90
Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
BOSHLANG
‘
ICH SINF ONA TILI DARSLARIDA RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
USE OF DIGITAL TECHNOLOGIES IN PRIMARY GRADE MOTHER
LANGUAGE LESSONS
Izzatova Nazokat
Nizomiy Nomidagi O’zbekiston Milliy Universtiteti Boshlang’ich Ta’lim
Fakulteti 2-Bosqich Talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada boshlang'ich sinf ona tili darslarida raqamli
texnologiyalardan samarali foydalanish masalalari ko'rib chiqilgan. Zamonaviy ta'lim
tizimida raqamli texnologiyalarning o'rni, ularning boshlang'ich sinf o'quvchilarining
ona tili ko'nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada
interaktiv taxtalar, kompyuter dasturlari, mobil ilovalar va multimedia vositalarining
ona tili o'qitishda qo'llanilishi, ularning afzalliklari va kamchiliklari bayon etilgan.
Shuningdek, raqamli texnologiyalardan foydalanishda duch keladigan qiyinchiliklar
va ularni bartaraf etish yo'llari tavsiya etilgan.
Abstract:
This article examines the issues of effective use of digital
technologies in primary school native language classes. The role of digital
technologies in the modern education system, their importance in developing native
language skills of primary school students are analyzed. The article describes the use
of interactive whiteboards, computer programs, mobile applications and multimedia
tools in native language teaching, their advantages and disadvantages. Also,
difficulties encountered in the use of digital technologies and ways to overcome them
are suggested.
Kalit so'zlar:
boshlang'ich sinf, ona tili, raqamli texnologiyalar, interaktiv
ta'lim, multimedia, ta'lim sifati, zamonaviy ta'lim usullari, o'qitish metodikasi.
Keywords:
primary school, native language, digital technologies, interactive
education, multimedia, quality of education, modern teaching methods, teaching
methodology.
Kirish
XXI asr
–
axborot va kommunikatsiya texnologiyalari asri hisoblanadi. Bugungi
kunda ta'lim sohasida ham raqamli texnologiyalardan foydalanish zaruriyatga
aylangan. Ayniqsa, boshlang'ich ta'limda ona tili o'qitishda zamonaviy
91
Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
texnologiyalardan foydalanish o'quvchilarning til ko'nikmalarini rivojlantirishda
muhim ahamiyat kasb etadi. Boshlang'ich sinf o'quvchilari psixologik jihatdan yangi
narsalarni tez qabul qiladi va vizual materiallarni yaxshi eslab qoladi. Shu sababli ona
tili darslarida raqamli texnologiyalardan foydalanish nafaqat o'quvchilarning
qiziqishini oshiradi, balki bilim olish jarayonini yanada samarali qiladi.
Asosiy qism
Raqamli texnologiyalarning turlari va ulardan foydalanish:
1. Interaktiv takhta va proyektorlar: Interaktiv taxtalar ona tili darslarida eng
keng qo'llaniladigan raqamli vositalardan biridir. Ular yordamida:
- Matnlarni katta ekranda ko'rsatish va tahlil qilish
- Grammatik qoidalarni vizual tarzda tushuntirish
- Interaktiv mashq va o'yinlar o'tkazish
- Audio va video materiallarni namoyish etish imkoniyati mavjud
2. Kompyuter dasturlari va ta'limiy platformalar
Ona tili o'qitish uchun maxsus ishlab chiqilgan dasturlar:
- "Bizning alfavit"
–
harflarni o'rganish uchun
- "So'z o'yinlari"
–
lug'at boyitish uchun
- "Imlo tekshiruvchi" dasturlar
- Onlayn platformalar (Kundalik. com, Bilimland. uz va boshqalar)
3. Mobil ilovalar
Smartfon va planshetlar uchun ta'limiy ilovalar:
- Alfavit o'rganish ilovalar
- Imlo o'yinlari
- Audio kitoblar
- Lug'at ilovalar
4. Multimedia vositalari:
- Audio va video darslar
- Animatsion filmlar
- Musiqali ta'limiy qo'shiqlar
- Interaktiv hikoyalar
Raqamli texnologiyalarning afzalliklari:
1. O'quvchilarning qiziqishini oshirish: Rangli, harakatlanuvchi tasvirlar va
tovushlar bolalarning diqqatini tortadi va ularda darsga bo'lgan qiziqishni oshiradi.
2. Vizual ta'lim: Ko'rish orqali o'rganish boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun
eng maqbul usul hisoblanadi. Raqamli texnologiyalar bu imkoniyatni kengaytiradi.
92
Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
3. Individual yondashuv: Har bir o'quvchining qobiliyati va sur'atiga mos
ravishda materiallarni taqdim etish imkoni.
4. Darsni jonlashtirish: An'anaviy dars o'tish usullaridan farqli o'laroq, interaktiv
elementlar darsni yanada qiziqarli qiladi.
5. Vaqt tejash: Tayyor multimedia materiallar o'qituvchining dars tayyorlashga
sarflaydigan vaqtini qisqartiradi.
Muammolar va ularni hal qilish yo'llari
1. Texnik muammolar:
- Internet aloqasining uzilishi
- Qurilmalarning ishlamay qolishi
- Dasturiy ta'minotdagi xatolar
Yechim: Zaxira rejalar tayyorlash, texnik xizmat ko'rsatish tizimini yaxshilash.
2.
O'qituvchilarning
tayyorgarligi:
Ko'pchilik
o'qituvchilar
raqamli
texnologiyalardan foydalanishga yetarli darajada tayyorgarlikka ega emas.
Yechim: Maxsus treninglar va seminarlar o'tkazish, o'qituvchilarning malakasini
oshirish.
3. Moliyaviy masalalar: Raqamli qurilmalar va dasturlar xarid qilish qimmat.
Yechim:
Bosqichma-bosqich
jihozlash,
grant
va
loyihalar
orqali
moliyalashtirish.
Tavsiyalar:
1. Muvozanat saqlash: Raqamli va an'anaviy usullar o'rtasida muvozanat
o'rnatish zarur.
2. Yoshga mos materiallar: Boshlang'ich sinf o'quvchilarining yosh
xususiyatlarini hisobga olgan holda materiallar tanlash.
3. Sog'liqni saqlash: Kompyuter bilan ishlash vaqtini cheklash, ko'z gimnastikasi
o'tkazish.
4. Muntazam yangilanish: Dasturlar va materiallarni muntazam yangilab borish.
Xulosa
Boshlang'ich sinf ona tili darslarida raqamli texnologiyalardan foydalanish
zamonaviy ta'limning ajralmas qismi hisoblanadi. Ular o'quvchilarning til
ko'nikmalarini rivojlantirishda, darsga bo'lgan qiziqishni oshirishda va ta'lim sifatini
yaxshilashda muhim rol o'ynaydi. Biroq, raqamli texnologiyalardan foydalanishda
ba'zi muammolar ham mavjud. Ularni hal qilish uchun o'qituvchilarning malakasini
oshirish, texnik ta'minot yaxshilash va moliyaviy qo'llab-quvvatlash zarur. Kelajakda
raqamli texnologiyalar ta'lim sohasida yanada keng qo'llanilishi kutilmoqda. Shuning
uchun bugundan boshlab ushbu yo'nalishda izchil ishlar olib borish lozim.
93
Issue 12(47), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati:
1. Azizxo'jayeva N. N. Boshlang'ich ta'limda zamonaviy pedagogik
texnologiyalar.
–
T.: O'qituvchi, 2019.
2. Yo'ldoshev J. Raqamli ta'lim texnologiyalari.
–
T.: Yangi asr avlodi, 2020.
3. Qo'chqorov R. Ona tili o'qitish metodikasi.
–
T.: O'zbekiston, 2018.
4. Hakimova D. Boshlang'ich sinfda ona tili darslarini tashkil etish.
–
T.:
Ma'naviyat, 2021.
5. Jurayev K. Interfaol ta'lim usullari.
–
T.: Nihol, 2019.
6. Primkulova M. Ta'limda axborot texnologiyalari.
–
T.: Extremum Press,
2020.
7. Rajabov A. Zamonaviy ta'lim: muammolar va yechimlar.
–
T.: Akademnashr,
2021.
8. Karimova S. Boshlang'ich ta'limda multimedia texnologiyalar. // Xalq ta'limi
jurnali.
–
2020.
–
№3
.
–
45-49 b.
9. Normatov U. Raqamli ta'lim muhitini yaratish. // Ta'lim yangiliklari.
–
2021.
–
№2
.
–
12-18 b.
10. Abdullayeva F. Ona tili darslarida innovatsion texnologiyalar. // Pedagog.
–
2020.
–
№4
.
–
22-27 b.
