SCIENCE AND INNOVATION IN THE
EDUCATION SYSTEM
International scientific-online conference
81
“BAYOZI YANGI” TO‘PLAMIDAGI JANRLAR TASNIFI
Najmiddinova Dildorabegim Otabek qizi
Alisher Navoiy nomidagi O’zbek tili va adabiyoti
universiteti Matnshunoslik va manbashunoslik
fakulteti 2-kurs magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.13950122
Annotatsiya:
ushbu maqolada “Bayozi yangi” to‘plamidagi janrlar,
ularning qo‘llanilishi va ahamiyati borasida to‘xtalib o‘tamiz. Shoir Gulshan
o‘zining lirik adabiyotga doir bilimini to‘plam orqali ifoda etar ekan, ushbu bilim
orqali yangi g‘azal, ruboiy, mustazodlarni yanada ham chuqur o‘rganamiz.
Abstract
: in this article, we will focus on the genres of the "Bayozi yangi"
collection, their use and importance. As the poet Gulshan expresses his
knowledge of lyrical literature through the collection, through this knowledge
we will study new ghazals, rubai, mustazod more deeply.
Kalit so‘zlar:
Gulshan, nazm, lirik janrlar, mumtoz adabiyot, g‘azal,
mustazod, ruboiy.
Nazm o‘zining go‘zalligi, ohangi, dilkashligi, ta’sirchanligi va yuksak badiiyati
bilan inson qalbini hamisha rom qilib kelgan. Chunki she’riy nutqadagi
jozibadorlik, ranginlik va ravonlik birinchi mutolaadayoq kitobxon diqqatini
tortadi, unga kuchli ta’sir qiladi. Bu, ayniqsa, mumtoz adabiyot namoyondalari
ma’naviy merosiga xos muhim fazilatdir. Chunki ularning har bir so‘zi, ifoda va
misrasi, pandu o‘giti insoniyat kamoloti uchun xizmat qilib kelmoqda.
Gulshan mumtoz adabiyotda yaratgan “Bayozi yangi” asari bizga yuksak
badiiyat va jozibadorlik bilan bir qatorda turfa janrlar jamlanmasi ham taqdim
etdi. Bu asar o‘zida g‘azal, ruboiy, na’t, munojot, musaddas, fard, muhammas
kabi janrlarni mujassamlashtiradi. Asarda Navoiy, Muqimiy, Furqat, Musa
Komiy, Musa Xislat Eshon, Musa Mirzoshoh, Mirza Shoshiy, Nasafiy, Xaziniy,
Fuzliy kabi bir nacha shoir va nazm ahlining asarlari keltirilgan.
So‘rg‘ali holimni ey qoshi qalam kel ertaroq
Yig‘lamoqdin qolmas ko‘zlarda nam kel ertaroq
Sandin ayru go‘sha hijron aro yolg‘iz topib
O‘rtag’a oldi mani dorul olam kel ertaroq
(FURQAT)
Yo rab emish lutfiki ayt benamo banga
Ko’sstarma ul tariqaga ettayiz sango banga
SCIENCE AND INNOVATION IN THE
EDUCATION SYSTEM
International scientific-online conference
82
Qita ayla oshnolig’imni anda g’ayrdur
Onjoq o‘z oshnolaring et oshno banga
(FUZULIY)
Ul parilar xizmatingda oshno bo‘lsun uka
Oy yuzing yorim hamisha purziyo bo’lsun uka
Huri g’ilmonlar sani ishqing bila giryon bo’lub
Ko’z tutub jannat ichinda mantanho buldum uka
Ushbu
g‘azal
baytlarni takror-takror o‘qir ekansiz, inson ko‘ngli surur va
hayajon bilan to‘ladi va har safar bu olmos baytlarning yangi qirralarini kashf
etasiz.
Faryod zadast falak jomi kabud
Yoronam aykon ekan omda burud
Gar qoidi falak agar in boshad
Yak ruz digar navbatho havohud shud
Ushbu fors-tojik tiliga yozilgan Fuzuliy
ruboiysi
dunyoga ruju quymaslik,
uning oltin qoidalari sening umring oxirigacha amalda bo‘lishi aytib o‘tilgan.
Jabbor Yazol xudovanda kabir ast
Oroi cho‘g‘ anjom doroi kishvaro ast
(Na’t
)
Na’t janri
asosan, paygʻambar (lar) shaʼniga aytiladigan maqtovdan iborat
boʻlib,
ko‘pgina nazmchilar asarida uchraydi. “Bayozi yangi” asarida na’t fors-
tojik tilida yozilgan bo‘lib, 11baytda yozilgan.
Bor xudo erdi dilda g’am ishtiyoq kim
Ko‘rsam sani halok o‘luram ko‘rsam halok….
(
Fard)
Xulosa qilib aytganda, o‘zbek va tojik xalqlarining qadimdan bir yurtda
yashab, bir ariqdan suv ichib umrguzaronlik qilishi, nafaqat ular hayoti turmush
SCIENCE AND INNOVATION IN THE
EDUCATION SYSTEM
International scientific-online conference
83
tarzi, balki adabiyotida ham to‘laligicha namoyon bo‘ladi. Mumtoz
adabiyotimizning lirik janrlari ham aynan o‘zbek va fors-tojik tilida ifodalanishi
ham bejziga emas. Gulshan o’zining to’plamida g’azal, fard, ruboiy, na’t, munojot
kabi yetuk janrlarni yig’ar ekan, ularning bejirimligini va betakrorligini yana bir
bor namoyon qilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Gulshan, “Bayozi yangi” toshkentt
2.
Qahramon To’xsanov, She’riy tarjima va adabiy tarjimalar. 2010..Buxoro
nashriyoti
3.
Wikipedia
4.
https://kh-davron
5.
https:// portal.guldu.uz
