2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
735
OILA-JAMIYAT TAYANCHI SIFATIDA
Abdulhakimov Azamjon
Farg’ona davlat unversiteti, tarix fakulteti ijtimoiy ish yo’nalishi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15319392
Annotatsiya.
Mazkur maqolada oila tushunchasining Islom dinidagi o‘rni va qadriyati tahlil
qilingan hamda uning ijtimoiy barqarorlikdagi roli yoritilgan. Qur’oni Karim oyatlari va
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) hadislariga asoslanib, oilaning muqaddasligi, er-xotin va
farzandlar o‘rtasidagi huquq va burchlar keng yoritilgan.
Shuningdek, ijtimoiy ish faoliyatining
oilalarni qo‘llab-quvvatlashdagi ahamiyati ochib berilgan va diniy qadriyatlar bilan ijtimoiy ish
yondashuvining uzviy bog‘liqligi ko‘rsatilgan.
Maqolada oila va ijtimoiy ishning jamiyat mustahkamligi uchun qanday ahamiyat kasb
etishi ilmiy va ma’naviy asosda tahlil qilinadi. Maqola diniy va ijtimoiy bilimlarni uyg‘unlashtirgan
holda, sog‘lom oilaviy munosabatlar barpo etish uchun nazariy va amaliy tavsiyalar beradi.
Kalit so‘zlar:
Oila, Islom dini, ijtimoiy ish, oilaviy qadriyatlar, jamiyat barqarorligi, diniy
qadriyatlar, mehr-oqibat, ijtimoiy yordam, sog‘lom oila, ma’naviy tarbiya.
СЕМЬЯ КАК ОСНОВА ОБЩЕСТВА
Аннотация.
В статье анализируется место и значение понятия семьи в исламе, а
также подчеркивается ее роль в социальной стабильности. На основе аятов Священного
Корана и хадисов нашего Пророка Мухаммада (мир ему) подробно освещаются святость
семьи, права и обязанности мужа, жены и детей.
В нем также раскрывается важность социальной работы в поддержке семей и
демонстрируется неразрывная связь между религиозными ценностями и подходом
социальной работы. В статье на научной и духовной основе анализируется значение семьи и
социальной работы для прочности общества. Статья объединяет религиозные и
социальные знания, чтобы дать теоретические и практические рекомендации по
построению здоровых семейных отношений.
Ключевые слова:
Семья, ислам, социальная работа, семейные ценности, социальная
стабильность, религиозные ценности, доброта, социальная помощь, здоровая семья,
духовное воспитание
.
FAMILY AS THE BASIS OF SOCIETY
Abstract.
This article analyzes the place and value of the concept of family in Islam and
highlights its role in social stability. Based on the verses of the Holy Quran and the hadiths of our
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
736
Prophet Muhammad (peace be upon him), the sanctity of the family, the rights and duties between
spouses and children are widely covered.
The importance of social work in supporting families is also revealed and the inextricable
link between religious values and the social work approach is shown. The article analyzes the
importance of family and social work for the strength of society on a scientific and spiritual basis.
The article, combining religious and social knowledge, provides theoretical and practical
recommendations for building healthy family relationships.
Keywords:
Family, Islam, social work, family values, social stability, religious values,
kindness, social assistance, healthy family, spiritual education.
Kirish
Oila – insoniyat tarixida eng qadimiy va eng muhim ijtimoiy institutlardan biridir.
Jamiyatning mustahkamligi va taraqqiyoti avvalo sog‘lom va mustahkam oilaga bog‘liq. Har
bir din, xususan Islom dini ham oilaga alohida e’tibor bergan, uning mustahkamligini, a’zolar
o‘rtasida mehr-oqibat va hurmatni ta’minlashni targ‘ib qilgan. Qur’oni Karimda va Payg‘ambarimiz
Muhammad (s.a.v.) hadislarida oila qurish va uni mustahkamlash insonning muhim burchi sifatida
ko‘rsatilgan. Ushbu maqolada biz Islom dinida oilaning jamiyat tayanchi sifatidagi o‘rni haqida fikr
yuritamiz.
Ijtimoiy ish va oila mustahkamligi
Ijtimoiy ish – bu jamiyatda ijtimoiy muammolarni hal qilish, ehtiyojmand qatlamlarga
yordam ko‘rsatish va ularni qo‘llab-quvvatlash faoliyatidir. Ijtimoiy ishning asosiy yo‘nalishlaridan
biri — oilani mustahkamlash, unga ijtimoiy, psixologik va ma’naviy yordam ko‘rsatishdan iborat.
Islom dini ham ijtimoiy yordam va qo‘llab-quvvatlash g‘oyasini doimo ilgari surgan.
Qur’oni Karimda va Hadislarda kambag‘allarga, yetimlarga, bevalarga va muhtojlarga
yordam berish, oila a’zolarini asrab-avaylash haqida ko‘plab ko‘rsatmalar berilgan.
Masalan, Qur’oni Karimda Alloh taolo shunday deydi:
"Yaxshi amal qilganlar uchun mukofot bor. Ota-onaga, qarindoshlarga, yetimlarga va
miskinlarga yaxshilik qiling." (Baqara surasi, 83-oyat)
1
Bu oyat ijtimoiy ishning diniy ildizlarini ko‘rsatadi: har bir inson o‘z oilasidan va atrofidagi
jamiyatdan befarq bo‘lmasligi, imkon qadar yordam qo‘lini cho‘zishi kerak.
Ijtimoiy ishchilar esa oila ichidagi muammolarni (masalan, qashshoqlik, zo‘ravonlik,
tarbiyadagi qiyinchiliklar) aniqlab, ularni bartaraf etishda vositachi vazifasini bajaradilar.
1
Qur’oni Karim. Tarjimasi va tafsiri. – Toshkent: Hilol-Nashr, 2018.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
737
Shu bilan birga, ijtimoiy ish diniy qadriyatlarni hurmat qilgan holda amalga oshirilsa, oilalar
nafaqat moddiy jihatdan, balki ma’naviy jihatdan ham mustahkamlanadi.
Diniy yondashuvda oilaning muqaddasligini, mehr-muhabbat, sabr-toqat va kechirimlilik
kabi fazilatlarni targ‘ib etish orqali ijtimoiy ishchi oilani inqirozdan saqlab qolishda muhim rol
o‘ynaydi. Islom ahloqida jamiyatdagi har bir inson boshqalarga nisbatan mas’uldir. Bu g‘oya
ijtimoiy ishning asosiy tamoyillariga ham mos keladi.
2
Oila va ijtimoiy barqarorlik: diniy va ijtimoiy yondashuv
Sog‘lom va barqaror oilalar jamiyatda tinchlik va totuvlikni ta’minlaydi. Islom dini oilaviy
hayotni tartibga soluvchi qoidalarni belgilab, oilani insof, adolat, sabr va mehr asosida yuritishni
buyurgan. Ijtimoiy ish esa bu tamoyillarni amaliyotda qo‘llab-quvvatlab, oilalarni himoya qilish,
ijtimoiy xavf omillarini kamaytirish uchun harakat qiladi.
Ijtimoiy ishchi diniy qadriyatlar va shariatga hurmat bilan yondashgan holda oilaviy tarbiya,
ma’naviy madad va psixologik maslahatlar orqali oilalarda sog‘lom muhit yaratishga yordam
beradi. Ayniqsa, Islomda bolalarning tarbiyasi, kattalarga hurmat, ota-onaning haqqi va oila
muqaddasligi haqida ko‘plab ko‘rsatmalar berilgan bo‘lib, ijtimoiy ishchi bu qadriyatlarni oilalarga
eslatish orqali ularning mustahkamlanishiga xizmat qiladi.
3
Xulosa
Oila – jamiyatning eng muhim tayanchi va kelajak avlodlar tarbiyasining boshlang‘ich
maktabidir. Islom dini oilaning qadriyat sifatida qadr-qimmatini yuksak darajada ulug‘lagan va
uning mustahkamligini saqlashni har bir musulmon uchun burch qilib belgilagan. Qur’oni Karim va
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v.) hadislarida oiladagi mehr-oqibat, sabr, hurmat va o‘zaro
yordamga alohida urg‘u berilgan.
Ijtimoiy ish esa bu diniy qadriyatlarni amaliy hayotda amalga oshirishning zamonaviy
vositalaridan biridir. Ijtimoiy ishchilar oilalarning ichki muammolarini aniqlab, ularga psixologik,
ma’naviy va moddiy yordam ko‘rsatish orqali oila barqarorligini saqlashga xizmat qiladilar.
Islomda ham, ijtimoiy ish tizimida ham jamiyatning salohiyati va mustahkamligi avvalo sog‘lom va
baxtli oilalarga bog‘liq ekani ta’kidlanadi.
Bugungi kunda ham diniy qadriyatlar asosida mustahkam oilalar qurish, ularni ijtimoiy
jihatdan qo‘llab-quvvatlash nafaqat jamiyat barqarorligini ta’minlaydi, balki kelajak avlodni
ma’naviy barkamol qilib tarbiyalashga zamin yaratadi. Shuning uchun ham oila, ijtimoiy ish va din
o‘zaro uzviy bog‘liq holda harakat qilishi zarur.
2
"Islomda oila va nikoh" – Toshkent Islom Universiteti nashri, 2020.
3
Abdullayev Sh. "Ijtimoiy ish nazariyasi va amaliyoti", Toshkent, 2019.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
738
REFERENCES
1.
Qur’oni Karim. Tarjimasi va tafsiri. – Toshkent: Hilol-Nashr, 2018.
2.
Imom Buxoriy. "Al-Jome' as-Sahih" (Hadislar to‘plami).
3.
"Islomda oila va nikoh" – Toshkent Islom Universiteti nashri, 2020.
4.
Abdullayev Sh. "Ijtimoiy ish nazariyasi va amaliyoti", Toshkent, 2019.
5.
Rasulov A. "Oilaviy qadriyatlar va ijtimoiy barqarorlik", – Toshkent: Ma’naviyat, 2021.
