Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The concept of audit activity and its legal nature
Jaloliddin ASKAROV
1
Tashkent State University of Law
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2022
Received in revised form
15 December 2022
Accepted 20 January 2023
Available online
15 February 2023
In this state, the concept of audit accountability and its basic
aspects are analyzed and studied. It is also defined by the type
of auditor
’
s analysis and analysis of basic features. Certain basic
legal regulations of auditor
’
s work and service and author
’
s
opinions.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss1/S-pp74-79
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
audit activity,
audit,
law,
control,
voluntary audit,
mandatory audit.
Auditorlik faoliyati tushunchasi va uning yuridik xususiyati
ANNOTATSIYA
Kalit
so‘zlar
:
auditorlik faoliyati,
auditorlik,
huquq,
nazorat,
ixtiyoriy auditorlik,
majburiy audirotlik.
Mazkur maqolada auditorlik faoliyati tushunchasi va uning
asosiy jihatlari tahlil qilinib, olimlarning qarashlari
o‘rganildi.
Shuningdek, auditorlik faoliyatining turlari aniqlandi va asosiy
xususiyatlari tahlil etildi. Auditorlik faoliyati va xizmatlarini
huquqiy tartibga solishning asoslari aniqlandi va mualliflik
xulosalari berildi.
Понятие
аудиторской
деятельности
и
ее
правовая
природа
АННОТАЦИЯ
Ключевые
слова:
аудиторская
деятельность,
аудит,
право,
контроль,
добровольный
аудит,
обязательный
аудит.
В
данной
статье
были
проанализированы
понятие
аудиторской
деятельности
и
ее
основные
аспекты,
изучены
мнения
ученых.
Также
были
определены
виды
аудиторской
деятельности
и
проанализированы
основные
особенности.
Определены
основы
правового
регулирования
аудиторской
деятельности
и
услуг
и
даны
авторские
выводы.
1
Senior Lecturer, Department of Business Law, Tashkent State University of Law, Tashkent, Uzbekistan.
E-mail: j.askarov@tsul.uz, businesslawmaster@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2023) / ISSN 2181-1415
75
Ma’lumki, har qanday voqea, hodisa, buyum qaysi zamonda va makonda paydo
bo‘lishidan qat’iy nazar, ma’lum zaruriyat tufayli yuzaga keladi. Auditga oid manbalarda
ta’kidlanishicha, uni quyidagi shart
-
sharoitlar keltirib chiqargan, ya’ni axborot yetkazib
beruvchilar (ma’muriyat) bilan axborotlardan foydalanuvchilar (davlat organlari,
banklar, aksiyadorlar, kreditorlar) manfaatlarining mos kelmasligi, natijada, ular
o
‘rtasida ziddiyatli vaziyatlar yuzaga kelganida ma’muriyat tomonidan noto‘g‘ri
ma’lumotlar berilishi, noto‘g‘ri axborotlarga asoslangan holda xo‘jalik qarorlarining qabul
qilinishi natijasida noqulay iqtisodiy ahvolga tushib qolinishi yoki inkirozga yuz tutilishi,
iqtisodiy axborotlarning haqqoniyligini tasdiqlash uchun zarur maxsus bilimlarga ehtiyoj,
axborotlardan foydalanuvchilarda ma’lumotlarni bevosita baholash va sifatini aniqlash
uchun maxsus malaka, vaqt va materiallarning yetishmasligi hamda mana shu
muammolarni hal qilishga yordam beradigan auditorlik xizmatlari shakllana boshladi.
Uning asosiy vazifasi axborotlardan foydalanuvchilarga taqdim qilinadigan hisobotlar
to‘g‘risida xolis fikr
-mulohazalar bildirish edi. Bundan tashqari, ular korxona
ma’muriyatiga bo‘ysunmaydigan va uning tazyiqlaridan xoli edi [1, 7
-b].
Ayrim manbalarga ko‘ra, buxgalter
-
auditor kasbi XVII asrning o‘rtalarida
Yevropaning aksiyadorlik kompaniyalarida aksiyadorlar, kreditorlar va soliq xizmati
xodimlari o‘rtasidagi munozara
li masalalarni hal qilib berish zarurati tufayli shakllana
boshlagan. O‘sha paytlarda mustaqil faoliyat ko‘rsatib, korxonaning ishlab chiqarish,
moliya faoliyati to‘g‘risida aniq xulosa beradigan mutaxassislarga ehtiyoj kuchaygan.
Natijada, 1862-yili Angliyada, 1867-yili Fransiyada, 1937-
yili esa AQSHda “Majburiy
audit to‘g‘risida”gi qonunlar qabul qilingan [2, 39
-b].
Bozor iqtisodiyoti asoslarining shakllanishi davlat nazorat organlarining bevosita
ishtirokisiz amalga oshiriladigan moliyaviy nazoratning turlari rolini oshiradi. Yuqorida
qayd etilganidek, moliyaviy nazoratning nodavlat turlarini ichki firmaviy (korporativ)
nazorat, tijorat banklar tomonidan mijoz-tashkilotlar ustidan nazorat, auditorlik
nazoratlari tashkil qiladi [3]. Ichki firmaviy moliyaviy nazorat korxona, muassasa, firma,
korporatsiyalar o‘zining iqtisodiy xizmatlari, ya’ni buxgalteriya, moliya bo‘limi, moliyaviy
menejment xizmatlari va boshqalar tomonidan o‘z korxonasi, filiallari va shu’ba
tuzilmalarining moliyaviy faoliyati ustidan nazorat amalga oshiriladi. Ichki nazorat
xizmatlari doimiy ravishda pul mablag‘larini (shaxsiy, qarz, jalb etilgan) ishlatilishining
samaradorligi va maqsadga muvofiqligini kuzatadi, rejalashtirgan moliyaviy natijalar
bilan haqiqiy moliyaviy natijalarni qiyoslab, tahlil qiladi, investitsion loyihalarning
natijalariga moliyaviy baho beradi, korxonaning moliyaviy holatini nazorat qiladi. Ichki
nazorat kapitalni investitsiyalashtirishning butun jarayonini kuzatib boradi. Ichki
nazoratning ko‘rinishlaridan biri bo‘lgan va “postaudit” nomini olgan nazorat biznes
-
rejaning moliya bo‘limidagi ishlab chiqarish
-investitsiya faoliyatining har bir bosqichida
rejlashtirilgan moliyaviy natijani haqiqiy holat bilan taqqoslash, ularni nomuvofiq kelishi
sabablarini aniqlash va bartaraf etish, chiqimlarni kamaytirish va moliyaviy rejalashtirish
metodlarini yaxshilash yo‘llarini qidirishni anglatadi [3].
Moliyaviy nazorat qiymat shaklida amalga oshiriladigan nazorat bo‘lganligi uchun
ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonining barcha sohalarida amalga oshiriladi va pul
fondlari harakatining barcha jarayonlarida, shu jumladan, moliyaviy natijalarni idrok
etish jarayonida ham kuzatiladi. Shuning uchun ham moliyaviy nazoratning ob’yekti pul
munosabatlari hisoblanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2023) / ISSN 2181-1415
76
Moliyaviy naz
oratning predmeti quyidagi moliyaviy ko‘rsatkichlardan iborat:
• turli darajadagi budjetlarning daromadlari va xarajatlari;
• soliq to‘lovlarining hajmlari (miqdorlari, o‘lchamlari);
• xo‘jalik yurituvchi sub’yektlarning daromadlari;
• xo‘jalik yurituvchi
sub’yektlarning muomala xarajatlari va boshqalar [4, 89
-b].
Moliyaviy nazoratning predmeti hisoblangan yuqoridagi ko‘satkichlarning ko‘plari
hisobli ko‘rsatkichlar hisoblanadi va bu narsa, o‘z navbatida, ularning amaldagi normativ
hujjatlarga muvofiq ravi
shda hisoblanishining to‘g‘riligi va ishonchliligini tekshirishni
(nazorat qilishni) taqozo etadi [3]. Moliyaviy nazorat moliya funksiyalarining amalga
oshirilish shakli bo‘lib xizmat qiladi. U ham davlatning va ham boshqa barcha iqtisodiy
sub’yektlarning manfaatlari va huquqlarini ta’minlashga qaratilgan.
Iqtisodiy jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlarda moliyaviy nazorat, bir tomondan,
o‘zaro ta’sirchan va ikkinchi tomondan, alohidalashgan (mustaqil bo‘lgan) ikki sohaga
bo‘linadi: 1) davlat moliyaviy nazora
ti; 2) nodavlat moliyaviy nazorati.
Davlat moliyaviy nazorati bu davlatning asosiy qonunlariga tayanadigan va
hokimiyat hamda boshqaruv konkret organlari iqtisodiy-huquqiy harakatining
kompleksli va maqsadga yo‘naltirilgan tizimidir. Moliyaviy nazoratni ta
shkil etishda
mamlakatning Konstitutsiyasi hal qiluvchi rolni o‘ynaydi. Uning huquqiy reglamenti
davlatning tipiga, uning ijtimoiy-
siyosiy yo‘naltirilganligiga, iqtisodiy taraqqiyot
darajasiga, mulkchilik shakllarining nisbatiga bog‘liq. Davlat moliyaviy n
azorati YaIM
taqsimlanishining qiymat proporsiyalarini kuzatishga qaratilgan. Bu nazorat davlat
moliyaviy resurslarini shakllantirish, ularning to‘liq va o‘z vaqtida tushib turishi va
ulardan maqsadli foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan pul resurslari haraka
tining barcha
kanallariga (tarqatiladi) tegishli hisoblanadi [3].
Hozirgi paytda bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda o‘zining tashkiliy
huquqiy infratuzilmalariga ega bo‘lgan audit institutlari faoliyat ko‘rsatmoqda. Auditorlik
kasbi turli xil mamlakatlarda turlicha nomlanib kelingan [5, 232-b]. Masalan, Amerikada
jamoatchi-
buxgalter, Fransiyada buxgalter ekspert yoki schyotlar bo‘yicha komissar,
Germaniyada xo‘jalik nazoratchisi yoki kitoblar nazoratchisi, kagor anglo
-saksoniya
mamlakatlarida kompaniyaning moliyaviy faoliyatini nazorat qiladigan taftishchi
kabilardir.
Auditorlik faoliyatining rivojlanishiga 1929
–
1933-yillarda jahon iqtisodiy tanazzuli
katta turtki bo‘ldi.
Bu davrda aksiyadorlik jamiyatlari va boshqa korxonalarning
ko‘pchiligi inq
irozga yuz tutdi. Natijada hisobotlarni, xususan, balans, foyda va zararlar
to‘g‘risidagi hisobot ma’lumotlarini tasdiqlash tartibini qat’iy belgilash, ularning to‘g‘riligi
va haqqoniyligini mustaqil auditorlar tomonidan tekshirish ehtiyoji yuzaga kelgan.
Demak, “audit” tushunchasi lotincha so‘z bo‘lib, “auditing” –
aynan tarjimasi
“u eshitayapti”, “eshituvchi” degan ma’nolarni bildiradi [6, 91
-b]. Professor
M.M.
To‘laxo‘jayevaning “O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy nazorat tizimi” nomli
kitobida auditga quyidagicha ta’rif berilgan: “Audit –
bu mustaqil malakali mutaxassislar
tomonidan korxonaning moliyaviy hisobotini yoki u bilan bog‘liq moliyaviy axborotni
ushbu hisobot yoki axborotning qonun va boshqa normativ hujjatlarga muvofiqlik
dar
ajasi to‘g‘risida xulosa chiqarish maqsadida tadqiq etilishidir”.
Auditorlik faoliyati va auditorlik kasbining ta’rifi O‘zbekiston Respublikasining
yangi tahrirdagi “Auditorlik faoliyati to‘g‘risida”gi Qonunida quyidagicha keltirilgan
bo‘lib, Qonunning 3
-m
oddasiga ko‘ra, auditorlik faoliyati –
auditorlik tashkilotlarining
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2023) / ISSN 2181-1415
77
auditorlik xizmatlarini ko‘rsatish bo‘yicha tadbirkorlik faoliyatidir hamda auditorlik
tashkiloti
–
auditorlik tekshiruvlarini o‘tkazish va turdosh xizmatlar ko‘rsatish bo‘yicha
auditorlik
faoliyatini amalga oshiruvchi tijorat tashkiloti bo‘lib, auditor –
auditorning
malaka sertifikatiga ega bo‘lgan jismoniy shaxs hisoblanadi [7]. Auditorlik faoliyati
deganda auditorlik tashkilotlarining auditorlik tekshiruvlarini o‘tkazish va qonunda
nazar
da tutilgan professional xizmatlar ko‘rsatish borasidagi tadbirkorlik faoliyatini
tushunishimiz mumkin.
Shunga ko‘ra, auditorlik faoliyatini normativ
-huquqiy tartibga solish jihatidan
amaliyotda ikki xil usul mavjud bo‘lib, birinchi usul qonunchilik yo‘li
bilan huquqiy
tartibga solish; ya’ni qonun qabul qilib, uning asosida mavjud auditorlik faoliyati bilan
bog‘liq munosabatlarni huquqiy tartibga solish bo‘lsa, ikkinchi usul shartnomaviy
-
huquqiy tartibga solish, auditor va mijoz o‘rtasida vujudga keladigan
munosabatlarni ular
o‘rtasida tuziladigan shartnoma asosida huquqiy tartibga solishdir [8, 12
-b].
Xususan, “audit” tushunchasi deganda umumiy atama shaklida iqtisodchi va
huquqshunos olimlar tadbirkorlik faoliyati hisoblangan mustaqil auditorlik tekshiruvini
nazarda tutadilar. Qonunchilik va ilmiy adabiyotlar, amaliyot tahlili, qolaversa, xorijiy
mamlakatlar qonunchiligi tahlili asosida, audit ikki xil ma’noda qo‘llanilishi mumkin:
birinchisi, audit
–
bu umumiy auditorlik tekshiruvi va auditorlik faoliyati tarkibiga kiruvchi
barcha xizmatlarning umumiy nomi, ikkinchisi, audit
–
bu auditorlik tekshiruvidir.
Auditorlik xizmatining umumiy xizmatlarga xos xususiyat va belgilaridan tashqari,
faqat o‘ziga xos bo‘lgan xususiyatlari borligi ta’kidlanib, ular auditorlik xizmatini o‘zga
xizmat turlaridan ajratib turishi ta’kidlanadi. Hozirgi davrda mazkur xizmatlarning
ro‘yxati kengayib borayotganligi, jumladan, forenzik –
korporativ boshqaruv va tashkiliy
huquqiy, moliyaviy holatlardagi kelishmovchiliklar hamda firibgarliklarni aniqlash
xizmati, dyu dilidjens
–
kompaniya moliyaviy holatining bashorati xizmati kabilar keng
tarqalmoqda. Shu o‘rinda mazkur turdagi xizmat turlarining huquqiy asoslarini yaratish
va tartibga solish muammosi yuzaga kelmoqda [8, 13-b].
Banklarning tashqi auditorlar tomonidan tekshirilishi va moliyaviy hisobotning
ishonchliligi bozor iqtisodiyoti sharoitida har tomonlama ishonchli bank xizmatining
mavjudligini ko‘rsatib beruvchi omillardandir. Bu borada bank nazorati bo‘yicha Bazel
qo‘mitasini
ng tashqi auditga oid talablar va bank nazoratiga oid standartlarni ishlab
chiqishi, SWOT tahlili, CAMEL reyting, BOPEC
–
the Feds Bhs rating system, milliy reyting
agentligi “Axbor
-
reyting” kabi banklarning reytingini aniqlovchi turli mezonlarning
yaratilganligi bank tizimidagi faoliyat va uning moliyaviy hisobotining shaffofligi
muhimligini ko‘rsatadi. Har bir bank uning yillik moliyaviy hisobotining natijasiga qarab,
reyting qilinadi va bunda auditorlik xizmati va tekshiruvining ahamiyati va roli kattaligi
ayondir. Shu jihatdan ham bank va banklar guruhi auditorlik tekshiruvining maqsadi
amaldagi buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlari hamda moliyaviy hisobotlarga
oid xalqaro standartlarga muvofiqligini, bankning moliyaviy axboroti hamda boshqa
moliyaviy ma’lumotlari to‘g‘riligini aniqlashdan iborat bo‘lishi lozim.
Xalqaro auditorlik kompaniyalari (Deloitte “Optix” analitik dasturi, KPMG
“Watson”, “Clara” smart audit platformasi, shuningdek, Microsoft Excel bilan birgalikda
SAAT, GAS, ASL, Outlier Analysis, Benfords Law Analysis dasturlari) faoliyatida keng
qo‘llanayotgan dronlar, raqamli audit, data mining, audit operatsiyalarini robotlashtirish,
blokcheyn, suniy aql, analitik dasturlar kabi ilg‘or texnologiyalar va ularning auditorlik
tekshiruv
laridagi samaralari o‘rganilib, milliy auditorlik tashkilotlari amaliyotida ulardan
foydalanish mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2023) / ISSN 2181-1415
78
Xususan, yangi tahrirdagi “Auditorlik faoliyati to‘g‘risida”gi Qonunning qabul
qilinishidan maqsad
–
O‘zbekistonda auditorlik faoliyatini tartibga soluv
chi hujjatlarni
yagona me’yoriy hujjatga birlashtirish va tizimlashtirish edi. Shunga ko‘ra, ushbu
Qonunga binoan auditorning malaka sertifikatiga ega bo‘lgan jismoniy shaxs auditor deb
tan olingan. Shuningdek, auditorlik tashkilotlarining faoliyatini tavsiflovchi muayyan
ko‘rsatkichlar bo‘yicha guruhlarga ajratilgan auditorlik tashkilotlarining tartibga solingan
ro‘yxatini shakllantirishni nazarda tutuvchi “renking” yangi tushunchasi ham kiritilgan.
Auditorlik faoliyati sohasidagi tamoyillar
–
mustaqillik, xolislik, va halollik kasbiy
salohiyat va axborotning maxfiyligi, shuningdek, auditorlik faoliyati faqat audit, sifat
nazorati, tahliliy tekshiruvlar, ishonchni ta’minlaydigan topshiriqlar, turdosh
xizmatlarning xalqaro standartlari asosida amalga oshirilishi belgilandi. Standartlar
Xalqaro
buxgalterlar
federatsiyasining
Audit
va
ishonchni
ta’minlaydigan
topshiriqlarning xalqaro standartlari bo‘yicha kengashi tomonidan e’lon qilingan [7].
Auditning xalqaro standartlarini O‘zbekiston hududida qo‘llash uchun
ularni tan olish
tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Auditorlik
tekshiruvlarini o‘tkazish va turdosh xizmatlarni ko‘rsatish bo‘yicha auditorlik faoliyatini
amalga oshiradigan tijorat tashkiloti Auditorlik tashkiloti hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar
o‘z huquq va majburiyatlariga, soliq to‘lovchining identifikatsiya raqamiga ega bo‘ladi.
Qonun bilan quyidagilar, ya’ni auditorlar ishi sifatining ichki nazorati –
auditorlar
va xodimlar faoliyatining ushbu Qonun talablarig
a rioya etilishini ta’minlashga qaratilgan
tashkiliy chora-tadbirlar tizimi, shuningdek, auditorlik tashkiloti ishi sifatining tashqi
nazorati
–
vakolatli davlat organi auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan
birgalikda amalga oshiradigan auditorlik tashkilotlari tomonidan ushbu Qonun talablari
va auditorlik faoliyati standartlari buzilishini aniqlash va keyinchalik oldini olishga
qaratilgan chora-tadbirlar tizimi kiritildi [7].
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi auditorlik faoliyati soh
asidagi vakolatli
davlat organidir. Bunda vazirlik auditorlik faoliyati sohasidagi davlat siyosatini amalga
oshiradi, auditorlik faoliyati sohasidagi xalqaro tashkilotlarda O‘zbekiston
Respublikasining manfaatlarini ifodalaydi, o‘z vakolatlari doirasida au
ditorlik faoliyatini
tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga
oshiradi, malaka komissiyasining ish tartibi va reglamentini belgilaydi, auditorlarning
respublika jamoat birlashmalari ishtirokida malaka imtihonini
o‘tkazadi, auditorning
malaka sertifikatini beradi, qayta rasmiylashtiradi, uning amal qilish muddatini
uzaytiradi va tugatadi, auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan birgalikda
auditorlar malakasini oshirishning namunaviy dasturini tasdiqlaydi, Auditorlik
tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritadi, auditorlik tashkilotlari va
auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan elektron tarzda hamkorlik qilish
uchun mo‘ljallangan “Audit” dasturiy majmuining axborot tizimi
takomillashtirilishini
ta’minlaydi, auditorlarning respublika jamoat birlashmalari bilan birgalikda auditorlik
tashkilotlarining ishi sifatini tashqi nazoratdan o‘tkazadi, auditorlik xizmatlari
rivojlanishini tahlil qiladi.
Yuqoridagilarga asosan xulosa qi
ladigan bo‘lsak, audit, auditorlik faoliyatining
vujudga kelishi va rivojlanishi tarixiy jarayonlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, o‘zining
rivojlanish evolyutsiyasi davomida siyosiy-huquqiy, moliyaviy-iqtisodiy talablarga mos
ravishda ko‘rinishlari, shakllari, turlarini o‘zgartirib kelgan. Audit va auditorlik
faoliyatining vujudga kelishi hamda rivojlanishi har bir davlat uchun o‘ziga xosdir.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
01 (2023) / ISSN 2181-1415
79
Auditorlik faoliyati tadbirkorlik faoliyati sifatida o‘ziga xos belgi va hususiyatlarga
egadir. Shu sababli O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko‘ra auditorlik faoliyatini
faqatgina majburiy va tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvlari, shuningdek,
professional xizmatlar kabi turlarga bo‘lish mumkin. Lekin auditorlik faoliyatini ichki va
tashqiga bo‘lish mantiqqa zid. Sababi, “ichki audit” tadbirkorlik faoliyati hisoblanmaydi,
auditorlik faoliyati yuqorida aytib o‘tilganidek, tadbirkorlik faoliyati sanaladi. Chunki
Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 16-oktabrdagi 215-sonli qarori bilan tasdiqlangan
“Korxonalardagi ichki audit xizmati to‘g‘risida”gi Nizomda “ichki audit” korxonaning
tarkibiy bo‘linmasi tomonidan amalga oshirilishi belgilab qo‘yilgan va bu o‘z
-
o‘zidan
tadbirkorlik faoliyati hisoblanmaydi. Yuqoridagilarni inobatga olgan holda “auditorlik
faoliyati”ni emas, balki “audit”ni ichki va tashqi audit turlariga bo‘lish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
R.T.
Do‘smuratov. “Audit asoslari”. Darslik. “O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi”
Davlat ilmiy nashriyoti. Toshkent. 2003-yil.
–
7 bet.
2.
A. Karimov, F. Islomov va A. Avloqulov: Xalqaro audit. Darslik. Toshket
–
2015.
–
39 bet.
3.
http://staff.tiiame.uz/storage/users/58/presentations/dlkhesBswk0TaT3dou
WQ2vS7AIiFGnVZYT0a0app.pdf
4.
Moliya huquqi: Ma’ruzalar kurai / E.
Xojiyev, O. Kamalov, B. Ortiqov.
–
T.: O‘
zbekiston Respublikasi IIB Akademiyasi, 2012.
–
89.
5.
Askarov, Jaloliddin.
“
Theoretical and legal aspects of audit activity in Uzbekistan
”
Web of Scientist: International Scientific Research Journal 3.8 (2022): 234
–
240.
6.
K. Axmedjanov, I. Yakubov. Audit asoslari. Darslik. Toshkent.
–
2010-y.
–
91-bet.
7.
O‘zbekiston Respublikasining “Auditorlik faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni.
Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 26.02.2021
-y., 03/21/677/0155-son.
https://lex.uz/docs/5307886
8.
X.X.
Saydivaliyeva. “Auditorlik faoliyatini shartnomaviy
-
huquqiy tartibga solish”,
... Avtoreferat.
–
Toshkent, 2020.
–
12-b.
9.
Jumagulov A.E.
“
Stages of development of the legislation on investment funds in
Uzbekistan
”
Herald pedagogiki. Nauka i Praktyka 1.5 (2021).
10.
Alisher, Jumagulov
“
Investment Funds in Uzbekistan: Legal Analysis
”
. The
American Journal of Political Science Law and Criminology 2.09 (2020): 87
–
98.
