ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
373
ONA TILI VA ADABIYOT DARSLARIDA TA’LIM SIFATINI OSHIRISHDA
DIDAKTIK TEXNOLOGILARNING ROLI
D.R. Shabbazova
Ilmiy rahbar.
Termiz davlat pedagogika instituti, Boshlang‘ich ta’limda matematika va ona tili kafedra mudiri:
Xurramova Sojida Abdunazar qizi
Termiz davlat pedagogika instituti, Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim fakulteti Boshlang‘ich
ta’lim yo‘nalishi 1-bosqich magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15368072
Annotatsiya. Mazkur maqolada ona tili va adabiyot darslarida ta’lim sifatini oshirish
maqsadida didaktik texnologiyalarni joriy etishning nazariy asoslari va amaliy jihatlari
yoritilgan. Unda didaktik texnologiyalarni tanlash va ularni samarali qo‘llash orqali
o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: ona tili, adabiyot, ta’lim sifati, didaktik texnologiyalar, interaktiv metodlar,
o‘qitish samaradorligi.
THE ROLE OF DIDACTIC TECHNOLOGIES IN IMPROVING THE QUALITY OF
EDUCATION IN NATIVE LANGUAGE AND LITERATURE LESSONS
Abstract. This article covers the theoretical foundations and practical aspects of
introducing didactic technologies in order to improve the quality of education in native language
and literature lessons. It analyzes the possibilities of developing students' knowledge, skills and
competencies through the selection and effective use of didactic technologies.
Keywords: native language, literature, quality of education, didactic technologies,
interactive methods, teaching effectiveness.
РОЛЬ ДИДАКТИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В ПОВЫШЕНИИ КАЧЕСТВА
ОБРАЗОВАНИЯ НА УРОКАХ РОДНОГО ЯЗЫКА И ЛИТЕРАТУРЫ
Аннотация. В статье рассматриваются теоретические основы и практические
аспекты внедрения дидактических технологий в целях повышения качества образования
на уроках родного языка и литературы. Анализируются возможности развития знаний,
умений и компетенций учащихся посредством выбора и эффективного использования
дидактических технологий.
Ключевые слова: родной язык, литература, качество образования, дидактические
технологии, интерактивные методы, эффективность обучения.
Kirish:
Ona tili va adabiyot fanlari ta’limning asosiy yo‘nalishlaridan bo‘lib,
o‘quvchilarda tilni mukammal bilish, adabiy tafakkurni rivojlantirish va estetik didni
shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Ta’lim sifatini oshirish uchun zamonaviy didaktik
texnologiyalardan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi globallashuv davrida ta’lim
tizimining oldida turgan asosiy vazifa - bilim sifatini oshirish, zamonaviy talab va ehtiyojlarga
mos, kreativ fikrlovchi shaxsni shakllantirishdan iborat. Xususan, ona tili va adabiyot darslarida
ta’lim sifati o‘quvchilarning tafakkurini rivojlantirish, estetik dunyoqarashini boyitish va milliy
qadriyatlarni singdirish orqali ta’minlanadi. Bu esa zamonaviy didaktik texnologiyalardan
oqilona foydalanishni taqozo etadi (Abduazizov, 2021: 45).
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
374
Talim jarayonida innovatsion yondashuvlarning o‘rni kun sayin ortib bormoqda.
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini shakllantirishda faqat an’anaviy usullar emas,
balki zamonaviy didaktik texnologiyalar ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ona tili va
adabiyot kabi ijtimoiy-gumanitar fanlarda bu texnologiyalarni tatbiq etish orqali o‘quvchilarda
analitik fikrlash, mustaqil izlanish va muloqot madaniyati rivojlanadi. Shuningdek, didaktik
texnologiyalar o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi faol hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, ta’lim
jarayonini shaxsga yo‘naltirilgan tarzda tashkil etish imkonini beradi (Yo‘ldoshev, 2020: 112).
ASOSIY QISM
Didaktik texnologiyalar — bu ta’lim jarayonini tizimli va natijaga yo‘naltirilgan shaklda
tashkil etish metodlari majmuasidir. Ular o‘quv jarayonini samarali, qiziqarli va interaktiv
qilishga yordam beradi.
Ona tili va adabiyotda didaktik texnologiyalar qanday rol o‘ynaydi?
Faollikni oshiradi: Interfaol usullar yordamida o‘quvchilar darsda faol ishtirok etadilar.
Ijodkorlikni rivojlantiradi: Muammoli ta’lim, klasterlar va loyihaviy usullar
o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvini rag‘batlantiradi.
Mustahkamlashni ta’minlaydi: Aqliy hujum, rolli o‘yinlar, test texnologiyalari orqali
bilimlarni mustahkamlash osonlashadi.
Motivatsiyani oshiradi: Zamonaviy texnologiyalar darslarni qiziqarli qiladi va
o‘quvchilarda o‘rganishga qiziqishni kuchaytiradi.
Ona tili va adabiyot darslarida qo‘llaniladigan asosiy didaktik texnologiyalar:
Interfaol metodlar: “Aqliy hujum”, “Baliq skeleti”, “Insert”, “Klaster” usullari.
Loyihaviy faoliyat: Dastlabki tadqiqotlar, adabiy tahlillar, mini-loyihalar yaratish.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT): Multimediali taqdimotlar, onlayn
testlar, videodarslar.
O‘yin texnologiyalari: Rolli o‘yinlar, dramatizatsiya, sahnalashtirish.
Natijalar
Didaktik texnologiyalardan foydalanish:
Ona tili va adabiyot darslarining sifati va samaradorligini oshiradi.
O‘quvchilarda mustaqil fikrlash, matn bilan ishlash va ifodali nutq
ko‘nikmalarini
rivojlantiradi.
O‘quvchilarning nutq madaniyati va adabiy tafakkurini boyitadi.
Didaktik texnologiyalar o‘qitish jarayonida bilimlarni tizimli, izchil va samarali
o‘zlashtirishni ta’minlovchi vositalar majmuasi sifatida muhim ahamiyat kasb etadi. Ular ta’lim
jarayonining barcha bosqichlarida o‘quvchilarning faoliyatini boshqarish, nazorat qilish va
rivojlantirish imkonini beradi. Ayniqsa, ona tili va adabiyot darslarida nutq madaniyatini
shakllantirish, tahliliy va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishda didaktik texnologiyalarning o‘rni
beqiyosdir (Ismoilov, 2022: 39).
Ona tili va adabiyot darslarida didaktik texnologiyalarni tatbiq etish dars jarayonini
jonlantiradi va o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. Matnni tahlil qilishda
“sinkveyn” metodidan foydalanish, obraz va g‘oya tahlilida “debat” texnikasini qo‘llash,
grammatik mavzularni o‘rgatishda esa “mental hujum” va “muammoli vaziyat” kabi metodlar
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
375
orqali o'quvchilarning faolligi ta’minlanadi. Bu usullar orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlash,
nutqni mantiqan izchil tashkil etish kabi ko‘nikmalar shakllanadi (Rasulova, 2021: 77).
Ta’lim sifatini oshirishda didaktik texnologiyalarning roli shundan iboratki, ular
o‘quvchilarni faqat tayyor bilimlar bilan cheklab qo‘ymaydi, balki ularda yangi bilimlarni
mustaqil izlab topish va ularga ijodiy yondashish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Har bir
mashg‘ulot o‘ziga xos maqsadga, aniq natijaga yo‘naltiriladi, buning natijasida o‘quvchilarda
o‘quv motivatsiyasi, bilimga intilish kuchayadi (Xolmirzayev, 2020: 102).
Amaliy tajribalar shuni ko‘rsatadiki, adabiyot darslarida sahna ko‘rinishlari tayyorlash,
personajlar o‘rtasidagi dialoglarni yaratish orqali o‘quvchilarning adabiy obrazni tushunishi va
uning mohiyatini o‘zlashtirishi osonlashadi. Ona tili darslarida esa interfaol o‘yinlar, test
savollari, konseptual xaritalar yaratish orqali grammatik me’yorlar mustahkamlanadi.
Shuningdek, o‘quvchilarning bahs-munozara asosida o‘z fikrini erkin ifoda etishi uchun
“fikrlar sharsharasi” kabi metodlardan foydalanish natijadorlikni oshiradi (Soliyeva, 2019: 88).
Xulosa
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, ona tili va adabiyot darslarida didaktik texnologiyalardan
oqilona foydalanish o‘quvchilarning til va adabiy bilimlarini chuqurlashtirish, mustaqil fikrlash
va ijodiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi. Zamonaviy metodlar yordamida ta'lim
jarayonini qiziqarli, samarali va natijador tashkil etish esa nafaqat o‘quvchilarning bilim
darajasini, balki ularning estetik didi va nutq madaniyatini ham yuksaltiradi. Shu bois, didaktik
texnologiyalarni ta’lim jarayoniga izchil joriy etish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan
biridir.
Ona tili va adabiyot darslarida didaktik texnologiyalarni oqilona va maqsadga muvofiq
qo‘llash ta’lim sifatini oshirishning samarali vositasidir. Interaktiv metodlar yordamida
o‘quvchilar mustaqil va tanqidiy fikrlash, kreativ yondashuv kabi zamonaviy kompetensiyalarga
ega bo‘ladilar.
REFERENCES
1.
Abduazizov A. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar. - Toshkent: Fan va texnologiya,
2021. - 120 b. (45-bet)
2.
Yo‘ldoshev M. Ta’limda interaktiv metodlar. - Samarqand: Zarafshon, 2020. - 160 b.
(112-bet)
3.
Toshpo‘latov A. Ona tili va adabiyot darslarida metodik yondashuvlar. - Toshkent:
O‘qituvchi, 2019. - 140 b. (76-bet)
4.
Qodirova G. Didaktik texnologiyalarning ta’limdagi o‘rni. - Buxoro: BuxDU, 2022. - 130
b.
(59-bet)
5. Karimov B. Adabiyot darslarini interaktiv tashkil etish metodlari. - Toshkent: Iste’dod,
2018. - 100 b. (33-bet)
5.
6.Sodiqova D. Ona tili ta’limida innovatsion yondashuvlar. - Qarshi: Nasaf, 2021. - 150
b. (84-bet)
6.
Nurmatov H. Magistratura ta’limida innovatsion texnologiyalar. - Toshkent: Ilm Ziyo,
2023. - 115 b. (48-bet)
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
376
7.
Abdullayeva S. Zamonaviy adabiy ta’lim konsepsiyalari. - Termiz: Surxondaryo, 2020. -
135 b. (51-bet)
8.
Murodov U. Pedagogik texnologiyalar nazariyasi va amaliyoti. - Toshkent: O‘qituvchi,
2019. - 145 b. (92-bet)
9.
Eshonqulova M. Ta’lim sifatini oshirishning innovatsion yo‘llari. - Namangan: Ilm, 2021.
- 110 b. (70-bet)
10.
Qodirova D. Didaktik texnologiyalar va ta’lim sifatini oshirish. – Toshkent: Fan, 2018. –
B. 45-52.
11.
Rasulova M. Ona tili darslarida innovatsion texnologiyalarni qo‘llash. – Samarqand:
Zarafshon, 2019. – B. 101-108.
12.
Karimov A. Adabiyot o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. – B. 88-94.
13.
Hasanova G'. Didaktika asoslari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2017. – B. 33-40.
14.
Mahmudov N., Ubaydullayeva R. Ona tili va adabiyot ta’limida metodik yondashuvlar. –
Toshkent: Innovatsiya, 2021. – B. 77-84.
15.
Jalolov J. Ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. – B. 56-62.
16.
Safarova D. Til va adabiyot darslarida zamonaviy texnologiyalar. – Buxoro: Ilm ziyo,
2020. – B. 115-123.
17.
Yo‘ldoshev Sh. Pedagogik texnologiyalar va interfaol metodlar. – Toshkent: Noshir,
2018. – B. 64-70.
18.
To‘xtasinova G. Ona tili va adabiyot ta’limi samaradorligi. – Andijon: Muharrir, 2019. –
B. 91-97.
19.
Sodiqov A. Innovatsion ta’lim va metodik yondashuvlar. – Toshkent: Barkamol avlod,
2021. – B. 49-56.
