ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
130
O'ZBEKISTONDA IJTIMOIY SOHADA AMALGA OSHIRILAYOTGAN
O'ZGARISHLAR MAZMUNI VA MOHIYATI
Azimov Adhamjon
FaDU Sport faoliyai kafedrasi katta o`qituvchisi,
Kurash bo`yicha xalqaro toifadagi hakam
Hasanboyev Niyozbek
Sport faoliyati( Kurash ) yo`nalishi 24.48-guruh talabasi
Farg`ona davlat universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15307656
Annotatsiya.
Mazkur maqola O'zbekistonda ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan
o'zgarishlar mazmuni va mohiyatiga bag'ishlangan. Mamlakat mustaqillikka erishganidan
so'ng, ijtimoiy sohada olib borilgan islohotlar aholi farovonligini oshirish, ijtimoiy himoyani
kuchaytirish va jamiyatning har bir qatlamini qo'llab-quvvatlashga qaratilgan. Maqolada,
Prezident Shavkat Mirziyoyevning ijtimoiy sohadagi farmonlari va qarorlari, xususan, ta'lim,
sog'liqni saqlash, gender tengligi, mehnat bozori va ijtimoiy himoya tizimidagi islohotlar
yoritilgan. Shuningdek, ushbu islohotlarning mamlakatda jamiyat barqarorligini
ta'minlashdagi o'rni, fuqarolar uchun yangi imkoniyatlar yaratishdagi ahamiyati hamda
kelajakdagi istiqbollari tahlil qilinadi. Maqola ijtimoiy sohadagi o'zgarishlarning umumiy
ko'rinishini va ularning O'zbekistonning rivojlanishiga qo'shgan hissasini ifodalaydi.
Kalit so'zlar:
O'zbekiston, ijtimoiy sohada islohotlar, Prezident farmonlari, ijtimoiy
himoya, ta'lim tizimi, sog'liqni saqlash, gender tengligi, mehnat bozoridagi islohotlar, yoshlar,
ayollar, nogironlar, ijtimoiy barqarorlik, ijtimoiy farovonlik, davlat siyosati, iqtisodiy
rivojlanish, O'zbekistonning kelajagi.
KIRISH
O'zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so'ng, mamlakatda barcha
sohalarda, jumladan ijtimoiy sohada ham keng ko'lamli o'zgarishlar amalga oshirilmoqda. Bu
o'zgarishlar jamiyatning turli qatlamlarini qo'llab-quvvatlash, ularning hayot sifati va
farovonligini oshirishga qaratilgan. O'zbekistonda ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan
islohotlarning mazmuni va mohiyati hamda ularning jamiyatdagi o'rni va ahamiyati haqida
gapirganda, bir nechta asosiy yo'nalishlarni ajratib ko'rsatish mumkin.
O'zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so'ng, mamlakatda keng ko'lamli
islohotlar amalga oshirilmoqda. Ushbu islohotlarning turli sohalarda, xususan, ijtimoiy sohada
amalga oshirilishi mamlakatning ijtimoiy barqarorligini ta'minlash, fuqarolarining
farovonligini oshirish va hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan. Prezident Shavkat
Mirziyoyevning so'nggi yillarda qabul qilgan farmonlari va qarorlari, ayniqsa, ijtimoiy sohada
amalga oshirilayotgan o'zgarishlarning asosiy yo'nalishlarini belgilaydi. Ijtimoiy himoya,
ta'lim, sog'liqni saqlash, mehnat bozoridagi islohotlar va gender tengligi kabi masalalar davlat
siyosatining asosiy ustuvor yo'nalishlariga aylangan.
Xususan, Prezidentning
"Ijtimoiy himoya sohasini yanada takomillashtirishga doir
qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida"
2017-yil 6-dekabrda imzolagan farmoni, ijtimoiy
himoya tizimini yanada takomillashtirish va aholi turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan
bir qator muhim chora-tadbirlarni o'z ichiga oladi. Ushbu farmon, ayniqsa, kam ta'minlangan
oilalar, pensionerlar, nogironlar va boshqa himoyaga muhtoj fuqarolarni qo'llab-quvvatlashni
o'z oldiga maqsad qilib qo'ygan.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
131
Prezidentning
"Sog'liqni saqlash tizimini rivojlantirishga doir kompleks chora-tadbirlar
to'g'risida"
2018-yilda imzolagan qarori esa tibbiyot sohasini isloh qilishni, shuningdek,
yuqori texnologiyali tibbiy xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishni nazarda tutadi.
Bu qaror sog'liqni saqlash tizimiga yangicha yondashuvlar, aholi salomatligini yaxshilash,
tibbiy xizmatlarning sifatini oshirish va zamonaviy usullarni joriy etish kabi maqsadlarni
ko'zlaydi.
Yangi yillar davomida Prezidentimiz tomonidan taqdim etilgan
"Ta'lim tizimini
takomillashtirish va yoshlarni qo'llab-quvvatlashga doir"
,
"Gender tengligini ta'minlash va
ayollarni jamiyat hayotiga faol jalb etish"
,
"Mehnat bozorini isloh qilish va yangi ish o'rinlarini
yaratish"
kabi farmon va qarorlar ijtimoiy sohada yanada tub o'zgarishlarga olib keldi. Ushbu
farmonlar mamlakatda yoshlar, ayollar, nogironlar va barcha fuqarolarni turli yo'nalishlarda
qo'llab-quvvatlashni, shuningdek, mehnat bozorida teng imkoniyatlarni yaratishni maqsad
qilib qo'yadi. Prezidentning siyosati, ayniqsa, ijtimoiy xizmatlar va sohalar bo'yicha barqaror
rivojlanishni ta'minlashda muhim rol o'ynamoqda.
Bundan tashqari, 2020-yilgi
"Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning 2021-2025 yillarga
mo'ljallangan strategiyasi"
ham o'zida yangi dasturlarni, ijtimoiy himoyaning yangi shakllarini
va aholi uchun yangi imkoniyatlarni yaratishning asosiy yo'nalishlarini belgilaydi. Ushbu
strategiya orqali mamlakatda iqtisodiy rivojlanishni ijtimoiy barqarorlik bilan
uyg'unlashtirishga, fuqarolarni samarali ijtimoiy himoya tizimi bilan ta'minlashga erishish
maqsad qilinmoqda.
Prezident farmonlari va qarorlari ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan
o'zgarishlarning asosiy tashabbuskoriga aylangan bo'lib, ular O'zbekistonda adolatli, barqaror
va farovon jamiyatni qurishga qaratilgan dasturlarni amalga oshirishni davom ettirmoqda. Bu
islohotlar nafaqat jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlikni ta'minlash, balki har bir fuqaroning o'z
huquq va erkinliklarini ta'minlashga, ularning jamiyatdagi o'rnini mustahkamlashga xizmat
qilmoqda. O'zbekiston hukumati tomonidan amalga oshirilayotgan ushbu islohotlar
mamlakatda yangi ijtimoiy mexanizmlar yaratish, odamlarning hayotini yaxshilash va barcha
fuqarolar uchun teng imkoniyatlar yaratishga xizmat qilmoqda.
ASOSIY QISM
1. Ta'lim tizimi va yoshlarning rivoji
O'zbekistonda ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan eng muhim o'zgarishlardan biri
ta'lim tizimi bo'yicha islohotlardir. Yoshlarni sifatli ta'lim bilan ta'minlash, ularning
zamonaviy bilimlar va ko'nikmalarga ega bo'lishini ta'minlash — mamlakatning kelajagi
uchun juda muhim. Shu boisdan, ta'lim tizimi yangilanmoqda, yangi o'quv dasturlari joriy
etilmoqda, o'qituvchilarni malakasini oshirishga katta e'tibor qaratilmoqda.
Bundan tashqari, o'zbekistonda o'quvchilarga zamonaviy axborot texnologiyalari, chet
tillarini o'rganish va amaliy ko'nikmalarni egallash imkoniyatlari yaratilmoqda.
O'qituvchilarni zamonaviy pedagogik metodlarni o'rgatish, ularning kasbiy salohiyatini
oshirish uchun o'quv seminarlari va treninglar tashkil etilmoqda. Ushbu o'zgarishlar yoshlarni
nafaqat o'z bilimlarini kengaytirishga, balki jahon bozorida raqobatbardosh bo'lishlariga
yordam beradi.
Mamlakatda, shuningdek, oliy ta'lim tizimi islohoti doirasida yangi universitetlar
ochilishi, davlat grantlari orqali chet elda o'qish imkoniyatlari yaratilishi, ilmiy tadqiqotlar va
innovatsiyalarni rivojlantirishga katta e'tibor qaratilmoqda. Oliy o'quv yurtlarida sifatni
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
132
ta'minlash, xalqaro akkreditatsiyalash jarayonlariga kirish va yangi ilmiy dasturlarni joriy
etish ham amalga oshirilayotgan islohotlarning bir qismidir.
2. Sog'liqni saqlash tizimi islohotlari
O'zbekistonda sog'liqni saqlash tizimi ham tub o'zgarishlarga yuz tutgan sohalardan
biridir. Mamlakatda sog'liqni saqlashni yanada yaxshilash, tibbiy xizmatlarning sifatini
oshirish, kasalliklarning oldini olish va aholining salomatligini saqlashga oid yangi dasturlar
va loyihalar amalga oshirilmoqda. Ayniqsa, tibbiy texnologiyalarni rivojlantirish, sog'liqni
saqlash sohasidagi xodimlarning malakasini oshirish, shuningdek, tibbiyotda xalqaro
standartlarni joriy etish islohotlarning asosiy yo'nalishlaridan hisoblanadi.
Bundan tashqari, jamoat salomatligi, sog'lom turmush tarzini targ'ib qilish va aholi
o'rtasida sog'lom ovqatlanish, sport bilan shug'ullanish kabi masalalar bo'yicha chora-
tadbirlar ham ko'rilmoqda. Aholining turli qatlamlari, jumladan, qishloq joylarida istiqomat
qiluvchi fuqarolar uchun ham yuqori sifatli tibbiy yordamni taqdim etish, mobil tibbiyot
xizmatlarini rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilmoqda.
Shu bilan birga, mamlakatda tibbiy sug'urta tizimi rivojlantirilmoqda, bu orqali
fuqarolarni sog'liqni saqlash xizmatlari bilan ta'minlashni yanada samarali qilish maqsad
qilinmoqda.
3. Ijtimoiy himoya va pensionerlar
O'zbekistonda ijtimoiy himoya tizimi ham islohotlarga duch keldi. Pension tizimi,
nogironlar va qariyalar uchun yordam dasturlari kengaytirilmoqda. Pensionerlar va
ehtiyojmand fuqarolar uchun pensiya va ijtimoiy yordam miqdori oshirilgan, ularning
turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan yangi qonunlar va normativ-huquqiy hujjatlar
qabul qilindi.
Bundan tashqari, ijtimoiy himoya sohasida sog'liqni saqlash, ta'lim va ish bilan
ta'minlash bo'yicha yondashuvlar ham yangilanmoqda. Mamlakatda ijtimoiy xizmatlar
ko'rsatishning sifatini oshirish, nogironlar uchun turli imkoniyatlar yaratish, shu jumladan,
mehnat bozorida ular uchun qo'llab-quvvatlash dasturlarini amalga oshirishga alohida e'tibor
qaratilmoqda. Aholining eng himoyasiz qatlamlariga, jumladan, qariyalar, nogironlar va kam
ta'minlangan oilalarga ijtimoiy yordam tizimining samarali tashkil etilishi nafaqat ularning
hayot sifatini oshiradi, balki jamiyatning ijtimoiy barqarorligini ham ta'minlaydi.
4. Gender tengligi va ayollarning o'rni
O'zbekistonda gender tengligini ta'minlash va ayollarni qo'llab-quvvatlashga alohida
e'tibor qaratilmoqda. Ayollarning mehnat bozoriga kirishi, ularning iqtisodiy mustaqilligi va
siyosiy ishtiroki oshirilmoqda. Ayollarni ijtimoiy hayotga kengroq jalb qilish, ularning
huquqlarini himoya qilish va ular uchun yangi imkoniyatlar yaratish orqali jamiyatda gender
tengligi masalasiga katta ahamiyat berilmoqda.
Hukumat, shuningdek, ayollarning huquqlarini himoya qilish va ularni ijtimoiy
sohalarga faol jalb qilish uchun bir qator qonunlar va dasturlarni joriy etgan. Ayollarga
mehnat bozorida teng imkoniyatlar yaratish, ularning iqtisodiy faoliyatga kengroq kirishini
ta'minlash, shu bilan birga, oilada va jamiyatda erkaklar bilan teng huquqlarga ega
bo'lishlarini qo'llab-quvvatlash maqsadida, turli jamg'armalar va grantlar tashkil etilgan.
Shuningdek, ayollarning jamiyatda o'rni va obro'sini oshirish uchun davlat tomonidan
o'ziga xos dasturlar ishlab chiqilgan. Xususan, ayollarning siyosatda, biznesda va ijtimoiy
sohada faol ishtirokini ta'minlashga alohida urg'u berilmoqda.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
133
5. Mehnat bozoridagi islohotlar
Mehnat bozoridagi islohotlar ijtimoiy sohaning muhim qismini tashkil etadi.
O'zbekistonda ishsizlikni kamaytirish va aholini ish bilan ta'minlash maqsadida yangi ish
o'rinlari yaratish, kasb-hunar ta'limini rivojlantirish, o'zgaruvchan iqtisodiy sharoitga
moslashgan mehnat bozori yaratish bo'yicha chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Mehnat
bozoridagi islohotlar, ayniqsa, yoshlarga, nogironlarga, ayollarga va boshqa himoyaga muhtoj
guruhlarga yordam berishni ko'zlamoqda.
Shuningdek, mehnat sharoitlarini yaxshilash, ishchilarni ijtimoiy sug'urta qilish va
ularning huquqlarini himoya qilish yo'lida ham yangi huquqiy normativlar qabul qilinmoqda.
Mamlakatda tadbirkorlikni rivojlantirish va yangi ish o'rinlarini yaratish maqsadida ijtimoiy
himoya tizimlari ham yangilanmoqda, bu esa jamiyatda iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashga
xizmat qilmoqda.
XULOSA
O'zbekistonda ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan o'zgarishlar, asosan, mamlakatning
har bir fuqarosining hayotini yaxshilash, ularning ijtimoiy himoyasini ta'minlash, ta'lim,
sog'liqni saqlash, gender tengligi, mehnat bozorini isloh qilish kabi masalalarda muhim
ahamiyatga ega. Bu islohotlar jamiyatda adolatli, barqaror va ravnaq topgan ijtimoiy tizim
yaratishga xizmat qilmoqda. O'zbekistonda amalga oshirilayotgan ushbu islohotlar natijasida,
nafaqat mamlakat ichidagi ijtimoiy farovonlik oshadi, balki O'zbekistonning xalqaro
maydonda ham obro'si yanada ortadi.
Ijtimoiy sohadagi bu islohotlarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi, O'zbekistonning
kelajagi uchun mustahkam poydevor yaratadi, mamlakatni dunyo miqyosida ilg'or davlatlar
qatoriga qo'shadi va uning fuqarolari uchun yuqori sifatli, adolatli va barqaror jamiyat
qurishga zamin yaratadi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mirziyoyev, Sh. (2017).
"Ijtimoiy himoya tizimini yanada takomillashtirishga doir
qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida" Farmoni
. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining
farmoni. Tashqi ishlar vazirligi nashri.
2.
Mirziyoyev, Sh. (2018).
"Sog'liqni saqlash tizimini rivojlantirishga doir kompleks chora-
tadbirlar to'g'risida" Qarori
. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori. Sog'liqni saqlash
vazirligi nashri.
3.
Yuldashev, F. (2019).
O'zbekistonda ijtimoiy himoya tizimining rivojlanishi va zamonaviy
yondashuvlar
. Tashkent: O'zbekiston fanlar akademiyasi nashri.
4.
Sadriddinov, T. (2020).
Ijtimoiy sohada islohotlar va ularning natijalari: O'zbekiston
tajribasi
. Tashkent: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining Huquqiy Ma'lumotlar Markazi.
5.
Abdullaeva, R. (2021).
Gender tengligi va ijtimoiy barqarorlik: O'zbekistondagi yangiliklar
va tendensiyalar
. O'zbekiston jurnali, 2-son, 45-58 betlar.
6.
Akramov, B. (2022).
Ta'lim va sog'liqni saqlashda ijtimoiy islohotlar: O'zbekistonning
kelajagi
. Tashkent: Fan va texnologiya nashri.
7.
Qodirov, S. (2020).
Mehnat bozoridagi islohotlar: O'zbekistonda yangi yo'nalishlar
.
Journal of Economic Development, 8(3), 22-37.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
134
8.
Husniddinov, M. (2021).
Yoshlar va ayollarni qo'llab-quvvatlash: O'zbekistonda gender
siyosati
. O'zbekiston Respublikasining Gender va Oila Masalalari Vazirligi nashri.
9.
Jabbarov, M. (2020).
Ijtimoiy siyosat va uning jamiyatdagi roli: O'zbekiston tajribasi
.
Tashkent: O'zbekiston milliy universiteti nashri.
10.
Abdullaeva, L. (2021).
O'zbekistonning ijtimoiy sohada amalga oshirilgan islohotlari:
Tahlil va kelajak istiqbollari
. O'zbekiston jurnali, 5-son, 100-112 betlar.
11.
Tashkent State University of Economics (2022).
O'zbekistonda ijtimoiy himoya va ta'lim
tizimidagi islohotlar: Iqtisodiy va ijtimoiy tahlil
. Tashkent: O'zbekiston iqtisodiyoti nashri.
12.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-2025-yillarda ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanish strategiyasi. (2021).
Davlat va jamiyat
nashri, Tashkent.
13.
Imomov, A. (2022).
O'zbekistonda gender tengligi va ijtimoiy islohotlar: Tahlil va
natijalar
. Journal of Social Sciences and Humanities, 9(4), 55-68.
14.
Muminov, F. (2023).
Ijtimoiy farovonlik va barqaror rivojlanish: O'zbekistonda amalga
oshirilayotgan islohotlar
. Tashkent: Iqtisodiyot va ijtimoiy rivojlanish markazi.
15.
Shukurov, S. (2020).
O'zbekistonda ta'lim tizimi islohotlari: Yoshlarni qo'llab-quvvatlash
va raqobatbardoshlikni oshirish
. O'zbekiston ta'limi va fan jurnali, 10(2), 88-102.
