ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
141
YUNON-RUM KURASHI QOIDALARI HAMDA ODDIY KURASH USULLARI
Mamadiyorov Muhammad Abdulla o`g`li
Ichki ishlar vazirligi
Surxondaryo akademik litseyi
Jismoniy tarbiya fani o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15348070
Annotatsiya. Ushbu maqolada yunon-rum kurashi turlari, uning asosiy qoidalari, mazkur
sport turining o‘ziga xosligi va eng ko‘p qo‘llaniladigan kurash usullari haqida batafsil
ma’lumot berilgan. Shuningdek, yunon-rum kurashining jismoniy tarbiya va sport sohasidagi
o‘rni, yosh sportchilarga o‘rgatilishi kerak bo‘lgan asosiy jihatlar tahlil qilinadi. Maqola
sportchilar, murabbiylar hamda sport ta’limi bilan shug‘ullanuvchi mutaxassislar uchun
foydalidir.
Kalit so‘zlar: Yunon-rum kurashi, kurash qoidalari, texnika, sport metodikasi, jismoniy
tayyorgarlik, kurash usullari, murabbiy, himoya va hujum harakatlari.
GRECO-ROMAN WRESTLING RULES AND SIMPLE WRESTLING TECHNIQUES
Abstract. This article provides detailed information about the types of Greco-Roman
wrestling, its basic rules, the distinctive features of this sport, and the most commonly used
wrestling techniques. Additionally, it analyzes the role of Greco-Roman wrestling in physical
education and sports, as well as the key aspects that should be taught to young athletes. The
article is beneficial for athletes, coaches, and specialists involved in sports education.
Keywords: Greco-Roman wrestling, wrestling rules, technique, sports methodology,
physical training, wrestling techniques, coach, defensive and offensive actions.
ПРАВИЛА ГРЕКО-РИМСКОЙ БОРЬБЫ И ПРОСТЫЕ ПРИЕМЫ БОРЬБЫ
Аннотация. В данной статье подробно рассматриваются виды греко-римской
борьбы, её основные правила, особенности данного вида спорта и наиболее часто
применяемые приёмы. Также анализируется значение греко-римской борьбы в системе
физического воспитания и спорта, а также основные аспекты, которые необходимо
прививать молодым спортсменам. Статья будет полезна спортсменам, тренерам и
специалистам, работающим в области спортивного образования.
Ключевые слова: Греко-римская борьба, правила борьбы, техника, методика
спорта, физическая подготовка, приёмы борьбы, тренер, защитные и атакующие
действия.
Yunon-rum kurashi — sport kurashining qadimiy va mashhur turlaridan biri bo‘lib,
asosan beldan yuqori qism orqali olib boriladigan texnik harakatlarga asoslanadi. Bu sport turi
jismoniy kuch, chaqqonlik, bardoshlilik va strategik fikrlashni talab etadi. Yunon-rum kurashi
zamonaviy Olimpiya o‘yinlarining dastlabki bosqichlaridan beri sport turlarining ajralmas
qismiga aylangan.
Yunon-rum kurashining tarixi va mohiyati
. Yunon-rum kurashi qadimda yunonlar va
rimliklar davrida jismoniy tayyorgarlikning muhim qismi bo‘lgan. 1896-yildan boshlab
Olimpiya o‘yinlariga kiritilgan. Bu kurash turi klassik kurash deb ham ataladi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
142
Yunon-rum kurashida oyoq bilan harakat qilish, oyoqqa ushlash, oyoq orqali hujum qilish
taqiqlangan. Faqat beldan yuqori qismda usullar qo‘llaniladi.
Yunon-rum kurashi quyidagi asosiy qoidalarga amal qilgan holda o‘tkaziladi:
•
Vaqt:
Kurash 3 daqiqalik ikkita raunddan iborat bo‘lib, ularning orasida 30 soniyalik
tanaffus bo‘ladi.
•
Ruxsat etilmagan harakatlar:
Oyoqlardan foydalanish, raqibning yuziga zarba berish,
barmoqni burish, bo‘g‘ish, orqadan boshga bosish.
•
G‘alaba:
Raqibning ikki yelkasini gilamga tekkizish (tuş), ochkolar hisobida ustunlik
qilish yoki raqibni ikkita ogohlantirish orqali yutish mumkin.
•
To‘xtatish:
Murabbiy yoki hakam kurashchini ogohlantirish yoki tibbiy yordam sababli
jangni vaqtincha to‘xtatishi mumkin.
Oddiy kurash usullari.
Yunon-rum kurashida o‘rgatiladigan boshlang‘ich va samarali
usullar quyidagilardir:
a) Qol ostidan ko‘tarib uloqtirish (podnyem s pod ruki)
Bu usulda kurashchi raqibning qo‘li ostidan kirib, uni belidan ko‘taradi va orqaga yoki
yon tomonga uloqtiradi. Kuchli bel mushaklari talab etiladi.
b) Beldan ko‘tarib uloqtirish (zaxvat za poyas)
Kurashchi raqibni belidan mahkam ushlab, uni havoga ko‘tarib gilamga tashlaydi. To‘g‘ri
vaqt va muvozanat muhim.
c) Yelka ustidan uloqtirish (brosok cherez plecho)
Bu texnika raqibni yelka ustidan orqaga otib yuborishga asoslangan. Raqibning
og‘irligini o‘z og‘irlik markazidan tashqariga chiqarib, uni uloqtirish imkonini beradi.
d) Yelkadan aylantirib uloqtirish (obxvat plecha s perevalivaniem)
Bu harakatda kurashchi raqibni yelkadan ushlab, tanasining og‘irlik markazini aylantirib
yiqitadi.
e) Turtib chiqarish (vytalkivanie)
Kurashchining maqsadi raqibni gilam chetidan chiqarib yuborish bo‘lib, bu texnika
kuchli itarish va pozitsiya nazoratiga asoslanadi.
✓
Yoshi va jismoniy tayyorgarlikka mos yondashuv
•
6–10 yoshdagi boshlang‘ich guruhlar
uchun kurash mashg‘ulotlari ko‘proq o‘yin
shaklida, xavfsiz va qiziqarli tarzda tashkil etilishi kerak.
•
11–14 yosh
oralig‘ida texnik harakatlarning boshlang‘ich elementlari bosqichma-bosqich
tushuntiriladi: muvozanat, turish holati, qarshilik ko‘rsatish, tushish (yiqilishni o‘rganish)
mashqlari.
•
15 yoshdan katta sportchilar
bilan esa chuqurlashtirilgan texnika, taktika va musobaqa
qoidalari asosida ishlash mumkin.
✓
Kurash texnikasini bosqichma-bosqich o‘rgatish
O‘quv mashg‘ulotlari quyidagicha tuziladi:
✅
I. Nazariy qism:
•
Kurash tushunchasi, maqsadi va qoidalari bilan tanishtirish;
•
Videolar, rasm va sxemalar orqali harakatlar ko‘rsatmasi;
•
Raqibga qanday xavfsiz yondashish kerakligi haqida ko‘rsatmalar.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
143
✅
II. Amaliy qism:
•
Harakatlarning har bir bosqichi alohida mashq qilinadi (masalan: yelka ustidan
uloqtirishning tutish, ko‘tarish, aylantirish bosqichlari);
•
Harakatlar juftlikda takrorlab o‘rganiladi;
•
Vaqt o‘tishi bilan harakatlar tezligi va kuchi oshiriladi.
✓
Darslarni rejalashtirishda e’tibor berilishi kerak bo‘lgan jihatlar
Asosiy
jihatlar
Tavsiyalar
Xavfsizlik
Yiqilishni o‘rgatish (rollash), gilamdan tashqari mashq qilmaslik
Moslama
usullar
Harakatlar dastlab oddiylashtirilgan holatda (raqs, itarish, og‘irlik markazi
bilan ishlash)
Murabbiy
roli
Doimiy kuzatuv, to‘g‘rilash, dalda berish va tushunarli tilda tushuntirish
Nazorat
Har oy oxirida kichik ichki musobaqalar, individual yutuqlarni baholash
✓
Psixologik va ijtimoiy omillarni hisobga olish
•
Bolalarga kurash orqali
iroda, sabr, tartib-intizom
kabi fazilatlar o‘rgatiladi.
•
O‘zaro hurmat, jamoada ishlash va sport etiketi mashg‘ulotlarda muntazam
mustahkamlanadi.
•
Har bir bola o‘z qobiliyatiga ko‘ra baholanadi, tanqid emas,
rag‘bat
asosiy vosita
bo‘lishi kerak.
✓
Innovatsion yondashuvlar
Raqamli texnologiyalar yordamida o‘rgatish:
•
Telefon yoki proyektor orqali harakatlarni video ko‘rsatish;
•
Kurash simulyator dasturlari bilan interaktiv mashg‘ulotlar;
•
Onlayn sport kundaliklari orqali rivojlanishni kuzatish.
Murabbiylar uchun tavsiyalar
. Yosh sportchilar uchun kurash texnikasini o‘rgatishda
quyidagi uslublarga amal qilish tavsiya etiladi:
•
Harakatlar ketma-ketligini sodda shaklda ko‘rsatish;
•
Jismoniy tayyorgarlik bilan birga nazariy bilimlar berish;
•
Kurashning himoya va hujum elementlarini muvozanatli o‘rgatish;
•
Tushunarli videomateriallar va amaliy mashg‘ulotlar bilan qo‘llab-quvvatlash.
Xulosa
Yunon-rum kurashi nafaqat sport, balki yoshlar tarbiyasi va jismoniy rivojlanishining
muhim omilidir. Uning qat’iy qoidalari, texnik yondashuvi va tarbiyaviy jihatlari bu sport turini
doimiy ahamiyatli qiladi.
Mazkur maqolada keltirilgan oddiy usullar va qoida talablariga rioya qilish orqali
sportchilar yuqori natijalarga erishishlari mumkin. Murabbiylar uchun esa bu yo‘nalishda
yangicha yondashuvlar ishlab chiqish imkoniyati mavjud.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
144
REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi. "Sport kurashlari asoslari",
Toshkent, 2020.
2.
Greco-Roman Wrestling Rules and Guidelines, United World Wrestling, 2023.
3.
Т. А. Алимов. "Борьба: техника, тактика, тренировка", Москва, 2019.
4.
Olimpiya qo‘mitasi rasmiy veb-sayti:
5.
T.R. Sobirov, "Kurash nazariyasi va metodikasi", Toshkent, 2018.
