ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
4
NAVOIY VILOYATIDA ICHKI TURIZM SOHASIDA QONUN USTUVORLIGINI
TA'MINLASH YO‘LLARI
Islomov Ozodbek Ikromovich
O‘qituvchi, Ijtimoiy-gumanitar fanlar va jismoniy tarbiya kafedrasi
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti, O‘zbekiston
E-mail: ozod2920@gmail.com
Telefon: +998 94 482 29 20
ORCID: 0009-0006-4711-7232
https://doi.org/10.5281/zenodo.15528596
O‘zbekiston Respublikasida ichki turizmni huquqiy tartibga solish masalasi so‘nggi
yillarda strategik ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Ushbu sohada
qonunchilik bazasini shakllantirishda asosiy qonunlar va Prezident farmonlari muhim
ahamiyat kasb etadi, shu bilan birga, hududiy darajadagi normativ-huquqiy hujjatlarning roli
sezilarli darajada oshmoqda. Har bir viloyatning turistik salohiyati o‘ziga xos xususiyatlarga ega
bo‘lib, bu esa lokal darajadagi moslashtirilgan yondashuvlar va qarorlarning ichki turizmni
samarali rivojlantirishda muhimligini ta’kidlaydi. Mahalliy hujjatlar turizm infratuzilmasini
rivojlantirish, xizmatlar sifatini oshirish va mintaqaviy xususiyatlarni hisobga olgan holda
turistik mahsulotlarni diversifikatsiya qilishda muhim vosita sifatida xizmat qiladi.
Misol uchun, Navoiy viloyatida ichki turizmni rivojlantirish maqsadida qabul qilingan
“2022–2024 yillarda viloyatda ichki turizmni rivojlantirish konsepsiyasi” muhim normativ-
huquqiy hujjat sifatida turistik infratuzilmani rivojlantirish va mintaqaviy salohiyatni ro‘yobga
chiqarishda muhim rol o‘ynamoqda. Ushbu hujjat asosida Sarmishsoy darasi, Nurota tog‘lari va
Qizilqum cho‘li kabi tabiiy va madaniy ahamiyatga ega hududlar rasmiy ravishda turizm
ob’ektlari sifatida belgilandi. Bu hududlarning turistik maqomi nafaqat ularga davlat va
mahalliy darajada alohida e’tibor qaratilishini ta’minladi, balki zamonaviy infratuzilma
ob’yektlarini barpo etish, xavfsizlikni ta’minlash, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va ekologik
barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha qat’iy talablarni joriy etishga zamin yaratdi. Bunday
yondashuv nafaqat ichki turizm oqimini oshirishga, balki ushbu hududlarning iqtisodiy va
ijtimoiy rivojlanishiga ham hissa qo‘shmoqda.
Shuningdek, Samarqand, Buxoro, Toshkent va Xorazm viloyatlarida ham mahalliy
turizmni tartibga soluvchi qarorlar va dasturlar ishlab chiqilgan. 2023 yilda Samarqand
viloyatida ichki turizm bo‘yicha “Mahalliy sayyoh uchun qulaylik” loyihasi asosida sayyohlik
xizmatlariga subsidiyalar ajratish tartibi belgilandi. Bu esa viloyat miqyosida mahalliy aholi
uchun arzon va qulay sayohat imkoniyatlarini yaratishga xizmat qildi.
Hududiy darajadagi qonunchilikning yana bir muhim jihati — turizm ob’ektlarini
mahalliy budjet hisobidan qo‘llab-quvvatlash, tadbirkorlikni rivojlantirish va yangi ish o‘rinlari
yaratishga xizmat qilayotganidir. Masalan, Navoiy viloyatining Karmana, Nurota va Xatirchi
tumanlarida 2021–2023 yillarda 20 dan ortiq turistik loyiha mahalliy hokimliklarning alohida
qarorlari bilan qo‘llab-quvvatlandi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
5
Bu esa nafaqat turizmni rivojlantiradi, balki mahalliy aholining qonunchilikdan
xabardorligini oshirishga, fuqarolik mas’uliyatini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Mazkur
jarayonlarning natijasi sifatida, Navoiy viloyatida 2020–2024 yillar davomida qonunchilik
asosida amalga oshirilgan chora-tadbirlar turizm infratuzilmasining bosqichma-bosqich
o‘sishiga olib kelganini ko‘rish mumkin. Quyida keltirilgan jadval ushbu yillarda qabul qilingan
asosiy normativ-huquqiy hujjatlar va ular ta’sirida turizm obyektlari, xizmat ko‘rsatuvchi
firmalar hamda yarmarkalar sonining ortishini ko‘rsatadi.
Xulosa qilib aytganda
,
O‘zbekistonda ichki turizmni huquqiy tartibga solishda faqat
respublika darajasidagi qonunlar emas, balki hududiy normativ-huquqiy hujjatlar ham muhim
o‘rin tutadi. Ularning to‘g‘ri va izchil ishlab chiqilishi, shuningdek, amalda to‘liq bajarilishi ichki
turizm infratuzilmasining barqaror rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi. Navoiy viloyati misolida
ko‘rilgandek, hududiy qonunlar sayyohlar xavfsizligini ta’minlash, ekologik muhofazani
kuchaytirish va madaniy merosni saqlashga yo‘naltirilgan. Bu esa turizm sohasining boshqa
sohalar bilan integratsiyasini mustahkamlab, mahalliy iqtisodiyotni rivojlantirishga yordam
beradi.
Yil
Asosiy huquqiy
hujjat
Turizm
obyektlari
soni
Mehmonxonalar
Sayyohlik
firmalari
Turizm
yarmarkalari
Izoh
2020
VMQ-99-son
qaror (hududiy
rivojlanish)
75
12
8
2
Qarorda
Navoiy
viloyatida
turizm
zonalari
ochilishi
belgilandi
2021
Prezident qarori
(soddalashtirilgan
litsenziya)
93
17
12
3
Tadbirkorlik
uchun
sharoitlar
yaratildi
2022
PF-60
(Taraqqiyot
strategiyasi)
115
23
15
5
Nurota,
Sentob,
Sarmishsoy
kabi zonalar
rivojlandi
2023
Viloyat turizm
dasturi
139
27
18
7
Turizm
festivallari
soni oshdi
2024
“Yoshlar turizmi”
va “Eko-turizm”
qarorlari
163
30
22
9
Mahalliy
aholining
ishtiroki
kuchaydi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
6
Shunday qilib, ichki turizm sohasida qonun ustuvorligini ta’minlash nafaqat sohaning
samarali faoliyat yuritishini, balki fuqarolarning qonunchilikka bo‘lgan ishonchini oshirishni
ta’minlaydi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-sonli Farmoni
“2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”.
2.
“Ichki turizmni rivojlantirish bo‘yicha 2023–2025 yillarga mo‘ljallangan Davlat dasturi” –
O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi, 2023.
3.
Abdurazzoqov Sh. “Turizm sohasida huquqiy islohotlarning zamonaviy tendensiyalari”, –
“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar”
jurnali, 2021, №3.
4.
G‘ulomova D. “Hududiy turizmni rivojlantirishda qonun ustuvorligining o‘rni (Navoiy
viloyati misolida)”, –
“Barqaror taraqqiyot va huquq”
ilmiy to‘plami, 2022.
