2102
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
AHMAD DONISHNING TA’LIM-TARBIYAGA OID QARASHLARI TAHLILI.
Saloxov Akmal Qamariddinovich
dotsent, Buxoro muhandislik-texnologiya institute.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15312491
Annatotsiya.
Ushbu
maqolada
Yoshlar
tolerantligini
shakllantirishda
Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida ko‘rsatib o‘tilgan maqsadlarni amalga oshirish
jarayonida Ahmad Donish g‘oyalaridan foydalanishning nazariy-uslubiy jihatlari tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar
: tolerantlik, taraqqiyot strategiyasi,
xalqparvar davlat,
kechirimlilik, sabr-
toqat, jadidchilik.
МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИСПОЛЗОВАНИЯ ИДЕЙ АХМАДА ДОНИША
В РЕАЛИЗАТСИИ ЗАДАЧ, ОПРЕДЕЛЕННЫХ В СТРАТЕГИИ РАЗВИТИЯ
НОВОГО УЗБЕКИСТАНА
Аннотация.
В данной стате анализируются теоретико-методологические
аспекты исползования идей Ахмада Дониша в протсессе реализатсии селей, указанных в
стратегии развития Нового Узбекистана по формированию толерантности молодежи.
Ключевые слова:
толерантност, стратегия развития, дружественное к людям
государство, прощение, терпение, джадид.
METHODOLOGICAL BASES FOR USING THE IDEAS OF AHMAD DONISH IN THE
IMPLEMENTATION OF THE TASKS DEFINED IN THE DEVELOPMENT
STRATEGY OF THE NEW UZBEKISTAN
Abstract.
This article analyzes the theoretical and methodological aspects of using the
ideas of Ahmad Donish in the process of implementing the goals specified in the development
strategy of New Uzbekistan on the formation of youth tolerance.
Key words:
tolerance, development strategy, people-friendly state, forgiveness, patience,
jadid.
Kirish.
O‘zbekiston Respublikasida bugungi kunda amalga oshirilayotgan islohotlarning ustuvor
yo‘nalishi bu – yosh avlodni har tomonlama dunyoviy va diniy bilimlarga ega bo‘lishi, ma’nan
yetuk, mustaqil fikrlaydigan, bilimli, barkamol shaxslarni jahon ta’lim standartlariga mos
ravishda tarbiyalash dolzarb vazifalardan biri sifatida belgilanganligidadir.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida bir qator sharq va musulmon mamlakatlarida vujudga
kelgan jadidchilik harakati Turkiston o‘lkasida teran tarixiy ildizlarga egadir. Yurtimiz ulkan
ijtimoiy-siyosiy va ma’rifiy ahamiyatga ega ushbu jarayonlardan chetda qolmagani, aksincha, bu
harakatning markazlaridan biriga aylanganini ta’kidlash lozim.
2103
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
“O‘z zamonining ilg‘or namoyandalari bo‘lgan jadidlar g‘oyat murakkab va qiyin
sharoitda bilim va ma’rifat tarqatish, ta’lim-tarbiya sohasini tubdan isloh etish orqali milliy
taraqqiyotga erishish g‘oyasi bilan maydonga chiqdilar”.[1]
“2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida
belgilab berilgan maqsadlarida, Yoshlarni vatanparvarlik, fuqarolik tuyg‘usi, bag‘rikenglik,
qonunlarga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida, zararli ta’sirlar va oqimlarga
qarshi tura oladigan, hayotga bo‘lgan qat’iy ishonch va qarashlarga ega shaxs sifatida
tarbiyalash, Yoshlarni axloqiy negizlarni buzishga olib keladigan xatti-harakatlardan, terrorizm
va diniy ekstremizm, separatizm, fundamentalizm, zo‘ravonlik va shafqatsizlik g‘oyalaridan
himoya qilish, ya’ni xavfsizlik, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni ta’minlash, chuqur
o‘ylangan, o‘zaro manfaatli va amaliy ruhdagi tashqi siyosat yuritishga yo‘naltirilgan davlatimiz
mustaqilligi va suverenitetini mustahkamlash, O‘zbekistonning yon-atrofida xavfsizlik,
barqarorlik va ahil qo‘shnichilik muhitini shakllantirish, mamlakatimizning xalqaro nufuzini
mustahkamlashni nazarda tutadi.[2]
Hozirgi kunda dunyoning ayrim hududlarida tobora keskinlashib borayotgan siyosiy
ziddiyatlar, ma’naviy-mafkuraviy tahdidlar xavfi bizdan doimiy ogoh bo‘lishimizni talab
etmoqda. Sh.Mirziyoev ta’kidlaganlaridek, “Biz avvalo tub negizida “O‘zbek xalqiga tinchlik va
omonlik kerak” degan g‘oya mujassam bo‘lgan O‘zbekistonning tinchligi va xavfsizligini
mustahkamlashga qaratilgan siyosiy yo‘lini izchil davom ettirishimiz lozim. Shuningdek, hozirgi
o‘ta notinch va murakkab zamonda bebaho boyligimiz bo‘lgan tinch va osoyishta hayotni ko‘z
qorachig‘idek saqlash, jamiyatimizda millatlar va dinlararo hamjihatlik, o‘zaro hurmat va mehr-
oqibat muhitini yanada mustahkamlash bizning eng muhim va ustuvor vazifamiz bo‘lib
qoladi”.[3]
Hozirgi kunda Yangi O‘zbekiston “Inson qadri ustuvor bo‘lgan jamiyat va xalqparvar
davlat” degan oliyjanob g‘oya asosida barpo etilmoqda. Prezidentimiz belgilab bergan bu
ulug‘vor maqsad asosida xalqimiz yangidan-yangi islohotlarning haqiqiy muallifiga aylanib
bormoqda.
Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida ko‘rsatib o‘tilgan maqsadlarni (100
maqsad) bajarish va hayotga tadbiq etish, yoshlarimizni bag‘rikenglik ruhida tarbiyalash ilf-fan
oldidagi muhim mas’uliyatli vazifadir.
Ayniqsa, 70-maqsad: Yoshlarga oid davlat siyosatini takomil-lashtirish. Yoshlarni
vatanparvarlik, fuqarolik tuyg‘usi, bag‘rikenglik, qonunlarga, milliy va umuminsoniy
qadriyatlarga hurmat ruhida, zararli ta’sirlar va oqimlarga qarshi tura oladigan, hayotga bo‘lgan
qat’iy ishonch va qarashlarga ega shaxs sifatida tarbiyalash.[4]
2104
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
74-maqsad: Jamiyatda millatlararo totuvlik va dinlararo bag‘rikenglik muhitini
mustahkamlash. Turli millat yoshlari uchun qo‘shimcha qulay shart-sharoitlar yaratish, ularda
fuqarolik burchini anglash, vatanparvarlik, bag‘rikenglikka asoslangan millatlararo muomala
madaniyatini yuksaltirish.[5]
XIX asr oxiri XX boshlarida yashab ijod qilgan Ahmad Donish o‘z ijodi bilan o‘zbek va
tojik madaniyatida munosib hissa qo‘shganlar. “Navodir ul vaqoe” asarida uning jadidlik
g‘oyalari, zamonaviy fanlar doirasida bilimga ega ekanligi, insonlarning ilmga rag‘bati, ilm
sabab Buxoro ahlining hayot tarzini yangilash, diniy ta’limni qayta shakllantirish hamda ma’rifat
tushunchasida o‘z xalqining ijtimoiy hayotidagi asrlik turg‘unlikdan xalos bo‘lishga undash
g‘oyalari yetakchilik qilgan.
Ahmad Donish “Navodir-ul-vaqoe” nomli asarni yozib, barcha muammolarni yechish
yo‘lida shu asarini asosiy qonun sifatida ko‘rsatishga uringan. “Navodir-ul-vaqoe” Ahmad
Donishning eng yirik asari bo‘lib, unda mutafakkirning turli masalalar to‘g‘risidagi fikrlari
bayon etilgan. Donish ijodidagi ichki ziddiyatlar, qarama-qarshi qoida-sharhlar ushbu kitobda
o‘z aksini topgan. Ahmad Donish “Navodir-ul-vaqoe”da goh hayotni kuylaydi, goh umidsizlik,
darvishlik ohangida so‘zlaydi.
Bag‘rikenglik haqidagi g‘oyani Ahmad Donishning “Navodir ul-vaqoe” asarida ilmiy-
nazariy jihatdan tahlil qilib berilgan. Asarning “Mamlakatni boshqarish va xalqni ma’rifatli
qilish” haqidagi risolasi uchunchi faslida hukmdorlarning yurtni idora qilish usullari, xalqparvar,
bag‘rikeng, adolatli bo‘lishlari haqida gap boradi. “Podshoh sababsiz hech kimning diliga ozor
beruvchi bo‘lmasin. Chunki uni xalq o‘z tinchligi va erkin yashashi uchun bu darajaga ko‘targan.
Podshoh ularga ozor berar ekan ish teskariga aylanadi”.[6] Albatta bu holda mamlakatda
tinchlik, totuvlik bo‘lmaydi, tinchlik va barqarorlik bo‘lmagan joyda esa xalq faravon hayot
kechira olmaydi. “Podshohlar yetimlarning otalaridir. Shunday bo‘lgach, podshohlar yetimlarga
o‘z otalaridan ham ko‘proq g‘amxo‘rlik qilishlari lozimdir; toki podshoh ota bilan faqir otaning
farqi bo‘lsin. Imkoniyat boricha ehson eshigini ochib tursin” [7] degan fikrlari amaldorlarni
bag‘rikeng, mehr-oqibatli, mehribon bo‘lishga chorlaydi. Donish fikricha, davlat bir guruh
kishilarga emas, balki xalq manfaatlari uchun xizmat qilishi kerak. Mamlakatni odilona
boshqarish uchun islohot zarurdir. Davlatning vazifasi xalq mafaatini himoya qilishdir.
Hukumdor mamlakatni idora qilishda atrofdagilari bilan maslahatlashib hal qilish kerak. Demak,
odil hukmdor mamlakatni kengash bilan boshqarsa, jamiyatda tartib-intizom o‘rnatilib, davlat
taraqqiy qiladi.
“Inson nima uchun yaratilgan, yaratilgandan so‘ng uning yaxshiligi nimada va u nimani
xohlashi kerak?”, - degan iboralar bilan Ahmad Donish “Navodir ul-vaqoe” kitobining
muqaddimasini boshlaydi.
2105
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Inson, uning umr mazmuni, uning olam va odamlarga munosabati barcha falsafiy
qarashlarning diqqat markazida bo‘lgan. “Har ishning haqiqatini inson ocha oladi. Inson tana va
ruhdan iborat mavjudot bo‘lib,uning tuganmas baxti ilm va ma’rifatdadir”,[8] - degan fikrni
bildirib o‘tadi. Ahmad Donish odamlarga qarata o‘z qarashlarini ta’kidlab yozadiki, agar uning
erki o‘zi qo‘lida bo‘lsa, qaram bo‘lmasin, chunki ma’rifat ruhning xoxishi bo‘lib, ilmsizlik va
dangasizlik nafsning istagidir. Ruh quvvati yaxshilikka buyuruvchi va yomonlikdan
saqlovchidir, nafs quvvati esa yomonlikka yurgizuvchi va yaxshilikdan qaytaruvchidir”.[9]
Ahmad Donish ko‘rsatib o‘tadiki, ota-onalar farzandlarini komil inson qilib tarbiyalay
bilsalar, taqdirlariga shukrona qiladilar, lekin ular farzandlariga ezgulikni va yaxshilikni ravo
ko‘rmasalar, o‘z g‘arazlariga botib qoladilar. Ahmad Donish bilim xususida ham to‘xtalib, yo‘lni
yorituvchi mash’al, shu mash’alga ega bo‘lmagan odam esa hayot yo‘llarida albatta qoqiladi, o‘z
o‘rnini topa olmaydi degan xulosasini beradi. Ahmad Donishning “Nodir voqealar” asari nafakat
o‘z
davri, balki biz yashab turgan hozirgi kunda ham ma’nan komil insonlarni ayniqsa, yoshlarni
tarbiyalash borasida ham nodir ma’naviy meros hisoblanadi.
Ahmad Donishning farzandlariga bergan maslahatlari:
1. Sidqidildan o‘king. Foydali ilmlarni egallang.
2. Insonlarga kerakli bo‘ling, foydali kasb, hunar, mashg‘ulot egasi bo‘ling.
3. Jamiyat va oila manfaatlari himoyachisi bo‘ling.
4. Shukr va sabr qiluvchi bo‘ling.
5. Kechirimli bo‘ling.
6. Mustaqil fikrga ega bo‘ling.
7. Ajdodlar merosini o‘rganing.
8. E’tiqodli bo‘ling.
Ahmad Donishning falsafiy asarlarida davlatni boshqarish haqidagi o‘zining ijtimoiy
falsafiy fikrlarini bayon etadi. Uning fikricha davlatni adolatli shaxslar boshqarsin va hukumat
xazinasi hisobidan ularga haq berilsin. Ahmad Donish bag‘rikenglik tamoyillariga amal
qilishlikni ta’kidlaydi. Jumladan, davlat boshqarishini yagona sulolaga boshqaruviga berib
bo‘lmaydi, degan xulosaga kelib, Ovropa davlatlaridagi parlament deb ataladigan davlat
boshqaruvini tavsiya qiladi.
Mutafakkir fikricha, davlat boshqaruvining muhim vazifasi – o‘z xalqi haqida
g‘amxo‘rlik qilishlikdir. Amaldorlar davlat iqtisodiyotining taraqqiy qilishi uchun jamiyatdagi
ijtimoiy muammolarni, jumladan, suv omborlarni qurish, ilm-fanni taraqqiy ettirish, xalqni
ma’rifatli qilishga majburdilar, deb ko‘rsatib o‘tadi. Uning bu g‘oyalari hozirgi kunda Yangi
O‘zbekistonda olib borilayotgan islohotlar bilan chambarchas hamohangligini ko‘rishimiz
mumkin.
2106
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Ahmad Donish qo‘shni mamlakatlarga qilgan safarlari vaqtida mahalliy aholi bilan
bo‘lgan suhbatlari va o‘zaro muloqotlarida Buxoro amirligining yaxshi qo‘shnichilik aloqalar
yo‘lga qo‘yilmaganini ta’kidlab o‘tadi. Uning falsafiy qarashlari muhim ijtimoiy-siyosiy va
tabiyaviy ahamiyatga molik. U yosh avlodni pok vijdonli, sabr-bardoshli, ma’rifatli, ilmli, halol,
qilib tarbiyalash, ularda yuksak insoniy fazilatlarni shakllantirish masalalarini ilgari surgan.
Ahmad Donish yoshlardan himmatli, jasoratli, ezgu niyatli, bo‘lishni talab etadi, ularga
barcha ishlarni bajarishga ongli ravishda kirishishni maslahat beradi.
Jumladan, himmat haqida fikr yuritar ekan, insonlarni biror mavjudotga ozor
yetkazmaslikka, muruvvatli bo‘lishga da’vat etadi, chunki har bir tanada hayot go‘zalligi
mujassamdir. Ahmad Donish bag‘rikenglik g‘oyalari haqida fikr yuritib, nafsga qul bo‘lmaslikni
ta’kidlab o‘tadi.
“Navodir ul-vaqoe” asarida bag‘rikenglikning asosiy va muhim jihatlarini ko‘rsatib
o‘tadi:
-etnik tolerantlik – turli xalqlar qadriyatlarini, an’ana-larini hurmat qilish;
-dinlararo tolerantlik – turli diniy e’tiqod vakilla-rining murosa bilan yashashi:
-oiladagi tolerantlik – oila a’zolarining bir-biriga nisbatan mehribon, g‘amxo‘r bo‘lishi.
Ahmad Donishning o‘zi ham bu tamoyilllarga amal qilar, hayot tarzini ilm olishga, o‘z
qarashlarini hayotga tadbiq qilishga bag‘ishlardi.
Xulosa.
Ahmad Donishning bag‘rikenglikka oid qarashlari hozirgi kunda ham katta
ahamiyatga ega. Bag‘rikenglik ruhida tarbiyalangan yoshlar yurt tinchligi, do‘stlik va
hamjihatligi, vatan ravnaqi, xalq faravonligi kabi xalqimizning ezgu maqsadlari yo‘lida o‘zlaring
salohiyatlarini safarbar etishga intiladilar.
Shu nuqtai-nazardan yoshlarda bag‘rikenglik g‘oyalarini shakllantirish va yuksaltirishda
Buxoro jadidlaring ilmiy merosini o‘rganish va falsafiy tahlil etish bugungi globalashuv davrida
muhim vazifalardan biri deb hisoblaymiz. Yoshlardagi ma’naviy bo‘shliqni to‘ldirish uchun
ularni turli tajovuzlardan himoya qilish uchun avvalo ularning qalbida Vatanimizga bo‘lgan
muhabbatni yanada kuchaytirish, buyuk tariximizni, milliy urf-odatlarimizni qalblariga
singdirish zarurdir. Yosh avlodga bag‘rikenglik g‘oyalarini shakllantirish jamiyat taraqqiyoti,
millat kamoloti va shaxs barkamolligini belgilab beruvchi asosiy omil hisoblanadi.
Demak, shunday ekan yuqorida bildirilgan fikrlardan shunday xulosaga kelish mumkinki,
yoshlarimizda bag‘rikenglikni shakllantirishdagi tarixiy-falsafiy meros xalqimizning milliy va
umuminsoniy qadriyatlari va bugungi kun nuqtai nazardan ma’naviy yuksalishini taqazo
etmoqda.
2107
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
REFERENCES
1.
Sh.M.Mirziyoevning Jadidlar merosini o‘rganishga bag‘ishlangan Xalqaro konferensiya
ishtirokchilarigaso‘zlagan nutqi.
https://president.uz/uz/lists/view/6007
2.
“2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi
to‘g‘risida”gi PF-60- sonli Farmoni. https://lex.uz/docs/5841063.
3.
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. –
T.: “O‘zbekiston”, 2017. –B. 18-19.
4.
5.
6.
O‘sarov F.X. XIX asr oxiri XX asr ma’rifatparvarlari hamda jadidlar ixodida tinchlik va
bag‘rikenglik falsafasi madaniyati. Buyuk allamalar ijodida ahillik va bag‘rikenglik
g‘oyalari.T.:JIDU. 2005. –B. 59-64
7.
Ahmad Donish. “Navodir ul-vaqoe”(Nodir voqealar). Toshkent. “Fan” nashriyoti.1964.-B.
63.
8.
Ahmad Donish .“Navodir ul-vaqoe”. Fan, T:, 1964. –B. 37.
9.
Ahmad Donish “Navodir ul-vaqoe”. Fan. T:, 1964. –B. 38
10.
Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. - Toshkent. O‘zbekiston, 2021.-B. 199.
11.
Decree No. PF-158 on the "Strategy of Uzbekistan - 2030". .2023.
12.
Mirziyoyev Sh.M.. Strategy of the New Uzbekistan. - Tashkent. Uzbekistan. 2021.
13.
Sultanova, L. (2021). The historical roots of spiritual education of youth.
ACADEMICIA:
An International Multidisciplinary Research Journal
,
11
(3), 461-463.
14.
Султонова, Л. С. (2023). ИЖТИМОИЙ-ГУМАНИТАР ФАНЛАРНИ ЎҚИТИШДА
ПЕДАГОГИК
ИННОВАЦИЯ
ВА
ИННОВАЦИОН
ФАОЛИЯТНИНГ
УЗВИЙЛИГИ.
Academic research in educational sciences
,
5
(NUU Conference 2), 633-
639.
15.
Sultonova, L. (2023). Upbringing Mature Person.
Central Asian Journal of Literature,
Philosophy and Culture
,
4
(3), 71-73.
16.
Султанова, Л. С. (2023). ТОЛЕРАНТНОСТЬ В ВОСПИТАНИИ ПОДРОСТОЯЩЕГО
ПОКОЛЕНИЯ.
Innovative Development in Educational Activities
,
2
(7), 557-564.
17.
Султонова, Л. С. (2022). МЕСТО ИНЖЕНЕРНОЙ ПЕДАГОГИКИ В ПОДГОТОВКЕ
БУДУЩИХ ИНЖЕНЕРОВ.
YOUTH, SCIENCE, EDUCATION: TOPICAL ISSUES,
ACHIEVEMENTS AND INNOVATIONS
,
1
(6), 29-34.
18.
Sultonova,
L.
S.
D.
(2023).
MAFKURAVIY
TARBIYANING
DOLZARB
VAZIFALARI.
SCHOLAR
,
1
(28), 79-96.
2108
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
19.
Султонова, ЛСД (2023). ОСОБЕННОСТИ РАБОТЫ С МОЛОДЕЖЬЮ В СИСТЕМЕ
ОБРАЗОВАНИЯ.
Образовательные исследования в области универсальных
наук
,
2
(8), 238-252.
20.
Азимов, А. А. (2022). Философско-этические взгляды Закария ар Рази.
Актуальные
исследования
, (20 (99)), 26-28.
21.
Abdullaevich, A. A. (2024). ETHICAL AND PHILOSOPHICAL VIEWS IN RUDAKIY'S
HERITAGE.
JOURNAL OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH
,
1
(3), 36-52.
22.
Азимов, А. А., & Хикматов, А. Д. (2024). ЖИЗНЬ И ТВОРЧЕСТВО ВЕЛИКОГО
ПОЭТА ГЛАЗАМИ СРЕДНЕАЗИАСКИХ УЧЁНЫХ.
MODERN PROBLEMS IN
EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS
,
1
(2), 366-375.
23.
Азимов,
А.
А.
(2023).
ВЗГЛЯДЫ
РУДАКИ
О
ВОСПИТАНИИ
ЧЕЛОВЕКА.
Innovative Development in Educational Activities
,
2
(7), 515-523.
24.
Azimov, A. A. (2023). RUDAKI’S VIEWS ON LIFE IN THE POEM
SINBADNAME.
SCHOLAR
,
1
(28), 97-112.
25.
Azimov,
A. A. (2023). RUDAKI’S PHILOSOPHICAL VIEWS IN HIS
WORKS.
Educational Research in Universal Sciences
,
2
(8), 214-228.
26.
Abdullayevich, A. A. (2023). SCIENCE, LITERATURE AND POETRY IN
TRANSOXIANA AND KHORASAN IX-X CENTURIES.
PEDAGOGICAL SCIENCES
AND TEACHING METHODS
,
255
.
27.
Azimov, A. A., & Avliyokulov, U. M. (2019). СОЦИАЛЬНО-ЭСТЕТИЧЕСКИЕ
ВЗГЛЯДЫ ЭПОХИ АБУ АБДУЛЛАХ РУДАКИ.
Theoretical & Applied Science
, (5),
560-562.
28.
Азимов, А. А., & Темиров, Ш. Т. (2016). КУЛЬТУРНАЯ И АРХИТЕКТУРНАЯ
ВЗАИМОВЛИЯНИЯ ВОСТОКА И ВОСТОЧНОЙ ЕВРОПЫ C БУХАРОЙ.
In
Современные тенденции развития науки и производства
(pp. 33-34).
29.
Азимов, А. А. ўғли Рўзиев, АШ (2022, December). ОСОБЕННОСТИ КНИГИ
АВЕСТА. In
INTERNATIONAL CONFERENCE: PROBLEMS AND SCIENTIFIC
SOLUTIONS
(Vol. 1, No. 7, pp. 37-42).
30.
Salokhov, A. K. (2024). THE YOUNG PEOPLE ARE FORMED, THE ENLIGHTENED-
INFORMATORS
OF
BUKHO
USE
YOUR
IMAGINATION
STYLE
BASICS.
JOURNAL OF SCIENCE, RESEARCH AND TEACHING
,
3
(4), 16-19.
31.
Salokhov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). Socio-philosophical and pedagogical basis
of the concept of tolerance.
Educational Research in Universal Sciences
,
2
(8), 200-213.
32.
Salokhov, A., & Qamariddinova, G. A. (2023). Socio-philosophical and pedagogical basis
of the concept of tolerance.
Educational Research in Universal Sciences
,
2
(8), 200-213.
2109
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
33.
Saloxov, A. Q. (2024). Yoshlarni tolerantlik ruhida tarbiyalashda ahmad donishning
ta’lim-tarbiyaga oid qarashlari tahlili.
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
,
2
(3).
34.
Мурадов, С. А. Современные методы философии и их значение в развитии
мышления человека.
Актуальные исследования
,
51
(17), 273-276.
35.
Муродов, С. А. (2009). Ибн Сино, Аттор ва Навоий асарларида кушлар
тимсоли.
Имом ал-Бухорий сабоқлари», Маънавий-маърифий, илмий-адабий журнал.
Тошкент
, 273-276.
36.
Мурадов, С. А. кизи Касимова, ФФ (2022, December). ФИЛОСОФИЯ ДИЗАЙНА:
ОСОБЕННОСТИ И СУЩНОСТЬ. In
INTERNATIONAL CONFERENCE: PROBLEMS
AND SCIENTIFIC SOLUTIONS
(Vol. 1, No. 7, pp. 51-59).
37.
Санжар, М. (2020). Взгляды Фаридуддина Аттара на бытие.
Международный
журнал прикладных исследований. ИДЖАР
,
6
(6), 34-36.
38.
МУРАДОВ, С. А. СОЦИАЛЬНО-ФИЛОСОФСКИЕ ВЗГЛЯДЫ ФАРИДУДДИНА
АТТОРА.
МОЛОДОЙ УЧЕНЫЙ Учредители: ООО" Издательство Молодой
ученый
,
51
, 529-531.
39.
Мурадов,
С. А. (2023). ФАРИДУДДИН АТТОР-ВЕЛИКИЙ ШЕЙХ ВОСТОКА.
In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE
(Vol. 2, No. 15, pp. 149-160).
40.
Muradov, S. A. (2023). THE MAIN IDEAS OF THE FOUNDER OF THE GERMAN
SCHOOL OF PHILOSOPHY.
Innovative Development in Educational Activities
,
2
(7),
588-594.
41.
Sanjar, M. (2020). The views of Fariduddin Attar on being.
International journal of
applied research. IJAR
,
6
(6), 34-36.
42.
Sanjar, M. One of the Factors of Purity of the Heart is Futuwwat.
International Journal of
Innovations in Engineering Research and Technology
, 98-101.
43.
Murodov, S. A. (2022). Relationship between the universe and man in the works of
Fariduddin Attor. In
International conference: problems and scientific solutions
(Vol. 1,
No. 6, pp. 35-41).
44.
Shukrullayev, Y. A., & Bahritdinovna, S. R. (2023). GERMANIYA FEDERATIV
RESPUBLIKASI IQTISODIYOTINI TIKLASH HARAKATI. “IQTISODIY MO
‘JIZA”.
Innovative Development in Educational Activities
,
2
(7), 577-587.
45.
Shukrullayev, Y. A. (2022). FRANSIYA–O ‘ZBEKISTON ALOQALARINING
TARIXIY ILDIZLARI.
Educational Research in Universal Sciences
,
1
(3), 110-113.
46.
Шукруллаев, Ю. А. Армия Бухарского эмирата и военное дело (1756-1920 гг.).
Автореферат кандидатской диссертации по истории.-Ташкент, 2006.-26 с.; К вопросу
2110
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
о дипломатических сношениях между Россией и Бухарой через Оренбург в конце
XVIII-начале XIX веков.
Общественные науки в Узбекистане.-1962
,
7
, 55-59.
47.
Шукриллаев, Ю. А. (2006). Бухоро амирлигида ќўшин ва њарбий иш (1756-1920
йиллар). Тарих фанлари номзоди илмий дражасини олиш учун езилган диссертация.-
Тошкент, 2006.
48.
Шукуриллаев, Ю. (2023). ВОЕННЫЕ РЕФОРМЫ В БУХАРСКОМ ЭМИРАТЕ ПОД
ПРОТЕКТОРАТОМ.
THEORY
AND
ANALYTICAL
ASPECTS
OF
RECENT
RESEARCH
,
2
(16), 249-260.
49.
Шукуриллаев, Ю. А. (2023). БУХОРО АМИРЛИГИДА ҚЎШИН ТАРКИБИГА
ҚАБУЛ ҚИЛИШ ҚОИДАЛАРИ, АСКАРЛАРНИНГ ҚЎШИН ТАРКИБИДАН
ҚОЧИШИ (ДЕЗЕРТИРСВО), САБАБИ ВА ОҚИБАТЛАРИ.
Innovative Development
in Educational Activities
,
2
(8), 513-524.
50.
Шукуриллаев, Ю. (2022, December). СОЗДАНИЕ ВОЕННЫХ УСТАВНЫХ ГРУПП
ЕВРОПЕЙСКОГО ТИПА В БУХАРСКОМ ЭМИРАТЕ. In
INTERNATIONAL
SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE" THE TIME OF SCIENTIFIC
PROGRESS"
(Vol. 1, No. 4, pp. 42-51).
51.
Гаффоров, А. Х., & Алимова, М. М. (2016). Перспективы использования технологии
сотрудничества в процессе подготовки педагога профессионального образования.
Молодой ученый, (12), 839-841.
52.
Гаффоров, А. Х., & Алимова, М. М. (2016). Психологические основы
педагогического проектирования. Молодой ученый, (12), 837-839.
53.
Гаффоров, А. Х., & Алимова, М. М. (2015). Социально-психологические факторы
формирования модели педагога в современном образовательном процессе. Молодой
ученый, (2), 504-506.
54.
Алимова, М. М. (2023). «РАСКРЕПОЩЕНИЕ» ЖЕНЩИН В ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ
(1920-1930 г. г). Innovative Development in Educational Activities, 2(8), 535-541.
55.
46.Алимова, М. М., & Гариев, А. (2023). ПРОТИВОДЕЙСТВИЕ КОРРУПЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ. MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY
OF INNOVATIVE RESEARCH, 2(24), 261-270
56.
Хайтматова, Н., & Алимова, М. (2023). Вопросы равенства, прав и свобод женщин в
Узбекистане. Научные работы одарённой молодёжи и медицина XXI века, 1(1), 369-
369.
57.
Алимова, М. М. (2023). ИСТОРИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ВОЗНИКНОВЕНИЯ И
РАЗВИТИЯ МЕДИЦИНЫ В УЗБЕКИСТАНЕ. SCHOLAR, 1(28), 113-129
2111
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
58.
Алимова,
М.
М.
(2023).
РОЛЬ
ГРАЖДАНСКИХ
ИНСТИТУТОВ
В
ФОРМИРОВАНИИ
НЕТЕРПИМОСТИ
КОРРУПЦИИ
У
ГРАЖДАН
УЗБЕКИСТАНА. Educational Research in Universal Sciences, 2(8), 253-264.
59.
Алимова, М. М., & Абдусаттаров, С. Ш. (2020). ВОСПИТАНИЕ МОЛОДЁЖИ В
ДУХЕ ПАТРИОТИЗМА-ОДИН ИЗ
ВАЖНЫХ ФАКТОРОВ РАЗВИТИЯ
ГРАЖДАНСКОГО ОБЩЕСТВА В УЗБЕКИСТАНЕ. In ВОСПИТАТЕЛЬНЫЙ
ПРОЦЕСС В МЕДИЦИНСКОМ ВУЗЕ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА (pp. 13-16
60.
Вахидова,
М.
Т.
(2022).
ДУХОВНО-НРАВСТВЕННОЕ
ВОСПИТАНИЕ
МОЛОДЕЖИ УЗБЕКИСТАН В КОНТЕКСТЕ ТОЛЕРАНТНОСТИ.
INNOVATIVE
DEVELOPMENT IN THE GLOBAL SCIENCE
,
1
(7), 82-90.
61.
Вахидова, М. Т., & Мирзаев, У. Т. (2022, December). ФОРМИРОВАНИЕ
КУЛЬТУРЫ
ТОЛЕРАНТНОСТИ
В
УСЛОВИЯХ
ГЛОБАЛИЗАЦИИ.
In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE" THE TIME OF
SCIENTIFIC PROGRESS"
(Vol. 1, No. 4, pp. 52-62).
62.
Vohidova, M. (2023). SOCIAL AND ETHICAL ASPECTS OF THE EXISTENCE OF
TOLERANCE IN YOUNG PEOPLE.
Innovative Development in Educational
Activities
,
2
(6), 559-566.
63.
Khalilovich, Z. E., & Orifovich, D. G. (2020). ANALYSIS OF THE TEACHINGS OF
MAHDUMI AZAM AND CLASSIFICATION OF PAMPHLETS. International
Engineering Journal For Research & Development, 5(4), 4-4.
64.
Zoirov, E. H. (2021). Questions of ontology of nature in the teachings of mahdumi azam.
ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(5), 91-94.
65.
Зоиров, Э. Х. (2022). Ориф Ревгарий-второй пир Бухоро-и-шариф. АКТУАЛЬНЫЕ
ИССЛЕДОВАНИЯ Учредители: ООО" Агентство перспективных научных
исследований", (50), 48-51.
66.
Зоиров, Э. Х. (2022, December). ДУХОВНОЕ НАСЛЕДИЕ МАХДУМИ АЪЗАМА. In
INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE" INNOVATIVE TRENDS IN
SCIENCE, PRACTICE AND EDUCATION" (Vol. 1, No. 4, pp. 121-131).
67.
Наврўзова, Г., & Зоиров, Э. (2018). Бухорои Шарифнинг етти пири. Тошкент:
Мухаррир, 80.
68.
ЗОИРОВ, Э. Х. НАУЧНОЕ НАСЛЕДИЕ МАХДУМИ АЪЗАМА. АКТУАЛЬНЫЕ
ИССЛЕДОВАНИЯ Учредители: ООО" Агентство перспективных научных
исследований, 20, 29-32.
2112
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
69.
Зоиров, Э. Х. (2021). Вопросы онтологии природы в учении Махдуми Азама.
Академия: международный междисциплинарный исследовательский журнал, 11(5),
91.
70.
Наврўзова, Г., Зоиров, Э. Х., & Юнусова, Г. (2006). Тасаввуфда инсон ва унинг
камолоти масаласи. Тошкент: Фалсафа ва ҳуқуқ, 56.
71.
Зоиров, Э. (2015). Махдуми Аъзамнинг фалсафий ва ижтимоий сиёсий қарашлари. Т.
Turon zamin ziyo.
72.
ЗОИРОВ, Э. Х. История, археология, религиоведение. АКТУАЛЬНЫЕ
ИССЛЕДОВАНИЯ, 48.
73.
Наврўзова, Г. Н. (2007). Нақшбандия-камолот йўли. Тошкент:“Фан, 189.
74.
Наврўзова, Г. Н. (2021). Хожа Баҳоуддин Нақшбанд ҳаёти ва маънавий мероси. Т.:
Фан, 244.
75.
Наврўзова, Г. Н. (2009). Баҳоуддин Нақшбанд. Бухоро: Ўзбекистон Республикаси
Фанлар Академияси Фалсафа ва ҳуқуқ институти нашриёти, 174.
76.
Navruzova, G. (2020). Bahauddin Naqshband-the seventh pir of Bukharai Sharif (Noble
Bukhara). Islamic thinking. Scientific-educational, religious-cultural, information
publication magazine. Tashkent. Special issue, 5-8.
77.
Shodiev, J. J. (2020). Interpretation of moral facts in the opinions of Umar Khayyam.
International engineering journal for research & development.-India, 5(3), 143-148.
78.
Шодиев, Ж. Ж. Interpretation of the image of may in the ruba of Umar Khayyam.
Monografia pokonferencyjna science, research, development, 33, 2020-30.
79.
Шодиев, Ж. Ж. (2020). Умар Хайём фалсафий қарашларида инсон тақдири ва эркин
ирода масаласи. Наманган давлат университети Илмий ахборотномаси, 2, 197-204.
80.
Шодиев, Ж. Ж. (2020). Умар Хайёмнинг асосий асарлари ва рубоийларининг
тузилиши, мазмуни ва таҳлили. Илм Сарчашмалари.-Урганч, 10, 44-47.
81.
Шодиев, Ж. Ж. (2020). Умар Хайём рубоийларининг талқин ва тавсифи. Наманган
давлат университети Илмий ахборотномаси, 9, 206-210.
82.
Шодиев, Ж. Ж. (2020). Умар Хайёмнинг ижтимоий-ахлоқий қарашлари. Фалсафа ва
ҳуқуқ. –Тошкент, 3, 107-110.
83.
Shodiev, J. (2021). The problem of knowledge in the philosophical views of Umar
Khayyam. Imam al-Bukhari IBS Journal, 2.
84.
Шодиев, Ж. (2022). Илк уйғониш даврида–комил инсонни шакллантириш
ватарбиялашда тасаввуф таълимотининг ўрни. Scientific Bullettin of NamSU-Научный
вестник НамГУ-NamDU ilmiy axborotnomasi–2022-yil_4-сон, 229.
2113
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
85.
Шодиев, Ж. Ж. Мамлакатимизда инсон қадрини юксалтиришнинг ижтимоий-
фалсафий масалалари. Қарду хабарлари. Илмий-назарий, услубий журнал. Махсус
сон (Ижтимоий фанлар).
86.
Shodiev, J. J. (2020). INTERPRETATION AND DESCRIPTION OF UMAR
KHAYYAM RUBAYA. Scientific Bulletin of Namangan State University, 2(9), 206-211.
87.
Jurakulovich,
S.
J.
(2022).
AGAINST
IGNORANCE-FIGHTING
WITH
ENLIGHTENMENT THE MAIN CRITERIA IN IMPROVING HUMAN VALUE. Web
of Scientist: International Scientific Research Journal, 3(10), 1160-1164.
88.
Bafoev, F. M. (2020). О НЕКОТОРЫХ КОНТУРАХ НОВОГО МИРОВОГО
ПОРЯДКА: ЭВОЛЮЦИЯ, ПРОГНОЗЫ, ПЕРСПЕКТИВЫ. Theoretical & Applied
Science, (12), 388-390.
89.
Murtazoevich, B. F. (2019). Sustainable development goals and synergies of world
politics. European science review, 1(1-2), 59-61.
90.
БАФОЕВ, Ф. М. (2022). К вопросу о динамике современных международных
отношений. АКТУАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ Учредители: ООО" Агентство
перспективных научных исследований", (20), 35-37.
91.
Бафоев, Ф. М. (2022, November). Статистические данные как индикатор
эффективной реализации целей устойчивого развития
(ЦУР). In INTERNATIONAL
CONFERENCE: PROBLEMS AND SCIENTIFIC SOLUTIONS. (Vol. 1, No. 6, pp. 42-50).
92.
Бафоев, Ф. (2012). К вопросу об эволюционном принципе строительства нового
общества в независимом Узбекистане. Fuqarolik jamiyati. Гражданское общество,
9(1), 54-55.
93.
Feruz, B. (2015). Mid-term stimuli, basic principles, and readjustments: America in
Central Asia. Central Asia and the Caucasus, 16(2), 26-35.
94.
БАФОЕВ, Ф. М. К вопросу корректировки определения понятия «мировая
политика» в контексте синергетики. Актуальные исследования, 31.
95.
Бафоев, Ф. М. (2021). Современные тенденции мировой политики в контексте
Коммюнике саммита G7 в Карбис Бэй (2021). Актуальные исследования, (47 (74)),
47-49.
96.
Бафоев,
Ф.
(2025).
ГЕОПОЛИТИКА
И
СИНЕРГЕТИЧЕСКАЯ
ПАРАДИГМА. Modern Science and Research, 4(3), 1499-1503.
97.
BAFOEV, F. (2019). Liberal Islam In The Contemporary World: New Landmarks Of
Trump's Administration. Central Asia & the Caucasus (14046091), 20(2).
2114
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
98.
БАФОЕВ, Ф. М. Энергетическая дипломатия нового Узбекистана: о новых подходах
в
условиях
меняющихся
геополитических
реалий. АКТУАЛЬНЫЕ
ИССЛЕДОВАНИЯ, 66.
