113
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
ҚИЗЛАРДА ВУЛЬВОВАГИНИТЛАРГА ОЛИБ КЕЛУВЧИ ХАВФ ОМИЛЛАРИНИ
ЎРГАНИШ ВА УЛАРНИ ОЛДИНИ ОЛИШ
Қаландарова М.А.
Абдурахманова И.С.
Тошкент Педиатрия Тиббиёт Институти, Тошкент, Узбекистон
Рузиева Н.Х.
Илмий раҳбар, т.ф.д.,профессор.
Тошкент Педиатрия Тиббиёт Институти, Тошкент, Узбекистон
https://doi.org/10.5281/zenodo.15353577
Аннотация.
Ёшларнинг репродуктив саломатлиги миллатнинг келажагини
белгилайди ва бу демографик жараёнларга бевосита таьсир кўрсатади.
Репродуктив саломатликка салбий таьсир кўрсатадиган омилларнинг умумий
сонидан стресс ва овқатланиш бузилиши биринчи ўринда туради. Норационал
овқатланиш метоболик жараёнларга хам бевосита таьсир кўрсатиб овқатланиш
сестемасининг бузилишларини ривожланишига олиб келиши мумкин. Қизларнинг
репродуктив тизимини ривожланиши ва шаклланиши 16-19 ёшгача давом этади. Балоғат
даврида гормонал ўзгаришлар рўй беради, бу менархга олиб келадиган физиологик
ўзгаришларни келтириб чиқаради. Ушбу даврда vaginal микробиота ҳам сезиларли
ўзгаришларга учрайди . Бу, биринчи навбатда, қиннинг кўп қатламли скуамоз
епителиясининг кўпайишини estrogen стимуляцияси ва сирт ҳужайраларида гликоген
ишлаб чиқаришнинг кўпайиши билан боғлиқ. Эстрогенларнинг таъсири остида
десқуамоус епителийнинг дифференциацияси содир бўлади ва vaginal епителийнинг
кератинизацияси ошади. Ушбу ҳужайраларнинг кейинги ексфолиацияси ва уларнинг
ситолизи лактобактерияларнинг ўсиши учун субстрат бўлиб хизмат қиладиган
гликогеннинг чиқарилишига олиб келади. Ушбу даврдан бошлаб қиннинг коккоид флораси
коккоид-бациллар билан алмаштирилади ва лактобактериялар бутун репродуктив давр
учун доминант турга айланади.
Калит сўзлар:
ЖССТ- жаҳон соғликни сақлаш ташкилоти,УТТ- ултратовуш
текширув,БВ-бактериал вагинит.
Мавзунинг долзарблиги:
Биринчи навбатда, қиннинг кўп қатламли скуамоз
епителиясининг кўпайишини estrogen стимуляцияси ва сирт ҳужайраларида гликоген
ишлаб чиқаришнинг кўпайиши билан боғлиқ. Эстрогенларнинг таъсири остида
десқуамоус епителийнинг дифференциацияси содир бўлади ва vaginal епителийнинг
кератинизацияси ошади. Ушбу ҳужайраларнинг кейинги ексфолиацияси ва уларнинг
ситолизи лактобактерияларнинг ўсиши учун субстрат бўлиб хизмат қиладиган
гликогеннинг чиқарилишига олиб келади. Ушбу даврдан бошлаб қиннинг коккоид
флораси коккоид-бациллар билан алмаштирилади ва лактобактериялар бутун репродуктив
давр учун доминант турга айланади.Махаллий иммунитетнинг ўзига хос хусусиятларини,
қин микробиотцинозига таьсир қилади ва яллиғланиш ривожланишида етакчи рол
ўйнайди.Бир қанча кузатишлар шуни кўрсатадики, болалик ва ўсмирлик давридаги
касалликларнинг тахминан 60% репродуктив саломатликка хавф солиши
мумкун.Шимолий худудларда вулвавагинитнинг улиши 93,8% етади.Қизларнинг 25%
вулвавагинитнинг патологик агенти кўпинча Candida кирувчи замбуруғдир , 12% эса
aнаероб микроблар аммо кўпинча вулвавагинит билан ўсмирларни текширганимизда
114
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
маьлум бир патогенни ажратиб бўлмайди.Пастки жинсий йўлларнинг яллиғланиши
урагенитал инфексияни кўпайишига сабаб бўлади. Шунингдек бепуштлик ,спонтан
аборт,xoриoмниoнит,
эрта
туғиш,
хомила
инфексияси,
туғиш,
хомила
инфексияси,туғруқдан кейинги эндометрит.
Диаграмма №4 Кин микрофлорасиниг бузилиши кўринишлари.
Нормал кин микрофлораси 4 гурухга булинади ;
Эпителий хужайралари кам,Детерлин таёкчалари куп, реаксия кислотали, жинсий
хаётда яшамайдиган соглом кизларда
Эпителий хужайралари куп,Детерлин таёкчалари кам, реаксия кислотали,
лекоцитлар учраши жуда кам микдорда ,жинсий хаётда яшайдиган соглом аёлларда
Детерлин таёкчалари жуда кам, реаксия кучсиз ишкорий, лекоцитлар ва коклар
куп микдорда ,жинси аьзоларнинг яллигланиш касалликларида учрайди
Детерлин таёкчалари мавжуд эмас, реаксия ишкорий, лекоцитлар титри баланд ,
трихоманадалариф жуда куп патоген микроорганизмлар куп микдорда
Нормада кин РН-4-4.5 га тенг.
Диаграмма №3. Асосий гуруҳда ёш буйича тақсимоти.
115
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Асосий гуруҳимиз ёш буйича ўрганилганда 9-12-14 ёш оралиқдаги қизлар сонидан
15-17 ёшли қизлар сони кўплиги юқоридаги жадвалда кўринади. Бу эса бу ёшдаги
қизларнинг асосий усиш ва ривожланиш ёши булганлиги учун хам микроэлэментлар ва
витаминларга талабининг ошганлиги учун авитаминозлар кузатилади ва микроэлэментлар
танкислиг кузатилиши ҳам иккиламчи таьсир кўрсатишини намоён этади.
Тадқиқот мақсади:
Қизларда вульвовагинит ривожланишига сабаб бўладиган
хавф омилларини ўрганиш оркали профилактик чора тадбирлар алгоритмини ишлаб
чиқиш.
Тадқиқот материалллари ва усуллари:
Илмий иш 2020-2025-йилларда Тошкент
шаҳар ТошПМИ клиникаси қошидаги Республика қизлар саломатлик марказида қизларни
амалиётда клиник анамнистик сўровнома асосидаги маьлумотлари , лаборатор ва
инструментал текширувларининг ўзгаришлари кузатилди.Асосий гуруҳда 20 нафар 9
ёшдан 17 ёшгача вулвавагинит ривожланган қизлар ва назорат гуруҳи физиологик соғлом
бўлган 20 нафар қизлардан таркиб топган.
Натижалар ва мухокама:
Олиб болилган кузатишларда ўсмир қизларда ҳавф
омиллари аниқланди: Қизларда лор органлари ва ошқозон-ичак тракти касалликларининг
мавжудлиги; норационал турмуш тарзи нотуғри овкатланиш 78%, ичмаслик сувининг
сўткалик баланси 67%, уйқунинг бузилиши 53%, гиподинамия 48% ва стрессга лабиллик
64% бу эса 83% қизларда вульвавагинитларнинг ривожланишига олиб келадиган энг кўп
учрайдиган хавф омилларидир. 2020-2025-йилларда биз кузатган қизларда юқорида
айтилган омиллар билан бир қаторда ушбу қизларда боскичма боскич профилактика ва
даволаш тадбирларини ўтказиш алгоритми яратилди.Қизларда балоғат ёшининг мураккаб
кечиши психоэмоционал омилларга боғлиқлигини хисобга олган холда, овқатланиш
сестемасидаги бузилишига олиб келувчи хавф омиллари асосида ўз вақтида боскичма
боскич профилактика ва даволаш тадбирларини ўтказиш 78% холатда ижобий натижа
берди, бу ўз навбатида репродуктив тизимдаги бузилишларни олдини олди
Диаграмма №5. Жигар ва ўт йулари ультратовуш текширув натижалари.
116
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Тадқиқот давомида ҳар бир қиз бола УТТ идан ўтказилди. УТТ натижаларига кўра
28% қизларда патологик ҳолатлар аниқланмаган. 17% ут йўллари димланиши аниқланди.
Ўт йўлларининг яллиғланиш 59%, патологиялар учради. Бундан кўриниб турибдики,
хазим сестемасида муаммолари бўлган қизларда нафақат клиник белгилар билан намоён
бўлади балки, ультратовуш текширувида ҳам ўзгаришлар кузатилган. Назорат гуруҳида
86% қизларда ўзгаришлар аниқланмади.
Хулосалар:
Вулвавагинит хавф омиллари бор кизларни албатта стоматолог, лор,
курикидан ва ошкозон ичак системаси Ултратовуш текширувидан ўтказиш максадга
мувофик.Ўсмир қизларда сурункали яллиғланиш ўчоқларини ўз вақтида санация килиш,
соглом турмуш тарзига риоя килиш,вактида ва тугри овкатланиш, 8 соатлик уйку,
мунтазам жисмоний харакат, сув ичиш режими,шахсий гигиена қоидаларига амал қилиши
вулвавагинитларнинг ривожланишига йул куймайди. Клиник анамнистик суровнома
асосида қизлардаги яллигланиш жараенларини аниқлаш орқали вульвовагинитларни уз
вақтида ташхислаш имконига эга булдик.
REFERENCES
1.
Рузиева, Н. Х., Каюмова, Д. Т., & Турбанова, У. В. (2022).
Течение беременности, исхода
родов
и состояние плаценты у женщин, перенесших SARS2-COVID-19-клинико
морфологические паралели
(Doctoral dissertation, Москва).
2.
Рожкова, Е., Рузиева, Н. и Эргашев, З. (2021). Совершенствование методологии
защиты конструкций от тепловых воздействий. В
E3S Web of Conferences
(т. 264,
стр. 02033). EDP Sciences.
3.
Рузиева, Н. Х., & Пахомова, Ж. Е. ОРИГИНАЛЬНЫЕ СТАТЬИ ORIGINAL
ARTICLES.
ДОКТОР АХБОРОТНОМАСИ ВЕСТНИК ВРАЧА DOCTOR’S HERALD
,
7.
4.
Рузиева, Н. Х., Джаббарова, Л. А., & Джаббарова, Ю. К. (2021). ПРИЧИНЫ И
ПУТИ СНИЖЕНИЯ ПРЕЖДЕВРЕМЕННЫХ РОДОВ C ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ
МЕЖДУНАРОДНЫХ ПОДХОДОВ.
Re-health journal
, (1 (9)), 14-18.
5.
Nazarova, D. E., Ruzieva, N. K., Turbanova, U. V., & Rassadina, M. V. (2021). THE
ROLE OF OXIDANT STRESS IN THE DEVELOPMENT OF PREMATURE
CHILDBIRTH.
Central Asian Journal of Pediatrics
,
2021
(1), 30-36.
6.
Юлдашев, А. Ю., Юлдашева, С. З., & Рузиева, Н. Х. (2017). ФОРМИРОВАНИЕ В
СЛИЗИСТОЙ
ОБОЛОЧКЕ
ТОНКОЙ
КИШКИ
ПИЩЕВАРИТЕЛЬНО-
ВСАСЫВАТЕЛЬНОЙ
И
ИММУННОЙ
СИСТЕМЫ
В
РАННЕМ
ПОСТНАТАЛЬНОМ ОНТОГЕНЕЗЕ.
МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВООХРАНЕНИЯ
РЕСПУБЛИКИ
УЗБЕКИСТАН
РЕСПУБЛИКАНСКИЙ
СПЕЦИАЛИЗИРОВАННЫЙ
НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЙ
МЕДИЦИНСКИЙ
ЦЕНТР АКУШЕРСТВА И ГИНЕКОЛОГИИ АССОЦИАЦИЯ ВРАЧЕЙ ЧАСТНОЙ
ПРАКТИКИ УЗБЕКИСТАНА КЛИНИКА «MAHLIYO-SHIFO» & V «MAHLIYO-
SHIFO» & V
, 132.
7.
Рузиева, Н., Суннатиллаева, С., & Ахмадалиева, М. (2023). КИЧИК ЧАНОҚДАГИ
ОПЕРАЦИЯДАН КИЙИН ҲОСИЛ БОЛГАН БИТИШМАЛАР ҚИЗЛАРГА
ТАСИРИ.
Центральноазиатский журнал образования и инноваций
,
2
(3 Part 2), 79-
82.
8.
Тешаев, Ш., Ядгарова, Г., Норова, М., Рузиева, Н., & Якубов, Ш. (2012).
117
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Морфометрические параметры лица здоровых детей и их соответствие закону
золотой пропорции.
Журнал вестник врача
,
1
(2), 157-158.
9.
Рузиева, Н. Х., & Бектимирова, А. А. (2016). ДРОЖЖЕПОДОБНЫЕ ГРИБЫ РОДА
CANDIDA В ГЕНИТАЛЬНОМ ТРАКТЕ ЖЕНЩИН РЕПРОДУКТИВНОГО
ВОЗРАСТА.
Редакционная коллегия
, 51.
10.
Рузиева, Н. Х., Расул-Заде, Ю. Г., & Алиёрова, Г. А. (2020). A NEW LOOK AT THE
PATHOGENETIC MECHANISM, CLINICAL COURSE AND METHODS OF
TREATMENT OF PREGNANT WOMEN WITH ARVI.
Новый день в медицине
, (4),
108-114.
11.
РУЗИЕВА,
Н.
Х.,
ХОМИЛАДОРЛАРДА,
Э.
Т.
Х.
Ю.
Б.,
&
ОПТИМАЛЛАШТИРИШ, Т. ТОШКЕНТ ПЕДИАТРИЯ ТИББИЁТ ИНСТИТУТИ
ҲУЗУРИДАГИ ИЛМИЙ ДАРАЖАЛАР БЕРУВЧИ DSc. 27.06. 2017. Tib. 29.01
РАҚАМЛИ
ИЛМИЙ
КЕНГАШ
ТОШКЕНТ
ПЕДИАТРИЯ
ТИББИЁТ
ИНСТИТУТИ.
12.
Ruzieva, N., Nazarova, D. E., Turbanova, U. V., & Rassadina, M. V. (2019). THE ROLE
OF
OXIDANT
STRESS
IN
THE
DEVELOPMENT
OF
PREMATURE
CHILDBIRTH.
Central Asian Journal of Pediatrics
,
2
(1), 54-57.
13.
Закирова, Н., Рузиева, Н., Лутфуллаев, У., Зияева, З., Аскарова, Ф., & Кенжаева, У.
(2013). Состояние репродуктивного здоровья и размеры таза у девушек,
проживающих в условиях акселерации (обзор литературы).
Журнал вестник
врача
,
1
(1), 62-65.
14.
Рузиева, Н. Х., & Исмаилова, И. Р. (2014). МАГНЕ-В6 В ПРОФИЛАКТИКЕ И
ЛЕЧЕНИИ АНЕМИИ У БЕРЕМЕННЫХ. In
ГЛОБАЛИЗАЦИЯ НАУКИ:
ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ
(pp. 156-161).
15.
Шupинов, Д., Рузиева, Н., Закирова, Н., Лутфуллаев, У., & Зияева, З. (2012).
Характеристика антропометрических показателей девочек в возрасте от
новорожденности до подросткового периода.
Журнал вестник врача
,
1
(4), 139-141.
16.
Тен, С., Тешаев, Ш., Рузиева, Н., Лутфуллаев, У., & Салимова, А. (2013).
Сравнительная характеристика морфометрических параметров головы здоровых
детей и детей с церебральным параличом 6-летного возраста.
Журнал вестник
врача
,
1
(1), 156-157.
