ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
7
“O‘ZBEKISTONDA ICHKI TURIZM SOHASIDA QONUN USTUVORLIGI”
Islomov Ozodbek Ikromovich
O‘qituvchi, Ijtimoiy-gumanitar fanlar va jismoniy tarbiya kafedrasi
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti, O‘zbekiston
E-mail: ozod2920@gmail.com
Telefon: +998 94 482 29 20
ORCID: 0009-0006-4711-7232
https://doi.org/10.5281/zenodo.15528616
O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda ichki turizmni rivojlantirish davlat
siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Mazkur sohaning rivojida qonun
ustuvorligi, ya’ni soha faoliyatini aniq huquqiy asoslarda tashkil etish, turizm faolchilarining
huquqlari va majburiyatlarini belgilash, shaffof va adolatli munosabatlarni ta’minlash alohida
ahamiyatga ega. Shu maqsadda 2016–2024 yillar davomida O‘zbekistonda turizm sohasini
huquqiy tartibga solish, uni rivojlantirish, ichki turizmni davlat siyosatining alohida yo‘nalishi
sifatida shakllantirishga qaratilgan bir qator muhim qonun, farmon va qarorlar qabul qilindi.
Yangi O’zbekistonda turizm sohasida qabul qilingan asosiy huquqiy-me’yoriy hujjatlar va
ularning ijrosiga yuzlanadigan bo‘lsak quyidagilarni sanab o‘tsak bo‘ladi:
2017-yil 2-dekabrda Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan qabul qilingan PF-5270-
sonli Farmon ("O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida") turizm sohasiga tub o‘zgarishlar olib keldi. Unda ichki va xalqaro turizmga oid
davlat dasturlarini qabul qilish, turizm infratuzilmasini rivojlantirish, investitsiya muhitini
yaxshilash vazifalari belgilandi.
2019-yilda qabul qilingan "Turizm to‘g‘risida"gi Qonun (yangi tahririda) turizm
faoliyatining turlari, ishtirokchilari, huquq va majburiyatlari, davlat boshqaruvi organlarining
vazifalarini aniq belgilab berdi. Qonun asosida mahalliy hokimiyatlar zimmasiga ichki turizmni
rivojlantirish bo‘yicha hududiy dasturlar ishlab chiqish vazifasi yuklatildi.
2022-yil 28-yanvardagi PQ–113-son Qaror bilan 2022–2026 yillarga mo‘ljallangan ichki
va ziyorat turizmini rivojlantirish konsepsiyasi tasdiqlandi. Konsepsiyada ichki turizm uchun
yangilangan yo‘nalishlar, raqamli platformalar, QR-kodli ma’lumotlar tizimi va turistik jadvallar
yaratish belgilandi. Bu qaror asosida joylarda ziyorat turizmi obektlari inventarizatsiya qilinib,
ular atrofida infratuzilma (avtoturargoh, axborot markazlari, mehmon uylari) yaratilishiga
kirishildi.
2023-yilda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasida 2023–2025 yillarda turizm
sohasini rivojlantirish strategiyasi”da ham ichki turizm alohida ustuvor yo‘nalish sifatida
belgilandi. Bu hujjatda qonun ustuvorligini ta’minlash bo‘yicha aniq choralar belgilangan:
turizm subyektlarini ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonini raqamlash;
litsenziyalash jarayonini soddalashtirish;
turistik xizmatlarni davlat reestriga kiritish orqali shaffoflikni ta’minlash.
Qonunlar va farmonlarning amaldagi ijrosi natijasida so‘nggi yillarda quyidagi yutuqlarga
erishildi:
2020–2024 yillarda ichki turizmda ishtirok etgan fuqarolar soni 2,5 baravarga oshdi. Bu
natija turizm sohasidagi huquqiy kafolatlar, qulay sharoitlar va xavfsizlik choralarining
kuchayishi bilan bog‘liq.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
8
“Har bir oila – sayyoh” dasturi doirasida aholi o‘rtasida ichki turizm madaniyatini oshirish
maqsadida turli hududlar bo‘ylab bepul ekskursiyalar tashkil etildi. Bu jarayonni huquqiy
jihatdan qo‘llab-quvvatlash uchun mahalliy hokimiyat qarorlari qabul qilindi.
Turizm sohasida xizmat ko‘rsatuvchi shaxslar uchun mehmonxona, yo‘l-yo‘riqchi,
restoran va transport xizmatlarini tartibga soluvchi normativ hujjatlar yaratildi. Jumladan,
Turizm agentliklarini litsenziyalash to‘g‘risidagi nizom qabul qilindi va mahalliy turlar tashkil
etuvchi sayyohlik agentliklari ko‘payib ularning faoliyati jadal suratlar bilan rivojlanmoqda.
Xulosa o‘rnida shuni aytmoqchimanki O‘zbekistonda ichki turizm sohasida qonun
ustuvorligini ta’minlash – sohaning tizimli, barqaror va samarali rivojlanishida asosiy omil
hisoblanadi. Qabul qilingan farmon va qarorlar, qonunlar va strategiyalar nafaqat huquqiy
asosni mustahkamlamoqda, balki turizmni iqtisodiy va ijtimoiy sohalar bilan uzviy bog‘lab, xalq
farovonligiga xizmat qilmoqda. Kelgusida bu sohadagi qonunchilikni yanada takomillashtirish
va amaliyotga to‘liq tatbiq etish asosiy vazifa bo‘lib qolmoqda.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi PF-5611-sonli farmoni –
“Ichki va ziyorat turizmini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-sonli farmoni –
“2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”.
3.
“O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini 2030-yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasi” –
O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi, 2019.
4.
Sattorov, B. (2021).
Ichki turizmni rivojlantirishda huquqiy asoslar va mintaqaviy
yondashuvlar
. – Toshkent: “Ilm Ziyo”.
