ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1376
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA IJTIMOIY SHARTNOMANI JORIY QILISH
MEXANIZMLARI
Shodiboyeva Sarvinoz Dilshodovna
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand Davlat Universiteti
Psixologiya va ijtimoiy-siyosiy fanlar fakulteti 1-bosqich 110-guruh talabasi.
Negmatov Isoqjon
Ilmiy rahbar Sharof Rashidov nomidagi Samarqand Davlat Universiteti
Psixologiya va ijtimoiy-siyosiy fanlar fakulteti sotsiologiya va ijtimoiy ish kafedrasi mudiri.
n-isoq@samdu.uz
https://doi.org/10.5281/zenodo.15521952
Annotatsiya. Maqolada ijtimoiy shartnoma tushunchasining nazariy asoslari, uning
tarixiy shakllanishi va zamonaviy davlat boshqaruvidagi o`rni yoritilgan. O`zbekiston
Respublikasida ijtimiy shartnoma tamoyillarini hayotga tadbiq etish yo`llari, mavjud islohatlar,
normativ-huquqiy asoslar va fuqorolik jamiyatiga rivojlanishiga ta`siri tahlil qilingan.
Kalit so`zlar: ijtimoiy shartnoma, fuqorolik jamiyati, davlat boshqaruvi, O`zbekiston,
islohatlar, hamkorlik, ijtimoiy barqarorlik
Abstract. The article describes the theoretical foundations of the concept of social
contract, its historical formation and its role in modern state administration. Ways of
implementing the social contact in the Republic of Uzbekistan, existing reforms, legal
frameworks and the impact on the development of civil society are analyzed
Key words: Social contract, civil society, public administration, Uzbekistan, reforms,
cooperation, social stability
Аннотация. В статье описаны теоретические основы понятия общественного
договора, его историческое формирование и роль в современном государственном
управлении. Анализируется пути реализации социального контракта в Республике
Узбекистан, существующие реформы, законодательная база и влияние на развитие
гражданского общества.
Ключевые
слова:
Общественный
контракт,
гражданское
общество,
государственное управление, Узбекистан, реформы, сотрудничество, социальная
стабильность.
Kirish
So`ngi yillarda O`zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan keng ko`lamli siyosiy,
ijtimoiy va huquqiy islohatlar fuqorolik jamiyatining rivojlanishi yangi bosqichga olib
chiqilmoqda. Bu borada ijtimoiy shartnoma konsepsiyasi davlat va fuqorolar o`rtasidagi
munosabatlarni yangicha yondashuv asosida shakllantirish imkonini bermoqda.
Asosiy qism
“Ijtimoiy shartnoma” nazariyasi ilk bor XVII-XVIII asrlarda Gobbs, Lokk va Russo [5]
kabi g`arb faylasuflari tomonidan ishlab chiqilgan. Bu nazariyaga ko`ra, fuqorolar o`z xavfsizligi
va farovonligi evaziga ayrim erkinliklarini davlatga topshiradi, davlat esa ularga huquq va
erkinliklarini kafolatlaydi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1377
O`zbekiston mustaqillikka erishgach, jamiyatda davlatning yetakchi roli saqlanib
qolgan bo`lsada, keyingi yillarda ayniqsa, 2017-yildan boshlab [2] davlat boshqaruvi
sohasida ochiqlik, ishtirokiga asoslangan yondashuvlar shakllandi.
2017-yil “Harakatlar strategiyasi” [2] e`lon qilindi, bunda fuqorolarning manfaatlari
birinchi o`ringa chiqdi.
2021-2022-yillar “Yangi O`zbekiston” konsepsiyasi doirasida “Inson qadri uchun” degan
tamoyil asosida ijtimoiy munosabatlarga e`tibor berildi.
2022-yil “Fuqorolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi” [4] qabul qilindi.
2023-2024-yillar Davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi, fuqorolarning ishtirokini
kengaytirdi [6] va shaffoflikni ta`minladi.
O`zbekiston sharoitida ijtimoiy shartnomani amaliyotga joriy etish uchun quyidagi
mexanizmlar muhim ahamiyat kasb etadi:
1. Huquqiy ba`za mustahkamligi:
Konustutsiyaviy islohatlar (2023) orqali inson huquqlari va ijtimoiy himoya kafolatlari
kuchaytirildi.
2. Fuqorolik jamiyati insitutlarini qo`llab-quvvatlash: NNT lar, fuqorolik tashabbuslari va
jamoatchilik kengashlari faoliyatining kengashlari.
3. ijtimoiy sheriklik: Davlat va NNT lar, tadbirkorlar va aholining ijtimoiy loyihalarda
hamkorligi.
4. Raqamli boshqaruv va ochiqlik: My.gov.uz, Open budget.uz kabi platformalar orqali
aholining bevosita ishtirokini ta`minlash. “Open budget” tizimi orqali fuqorolar o`z hududlari
uchun mablag`larning qanday ajratilganligini ko`rishi va taklif berishi mumkin.” Yagona
interaktiv davlat xizmatlari portali” orqali 300 dan ortiq xizmatlar onlayn shaklda taqdim etiladi.
5. Jamoatchilik nazorati va oshkorolik 2018-yil “Jamoatchilik nazorati to`g`risida”gi
qonun qabul qilindi. Har bir sohada jamoatchilik eshituvlari yo`lga qo`yilmoqda (budget, ta`lim,
sog`liqni saqlash, ekalogiya va boshqalar).
6. Ta`lim va ma`rifiy targ`ibot ishlari: Maktab va oliy o`quv yurtlarida fuqorolik jamiyati
asoslari, huquqiy ongni oshirish darslari olib borilmoqda. Televidiniya va internet orqali
fuqorolarning davlat boshqaruvida ishtirok etishiga oid ko`rsatuvlar ishlab chiqilmoqda.
7. Mmonitoring va baholash tizimi: Ijtimoiy shartnoma bajarilishi ustidan mustaqil
monitoring tizimi joriy etilishi zarur.
Xulosa
O`zbekistonda ijtimoiy shartnoma g`oyasi bosqichma-bosqich, lekin izchil tarzda
amaliyotga joriy etilmoqda. Davlat va jamiyat o`rtasidagi ishonchni mustahkamlash, o`zaro
majburiyatlar asosida hamkorlik qilish, ochiqlik va javobgarlikni ta`minlash orqali haqiqiy
fuqorolik jamiyatga asoslangan boshqaruvni shakllantirish mumkin bo`ladi
REFERENCES
1.
O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi “Adolat” nashriyoti, 2023.
2.
O`zbekiston Respublikasi Prizidentining 2017-yil fevraldagi PF-4947 sonli Farmoni 2017-
2021-yillarda O`zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustivor yo`nalishi
bo`yicha “Harakatlar Strategiyasi”
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1378
3.
O`zbekiston Respublikasi Prizidentining 2021-yil 28-yanvardagi Murojaatnomasi “Yangi
O`zbekiston- yangi islohatlar”
4.
O`zbekiston Respublikasi Prizidentining 2022-yil 28-iyundagi PQ-289 son qarori
“Fuqorolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi to`g`risida”
5.
Xaydarov SH (2020) Davlat va jamiyat boshqaruvi: nazariya va amaliyot Toshkent
“Yangi asr avlodi” [5]
6.
My.gov.uz va Open budget.uz rasmiy veb-saytlari (2023-2024) [6]
