga onlayn sharhlar materiali asosida zamonaviy Internet-muloqotning
ayrim o'ziga xos tomonlarini ko'rsatish. Maqolada onlayn sharhlar, ularning janr xususiyatlari
va pragmatik funktsiyalariga asoslangan asosiy turlari, internetga asoslangan ommaviy axborot
vositalaridagi siyosiy nutqdagi onlayn sharhlarning ayrim leksik xususiyatlari ham tahlil
qilingan.
Kalit so’zlar
: Internet aloqasi, media matn, siyosiy nutq, onlayn sharh, trolling.
ONLINE COMMENTS AS A COMMUNICATION TOOL (POLITICAL
COMMUNICATION MATERIAL)
Abstract.
Globalization and universal informatization have gradually made the World
Wide Web the leading source of information. Every year the online media are becoming more
and more popular, expanding the target audience, increasing information coverage and today
the Internet is a separate type of communicative space into which the usual forms of human
communication are gradually penetrating, forming new images, concepts, meanings that are
different from the traditional off-line sphere. The purpose of the study is to show some special
aspects of modern Internet communication based on the material of online comments to a
political article. The article deals with the online comments, their genre characteristics and main
types based on the pragmatic functions, some lexical features of online comments in web-based
mass media political discourse are analysed as well.
Keywords:
Internet communication, media text, political discourse, online commentary,
trolling.
ОНЛАЙН-КОММЕНТАРИИ КАК СРЕДСТВО КОММУНИКАЦИИ (МАТЕРИАЛЫ
ПОЛИТИЧЕСКОЙ КОММУНИКАЦИИ)
1539
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Аннотация.
Глобализация и всеобщая информатизация постепенно сделали
Всемирную паутину ведущим источником информации. Интернет-СМИ с каждым годом
становятся все более популярными, расширяют целевую аудиторию, увеличивают
информационный охват и сегодня Интернет представляет собой отдельный вид
коммуникативного пространства, в которое постепенно проникают привычные формы
человеческого общения, формируя новые образы, понятия, смыслы. которые отличаются
от традиционной офлайн-сферы. Цель исследования – на материале онлайн-
комментариев к политической статье показать некоторые особенности современной
интернет-коммуникации. В статье рассматриваются онлайн-комментарии, их
жанровые характеристики и основные виды с учетом прагматических функций, а также
анализируются
некоторые
лексические
особенности
онлайн-комментариев
в
политическом дискурсе сетевых СМИ.
Ключевые слова:
интернет коммуникация, медиатекст, политический дискурс,
сетевой комментарий, троллинг.
Internet butun dunyo bo'ylab foydalanuvchilarni birlashtirgan global tarmoq sifatida ular
uchun qiziq bo'lgan ma'lumotlarga ega istalgan veb-sahifaga tezkor kirishni ta'minlaydi. U
foydalanuvchilarga bir-biri bilan muloqot qilish, fikr va fikr almashish imkonini beradi, shu bilan
maʼlum bir tushunchaning obrazlarini shakllantirishga taʼsir koʻrsatadi va hissa qoʻshadi. Hozirgi
vaqtda asosiy axborot manbai global Internet bo'lib, u odamlarning muloqot qilish vositasi va
joyiga aylanib, asta-sekin haqiqiy aloqa o'rnini bosadi.
Internetdagi matn bir qator xususiyatlarga ega: u nochiziqlilik, multimediallik,
interaktivlik, to'liqlik bilan tavsiflangan gipermatnga aylanadi [3] va media matnlarga tegishli.
Butunjahon Internetdagi matnga onlayn sharh media matn turlaridan biri sifatida qaraladi.
U zamonaviy jurnalistikaning yetakchi janrlaridan biri sifatida qaraladi. Asosan, bunday
sharh alohida janr sifatida yoki quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflangan yangiliklar janridagi
kichik janr sifatida ko'rib chiqiladi:
1) ikkinchi darajalilik (sharhlar asosiy qo'zg'atuvchiga (matn, audio, video va boshqalar)
ikkinchi darajali bo'lib, alohida mavjud bo'lolmaydi);
2) sub'ektivlik (mualliflar har doim ham sharhlangan masala bo'yicha ma'lumotga va
yuqori darajadagi bilimga ega bo'lmagan oddiy foydalanuvchilardir);
3) baholash (boshqa narsalar bilan bir qatorda, yuqori darajadagi sub'ektivlik muhim
baholash komponenti mavjudligida namoyon bo'ladi);
4) sharhlarning asosiy mazmuni og'zaki bo'lib, lekin ko'pincha og'zaki bo'lmagan
komponentlar (imo-ishoralar, tasvirlar va boshqalar) bilan to'ldiriladi.
1540
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Media matniga misol sifatida tarmoq sharhlari o'quvchining matnga munosabatini
bildirishi mumkin. O'quvchilar muallifga savollar berishlari, shu jumladan ritorik savollar
berishlari, muallifga va asarga nisbatan his-tuyg'ularini ifodalashlari mumkin; asossiz bahoni o'z
ichiga oladi, muallifning matniga munosabat bildiradi, bundan tashqari, ular ma'lum bir
yangilikni muhokama qilish nuqtai nazaridan tarmoq aloqasining boshqa ishtirokchilarini
haqorat qilish, masxara qilish, og'zaki qo'pollik, haqorat qilishda ifodalangan "trolling sharhlari"
va "elfing sharhlari" bo'lishi mumkin.
Tadqiqot uchun material rus tilidagi siyosiy nutq, ya'ni "RIA Novosti" (http://www.ria.ru)
yangiliklar agregatorining sahifalarida joylashtirilgan "Siyosat" bo'limidagi matnlar edi.
Tadqiqot uchun material tanlash hozirgi vaqtda ushbu axborot agentligining "Yangiliklar
va ommaviy axborot vositalari" toifasida eng ommabop ekanligi bilan izohlanadi. “Putin
Navalniy ishi bo‘yicha izoh berdi” deb nomlangan maqola keyingi ko‘rib chiqish uchun tanlab
olindi, chunki ushbu nashr eng ko‘p izoh va munosabat bildirgan. Kun davomida maqola 83437
marta ko‘rilgan, unga bog‘liq holda 640 ta fikr bildirilgan. Bundan tashqari, Rossiya
Federatsiyasi Prezidentining ham, muxolifatning asosiy vakilining ham tilga olinishi eng xilma-
xil sharhlarni olishga imkon berdi.
Keling, suhbat ichidagi o'zaro ta'sirlar tizimini batafsil ko'rib chiqaylik (Muallifning
eslatmasi: o'quvchilarning imlo va tinish belgilari ular tomonidan berilgan barcha sharhlarda
saqlanadi). Yangiliklar tasmalaridagi masalalar bo'yicha siyosiy o'zaro munosabatlar ko'pincha
salbiy xarakterga ega, o'zaro haqoratlar, shaxsiy hujumlar, odobsiz so'zlarni ishlatish, masalan,
15 гривен переведены
вам на карту.молодец.
служите дальше
; Ха-ха-ха. какой
смешной
навальнинец
; смешная
путирастка
!; Если забыл то
погугли в гугле
))); Ну
здравствуй
поклонник
гулюфик-фюрера
;
Вы
глуп
и
туп,как
сто.з
......;
По
вашему
нарочито "русскому" нику
видно, что вы вещаете из Прибалтики)
(Uzb
;
Sizning
kartangizga 15 grivna o'tkazildi. juda qoyil. xizmat ko'rsatish; Ha-ha-ha. qanday kulgili
navalninets; kulgili putirastka!; Agar unutib qo'ysangiz, Google'da Google'ga yozing))); Xo'sh,
salom, gulyufik-fuhrerning muxlisi; Siz ahmoq va soqovsiz, xuddi yuz.z......; Qasddan "ruscha"
laqabingizga ko'ra, siz Boltiqbo'yi davlatlaridan translyatsiya qilayotganingiz aniq
)
. Bunday
holda, biz zamonaviy Internet-muloqotda keng tarqalgan trolling va flaming kabi nutq
tajovuzkorligi turlari bilan shug'ullanamiz. Suhbatdoshlar bir-birini ko'rmasdan, balki qisqa
iboralar bilan gaplashganda, sharhlarda qo'pol so'zlardan foydalanish og'zaki tajovuzni namoyon
qilish vositasidir, suhbatdoshni xafa qilish va kamsitish (xamirlash) uchun og'zaki istak, ularning
"yagona to'g'ri" nuqtai nazarini isbotlaydi. ko'rinish. Ishtirokchilar konstruktiv muloqotni qanday
o'tkazishni bilmaydilar, ular o'zlarining ustunlik pozitsiyasidan gapiradilar, suhbatdoshlarni o'z
bayonotlari bilan "ezadi va yo'q qiladi".
1541
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Izohlar guruhida quyidagi pragmatik funktsiyalar amalga oshirildi: voqea va
ishtirokchilarni tasdiqlash, tanqid qilish va istehzo qilish. Biroq, ko'p hollarda bu funktsiyalar
orasida aniq chegarani ta'minlash qiyin, ammo befarq sharhlarning to'liq yo'qligini ta'kidlash
kerak. Buning sababi shundaki, sharhlar odatda tegishli mavzuga befarq bo'lmagan
foydalanuvchilar tomonidan qoldiradi.
Ko'rinib turibdiki, leksik tarkibi jihatidan onlayn sharhlar og'zaki nutqqa yaqinroq.
Sharhlarda salbiy baholashning ustunligi Internet aloqasining o'ziga xos xususiyatlarining
natijasi bo'lishi mumkin. Depersonalizatsiya va suhbatdosh bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqaning
yo'qligi kam so'z boyligidan foydalanishga olib keladi. Bu og'zaki tajovuzkorlik, xususan,
trolling bilan izohlardan keng foydalanishda namoyon bo'ladi.
Bundan tashqari, onlayn sharhlarda siz dastlab neytral bayonotlar salbiy rangdagi
tahdidlar, haqoratlar va trolliklarga aylanganda, ularning ishtirokchilarining hissiy intensivligi
dinamikasini kuzatishingiz mumkin. Shaxslararo muloqot vektoridagi bunday o'zgarishlar
foydalanuvchilarning virtual qarama-qarshiligini, konstruktiv muloqotda ishtirok etmasdan
"o'zlarining yagona haqiqiy" nuqtai nazarini isbotlash istagini ko'rsatadi. Bunday fakt qog‘ozda
belgilab berilgan qudratning ko‘p qirrali qiyofasi adolatli ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.
REFERENCES
1.
Benderskij V.V. Istorija otechestvennyh sredstv massovoj informatsii: uchebnoe posobie
[History of domestic mass media: textbook] / V.V. Benderskij, V.L. Hmylev — Tomsk:
Izdatel'stvo TPU, 2006. — 150 p. [in Russian]
2.
Shipitsina L.Ju. Zhanrovyj status setevogo kommentarija [Genre status of an online
comment] / L.Ju. Shipitsina // Vestnik Bashkirskogo universiteta [Bulletin of Bashkir
University]. — 2015. — 2. — p. 528-532. [in Russian]
3.
Dahalaeva E.Ch. Internet-kommentarii portala «novosti mail.Ru» kak ob'ekt
lingvisticheskogo issledovanija [The internet comments of the portal “Mail.Ru News” as
an object of the linguistic research] / E.Ch. Dahalaeva // Sovremennye problemy nauki i
obrazovaniya [Modern problems of science and education]. — 2013. — 6. — p. 780. [in
Russian]
4.
Dahalaeva E.Ch. Internet-kommentarij i internet-otzyv: parametry zhanrovogo
razgranichenija [The internet commentary and the internet opinion: the parameters of the
genres differentiation] / E.Ch. Dahalaeva // Sovremennye problemy nauki i obrazovaniya
[Modern problems of science and education]. — 2014. — 6. — p. 1299. [in Russian]
5.
Annenkova A.V. Obraz Rossii v sovremennyh SMI (na primere materialov
russkojazychnyh novostnyh onlajn-agregatorov) [The image of Russia in modern mass
1542
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
media (on the example of materials from Russian-language online news aggregators)] /
A.V. Annenkova, E.A. Tanygina // Obshchestvo: politika, ekonomika, pravo [Society:
Politics, Economics, Law]. — 2021. — 9(98). — p. 26-31. DOI: 10.24158/pep.2021.9.4.
[in Russian]
6.
Egorova V.I. Personifikatsija kak odna iz osnovnyh osobennostej projavlenija
karnaval'nosti v virtual'noj kommunikatsii [Personification as one of the main features of
carnival in virtual communication] / V.I. Egorova // Vestnik Tverskogo
gosudarstvennogo universiteta. Seriya: Filologiya [Herald of Tver state university. Series:
Philology]. — 2010. — 4. — p. 49-54. [in Russian]
7.
Klushina N.I. Setevye zhanry: novost' i kommentarij v prostranstve Interneta [Internet
genres: news and commentary in the World Wide Web] / N.I. Klushina, N.V. Smirnova,
L.T. Kasperova, M.V. Ivanova, S.F. Barysheva // Verhnevolzhskij filologicheskij vestnik
[Verhnevolzhski philological bulletin]. — 2018. — 2. — p. 50-54. DOI: 10.24411/2499-
9679-2018-10134. [in Russian]
8.
Vorontsova T.A. Trolling i flejming: rechevaja agressija v internet-kommunikatsii
[Trolling and flaming: speech aggression in the internet communication] / T.A.
Vorontsova // Vestnik Udmurtskogo universiteta. Seriya «Istoriya i filologiya» [Bulletin
of Udmurt University. Series History and Philology]. — 2013. — 2(26). — p. 109-116.
[in Russian]
9.
Annenkova A.V. Some Results of Psycholinguistic Research of Polycode Advertising
Texts: Gender Factor Influence . / A.V. Annenkova // Current issues of linguistics and
didactics: the interdisciplinary approach in humanities and social sciences (Cildiah-
2019); – Volgograd: EDP Sciences, 2019. – p. 00004. doi: 10.1051/shsconf/20196900004
10.
Tanygina E.A. The Inner Image of Russian Color Term черный (Black) (Experimental
Study). / E.A. Tanygina // Current issues of linguistics and didactics: the interdisciplinary
approach in humanities and social sciences (Cildiah-2019); – Volgograd: EDP Sciences,
2019. – p. 00117. doi: 10.1051/shsconf/20196900117
11.
Putin prokomentiroval delo Navalnogo [Putin commented on the Navalny case]
[Electronic resource] // RIA Novosti – 2021. – URL: https://ria.ru/20210820/navalnyy-
1746591021.html. (accessed: 21.08.2021) [in Russian]
