2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
686
GLOBAL BANK XIZMATLARI BOZORIDA O‘ZBEKISTON BANKLARINING
RAQOBATBARDOSHLIGINI TA’MINLASH STRATEGIYALARI
Izatova N.N.
1-kurs magistiranti
Jumayeva Z.Q.
Ilmiy rahbar: dots. Osiyo Xalqaro Universiteti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15512310
Annotatsiya. Ushbu maqolada O‘zbekiston banklarining global bank xizmatlari
bozorida raqobatbardoshligini ta’minlash strategiyalari tahlil qilindi. Raqamli
transformatsiya, moliyaviy texnologiyalar, inson kapitali rivoji va xalqaro integratsiya kabi
asosiy yo‘nalishlar ko‘rib chiqildi. Shuningdek, O‘zbekiston bank sektorining mavjud holati,
ijobiy o‘zgarishlari va tizimli muammolari yoritilib, global moliya bozorida raqobatbardosh
bo‘lish uchun amaliy tavsiyalar berildi.
Kalit so‘zlar. O‘zbekiston banklari, global bank xizmatlari bozori, raqobatbardoshlik,
raqamli transformatsiya, moliyaviy texnologiyalar, inson kapitali, xalqaro integratsiya, bank
strategiyalari, moliyaviy barqarorlik.
So‘nggi yillarda dunyo bank-moliya tizimi tubdan o‘zgarib bormoqda. Raqamli
transformatsiya,
moliyaviy
texnologiyalarning
rivojlanishi,
mijoz
ehtiyojlarining
murakkablashuvi va xalqaro iqtisodiy integratsiya jarayonlari banklar oldiga yangi talablar
qo‘ymoqda. Ushbu sharoitda O‘zbekiston bank tizimining raqobatbardoshligini oshirish, global
moliya bozorida o‘z o‘rnini mustahkamlash dolzarb masalalardan biri hisoblanadi.
Jahon moliya tizimining jadallik bilan rivojlanib borayotgan bugungi sharoitida bank
sektorining samarali faoliyat yuritishi mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sishini
ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Global bank xizmatlari bozori raqobatga asoslangan bo‘lib,
bunda texnologik innovatsiyalar, moliyaviy barqarorlik, xizmatlar sifati va mijozlarga
yo‘naltirilgan yondashuv asosiy omillar sifatida e’tirof etiladi.
O‘zbekiston bank tizimi ham so‘nggi yillarda jadal islohotlar bosqichiga kirib keldi.
Xususan, 2020–2030 yillarga mo‘ljallangan bank tizimini isloh qilish strategiyasi
doirasida kapitalni oshirish, raqamli xizmatlarni rivojlantirish, xalqaro standartlarga
moslashtirish kabi yo‘nalishlar belgilandi. Ammo global miqyosda raqobatbardoshlikni
ta’minlash uchun banklar yanada chuqur strategik yondashuvlarni ishlab chiqishi zarur.
Hozirda O‘zbekiston bank sektorida 30 dan ortiq tijorat banklari faoliyat olib bormoqda.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
687
Ularning ko‘pchiligi davlat ulushiga ega bo‘lib, qisman xususiylashtirish jarayoni
amalga oshirilmoqda. So‘nggi yillarda quyidagi ijobiy o‘zgarishlar ko‘zga tashlanmoqda:
✓
Raqamli xizmatlar joriy etilmoqda (mobil banking, onlayn kreditlash, QR to‘lovlar);
✓
Banklarning moliyaviy salohiyati oshmoqda;
✓
Xalqaro moliyaviy institutlar bilan aloqalar kuchaymoqda;
✓
Yangi, innovatsion xizmatlar bozorda paydo bo‘lmoqda.
Shunga qaramay, bir qator tizimli muammolar mavjud:
•
Innovatsion mahsulotlar va xizmatlar hali yetarli emas;
•
Kadrlar malakasi global bank amaliyotlariga to‘liq mos emas;
•
Bank xizmatlarining sifati, tezligi va mijozlarga yondashuv darajasi past;
•
Raqobatga bardosh beruvchi texnologik infratuzilma sust rivojlangan.
Xalqaro bank xizmatlari bozori quyidagi ustuvor yo‘nalishlarga asoslangan:
1.
Texnologik innovatsiyalar – raqamli bank, blokcheyn, sun’iy intellekt asosida xizmatlar
ko‘rsatish.
2.
Mijozga yo‘naltirilgan xizmatlar – personalizatsiyalangan xizmatlar, tezkor muomala,
ommabop interfeyslar.
3.
Moliyaviy barqarorlik – xalqaro reytinglar, kapital yetarliligi, risklarni boshqarish.
4.
Integratsiyalashgan xizmatlar – moliyaviy ekotizimlar, fintech kompaniyalar bilan
hamkorlik.
O‘zbekiston banklari uchun bu omillarni hisobga olgan holda quyidagi strategiyalarni
ishlab chiqish maqsadga muvofiq:
1.
Raqamli transformatsiyani kuchaytirish
▪
Mobil ilovalar va onlayn platformalar orqali mijozlarga xizmat ko‘rsatishni
kengaytirish;
▪
Big data, sun’iy intellekt asosida kredit risklarini baholash tizimlarini joriy qilish;
▪
Kiberxavfsizlikni ta’minlovchi zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish.
2. Inson kapitalini rivojlantirish.
•
Xalqaro tajribaga ega bank xodimlarini tayyorlash;
•
Ustoz-shogird tizimi orqali yosh kadrlarga tajriba o‘rgatish;
•
Banklar akademiyalari va trening markazlari faoliyatini kuchaytirish.
3.
Xalqaro integratsiya va moliyaviy ochiqlik.
-
Xalqaro reyting agentliklarida baholanish va ishonchni oshirish;
- Chetdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalarni jalb etish uchun islohotlar;
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
688
- Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) va bank nazorati (Basel III) talablariga
muvofiqlik.
4. Mijozlar ehtiyojlariga moslashtirilgan xizmatlar
- Aholining ijtimoiy guruhlariga mos maxsus bank mahsulotlarini ishlab chiqish;
- Kichik biznes va startaplar uchun qulay kreditlash tizimlarini yaratish;
- Onlayn maslahat xizmatlari va sun’iy intellektga asoslangan “virtual menejerlar”ni
joriy etish.
O‘zbekiston banklari global moliya bozorida raqobatbardosh bo‘lishi uchun faqat texnik
imkoniyatlar bilan cheklanib qolmasligi kerak. Bank boshqaruvi, xizmat sifati, inson kapitali
va innovatsion fikrlash muhim omillar sifatida ustuvor yo‘nalish bo‘lishi lozim. Shunga asosan
quyidagilarni tavsiya etamiz:
-
Banklar har yili raqobatbardoshlik indeksini baholab, strategik reja ishlab chiqishi
kerak;
-
Raqamli texnologiyalarni tatbiq etishda xalqaro fintech kompaniyalari bilan hamkorlik
kengaytirilsin;
-
Oliy ta’lim muassasalari va banklar o‘rtasida ustoz-shogird tizimi asosida kadrlar
tayyorlash dasturlari yaratilishi zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-martdagi PF-5992-son Farmoni.
2.
Jahon banki “Global Financial Development Report”, 2023-yil.
3.
IMF va EBRD moliyaviy barqarorlik tahlillari, 2024-yil.
4.
Джумаева, З. (2025). ФОРМИРОВАНИЕ КОНЦЕПЦИИ ЗЕЛЕНОЙ ЭКОНОМИКИ,
ЭТАПЫ РАЗВИТИЯ И ЕЕ АКТУАЛЬНОСТЬ.
Международный журнал
искусственного интеллекта
,
1
(3), 262-266.
5.
Жумаева, З. К. (2019). АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ИННОВАЦИОННОГО
РАЗВИТИЯ ЭКОНОМИКИ УЗБЕКИСТАНА.
ББК 65.0501 А 43
, 190.
6.
Qudratova,
G.
M.
(2025).
TEXNOLOGIK
PARKLARNING
MINTAQA
INNOVATSION RIVOJLANISHINI TA'MINLASHDAGI AHAMIYATI.
YANGI
O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(8), 170-178.
7.
Sodiqova, N. (2025). IQTISODIYOT FANLARINI OʻQITISHDA TALABALAR
TEXNIK TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING AMALDAGI HOLATI VA
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
689
TAKOMILLASHTIRISH
YOʻLLARI.
"ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ
АКМЕОЛОГИЯ"
международный научно-методический журнал
,
2
(19).
8.
Bahodirovich, K. B. (2025, April). STRUCTURE OF THE CASH FLOWS
STATEMENT. In
CONFERENCE OF MODERN SCIENCE & PEDAGOGY
(Vol. 1, No.
1, pp. 325-330).
9.
Алимова, Ш. А. (2025). УСТОЙЧИВЫЕ ЦЕПОЧКИ ПОСТАВОК: ОТ ТРЕНДА К
НЕОБХОДИМОСТИ
РАСШИРЕННАЯ
ВЕРСИЯ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 76-81.
10.
Toshov, M. H. (2025). SАNОАT KОRXОNАLАRIDА MEHNАTGА HАQ TО'LАSH
TIZIMINI BОSHQАRISH.
Modern Science and Research
,
4
(4).
11.
Azimov, B. (2025). METHODS AND MODELS FOR ASSESSING THE SOCIO-
ECONOMIC
EFFICIENCY
OF
REGIONAL
INNOVATION
INFRASTRUCTURE.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 685-691.
12.
Ikromov, E. I., & Safarova, J. (2025). O’ZBEKISTONDA YASHIL
TADBIRKORLIKNI HUDUDLARDA RIVOJLANTIRISHI ISTIQBOLLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 421-428.
13.
Raxmonqulova, N. O. (2025). DEVELOPMENT OF THE DIGITAL ECONOMY ON A
GLOBAL SCALE AND THE EXPERIENCE OF COUNTRIES.
SHOKH LIBRARY
.
14.
Shadiyev, A. X. (2025). MINTAQANING IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANISHINI
BOSHQARISH
MEXANIZMINI
TAKOMILLASHTIRISH.
STUDYING
THE
PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS
,
1
(7), 145-150.
15.
Naimova, N. (2025). THE IMPACT OF GLOBALIZATION ON MODERN
ECONOMIC
PROFESSIONS.
Journal
of
Multidisciplinary
Sciences
and
Innovations
,
1
(2), 153-155.
16.
Bazarova, M. (2025). FEATURES OF ASSESSING THE EFFECTIVENESS OF
INNOVATION RISK MANAGEMENT OF AN EDUCATIONAL ORGANIZATION
IN THE PROCESS OF DIGITAL TRANSFORMATION OF ACTIVITIES.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 161-164.
17.
Jumayeva, Z. (2025). THE ROLE OF MICROECONOMIC ANALYSIS IN
ENHANCING ECONOMIC EFFICIENCY THROUGH MARKET EQUILIBRIUM
ANALYSIS.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 634-637.
18.
Bobojonova, M. (2025). GREEN ENTREPRENEURSHIP IN UZBEKISTAN AND ITS
OPPORTUNITIES.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 592-595.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
690
19.
Jumayeva, Z. (2025). THE FORMATION OF THE GREEN ECONOMY CONCEPT,
STAGES OF DEVELOPMENT AND ITS RELEVANCE.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(3), 262-266.
20.
Ibragimov, A. (2025). TAX POLICY AND IMPACT ON ECONOMIC
DEVELOPMENT.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 259-261.
21.
Djurayeva, M. (2025). ISSUES OF SMALL BUSINESS AND PRIVATE
ENTREPRENEURSHIP
DEVELOPMENT.
International
Journal
of
Artificial
Intelligence
,
1
(3), 596-598.
22.
Umarova,
H.
(2025).
RIVOJLANGAN
MAMLAKATLARDA
KORXONA
RISKLARINI BOSHQARISH VA BAHOLASH AMALIYOTI TAHLILI.
Modern
Science and Research
,
4
(5), 158-161.
23.
Aslanova,
D.
(2025).
CHALLENGES
OF
IMPLEMENTING
MODERN
MANAGEMENT PRINCIPLES IN THE TOURISM INDUSTRY.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 119-121.
24.
Rajabova, D. (2025). SPECIFIC FEATURES AND FACTORS OF SUSTAINABLE
DEVELOPMENT OF THE INNOVATIVE ENVIRONMENT IN INDUSTRIAL
ENTERPRISES.
Journal of Applied Science and Social Science
,
1
(2), 474-479.
25.
Игамова, Ш. З. (2024).
МЕТOДИЧЕCКИЕ РЕКOМЕНДАЦИИ ПO ФOРМИРOВАНИЮ
OРГАНИЗАЦИOННO-ЭКOНOМИЧЕCКOГO
МЕХАНИЗМА
OБЕCПЕЧЕНИЯ
ЭФФЕКТИВНOCТИ
ИННOВАЦИOННOГO
развития
ПРЕДПРИЯТИЙ
CТРOИТЕЛЬНЫХ МАТЕРИАЛOВ
.
Gospodarka i Innowacje.
,
43
, 335-340.
26.
Akramova, O. (2025). FOREIGN COUNTRIES IN EXPERIENCE INVESTMENT
ATTRACTIVENESS INCREASE MECHANISMS AND UZBEKISTAN IN
PRACTICE USE OPPORTUNITIES.
Journal of Multidisciplinary Sciences and
Innovations
,
1
(1), 395-398.
27.
Jumayev, B. (2025). BIG DATA: CUSTOMER CREDIT ANALYSIS USING DIGITAL
BANKING DATABASE.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(2), 1056-
1059.
28.
Gafarova, D. (2025). INNOVATION POLICY OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN:
ACHIEVEMENTS AND PROSPECTS.
Journal of Multidisciplinary Sciences and
Innovations
,
1
(2), 165-167.
29.
Raximova, L. (2025). DIRECTIONS AND PRIORITY FEATURES OF THE
TRANSITION TO THE" GREEN ECONOMY".
Journal of Multidisciplinary Sciences
and Innovations
,
1
(2), 156-160.
