ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
482
BANK FAOLIYATINI RAQAMLASHTIRISH ORQALI XIZMATLAR SIFATINI
OSHIRISH YO‘LLARI
Xoshimov Oybek Ibragimovich
O‘zbekiston Respublikasi Bank-Moliya Akademiyasi MBA (Master of business administration)
General yo'nalishi magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15373171
Annotatsiya. Ushbu maqolada tijorat banklari faoliyatini raqamlashtirish orqali
mijozlarga ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirish masalalari tahlil qilingan. Raqamli
texnologiyalarning bank xizmatlariga tatbiq etilishi xizmat ko‘rsatish tezligini oshirish,
operatsion xarajatlarni kamaytirish, xavfsizlik darajasini kuchaytirish va mijoz ehtiyojlariga
yanada mos xizmatlar ko‘rsatish imkonini bermoqda. Maqolada O‘zbekiston bank tizimining
raqamli transformatsiyadagi holati, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari,
shuningdek, ilg‘or texnologiyalar (mobil banking, sun’iy intellekt, blokcheyn) orqali xizmatlar
sifatini yanada takomillashtirish istiqbollari yoritilgan.
Kalit so‘zlar:Raqamlashtirish, bank xizmatlari, mijozlar ehtiyoji, sun’iy intellekt, mobil
banking, blokcheyn, elektron to‘lovlar, xizmatlar sifati, moliyaviy texnologiyalar, raqamli
transformatsiya.
WAYS TO IMPROVE THE QUALITY OF SERVICES THROUGH DIGITALIZATION
OF BANKING ACTIVITIES
Abstract. This article analyzes the issues of improving the quality of services provided to
customers through the digitalization of commercial banks. The application of digital
technologies to banking services allows to increase the speed of service provision, reduce
operating costs, increase the level of security, and provide services more tailored to customer
needs. The article highlights the state of the banking system of Uzbekistan in digital
transformation, existing problems and ways to overcome them, as well as prospects for further
improving the quality of services through advanced technologies (mobile banking, artificial
intelligence, blockchain).
Keywords: Digitization, banking services, customer needs, artificial intelligence, mobile
banking, blockchain, electronic payments, quality of services, financial technologies, digital
transformation.
Kirish
Zamonaviy iqtisodiy taraqqiyot bosqichida raqamli texnologiyalar barcha sohalarda tub
o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, moliya va bank sohasi bu o‘zgarishlarning
markazida turib, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish, xarajatlarni kamaytirish, mijozlarga qulaylik
yaratish kabi maqsadlarda raqamlashtirish jarayonlarini keng joriy qilmoqda. Raqamlashtirish –
bu bank faoliyatining turli yo‘nalishlarida ilg‘or texnologiyalardan foydalanib, xizmatlarni
avtomatlashtirish va ularni real vaqt rejimida ko‘rsatish imkoniyatidir.
Bugungi kunda raqamli moliyaviy xizmatlarga bo‘lgan talab keskin ortib bormoqda.
Mijozlar bank xizmatlaridan masofadan, qulay va xavfsiz tarzda foydalanishni istaydilar.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
483
Shu bois, tijorat banklari o‘z faoliyatlarini raqamli transformatsiyalash orqali mijozlarga
xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishga intilmoqda. Bu esa nafaqat mijozlar ehtiyojlarini to‘liqroq
qondirish, balki bankning bozor raqobatbardoshligini saqlab qolish, rentabellikni oshirish va
operatsion samaradorlikni ta’minlash imkonini beradi.
Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklari misolida raqamlashtirish jarayonining
hozirgi holati, raqamli xizmatlar turlari, ularning mijozlarga ta’siri va xizmatlar sifatini
oshirishdagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, ilg‘or texnologiyalar asosida xizmatlarni
takomillashtirish yo‘llari va istiqbollari haqida ham ilmiy asoslangan mulohazalar yuritiladi.
Metodologiya:
Mazkur tadqiqotda bank faoliyatini raqamlashtirish orqali xizmatlar
sifatini oshirish masalasi bo‘yicha analitik va amaliy yondashuvlar uyg‘unlikda qo‘llanildi.
Avvalo, mavzuga oid ilmiy-nazariy manbalar o‘rganilib, xorijiy tajriba va O‘zbekiston
bank tizimidagi joriy holatga oid asosiy ma’lumotlar tahlil qilindi. Bu jarayonda kontent tahlil
(content analysis) usulidan foydalanilib, mavjud materiallar chuqur o‘rganildi. Xususan,
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan e’lon qilingan yillik hisobotlar, tijorat
banklarining rasmiy sahifalarida joylashtirilgan raqamli xizmatlar haqidagi ma’lumotlar,
shuningdek, Jahon banki, Deloitte, McKinsey, Accenture kabi nufuzli xalqaro tashkilotlarning
tahliliy materiallari asosiy ma’lumot manbasi bo‘lib xizmat qildi.
Tadqiqot davomida bir nechta metodologik yondashuvlar qo‘llandi. Birinchidan, tahliliy
yondashuv asosida mavjud statistik ma’lumotlar o‘rganilib, banklarning raqamli xizmat
ko‘rsatishdagi o‘sish sur’atlari va bu xizmatlarning mijozlarga ta’siri baholandi. Ikkinchidan,
taqqoslash usuli orqali O‘zbekiston banklarining raqamlashtirishdagi muvaffaqiyatlari va
muammolari xorijiy davlatlar banklari tajribasi bilan solishtirildi. Bu solishtirma tahlillar orqali
qaysi jihatlar ustida qo‘shimcha ishlash zarurligi aniqlashtirildi.
Shuningdek, empirik usul yordamida real amaliyotdagi misollar asosida bank
xizmatlarining raqamli ko‘rinishda qanday shakllanayotgani va mijozlar uchun qanday
afzalliklar yaratgani haqida xulosalar chiqarildi. Bank foydalanuvchilarining mobil ilovalardan
foydalanish faolligi, elektron kredit olish tizimlariga qiziqishi, to‘lovlar va boshqa xizmatlarga
bo‘lgan ehtiyoji asosida aniq holatlar ko‘rib chiqildi. Bu esa raqamlashtirishning xizmat sifati va
mijoz ehtiyojlariga mosligini empirik jihatdan asoslash imkonini berdi.
Nihoyat,
sistematik
yondashuv
yordamida
raqamli
texnologiyalarning
bank
infratuzilmasi, xizmatlarning xavfsizlik darajasi, mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifati va umuman,
butun bank tizimining samaradorligiga ko‘rsatgan ta’siri kompleks tarzda o‘rganildi. Har bir omil
bir-biri bilan o‘zaro bog‘liqlikda baholandi va raqamlashtirishning kompleks ta’siri
aniqlashtirildi.
Tadqiqotda qo‘llanilgan metodologik usullar bank xizmatlarini raqamlashtirish orqali
ularning sifati, tezligi va mijozlar ehtiyojlariga mosligiga qanday ta’sir ko‘rsatayotganini
aniqlashda muhim ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qildi.
Mavzuga oid adabiyotlar sharhi
: Bank faoliyatini raqamlashtirish masalasi so‘nggi
yillarda nafaqat iqtisodiy, balki texnologik taraqqiyotning ham asosiy yo‘nalishlaridan biri
sifatida ilmiy doiralarda keng muhokama qilinmoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
484
Ushbu mavzu bo‘yicha xalqaro va milliy miqyosda olib borilgan tadqiqotlar bank
tizimining raqamli transformatsiyasi orqali xizmatlar sifatini oshirish, mijozlar ehtiyojini
to‘liqroq qondirish va moliyaviy inkluzivlikni ta’minlash borasida muhim ilmiy asoslar yaratgan.
Xalqaro tajribalarda McKinsey & Co. (2021) tomonidan e’lon qilingan “Digital
disruption in banking” nomli tahliliy hisobotda raqamlashtirish banklar uchun xarajatlarni 30%
gacha kamaytirish va mijozlar sodiqligini 25% ga oshirish imkonini berishi qayd etilgan.
Shuningdek, Deloitte (2022)ning “The future of digital banking” nomli hisobotida
raqamli platformalarning bank xizmatlaridagi strategik roli, sun’iy intellekt va ma’lumotlarga
asoslangan qarorlar qabul qilish tizimining ustunliklari yoritilgan.
Accenture (2021) esa “Technology Vision for Banking” tadqiqotida raqamli
texnologiyalar, ayniqsa blokcheyn, bulutli texnologiyalar va mobil ilovalarning bank
infratuzilmasini isloh qilishdagi roli haqida so‘z yuritgan. Unga ko‘ra, raqamlashtirish jarayonini
to‘liq amalga oshirgan banklar mijozlar orasida ishonch darajasini va xizmatlar sifati bo‘yicha
yuqori ko‘rsatkichlarga erishgan.
O‘zbekiston tajribasiga to‘xtaladigan bo‘lsak, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki
tomonidan e’lon qilinayotgan yillik hisobotlarda bank tizimidagi raqamlashtirish jarayonlari,
mobil banking xizmatlarining rivoji, elektron to‘lov vositalari sonining o‘sishi, bank-mijoz
munosabatlarida onlayn platformalarning tutgan o‘rni borasida aniq ko‘rsatkichlar keltirilgan.
Masalan, 2023-yilgi hisobotda mobil ilovalardan foydalanuvchilar soni 13 millionga
yetgani, to‘lovlarning 80% dan ortig‘i raqamli kanallar orqali amalga oshirilgani qayd etilgan.
Shuningdek, mahalliy olimlar – Mamatqulov X. tomonidan yozilgan “Bank ishi” (2021)
darsligida raqamli bank xizmatlari, ularning shakllanishi, iqtisodiyotdagi roli va ularni joriy
etishdagi metodik yondashuvlar haqida batafsil ma’lumotlar mavjud. Bu manbada
raqamlashtirish natijasida xizmatlar sifati qanday ko‘rsatkichlar asosida baholanishi mumkinligi
tushuntirilgan.
Jahon bankining 2023-yilgi “Digital Financial Services in Central Asia” nomli tahliliy
hisobotida esa O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iziston kabi davlatlarda raqamli moliyaviy
xizmatlarning kengayishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga ta’siri yoritilgan.
Xulosa sifatida aytish mumkinki, mazkur mavzu bo‘yicha adabiyotlar va tahliliy
manbalar raqamlashtirishning bank sohasiga ijobiy ta’siri haqida yetarlicha asoslangan dalillar
beradi. Biroq, hali ham raqamli transformatsiyaning bank xizmatlari sifatiga uzoq muddatli
ta’siri, mijozlar qoniqishiga ta’sir qiluvchi omillar, xavfsizlik va huquqiy bazaning
takomillashuvi borasidagi tadqiqotlarga ehtiyoj mavjud.
Tahlil va natijalar
Bank tizimini raqamlashtirish orqali xizmatlar sifatini oshirishda amalga oshirilgan
chora-tadbirlar, innovatsion texnologiyalarning joriy etilishi va bu jarayonlarning real natijalari
muhim tahlil qilish obyekti hisoblanadi. So‘nggi yillarda O‘zbekiston tijorat banklarida raqamli
xizmatlarga bo‘lgan e’tibor sezilarli darajada ortib bormoqda. Xususan, mobil banking, internet
banking, QR-kod asosida to‘lov tizimlari, onlayn kreditlash, biometrik autentifikatsiya, sun’iy
intellekt asosidagi maslahat xizmatlari keng joriy etildi.
2020–2024-yillar davomida bank xizmatlarining raqamlashtirilgan ulushi sezilarli
darajada oshdi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
485
Statistika shuni ko‘rsatadiki, 2020-yilda umumiy bank xizmatlari ichida raqamli
xizmatlarning ulushi 38 foizni tashkil qilgan bo‘lsa, 2024-yil yakunida bu ko‘rsatkich 82 foizga
yetgan. Mobil ilovalardan foydalanuvchilar soni 4,1 milliondan 13,2 millionga ko‘tarilgan. Bu
esa bank xizmatlariga bo‘lgan qulaylik, ishonchlilik va tezlik darajasi ortganidan dalolat beradi.
Quyidagi jadvalda bu o‘sish dinamikasi yaqqol aks ettirilgan:
Yil
Raqamli xizmatlar ulushi (%)
Mobil foydalanuvchilar soni (mln)
2020
38%
4,1
2021
51%
6,3
2022
65%
8,9
2023
74%
11,7
2024
82%
13,2
Manba:mualif ishlanmasi
Yuqoridagi ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, bank xizmatlarini raqamlashtirish orqali
mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifati oshmoqda. Bu o‘zgarishlar quyidagi asosiy natijalarni keltirib
chiqardi:
➢
Xizmat ko‘rsatish tezligi oshdi. Mijozlar an’anaviy bank ofislariga bormasdan,
masofadan turib mobil ilovalar orqali bank operatsiyalarini bajarish imkoniyatiga ega bo‘lishdi.
➢
Xizmat sifati va aniqligi yaxshilandi. Avtomatlashtirilgan tizimlar xatoliklar ehtimolini
kamaytirib, tezkor va aniq ma’lumotlar almashinuvini ta’minlamoqda.
➢
Mijoz qoniqish darajasi oshdi. Raqamli xizmatlar 24/7 rejimida faoliyat ko‘rsatgani
uchun mijozlar istalgan vaqtda xizmatlardan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
➢
Xodimlarga tushadigan yuk kamaydi. Ma’muriy va operatsion vazifalarning raqamli
tizimlar orqali bajarilishi bank xodimlarining mehnat unumdorligini oshirdi.
➢
Moliyaviy xizmatlar demokratlashdi. Uzoq hududlarda yashovchi aholiga ham bank
xizmatlaridan foydalanish imkoniyati yaratildi.
Biroq, tahlillar shuni ham ko‘rsatadiki, raqamlashtirish jarayonida ayrim muammolar
mavjud. Jumladan, ayrim aholining raqamli savodxonligi yetarli emasligi, texnik nosozliklar,
internet infratuzilmasining ba’zi hududlarda zaifligi, kiberxavfsizlik bilan bog‘liq xavflar dolzarb
masala bo‘lib qolmoqda. Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun raqamli xizmatlarni joriy
qilish bilan birga, xavfsizlik tizimlarini mustahkamlash va aholining moliyaviy-raqamli
savodxonligini oshirish lozim.
Xulosa qilib aytganda, raqamlashtirish O‘zbekiston bank sektorida xizmatlar sifatini
oshirishda muhim strategik yo‘nalishga aylangan. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, banklar bu
borada katta yutuqlarga erishgan bo‘lsa-da, mavjud muammolar ustida tizimli ishlash zarur.
Kelgusi bosqichda banklar innovatsion texnologiyalarni yanada kengroq joriy qilish va xizmatlar
ko‘lamini kengaytirish orqali raqamli moliya sohasida barqaror o‘sishni ta’minlashi mumkin.
Muhokama
Bank faoliyatini raqamlashtirish zamonaviy iqtisodiy rivojlanish sharoitida muqarrar
jarayon bo‘lib, u bank xizmatlarini mijozlar uchun yanada qulay, tezkor va xavfsiz qilish
imkonini bermoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
486
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda so‘nggi yillarda raqamli bank xizmatlariga
talab jadal o‘sib bormoqda va banklar bu ehtiyojni qondirish uchun turli texnologik yechimlarni
joriy etishmoqda. Mobil banking, internet banking, onlayn kreditlash va boshqa raqamli vositalar
mijozlar hayotining ajralmas qismiga aylanmoqda.
Muhokama qilish lozim bo‘lgan eng muhim jihatlardan biri — raqamlashtirish
jarayonining xizmatlar sifatiga qanday ta’sir ko‘rsatayotganidir. Ushbu jarayon bank tizimining
ishonchliligi, xizmatlar ko‘lamining kengayishi, qulaylik darajasi va operatsion tezlik orqali
xizmatlar sifatini sezilarli darajada oshirmoqda. Masalan, ilgari ancha vaqt talab etgan kredit
olish, hisob ochish, pul o‘tkazmalari kabi jarayonlar hozirda mobil telefon orqali bir necha
daqiqada bajarilishi mumkin.
Biroq, raqamlashtirish jarayoni nafaqat ijobiy natijalarni, balki qator muammolarni ham
yuzaga keltiradi. Xususan, ayrim mijozlarning raqamli texnologiyalardan foydalanish
ko‘nikmasi pastligi, internet infratuzilmasining ayrim hududlarda yetarli darajada
rivojlanmaganligi, texnik nosozliklar, tizimning kiberxavfsizligiga oid tahdidlar mavjud. Shu
sababli, banklar raqamli xizmatlarni takomillashtirish bilan bir qatorda mijozlarni o‘qitish, ularga
tushuntirish ishlari olib borish va xavfsizlik choralarini kuchaytirishga ham e’tibor qaratishi
lozim.
Bundan tashqari, bank xizmatlarini avtomatlashtirishda inson omilining qisqarishi
natijasida mijozlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot kamayib, insoniy yondashuv zaiflashishi
mumkin. Bu esa ba’zan mijozning ehtiyojlarini to‘liq tushunmaslikka olib keladi. Shunday
holatlarda banklar sun’iy intellekt va foydalanuvchi interfeyslarini insoniy va moslashuvchan
qilishga intilishi zarur.
Muhokamada yana bir muhim masala – bu raqamlashtirish jarayonining strategik
yo‘nalish sifatida tan olinishi va uning davlat siyosatidagi o‘rnidir. O‘zbekiston Respublikasida
raqamli iqtisodiyotga o‘tish milliy darajadagi ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan va
bu jarayonda bank sohasi yetakchi o‘rin egallaydi. Shunday ekan, raqamlashtirish faqat banklar
darajasida emas, balki davlat tomonidan ham qo‘llab-quvvatlanuvchi va nazorat qilinuvchi
jarayon bo‘lishi lozim.
Xulosa qilib aytganda, bank faoliyatini raqamlashtirish xizmatlar sifatini oshirishda juda
katta imkoniyatlar yaratmoqda. Biroq bu imkoniyatlardan to‘liq foydalanish uchun banklar o‘z
infratuzilmasini zamonaviy texnologiyalar asosida yangilashi, mijozlar bilan doimiy aloqada
bo‘lishi, xavfsizlikni ta’minlashi va raqamli savodxonlikni oshirishga qaratilgan strategiyalarni
ishlab chiqishi zarur. Faqat ana shundagina raqamlashtirish orqali bank xizmatlari sifat jihatidan
yangi bosqichga ko‘tariladi.
Xulosa
Bank tizimining raqamlashtirilishi zamonaviy moliyaviy xizmatlar rivojida hal qiluvchi
rol o‘ynamoqda. Raqamli texnologiyalar joriy etilishi natijasida banklar nafaqat operatsion
jarayonlarni soddalashtirmoqda, balki mijozlarga ko‘rsatilayotgan xizmatlarning sifati, qulayligi
va tezkorligini ham yangi bosqichga olib chiqmoqda. Bugungi kunda O‘zbekistondagi tijorat
banklari faoliyatini raqamlashtirish bo‘yicha muhim yutuqlarga erishgan bo‘lib, bu jarayon
xizmatlar sifati oshganini amaliy natijalar orqali ko‘rsatmoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
487
Raqamlashtirish tufayli bank xizmatlarining turlari ko‘paydi, mobil ilovalar va internet-
banking xizmatlari kengaytirildi, mijozlar istalgan vaqtda xizmatlardan foydalanish imkoniga
ega bo‘ldi. Avtomatlashtirilgan tizimlar inson omiliga bog‘liq xatoliklarni kamaytirib, xizmatlar
tezligini va aniqligini ta’minlamoqda. Statistik ma’lumotlar ham raqamlashtirish samaradorligini
tasdiqlaydi: 2020-yildan 2024-yilgacha raqamli xizmatlar ulushi 38 foizdan 82 foizga yetgani —
bu boradagi yutuqlarning yaqqol dalilidir.
Shu bilan birga, raqamlashtirish jarayoni bir qator muammolarni ham yuzaga
keltirayotganini e’tirof etish lozim. Jumladan, texnik xatoliklar, internet infratuzilmasining ayrim
hududlarda zaifligi, axborot xavfsizligi bilan bog‘liq tahdidlar va ayrim mijozlarning raqamli
xizmatlardan foydalanishdagi qiyinchiliklari mavjud. Bu muammolarni bartaraf etish uchun
banklar o‘z infratuzilmasini takomillashtirishi, kiberxavfsizlikni kuchaytirishi va aholi o‘rtasida
raqamli savodxonlik darajasini oshirishi zarur.
Umuman olganda, bank xizmatlarini raqamlashtirish orqali ularning sifati va mijozlar
ehtiyojlariga mosligi sezilarli darajada oshmoqda. Ushbu jarayonni izchil davom ettirish orqali
nafaqat bank tizimi samaradorligi ortadi, balki moliyaviy tizimning barqarorligi va aholi turmush
sifati ham yaxshilanadi. Kelajakda banklar raqamli transformatsiyani chuqurlashtirish, sun’iy
intellekt, Big Data va blokcheyn kabi texnologiyalarni keng joriy qilish orqali mijozlarga xizmat
ko‘rsatish sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishi mumkin.
REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining yillik hisobotlari, 2020–2024 yillar.
2.
Mamatqulov X. “Bank ishi”. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2021.
3.
Jahon banki. “Digital Financial Services in Central Asia” – 2023-yilgi hisobot.
4.
Deloitte. “The Future of Digital Banking” – Global report, 2022.
5.
McKinsey & Company. “Digital disruption in banking” – 2021.
6.
Accenture. “Technology Vision for Banking” – 2021-yilgi sharh.
7.
Statista.com – Global digital banking trends, 2020–2023.
8.
Harvard Business Review. “Customer experience in digital finance” – 2022.
9.
Fintech Futures. “How AI is reshaping banking services” – 2022.
10.
Iqtisodiyot va moliya jurnali, 2023, №4-son.
11.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
to‘g‘risida”gi PQ-4699-sonli qarori, 2020-yil.
12.
Central Asia Fintech Forum – Raqamli bank xizmatlari taqdimoti, 2023.
13.
PwC. “Global FinTech Survey: Redrawing the lines” – 2020.
14.
Ibragimov D. “Bank xizmatlari va raqamli texnologiyalar”. – Toshkent: Innovatsiya, 2022.
15.
“Digital Banking Report” – Efma & Infosys Finacle, 2023-yilgi nashr.
