SCIENCE AND INNOVATION IN THE
EDUCATION SYSTEM
International scientific-online conference
97
MAMLAKATIMIZDA XALQARO IQTISODIY MUNOSABATLARNING
RIVOJLANISHI
R.Xidoyatov
Jizzax politexnika instituti dotsenti
U.Xolmurzayev
Jizzax politexnika instituti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16022959
Annotatsiya.
Maqolada O‘zbekiston Respublikasining xalqaro iqtisodiy
munosabatlar sohasida olib borayotgan islohotlari, tashqi savdo aloqalari,
xorijiy investitsiyalar oqimi va iqtisodiy integratsiya jarayonlari tahlil qilinadi.
Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik, erkin savdo hududlariga qo‘shilish, va ikki
tomonlama hamda ko‘p tomonlama kelishuvlar mamlakat iqtisodiyotiga qanday
ijobiy ta’sir ko‘rsatayotgani yoritiladi. Shuningdek, maqolada mavjud
muammolar va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlariga ham e’tibor qaratiladi.
Kalit so‘zlar:
Xalqaro iqtisodiy munosabatlar, tashqi savdo, investitsiyalar,
iqtisodiy integratsiya, hamkorlik, eksport, import, O‘zbekiston.
Annotation.
This article analyzes the reforms implemented by the Republic
of Uzbekistan in the field of international economic relations, foreign trade
development, foreign investment inflow, and economic integration processes. It
highlights the impact of cooperation with international organizations,
participation in free trade areas, and bilateral and multilateral agreements on
the national economy. The article also addresses existing challenges and outlines
prospects for further development.
Key words:
International economic relations, foreign trade, investments,
economic integration, cooperation, export, import, Uzbekistan.
Globalizatsiya jarayonlari chuqurlashib borayotgan hozirgi davrda har bir
davlatning xalqaro iqtisodiy munosabatlardagi faolligi uning iqtisodiy salohiyati
va taraqqiyotini belgilovchi muhim omillardan biri hisoblanadi. O‘zbekiston ham
mustaqillikka erishgan dastlabki yillardan boshlab jahon hamjamiyati bilan
iqtisodiy aloqalarni kengaytirish, ochiq va raqobatbardosh iqtisodiyotga o‘tish
yo‘lida izchil islohotlarni amalga oshirib kelmoqda.
Xalqaro iqtisodiy munosabatlar – bu davlatlarning o‘zaro tovarlar,
xizmatlar, kapital, mehnat va texnologiyalar almashinuvi orqali bog‘lanib
borishini ifodalaydi. O‘zbekiston uchun bu munosabatlar iqtisodiy o‘sishni
jadallashtirish, yangi texnologiyalarni jalb qilish va ishlab chiqarishni
diversifikatsiyalash imkonini beradi.
So‘nggi yillarda mamlakat tashqi savdo aylanmasi sezilarli darajada oshdi.
2023 yilda eksport hajmi $24 mlrd. AQSh dollarini tashkil etib, asosan sanoat
SCIENCE AND INNOVATION IN THE
EDUCATION SYSTEM
International scientific-online conference
98
mahsulotlari, paxta tolasi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va to‘qimachilik sanoati
hisobiga ta'minlandi. Yirik savdo hamkorlari – Xitoy, Rossiya, Turkiya,
Qozog‘iston va Yevropa Ittifoqi davlatlaridir.
Investitsion muhitni yaxshilash bo‘yicha amalga oshirilgan islohotlar
natijasida O‘zbekistonga kirayotgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi
ortmoqda. 2024 yilda bu ko‘rsatkich $10 mlrd.ga yaqinlashdi. Xalqaro moliya
institutlari (JTB, XMK, OPEK, Islom Taraqqiyot banki) bilan hamkorlik loyihalari
ham muhim rol o‘ynamoqda.
O‘zbekiston MDH, YEOII (EAEU), Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti (ECO),
ShHT
kabi
mintaqaviy
tashkilotlar
bilan
iqtisodiy
integratsiyani
chuqurlashtirmoqda. Jahon Savdo Tashkilotiga (JST) a’zo bo‘lish jarayonlari esa
tashqi savdo siyosatini yanada liberallashtirishga xizmat qilmoqda.
Xalqaro iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishiga to‘siq bo‘layotgan
omillar qatoriga logistika infratuzilmasining yetarli darajada rivojlanmaganligi,
bojxona tartib-taomillarining murakkabligi va eksportchi korxonalar
salohiyatining pastligi kiradi. Biroq, bu boradagi islohotlar davom ettirilsa,
2030-yilga kelib O‘zbekiston mintaqaviy savdo markaziga aylanishi mumkin.
O‘zbekiston xalqaro iqtisodiy munosabatlar sohasida jadal rivojlanmoqda.
Tashqi savdoning kengayishi, investitsiyalar oqimi, xalqaro tashkilotlar bilan
hamkorlik mamlakat iqtisodiy o‘sishining muhim harakatlantiruvchi kuchiga
aylanmoqda. Mavjud muammolarni bartaraf etish orqali global iqtisodiy tizimda
raqobatbardosh o‘rinni egallash imkoniyati ortadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlari va farmonlari, 2020–2024
yillar.
2.
Davlat statistika qo‘mitasi hisobotlari.
3.
Jahon banki va Xalqaro valyuta jamg‘armasi (IMF) ma'lumotlari.
4.
M.I. Ibragimov – “Xalqaro iqtisodiy munosabatlar” darsligi, Toshkent,
2022.
5.
Economic Review jurnali, 2023–2024 yillar sonlari.
