Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Dynamics of legal relations in social networks: analysis
and prospects of civil legislation
Sadokat SAFOEVA
1
Judicial Collegium for Civil Cases of the Tashkent City Court
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received July 2023
Received in revised form
15 July 2023
Accepted 25 July 2023
Available online
15 August 2023
In accelerated digitalization, legal obligations in social
networks are becoming a key aspect of civil law. They are a
complex issue that requires the continuous adaptation of
legislation to the rapidly changing digital world. The general
characteristics of these legal relationships are determined by
the terms of use and the user agreement that govern the
relationship between the user and the social network. This
study highlights the importance of studying and regulating the
law of obligations in the context of social networks in order to
ensure fairness, protect user rights, and effectively function in
the digital society.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss6/S-pp145-156
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
legal obligations,
social networks,
civil law,
digital reality,
user agreement,
protection of user rights,
adaptation of legislation.
Ijtimoiy tarmoqlarda majburiy-huquqiy munosabatlar
dinamikasi: fuqarolik
qonunchiligining
tahlili va
istiqbollari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
majburiyat-huquqiy
munosabatlar,
ijtimoiy tarmoqlar,
fuqarolik huquqi,
raqamli reallik,
foydalanuvchi shartnomasi,
foydalanuvchi huquqlarini
himoya qilish,
qonunchilikni moslashtirish.
Shiddat bilan rivojlanib borayotgan raqamlashtirish davrida
ijtimoiy
tarmoqlardagi
majburiyat-huquqiy
munosabatlar
fuqarolik qonunchiligi tartibga solishi zarur b
o‘
lgan dolzarb
masalalardan biriga aylanmoqda. Ayni paytda mazkur
munosabatlar tez
o‘
zgarib borayotgan raqamli dunyoga
qonunchilikni uzluksiz moslashtirishni talab qiladigan murakkab
masala hisoblanadi. Ushbu huquqiy munosabatlarni umumiy
xususiyatlari foydalanish shartlari hamda foydalanuvchi va
ijtimoiy tarmoq
o‘
rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi
foydalanuvchi shartnomasi bilan belgilanadi. Ushbu tadqiqot
1
Candidate of Legal Sciences, Judge of the Judicial Collegium for Civil Cases of the Tashkent City Court.
E-mail: sadokatsafoyeva@gmail.com
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
146
qonuniylikni ta
’
minlash uchun ijtimoiy tarmoqlar kontekstida
majburiyat-huquqiy munosabatlarini
o‘
rganish va tartibga
solishning ahamiyatini hamda raqamli jamiyatning samarali
faoliyat yuritishida tarmoq foydalanuvchilarning huquqlarini
himoya qilish muhimligini ta
’
kidlaydi.
Динамика обязательственно
-
правовых отношений
в
социальных
сетях:
анализ
и
перспективы
гражданского законодательства
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
обязательственно
-
правовые отношения,
социальные сети,
гражданское
законодательство,
цифровая реальность,
пользовательское
соглашение,
защита прав
пользователей,
адаптация
законодательства.
В свете ускоренной цифровизации, обязательственно
-
правовые отношения в социальных сетях становятся
ключевым аспектом гражданского законодательства. Они
представляют собой сложную проблему, требующую
непрерывной адаптации законодательства к быстро
меняющемуся цифровому миру. Общая характеристика
этих правовых отношений определяется условиями
использования и пользовательским соглашением, которые
регулируют
отношения
между
пользователем
и
социальной сетью. Данное исследование подчеркивает
значимость изучения и регулирования обязательственно
-
правовых отношений в контексте социальных сетей для
обеспечения справедливости, защиты прав пользователей
и эффективного функционирования цифрового общества.
KIRISH
Ijtimoiy tarmoqlar doirasida vujudga keladigan majburiyat-huquqiy munosabatlar
o‘
z tabiatiga k
o‘
ra murakkab va k
o‘
p qirrali b
o‘
lib, qonunchilik normalarini raqamli
dunyoning dinamik
o‘
zgaruvchan kontekstiga doimiy ravishda moslashtirish va
takomillashtirishni talab qiladi. Shu nuqtai nazardan qaraganda ijtimoiy tarmoqlardagi
majburiyat-huquqiy munosabatlarning umumiy tavsifi asosan foydalanuvchi va ijtimoiy
platforma
o‘
rtasidagi
o‘
zaro munosabatlarni tartibga soluvchi foydalanish shartlari yoki
foydalanuvchi kelishuvi bilan belgilanadi. Agar munosabat sub
’
yekti akkaunt orqali
raqamli platformadan foydalanish huquqiga ega b
o‘
lsa, u nisbiy huquqiy munosabatlar
kontekstida foydalanuvchi sifatida qaraladi. Mutlaq huquqiy munosabatlar ijtimoiy
tarmoqdagi akkauntga b
o‘
lgan sub
’
yektiv fuqarolik huquqi bilan belgilanadi, bu
akkauntga va undagi ma
’
lumotlarga kirish huquqiga, akkauntdan foydalanish va uning
huquqiy maqomini aniqlash imkoniyatiga asoslanadi (egasi akkauntni
o‘
chirish, uni
boshqa shaxsga
o‘
tkazish yoki uni begonalashtirish va h.k. huquqlariga ega). [16].
Oldimizga q
o‘
yilgan muammolarni samarali hal qilish uchun k
o‘
rib chiqilayotgan huquqiy
munosabatlarning asosiy jihatlarini bevosita
o‘
rganish muhim ahamiyatga ega (
1-rasm
).
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
147
1-rasm. Ijtimoiy tarmoqlardagi majburiyat-huquqiy munosabatlari
xususiyatlarining elementlari (manba: muallif)
Bularga munosabatlarning sub
’
yektlari, munosabatlar ob
’
yekti, munosabatlarning
predmeti, munosabatlarning asosi, huquqiy rejim, javobgarlik, reklamani tartibga solish,
maxfiy ma
’
lumotlarni muhofaza qilish, kontent va litsenziyalash kabi elementlar kirishi
mumkin. Bu ijtimoiy tarmoqlar kontekstida huquqiy munosabatlarning tuzilishi va amal
qilish mexanizmlarini chuqur tushunish imkonini beradi.
Asosiy qism
Ijtimoiy tarmoqlarda majburiyat-huquqiy munosabatlar sub
’
yektlari.
Ijtimoiy
tarmoqdagi akkaunt egasi va elektron platformaga b
o‘
lgan huquqlarning egasi,
shuningdek, akkaunt egasi va ijtimoiy tarmoqning boshqa foydalanuvchilari (ijtimoiy
tarmoq egasi, akkaunt yoki sahifa egasi, foydalanuvchi, ishtirokchi (obunalar), regulyator
(davlat va
o‘
zini
o‘
zi boshqarish), reklama beruvchi). Polshalik olimlari
–
E. Mixalkevich-
Kadzela va E. Milcharek tomonidan olib borilgan tadqiqotlar natijalari
raqamli
identifikatsiyalash
va
akkauntlarni yaratishning huquqiy tabiatini hisobga olgan holda
juda foydali b
o‘
ldi. Tadqiqotchilarning ta
’
kidlashicha, Internet raqamli muhitida inson
o‘
ziga xosligini aniqlash imkoniyatini beradi, bu esa ushbu yangi muhitning shaxsiy
faoliyatiga ta
’
sirini va ularning oqibatlarini tahlil qilish zaruratini keltirib chiqaradi.
Mualliflar
raqamli
identifikatsiyani
Inson
huquqlari
t
o‘g‘
risidagi
Yevropa
konvensiyasining (IHTYK) 8-moddasiga asoslanib, inson identifikatori bilan
munosabatlari kontekstida
o‘
rgandilar. Tadqiqotning asosiy maqsadi raqamli va haqiqiy
Foydalanish shartlari
(foydalanuvchi shartnomasi)
Munosabatlar
sub
’y
ektlari
Munosabatlar
ob’
yekti
Munosabatlar
predmeti
Munosabatlarnin
g vujudga kelish
asoslari
Huquqiy rejim
Javobgarlik
Reklamani
tartibga solish
Maxfiylik himoyasi
Kontent
Litsenziyalash
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
148
identifikatsiya
o‘
rtasidagi munosabatni aniqlash, shuningdek, internetning faqat raqamli
identifikatsiyaga xos b
o‘
lgan
o‘
ziga xos huquqiy asoslar va himoya usullarini ishlab
chiqishga ta
’
siri haqidagi savolga javob berishga qaratilgan. Shuningdek, tadqiqot
raqamli identifikatsiyani yaratish uchun zarur b
o‘
lgan huquqiy vositalarni aniqlashga va
ularni q
o‘
llashning huquqiy chegaralarini aniqlashga qaratilgan [7]. Mualliflarning
ta
’
kidlash
icha, “inson o‘ziga xosligi” va “raqamli o‘ziga xoslik” o‘
rtasidagi munosabatni
t
o‘g‘
ri aniqlash uchun ushbu masalalarga aniqlik kiritish kerak. Ularning ta
’
kidlashicha,
“akkaunt” ko‘
rinishidagi inson
o‘
ziga xosligi nisbatan yangi inson huquqi b
o‘
lib, u
IHTYKning 8-moddasi 1-qismi asosida paydo b
o‘
lib, shaxsiy va oilaviy hayotni, uy-joy va
yozishmalarni hurmat qilish huquqini beradi [3]. Biroq, bu huquq allaqachon xalqaro
miqyosda e
’
tirof etilgan va Yevropa Ittifoqi qoidalariga kiritilgan b
o‘
lib (Yevropa
Ittifoqining Asosiy huquqlar Xartiyasini k
o‘
ring), ushbu holat uni universal huquqqa
aylantiradi.
Huquqiy manbalarni kuzatganimizda, P. Windley, S. Sallivan [12] va S. Stall-
Bourdillon [15] tadqiqotlariga k
o‘
ra, munosabatlar sub
’
yektlari
–
bular ijtimoiy
tarmoqdagi akkaunt egalari va elektron platformaga b
o‘
lgan huquqlar
–
“shaxs” va
ob
’
yektni
o‘
ziga xos tarzda tavsiflovchi va ular
o‘
rtasidagi aloqalar haqidagi
ma
’
lumotlarni
o‘
z ichiga olgan ma
’
lumotlar majmui sifatida ta
’
riflanadi. Ijtimoiy
tarmoqlardagi munosabatlar sub
’
yektlarini tavsiflovchi ma
’
lumotlarga ism va familiya,
elektron pochta, telefon raqami, yashash joyi va boshqa shaxsiy ma
’
lumotlar kiradi.
Bundan tashqari, ma
’
lumotlarda d
o‘
stlar, obunachilar, nashrlar, sharhlar va
foydalanuvchining platformada amalga oshiradigan boshqa faoliyati haqidagi
ma
’
lumotlar ham b
o‘
lishi mumkin. Ijtimoiy tarmoq akkauntlari egalari elektron
platformadan turli maqsadlarda foydalanishlari mumkin, masalan, doʻstlar va
hamkasblar bilan muloqot qilish, maʼlumot olish, reklama kampaniyalarini oʻtkazish va
hokazo. Har bir maqsad platforma ma
’
lumotlari va xususiyatlaridan foydalanish uchun
turli huquqlarni talab qilishi mumkin.
Shunga asoslanib, biz raqamli identifikatsiya
–
bu kibermakonda qoldirilgan,
individuallik va uning atributlari haqidagi
g‘
oyani shakllantiradigan tashqi ma
’
lumotlar
t
o‘
plami degan xulosaga kelishimiz mumkin.
O. Ertscheid
o‘
z tadqiqotlarida huquqiy munosabatlar sub
’
yektining
“
raqamli
izlari
”
ni k
o‘
rib chiqadi, bu esa sub
’
yektning qiyofasini, uning iste
’
molchi xatti-
harakatlarini, afzalliklari va qiziqishlarini (tegishli veb-saytlar orqali), shuningdek
g‘
oyalar va fikrlarni aks ettiruvchi matn yoki deklarativ izlarni aniqlashtirishga imkon
beradi [3]. K
o‘p hollarda raqamli identifikatsiya “haqiqiy” o‘
ziga xoslik asosida yaratiladi
va u bilan
o‘
zaro ta
’
sir qiladi, tabiatan bir hil b
o‘
ladi. Bunday raqamli identifikatsiyaga
misol qilib, shaxs
o‘
z familiyasi ostida ishlaganda, masalan,
Facebook, LinkedIn
va
hokazolarda ijtimoiy tarmoq
profilining identifikatori
tizimlarida foydalaniladigan
identifikatsiya hisoblanadi.
Biroq, ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarning huquqiy tabiati ularni potensial
q
o‘
llash uchun ma
’
lum chegaralar va mezonlarga ega. Asosiy mezonlar xususiy yoki
ommaviy shaxsining maqomi (ommaviy shaxslarining shaxsiy hayoti boshqalarning
shaxsiy hayotiga qaraganda kamroq darajada himoyalangan), axborotning tabiati
(shaxsiy yoki professional) va axborotning demokratik jamiyat uchun ahamiyatidir
(masalan, s
o‘
z va axborot erkinligi, adolat, so
g‘
liqni saqlash, ilmiy yoki tarixiy tadqiqotlar
yoki statistik maqsadlar bilan bo
g‘
liq). Shunday qilib, fuqarolik-huquqiy tadqiqotlar
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
149
sub
’
yektning maqomi, axborotning tabiati va uning demokratik jamiyat uchun ahamiyati
kabi turli omillarni hisobga olgan holda raqamli identifikatsiyani yaratish b
o‘
yicha
huquqiy bazani belgilash va
o‘
rnatish qiyinligini ta
’
kidlanadi. Raqamli identifikatsiyani
tahlil qilish muhim ahamiyatga ega, chunki u raqamli va “haqiqiy” identifikatsiya
o‘
rtasidagi munosabatlarni, shuningdek, ularning raqamli makonda shaxsning huquq va
erkinliklariga ta
’
sirini tushunishga yordam beradi. Ushbu munosabatlarni
tushunish
va
tegishli huquqiy asoslar va vositalarni aniqlash raqamli muhitda fuqarolarning
huquqlarini himoya qilish strategiyalari va tavsiyalarini ishlab chiqish imkonini beradi,
ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va boshqa platformalar kontekstida shaxsiy ma
’
lumotlar va
uning atributlari tahdidlar va ehtimoliy suiiste
’
mollikka duch kelishi mumkin.
Ijtimoiy tarmoqlarda majburiyat-
huquqqiy munosabatlar ob’yektlari
. Ijtimoiy
tarmoqlardagi majburiyat- huquqiy munosabatlarida ijtimoiy tarmoq, akkaunt, profil, rejimlar
(real yoki virtual mulk), raqamli aktivning holati, platformada saqlanadigan va qayta
ishlanadigan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan munosabat ob’yektlari mavjud. Ushbu
ma’lumotlar foydalanuvchi haqidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi mumkin, masalan, ism,
familiya, yashash joyi, aloqa ma’lumotlari, fotosuratlar, xabarlar, yoqtiri
shlar, postlar va
foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqlarga taqdim etadigan boshqa ma’lumotlar. Bundan tashqari,
ijtimoiy tarmoqlarda matnli xabarlar kabi oddiy ob’yektlar va guruhlar yoki jamoalar kabi
murakkab ob’yektlar boʻlishi mumkin, ular turli xil maʼlumotlar va funksiyalarni oʻz ichiga
olishi mumkin, masalan, muhokamalar, ovoz berish, tadbirlar va hokazo.
K. Nekitning tadqiqotlari virtual mulk kontekstida ijtimoiy tarmoq akkauntlarining
o‘ziga xos xususiyatlarini to‘liq aks ettiradi. Mazkur olimning tadqiqot tahlili shuni
ko‘rsatdiki, unda virtual mulk tushunchasi va ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarning
vi
rtual mulk ob’y’ekti sifatida maqomini aniqlash uchun huquqiy xususiyatlarini ko‘rib
chiqib xulosaga kelish imkoni mavjud. Shuningdek, uning tadqiqotida virtual mulkning
mohiyatini va raqamli aktivlarga nisbatan egasining huquqiy maqomining o‘ziga xos
xusu
siyatlarini o‘rganilgan hamda raqamli aktivlar sifatida ko‘rib chiqilishi kerak bo‘lgan
ob’yektlar toifalarini belgilangan. Tahlil ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarning texnik va
huquqiy tabiati nuqtai nazaridan olib boriladi, ularning Inson huquqlari va asosiy
erkinliklarini himoya qilish to‘g‘risidagi konvensiyaning 1
-sonli bayonnomasiga asosan
“egalik” sifatida ko‘rib chiqilishi mumkinligi o‘rganiladi. Ijtimoiy tarmoqlarda
akkauntlardan foydalanishning huquqiy jihatlari, jumladan, biznes akkauntlariga bo
‘lgan
huquqlarni farqlash va ularni meros qilib olish masalalari o‘rganiladi. Bundan tashqari, u
turli mamlakatlarning raqamli aktivlarning o‘limdan keyingi taqdirini aniqlashga bo‘lgan
yondashuvlarini tahlil qiladi va ijtimoiy tarmoq akkauntlarini meros qilib olingan mulkning
bir qismi sifatida ko‘rib chiqishning umumiy tendensiyasini ochib beradi. Tadqiqot
natijalariga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarga
egalik qilish rejimini qo‘llash
foydalanuvchi huquqlarining tegishli huquqiy himoyasini ta’minl
ashi mumkin [8].
Ijtimoiy tarmoqlarda majburiyat-huquqiy munosabatlarning predmeti
. Akkaunt
orqali raqamli platformadan foydalanish huquqi, undagi ma
’
lumotlarga kirish, samarali
foyda olish va akkauntning yuridik taqdirini hal qilish uchun akkauntdan foydalanish
imkoniyati.
Ijtimoiy tarmoqlardagi majburiyat-huquqiy munosabatlarning predmeti quyidagi
jihatlarni
o‘
z ichiga oladi:
•
akkaunt orqali raqamli platformadan foydalanish huquqi, jumladan, akkaunt
yaratish va
o‘
chirish, profilni tahrirlash va boshqa ijtimoiy tarmoq funksiyalaridan
foydalanish.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
150
•
foydalanuvchi akkauntidagi ma
’
lumotlarga, shu jumladan shaxsiy ma
’
lumotlarga,
ommaviy yozuvlarga, kontentga va boshqa ma
’
lumotlarga kirish.
•
akkauntdan samarali foyda olish uchun foydalanish imkoniyati, masalan, reklama
kampaniyalari, tadqiqot va boshqa maqsadlar uchun ma
’
lumotlarni t
o‘
plash.
•
akkauntning huquqiy taqdirini, shu jumladan akkauntga egalik huquqini,
akkauntni boshqa foydalanuvchiga
o‘
tkazishni, shuningdek, akkaunt egalari va ijtimoiy
tarmoqlar foydalanuvchilarining huquq va majburiyatlarini buzganlik uchun
javobgarlikni belgilash.
Huquqiy munosabatlarni vujudga kelish asoslari. Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchisi
tomonidan ijtimoiy tarmoqqa b
o‘
lgan huquq egasi bilan akkaunt orqali raqamli
platformadan foydalanish huquqini berish t
o‘g‘
risida shartnoma (shartnoma) tuzish
natijasida ham majburiyat-huquqiy munosabatlar vujudga keladi.
Ijtimoiy tarmoqlarda shartnoma munosabatlari mavzusida k
o‘
plab tadqiqotlar
mavjud. Masalan, M. Perela (Filmar), N. Elkin-Koren va J. De Gregorio tomonidan
2021-yilda
nashr etilgan “Ijtimoiy media shartnomaviy tarmoqlar sifatida: kontent
moderatsiyasini quyidan yuqoriga tekshirish”
tadqiqotida ijtimoiy tarmoqlar
o‘
rtasidagi
platformalar va foydalanuvchilarning shartnoma munosabatlari muhokama qilinadi.
Mualliflar
o‘
z tadqiqotlarida platforma shartnomalarini shartnoma tarmoqlari sifatida
talqin qilishni va akkauntlarni oʻchirish yoki blokirovka qilish toʻgʻrisida qaror qabul
qilishdagi platfo
rmalar va foydalanuvchilar oʻrtasidagi munosabatlarning murakkabligini
hisobga olishni taklif qiladilar. Platformalar va foydalanuvchilar
o‘
rtasidagi shartnomaviy
munosabatlarni shartnoma tarmoqlari sifatida talqin qilish sudlarga ushbu
murakkablikni hisobga olish va akkauntlarni
o‘
chirish yoki blokirovka qilish t
o‘g‘
risidagi
qarorlar tarmoq ishtirokchilarining shartnomaviy umidlariga mos kelishini va ularning
umumiy maqsadiga erishishiga hissa q
o‘
shishini baholash imkonini beradi.
Ijtimoiy tarmoqqa b
o‘
lgan huquq egasi foydalanuvchilarning shaxsiy
ma
’
lumotlarini saqlash va uzatish xavfsizligini ta
’
minlashi, foydalanuvchining shaxsiy
ma
’
lumotlarini qayta ishlashga roziligini olishi va foydalanuvchiga uning shaxsiy
ma
’
lumotlariga kirishini ta
’
minlashi, shuningdek foydalanuvchilarning shaxsiy
ma
’
lumotlaridan foydalanish b
o‘
yicha shaffof axborot siyosatini amalga oshirishi shart.
Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchisi raqamli platformadan foydalanish qoidalariga rioya
qilishi, boshqa foydalanuvchilarning huquq va manfaatlarini buzmaslik, taqiqlangan
ma
’
lumotlarni tarqatmaslik shart.
Huquqiy rejim
. Ijtimoiy tarmoqdagi akkauntning huquqiy rejimi deganda ijtimoiy
tarmoqdagi akkauntdan foydalanish va unda saqlangan ma
’
lumotlarga kirishni tartibga
soluvchi huquqiy munosabatlar tushuniladi. U akkaunt va undagi ma
’
lumotlarga kimlar
egalik qilishini, foydalanuvchilar qanday huquq va majburiyatlarga ega ekanliklarini, ular
ma
’
lumotlardan qanday foydalanishlari mumkinligini, foydalanuvchi huquqlari uchun
qanday himoya choralari mavjudligini va hokazolarni belgilaydi. Umuman olganda,
ijtimoiy tarmoq akkauntining huquqiy rejimi ushbu aloqa va axborot almashish
vositasidan foydalanishning huquqiy asoslarini belgilaydi.
Ijtimoiy tarmoqdagi akkauntning huquqiy rejimi ijtimoiy tarmoqdan foydalanish
shartlari
va foydalanuvchi joylashgan mamlakat qonunchiligi bilan belgilanadi. Nisbiy
huquqiy munosabatlar nuqtai nazaridan, foydalanuvchi
o‘
z akkaunti orqali raqamli
platformadan foydalanish huquqiga ega. Mutlaq huquqiy munosabatlar sharoitida
ijtimoiy tarmoqdagi akkauntga nisbatan sub
’
yektiv fuqarolik huquqining
o‘
ziga xosligi
shaxsning tegishli raqamli ob
’
yekt egasi sifatidagi vakolatlari bilan belgilanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
151
Yuridik adabiyotlarda ushbu mavzu b
o‘
yicha juda k
o‘
p ishlar nashr etilgan b
o‘
lsa-
da, ijtimoiy tarmoqlarning huquqiy rejimini aniqlash masalasi hali hanuz munozarali
b
o‘
lib chuqur va keng qamrovli tadqiqotlarni talab qiladi. Normativ kontekstda normalar
asosan
o‘
z vazifasiga k
o‘
ra internet b
o‘
shliqlarini tartibga solishga ba
g‘
ishlangan. Ularda
OAV vositalarini tartibga soluvchi organlar, shuningdek, internet-kontent va aloqalarni
tartibga solish uchun mas
’
ul b
o‘
lgan keng vakolatlarga ega b
o‘
lgan ixtisoslashgan
organlar faoliyatining tahlili kiradi. Ushbu tadqiqotlar raqamli muhitda tartibga solish va
nazorat qilish b
o‘
yicha yondashuvlarning xilma-xilligiga, shuningdek, turli tartibga
soluvchilarning harakatlarini tashkil etish va muvofiqlashtirish bilan bo
g‘
liq
murakkabliklarga e
’
tibor qaratadi.
Masalan, huquqiy rejim nazariyasi va amaliyotining turli jihatlarini chuqur va har
tomonlama k
o‘
rib chiqish E. Vauters, E. Livens va P. Valke asarlarida mavjud b
o‘
lib,
E. Wauters,
E. Lievens
va
P. Valke
asarlarida media makonida foydalanish shartlari
mavjud b
o‘
lib, ular standart shartnomalar va ularning munosabatlarini ilmiy asoslab
beradi. Mualliflar
Facebookdan foydalanish shartlarini tahlil qiladi
, ularning huquqiy
me
’
yorlarga muvofiqligini baholaydi hamda foydalanuvchilar va platformalar huquq va
majburiyatlari
o‘
rtasidagi nomutanosiblikni bartaraf etish b
o‘
yicha tavsiyalar beradilar.
Fuqarolik jamiyati tomonidan ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish shartlariga e
’
tibor
kuchayib borayotganini hisobga olib, tadqiqotda asosiy e
’
tibor ushbu shart-sharoitlarni
foydalanuvchilar uchun k
o‘
pincha tushunish qiyin b
o‘
lib, ulardan foydalanishning
mumkin b
o‘
lgan oqibatlarini baholashni qiyinlashtiradi.
Shu bilan birga, boshqa tadqiqotchilar, masalan
K. Sarikakis
va
L. Vinter
ijtimoiy
tarmoqlarning huquqiy rejimi kontekstida xavfsizlik, ommaviy axborot vositalarini
tartibga solish, maxfiylik va onlayn xavfsizlik masalalarini k
o‘
rib chiqadi. Huquqni
anglash konsepsiyasiga asoslangan holda, tadqiqot ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari
shaxsiy daxlsizlikni huquq sifatida qanday tushunishlarini va bilan bo
g‘
liq kundalik
hayotlaridagi chaqiriqlarga qanday munosabat qilishlarini tahlil qilish uchun fokus-guruh
suhbatlarini
o‘
z ichiga oladi.
Ijtimoiy tarmoqlarning huquqiy rejimi kontekstida qayd etilgan tadqiqotlar ijtimoiy
media platformalarini tartibga solishning huquqiy mexanizmlarini ishlab chiqish va
anglashga sezilarli hissa qo‘shdi. Ushbu ishlar standart shartnomalar, foydalanish shartlari,
maxfiylik va foydalanuvchilarning raqamli huquqlari o‘rtasidagi aloqadorlikka ham
oydinlik
kiritadi. Tadqiqotlar raqamli makonda foydalanuvchilarning huquq va erkinliklarini himoya
qilishni mustahkamlash bo‘yicha tavsiyalar va strategiyalarni ishlab chiqish imkonini berdi,
ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va boshqa media platformalarning xususiyatlarini hisobga olgan
holda, bunda foydalanuvchining shaxsiy daxlsizligi, xavfsizligi va qoidalariga rioya qilish
masalalari huquqlariga e’tiborni kuchaytirib ko‘rib chiqiladi.
Shunday qilib, adabiyotlar tahlili shuni k
o‘
rsatadiki, ijtimoiy tarmoqdagi
akkauntining huquqiy rejimi tartibga solish, xavfsizlik va maxfiylikning turli jihatlariga
ta
’
sir qiluvchi murakkab va k
o‘
p qirrali hodisadir. Ushbu mavzu b
o‘
yicha tadqiqotlar
rivojlanishda davom etmoqda va bu esa
o‘
z navbatida ijtimoiy media akkauntlari bilan
bo
g‘
liq qonunchilik bazasini keyingi tadqiq qilish va tahlil qilish uchun asos b
o‘
lib xizmat
qilishi mumkin.
Yuridik javobgarlik
. Ijtimoiy tarmoqlar ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish
kontekstida yuzaga kelishi mumkin b
o‘
lgan foydalanuvchilarning shaxsiy huquqlari,
mualliflik huquqlari va boshqa huquqlarining buzilishi uchun javobgar b
o‘
lishi mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
152
Bunday holda, ijtimoiy tarmoqlar ushbu huquqlarni himoya qilish choralarini k
o‘
rish va
zararni qoplashga majbur b
o‘
lishlari mumkin. (2) ijtimoiy tarmoq qoidalari yoki qonun
hujjatlari talablari buzilgan taqdirda foydalanuvchi javobgarlikka tortilishi mumkin.
Majburiyat-huquqiy munosabatlar foydalanuvchi ushbu munosabatga kirishar ekan,
qanday qoidalarga rioya qilishi va ushbu qoidalar buzilgan taqdirda unga qanday
javobgarlik yuklatilishi haqidagi savollarni
o‘
z ichiga qamrab olishi mumkin.
Shu munosabat bilan pedagogikada D. Parrilli va G. Gangadharan tomonidan
“Ijtimoiy tarmoqlarning huquqiy oqibatlari” mavzusida tadqiqot olib
borilmoqda, u
intellektual huquqlar, tuhmat, shaxsga oid ma
’
lumotlarni himoya qilish va maxfiylikni
buzish b
o‘
yicha Amerika qonunchiligi doirasida ijtimoiy tarmoqlarning huquqiy
oqibatlarini baholaydi. Maqolada ijtimoiy media provayderlari va foydalanuvchilari
uchun yuridik javobgarlik masalalari yaqin
o‘
tmishdagi sud amaliyoti va ba
’
zi bir muhim
ishtirokchilar tomonidan qabul qilingan foydalanish shartlari va siyosat asosida tahlil
qilinadi. Mualliflar, shuningdek, huquqiy xavflarni minimallashtirish b
o‘
yicha eng yaxshi
amaliyotlar va rahbariy tamoyillarni taqdim etadilar. Tadqiqotda muhokama qilingan
asosiy masalalarning ba
’
zi birlari quyidagilardan iborat:
–
intellektual mulk huquqlarining buzilishi:
mualliflik huquqi va tovar belgilari
kabi intellektual mulkka nisbatan huquqlarini buzish uchun ijtimoiy tarmoqlardan
foydalanilishi mumkin;
–
tuhmat:
boshqa shaxslarning obr
o‘
siga putur etkazadigan yol
g‘
on xabarlarni
joylashtirish orqali ularga tuhmat qilish uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish
mumkin;
–
ma
’
lumotlarni himoya qilish va maxfiylik
: ijtimoiy tarmoqlar shaxsiy
ma
’
lumotlarni t
o‘
plashi, foydalanishi va almashishi va bu ma
’
lumotlarni himoya qilish va
maxfiylik bilan bo
g‘
liq muammolarni keltirib chiqarishi mumkin;
–
yuridik javobgarlik:
ijtimoiy media provayderlari va foydalanuvchilarining
o‘
z
platformalarida amalga oshirgan faoliyati uchun huquqiy javobgarligi.
Reklamani tartibga solish. Ijtimoiy tarmoqlar reklama platformalari b
o‘
lib, shu
nuqtai nazardan reklama beruvchilar va foydalanuvchilar
o‘
rtasida shartnomaviy
munosabatlar paydo b
o‘
lishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqlardan reklama qonunlariga rioya
qilish, shuningdek, reklama xabarlari uchun iste
’
molchilarni himoya qilish talab qilinishi
mumkin. Bu qonuniy majburiyatlarga, jumladan, foydalanuvchi ma
’
lumotlaridan reklama
maqsadlarida foydalanishga oid talablarga bo
g‘
liq b
o‘
lishi mumkin. Bundan tashqari,
ijtimoiy tarmoqlar boshqa kompaniya yoki tashkilotlar bilan hamkorlik shartnomalari
tuzishi mumkin. Bu majburiyat huquqi b
o‘
yicha munosabatlarning predmeti b
o‘
lishi
mumkin b
o‘
lgan reklama yoki hamkorlikning boshqa shakllarini joylashtirishni
o‘
z ichiga
olishi mumkin.
M.I. Kuznetsov tomonidan ta
’
kidlanganidek, ijtimoiy tarmoqlarda majburiyat-
huquqiy munosabatlarni tadqiq qilishda reklama tarqatuvchi va reklama beruvchi
o‘
rtasida huquqiy munosabatlarning paydo b
o‘
lishi uchun asoslar, ijtimoiy tarmoqlar
foydalanuvchilari tarqatishi mumkin b
o‘
lgan reklama ma
’
lumotlarining turfa xilligi,
shuningdek, ularning ushbu reklama iste
’
molchilari oldidagi javobgarligi kabi masalalar
mavjudligi aniqlandi.
Maxfiylikni himoya qilish.
Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari maxfiy ma’lumotlarni o‘z
ichiga olishi mumkin bo‘lgan xabarlarni almashishlari mumkin. S
hu nuqtai nazardan, ijtimoiy
tarmoqlardan aloqalarning maxfiyligini himoya qilish, foydalanuvchilarning yozishmalariga
noqonuniy kirishning oldini olish va foydalanuvchilarga shaxsiy hayotini himoya qilish
vositalarini taqdim etish talab qilinishi mumkin.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
153
J.
Stoddart to‘g‘ri ta’kidlaganidek, ijtimoiy tarmoqlar davrida maxfiylik ko‘pchilik uchun
muhim muammoga aylandi. Ijtimoiy tarmoqlarning paydo bo‘lishi bilan shaxsiy
ma’lumotlarga imkon har qachongidan ham qulayroq bo‘ldi va ijtimoiy tarmoqlar
foydalanuvc
hi ma’lumotlarini qanday boshqarishi va himoya qilishi haqida xavotirlar
kuchaydi
. Natijada, ijtimoiy tarmoqlarning foydalanuvchi maxfiyligini himoya qilish bo‘yicha
qonuniy majburiyatlariga e’tibor kuchayadi. Ijtimoiy media
ga foydalanuvchilarning
maxfiyligini himoya qilish uchun bir qator huquqiy majburiyatlar yuklatiladi. Eng muhim
huquqiy majburiyatlardan biri foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini ruxsatsiz kirish,
foydalanish yoki oshkor qilishdan himoya qilish majburiyatidir. Ijtimoiy media foydalanuvchi
ma’lumotlarini kiberhujumlar, xakerlik yoki ma’lumotlar xavfsizligi buzilishining boshqa
shakllaridan himoya qilish uchun tegishli xavfsizlik choralarini ko‘rishi kerak.
Kontent.
Ijtimoiy tarmoqlarda matnlar, fotosuratlar, videolar va boshqalarni
o‘
z
ichiga olgan turli xil kontentni joylashtirish mumkin. Majburiyat-huquqiy munosabat
doirasida ushbu kontentga b
o‘
lgan huquqlar, jumladan mualliflik huquqi, tasvir huquqlari
va boshqalar haqida savollar tu
g‘
ilishi mumkin. Foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqdan
foydalanishdan oldin foydalanish shartlari yoki foydalanuvchi shartnomasiga aniq rozi
b
o‘
lishlari kerak. Ushbu shartnoma odatda foydalanuvchi shartlarni
o‘
qib chiqqanligini
va roziligini bildirish uchun bayroqchani yoki tugmani bosishni
o‘
z ichiga oladi.
N. Hellberger
va boshqalar, foydalanuvchilar va ijtimoiy tarmoqning oʻzi
oʻrtasidagi munosabatlar oʻrtasidagi chambarchas bogʻliqlikni taʼkidlab, ijtimoiy
tarmoqlarda joylashtirilgan kontent huquqiy munosabatlar obʼyektig
a aylanishi
mumkinligini va bu turli huquqiy jihatlarning paydo boʻlishiga olib kelishini ta’
kidlashadi.
Shunday jihatlardan biri, qonunga k
o‘
ra, kontent muallifiga tegishli b
o‘
lgan ijtimoiy
tarmoqda yaratilgan kontentga b
o‘
lgan huquqlardir. Biroq, ijtimoiy tarmoqlar
o‘
zlarining
kontentdan foydalanish siyosatiga ega b
o‘
lishi mumkin, bu ma
’
lum kontentdan
foydalanishga ruxsat beruvchi shartlarni nazarda tutadi. Ijtimoiy tarmoqlardagi ba
’
zi
maxsus huquqiy muammolar
–
bu shaxsiy daxlsizlik huquqi, tuhmat, reklama qonuni,
intellektual mulk huquqi va boshqalar.
Litsenziyalash
.
Ba
’
zi
ijtimoiy
tarmoqlar
foydalanuvchilardan
o‘
zlari
joylashtiradigan kontentdan foydalanish uchun litsenziya talab qilishi mumkin. Bunday
litsenziya ijtimoiy tarmoqqa kontentdan ma
’
lum maqsadlarda foydalanishga, masalan,
o‘
z platformasini ra
g‘
batlantirish imkonini berishi mumkin.
Ijtimoiy media kontentini litsenziyalash
–
bu foydalanuvchi ijtimoiy tarmoqqa
platformada joylashtirgan kontentidan foydalanish huquqini beradigan jarayondir. Bu
ijtimoiy tarmoq
o‘
z platformasini tar
g‘
ib qilish yoki boshqa maqsadlarda foydalanuvchi
kontentidan foydalanishi uchun zarur b
o‘
lishi mumkin. Aksariyat hollarda
foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqqa
o‘
z kontentidan foydalanish uchun maxsus b
o‘
lmagan
litsenziya beradilar. Bu foydalanuvchi
o‘
z kontentiga b
o‘
lgan huquqni saqlab qoladi va
undan boshqa joylarda ham foydalanishda davom etishi mumkinligini anglatadi. Biroq,
ijtimoiy tarmoq ham ushbu kontentdan
o‘
z platformasida foydalanish huquqiga ega.
Ijtimoiy media kontentini litsenziyalashga misol qilib
Facebookdan foydalanish
shartlarini aytib o‘tish mumkin.
Ushbu shartlarga rioya qilgan holda, foydalanuvchi
Facebookga kontent joylashtirganda, ular kompaniyaga ushbu kontentdan foydalanish
uchun eksklyuziv bo‘lmagan, bepul, o‘tkazilishi mumkin bo‘lgan va sublitsenziyalanadigan
litsenziyani beradi. Bu shuni anglatadiki, Facebook o‘z platformasini targ‘ib qilish va
foydalanuvchi kontentidan boshqa maqsadlarda foydalanish huquqiga ega.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
154
Jeyson Chung nuqtai nazaridan, kontent foydalanuvchi tomonidan yaratilgan
ma’lumotlardan alohida, chunki mualliflik va unga bo‘lgan huquqlar
muayyan platformadagi
mualliflik huquqi litsenziyasi bilan belgilanishi mumkin. Odatda, kontentni yaratgan
foydalanuvchi (masalan, o‘zini suratga olgan) ushbu fotosuratning muallifligi va mualliflik
huquqiga to‘liq egalik qiladi. Biroq, foydalanuvchilar yuklab olingan kontent
ning mualliflik
huquqi holatini o‘zgartiruvchi foydalanish shartlari va foydalanuvchi litsenziya
shartnomalarida belgilangan shartlardan xabardor bo‘lmasligi mumkin.
Ijtimoiy tarmoqlardagi majburiyat-huquqiy munosabatlar yuqoridagi elementlardan
tashqari, boshqa foydalanuvchilarning huquqlarining buzilishi yoki umuman shaxsiy huquq
va erkinliklarining buzilishi bilan bog‘liq elementlarni ham o‘z ichiga olishi mumkin.
Masalan, ijtimoiy tarmoqlar kamsitish va mualliflik huquqining buzilishiga qarshi
kurashishga majbur bolishi mumkin. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilari
o‘rtasida ularning profillaridagi kontentga, boshqa foydalanuvchilar tomonidan
joylashtirilgan kontentga va hokazolarga bo‘lgan huquqlari bilan bog‘liq nizolar ham kelib
chiqishi mumkin.
Umuman olganda, ijtimoiy tarmoqlarda yuzaga keladigan majburiyat-huquqiy
munosabatlar
o‘
zida foydalanuvchi tomonidan amalga oshiriladigan nazorat cheklovlari
va yuridik majburiyatlarning mavjudligi bilan tavsiflanadigan kompleks shartnomaviy
munosabatlarni aks ettiradi. Bu munosabatlarni t
o‘
liq tushunish uchun ularning yuridik
majburiyatlarining mavjudligi, belgilangan shartnoma shartlari, foydalanuvchi roziligini
olish zarurati, tegishli qonun hujjatlarining q
o‘
llanilishi, shartnoma shartlarini bajarish
mexanizmlari kabi asosiy xususiyatlarini hisobga olish zarur.
Bundan tashqari, foydalanuvchilar foydalanuvchi tomonidan yaratilgan kontentga
egalik huquqi, maxfiylik, ma
’
lumotlarni himoya qilish va intellektual mulk qoidalari kabi
q
o‘
shimcha xususiyatlardan xabardor b
o‘
lishlari kerak. Ushbu xususiyatlarning
barchasini har tomonlama tushunish foydalanuvchilarga ijtimoiy tarmoq bilan huquqiy
munosabatlar doirasidagi huquq va manfaatlarini tushunishga va zarur b
o‘
lganda ularni
himoya qilishga yordam beradi.
Xulosa
qilib aytganimizda, murakkab va k
o‘
p qirrali muammo b
o‘
lgan ijtimoiy
tarmoqlardagi majburiyat-huquqiy munosabatlarini tartibga soluvchi qonunchilikni
takomillashtirish zarur. Bu munosabatlar dinamik b
o‘
lib, ularni tartibga soluvchi
qonunchilikni doimiy ravishda yangilab turish va raqamli dunyoning tez
o‘
zgaruvchan
voqeligiga moslashtirishni talab qiladi. Yuqorida qayd etib
o‘
tganimizdek, ushbu huquqiy
munosabatlarning umumiy xususiyatlari k
o‘
p jihatdan foydalanish shartlari va
foydalanuvchi va ijtimoiy tarmoq
o‘
rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi
foydalanuvchi shartnomasi bilan belgilanadi.
Shu ma
’
noda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida ijtimoiy
tarmoqlarda huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi aniq va shaffof huquqiy
normalarni
o‘
rnatish ustuvor vazifaga aylanmoqda. Mukammal huquqiy tartibga solish
foydalanuvchilar va ijtimoiy platformalar
o‘
rtasidagi
o‘
zaro munosabatlarning
adolatliligi, shaffofligi va samaradorligini ta
’
minlashga yordam beradi. Xulosa qilib
aytganda tahlil natijasida quyidagi tavsiyalarni aytib
o‘
tish mumkin b
o‘
ladi:
–
raqamli dunyo kengayishi va
o‘
zgarishi davom etar ekan, fuqarolik qonunchiligi
tez
o‘
zgaruvchan texnologik haqiqatlarga moslashishi kerak. Ijtimoiy tarmoqlarda
majburiyat-huquqiy munosabatlar t
o‘g‘
risidagi qonun hujjatlarini qayta k
o‘
rib chiqish va
takomillashtirib borish muntazam ravishda amalga oshirilishi kerak;
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
155
–
ijtimoiy tarmoqlar foydalanuvchilarining huquq va manfaatlarini himoya qilish,
ularning qonuniy majburiyatlarida sub
’
yektiv huquqlarini mustahkamlashga alohida
e
’
tibor qaratish muhim ahamiyatga ega. Ushbu huquqlarni batafsil belgilash va
takomillashtirish foydalanuvchiga ijtimoiy platformalardan foydalanishda katta huquqiy
ishonchga ega b
o‘
lish imkonini beradi;
–
maxfiylik va shaxsga oid ma’lumotlarni himoya qilish ijtimoiy tarmoqlardagi
majburiyat-huquqiy munosabatlarni kontekstida muhim element hisoblanadi. Shu bois
qonun-qoidalar konfidensiallikni himoya qilish bilan bo
g‘liq aniq ta’riflar va muhim
kafolatlarni
o‘
z ichiga olishi kerak;
–
fuqarolik qonunchiligi ijtimoiy tarmoq operatorlari uchun aniq va samarali
javobgarlik mexanizmlarini
o‘
z ichiga olishi kerak. Bunga javobgarlikning aniq
mezonlarini belgilash va huquqbuzarliklar uchun tegishli jazo choralarini k
o‘
rish kiradi.
Shunday qilib, nisbiy va mutlaq ma’noda huquqiy majburiyat munosabatlarining
ta’kidlangan roli ularni raqamli kontekstda tartibga solishning muhimligini ko‘
rsatadi. Bu
holat mazkur huquqiy munosabatlarning asosiy jihatlarini, jumladan, munosabatlarning
sub’yektlari va ob’yektlari, ularning asoslari, huquqiy rejimi, javobgarligi, reklamani
tartibga solish, shaxsiy daxlsizlikni himoya qilish, mazmuni va litsenziyalanishini
bevosita
o‘
rganishga qaratilgan keyingi tadqiqotlar zarurligini k
o‘
rsatadi. Bu ijtimoiy
tarmoqlar doirasidagi huquqiy munosabatlarning tuzilmasi va faoliyat mexanizmlarini
chuqur tushunish imkonini beradi hamda bu boradagi qonunchilik bazasini samarali
shakllantirish va takomillashtirishga xizmat qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms
(European Convention on Human Rights). (1950). Council of Europe.
https://www.echr.coe.int/documents/convention_eng.pdf
2.
Elkin-Koren N., De Gregorio G., Perel M. Social Media as Contractual Networks: A
Bottom Up Check on Content Moderation //Iowa L. Rev.
–
2021.
–
Т. 107. –
С. 987.
3.
Ertzscheid, O. (2016). What is digital identity?: Issues, tools, methodologies.
OpenEdition
press.URL:
https://platform.europeanmoocs.eu/users/3517/S6V3.english%20version.pdf
4.
Facebook.
(n.d.).
Terms
of
Service.
Retrieved
from
https://www.facebook.com/terms.php
5.
Helberger, Natali and Guibault, L. and Janssen, E. H. and van Eijk, N.A.N.M. and
Angelopoulos, Christina and van Hoboken, Joris V. J. and van Hoboken, Joris V. J. and van
Hoboken, Joris V. J., Legal Aspects of User Created Content (November 3, 2009). Available at
SSRN: https://ssrn.com/abstract=1499333 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1499333
6.
Jason Cheung. (2018, July 9). Ownership of Content in Your Digital Life: Social
Media Part 1. Retrieved from https://digitaltattoo.ubc.ca/2018/07/09/ownership-of-
content-in-your-digital-life-social-media-part-1/
7.
Michalkiewicz-Kadziela, E. & Milczarek, E. (2022). Legal boundaries of digital
identity creation. Internet Policy Review, 11(1). https://doi.org/10.14763/2022.1.1614
8.
Nekit K. et al. Social media account as an object of virtual property //Masaryk
University Journal of Law and Technology.
–
2020.
–
Т. 14. –
№. 2. –
С. 201
-226.
9.
Parrilli, D.M., Gangadharan, G. (2018). Legal Implications of Social Networks. In:
Alhajj, R., Rokne, J. (eds) Encyclopedia of Social Network Analysis and Mining. Springer,
New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-1-4939-7131-2_200
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
06 (2023) / ISSN 2181-1415
156
10.
Sarikakis, K., & Winter, L. (2017). Social media users
’
legal consciousness about
privacy. Sage Open, 7(1), 1
–
15. https://doi.org/10.1177/2056305117695325
11.
Stoddart, Jennifer. "Privacy in the era of social networking: Legal obligations of
social media sites." Sask. L. Rev. 74 (2011): 263.
12.
Sullivan, C., & Stalla-Bourdillon, S. (2015). Digital identity and French
personality rights
–
A way forward in recognizing and protecting an individual
’
s rights in
his/her digital identity. Computer Law & Security Review, 31(2), 268-279. URL:
https://doi.org/10.1016/j.clsr.2015.01.002
13.
UNESCO. (2023). Guidelines for regulating digital platforms: A
multistakeholder approach to safeguarding freedom of expression and access to
information. Paper presented at the Internet for Trust
–
Towards Guidelines for
Regulating Digital Platforms for Information as a Public Good Conference, Paris.
Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000384031.locale=en
14.
Wauters, E., Lievens, E., & Valcke, P. (2014). Protecting minors online: The need
for a European legal framework in the digital age. International Journal of Law and
Information Technology, 22(3), 254
–
294. URL: https://doi.org/10.1093/ijlit/eau002
15.
Windley, P. J. (2005). Digital Identity: Unmasking identity management
architecture (IMA).
O‘
Reilly Media, Inc. URL:
16.
A.F.Axmadulli
na, “Ijtimoiy tarmoqlardagi akkauntlarning fuqarolik
-huquqiy
ahamiyati”. Lex Russica 12 (193) (2022): 130
-144.
17.
G.V. Yarmolovich, Ijtimoiy tarmoqlarda reklamani huquqiy tartibga solish
muammolari // Rossiya va xalqaro huquq masalalari.
–
2019.
–
T. 9.
–
Yoʻ
q. 12-1.
–
S. 70-76.
