Гарантия защита прав физических и юридических лиц на примере административных судов

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Guarantee protection of the rights of individuals and legal
entities using the example of administrative courts

Sardorbek YUSUPOV

1

Tashkent State University of Law

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received March 2024

Received in revised form

15 April 2024
Accepted 25 April 2024

Available online

25 May 2024

The article examines the role and significance of the

Constitution, adopted through universal suffrage, in

strengthening the guarantees of protection of constitutional

rights and freedoms of citizens. The paper emphasizes the

importance of studying and applying national practice and
international norms in the field of human rights, as well as

constitutions of foreign states. The analysis is further informed

by a focus on the guarantees of protection afforded to freedoms

and legitimate interests of both individuals and legal entities.
The objective of this article is to emphasize the significance of

constitutional mechanisms in guaranteeing legal protection and

promoting legal stability within society.

2181-

1415/©

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss4/S-pp241-247

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

Constitution,

law,

citizenship,

law

human rights,

legality,

right to protection,

administrative court,
convention,

statute,

contract,

assistance.

Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқларини

ҳимоя қилиш кафолатлари: маъмурий судлар

мисолида

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

Конституция,

қонун

,

фуқаро,

ҳуқуқ

,

инсон ҳуқуқлари,

қонуний

манфаат,

суд ҳимояси,

Фуқароларнинг

конституциявий

ҳуқуқ

ва

эркинликларини

ҳимоя

қилиш

кафолатларини

мустаҳкамлаш мақсадида халқимиз томонидан умумий
овоз билан қабул қилинган Конституциянинг ўрни ва

ҳамияти катта. Бу борада инсон ҳуқуқларини таъминлаш

борасидаги миллий амалиёт ва халқаро нормалар, хорижий

1

DSc in Law, Head of Administrative and Financial Law Department, Tashkent State University of Law.

E-mail: s.yusupov020@gmail.com

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

242

маъмурий суд,

конвенция,

устав,

шартнома,

қўмита

.

давлатлар конституцияларидаги тажрибани ўрганиш ва

қўллаш аҳамияти долзарб. Ушбу мақолада жисмоний ва
юридик шахсларнинг ҳуқуқлари эркинликлари ва қонуний

манфаатларини ҳимоя қилишнинг кафолатлари ҳақида сўз

юритилади.

Гарантия защита прав физических и юридических лиц
на примере административных судов

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

Конституция,

закон,

гражданство,

право,

права человека,

законность,

право на защиту,
административный суд,
конвенция,

устав,

договор,

помощь.

Статья

посвящена

анализу

роли

и

значения

Конституции, принятой всеобщим голосованием, в

укреплении гарантий защиты конституционных прав и

свобод граждан. В работе освещается актуальность

изучения и применения национальной практики и
международных норм в области прав человека, а также

конституций зарубежных государств. Особое внимание

уделено анализу гарантий защиты свобод и законных

интересов как физических, так и юридических лиц. Цель
статьи

–

подчеркнуть важность конституционных

механизмов в обеспечении правовой защиты и содействии

правовой стабильности в обществе.

Конституция ҳар бир давлат тараққиётининг пойдевори бўлган тарихий,

сиёсий ва ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади. Ўзбекистон мустақил давлатчилигининг
белгиси сифатида Конституциямиз давлат ва жамият тараққиётининг ҳуқуқий
асоси бўлиб хизмат қилмоқда. Халқимизнинг энг муҳим орзу

-

интилишлари ва

мақсадлари унинг Бош қонуни –

Конституциясида тўлиқ ифода этилади.

Конституциямизнинг бош тамойили ҳуқуқий демократик давлат ва адолатли
фуқаролик жамиятини қуриш ғояси асосида мамлакатимизни ривожлантириш
бўйича кенг қамровли ишлар амалга оширилди ҳамда бой тажриба тўпланди.

Янги таҳрирдаги Конституциянинг 15

-

моддасига кўра, Ўзбекистон

Республикасининг Конституцияси олий юридик кучга эга, тўғридан

-

тўғри амал

қилади

ва мамлакатнинг бутун ҳудудида ягона ҳуқуқий маконнинг асосини

ташкил этади. Конституциянинг тўғридан

-

тўғри амал қилиши ва мамлакатнинг

бутун ҳудудида қўлланилиши ҳуқуқий давлатнинг муҳим ва асосий шартларидан
биридир.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёев 2022 йил 20 июндаги

Конституциявий комиссия аъзолари билан учрашувда ҳар бир шахснинг ўз ҳуқуқ
ва эркинликларини одил судлов орқали ҳимоя қилишнинг аҳамияти ҳақида

“Суд

-

ҳуқуқ тизимини қораловчи, жазоловчи органдан инсон ҳуқуқлари,

эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилувчи органга
айлантириш –

ислоҳотларимизда ҳал қилувчи аҳамиятга эга”

деб таъкидлаган

эди. Суд ҳимоясида бўлиш ҳуқуқи инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр

-

қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият бўлишини таъминлашда
муҳим ва самарали восита ҳисобланади. Суд ҳимоясида бўлиш конституциявий
кафолати, бир томондан, ҳар кимнинг тегишли судга шикоят қилиш ҳуқуқини

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

243

англатса, бошқа томондан, бу шикоятни оқилона муддатларда кўриб чиқиб, унга
қонуний, адолатли ва ошкора қарор қабул қилиш мажбуриятини англатади.

БМТнинг 1966 йилдаги “Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисида”ги Пакт,

Инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги конвенция
(Рим, 1950 йил 4 ноябрь)да “Адолатли суд муҳокамасига бўлган ҳуқуқ”
кафолатланган. Мазкур нормага ўхшаш нормалар Ўзбекистон Республикасининг
“Судлар тўғрисида”ги ҳамда Ўзбекистон Республикасининг “Жисмоний ва юридик
шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Қонунларида мавжуд.

Шунингдек, Конституциямизнинг 55

-

моддасида белгиланган ҳар ким ўз

ҳуқуқ

ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя

қилишга ҳақли эканлиги, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд орқали ҳимоя
қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор
шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва ҳаракацизлиги устидан
судга шикоят қилиш ҳуқуқи кафолатланиши белгилаб қўйилди. Ушбу норма
Ўзбекистон фуқароларига ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний
манфаатларини ҳимоя қилиш учун инсон ҳуқуқлари бўйича

миллий

ҳамда

халқаро институтларга мурожаат қилиш

ҳуқуқини конституциявий даражада

мустаҳкамлайди. Халқаро институтларга мурожаат қилиш ҳуқуқи Ўзбекистон
Республикаси томонидан ратификация қилинган БМТ ва ХМТ конвенцияларида
мустаҳкамланган. Хусусан, БМТнинг Инсон ҳуқуқлари 1966 йилдаги “Фуқаролик ва
сиёсий ҳуқуқлар тўғрисида”ги Пакт (

Инсон ҳуқуқлари бўйича қўмита

),

1966 йилдаги “Иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлари тўғрисида”ги Пакт

(

Иқтисодий, ижтимоий ва маданий ҳуқуқлари ҳуқуқлари бўйича қўмита

),

1965 йилдаги “Ирқий камситишнинг барча шаклларини тугатиш тўғрисида”ги

(

Ирқий камситишнинг барча шаклларини тугатиш

бўйича қўмита

),

1979 йилдаги “Аёлларга нисбатан камситишнинг барча шаклларига барҳам бериш
тўғрисида”ги (

Аёлларга нисбатан камситишнинг барча шаклларига барҳам

бериш

бўйича қўмита

), 1984 йилдаги “Қийноқларга ҳамда муомала ва

жазолашнинг бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр

-

қимматни камситадиган

турларига қарши” (

Қийноқларга

қарши қўмита

), 2006 йилдаги “Ногиронлар

ҳуқуқлари

тўғрисида”ги

(

Ногиронлар

ҳуқуқлари

бўйича

қўмита

)

конвенцияларда белгиланган.

Инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини ҳимоя қилиш механизмини янада

такомиллаштириш ҳамда Президентнинг 2020 йил 24 январдаги Олий Мажлисга
Мурожаатномасида белгиланган вазифаларни самарали ва ўз вақтида амалга
ошириш мақсадида 2020 йил 22 июндаги ПФ–

6012-

сон Фармони билан

“Инсон

ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг миллий стратегияси”

ҳамда

БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича устав органлари ва шартномавий
қўмиталари

хабарномалари ва қарорларини кўриб чиқиш бўйича Ўзбекистон

Республикаси давлат органларининг ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиби

тўғрисидаги низом тасдиқланди. Мазкур ҳужжатларда Ўзбекистон юрисдикцияси
остида бўлган шахслар БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича устав органлари ва
шартномавий

қўмиталарига

Республика

иштирокчиси

бўлган

халқаро

шартномалар

билан

кафолатланган

ҳуқуқнинг

Ўзбекистон

томонидан

бузилганлиги тўғрисидаги ёзма мурожаат қилиш тартиби белгиланди.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

244

БМТнинг 1966 йил 16 декабрдаги “Фуқаровий ва сиёсий ҳуқуқлар

тўғрисида”ги Халқаро пактнинг 9

-

моддасига асосан, ҳар бир шахс давлат

органларининг

мансабдор

шахсларининг

ноқонуний

ҳаракатлари

ёки

ҳаракатсизлиги

туфайли етказилган зарарнинг ўрни давлат томонидан

қопланиши ҳуқуқига эга.

2022 йил 29 мартдаги “Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодексига

қийноққа

солишдан жабрланганларга етказилган зарарни қоплаш тартибини

такомиллаштиришга қаратилган қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Ўзбекистон
Республикасининг Қонунига асосан шахсга нисбатан ҳар қандай қийноққа солиш
ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр

-

қимматни камситувчи муомала

ҳамда

жазо турларини қўллаш натижасида етказилган зарар давлат томонидан

тўла ҳажмда қоплаб беришни назарда тутувчи қўшимча киритилди.

Статистик маълумотларга кўра, судлар томонидан фуқароларнинг

фойдасига минглаб давлат органларининг қонунга зид бўлган қарорлари ҳақиқий
эмас, етказилган зарар қопланмоқда. Биргина, 2021 йилда

7876 та

, 2022 йилда

7459 та

давлат органлари қарорлари суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилган.

Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2023 йил 23 июнда “Одил судловни

амалга оширишда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси нормаларини
тўғридан

-

тўғри қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги Пленум қарори қабул

қилинди

.

Мазкур Пленум қарори бугунги кунда судлар томонидан Конституция

нормаларини тўғридан тўғри қўллашда муҳим ўрин тутмоқда.

Таъкидлаб ўтиш керакки, судлар томонидан конституция нормаларини

тўғридан тўғри қўллашнинг қуйидаги икки хусусиятлари мавжуд:

Биринчидан,

Конституция нормаларини олий юридик кучга эга норматив

-

ҳуқуқий асос сифатида қўллаш лозимлиги;

Иккинчидан,

Конституция нормасини тегишли қонунлар ва бошқа норматив

-

ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинмаганлиги

важи билан қўллашни рад этишга йўл

қуйилмаслиги.

Шу ўринда, бугунги кунда маъмурий судлар томонидан Конституция

нормаларини тўғридан тўғри қўллаш масаласига тўхталиб ўтсак. Бу борада
маъмурий судлар томонидан энг кўп қўлланилаётган Конституция нормаларига
урғу берамиз.

Маъмурий судлар томонидан энг кўп қўлланаётган норма Конституциянинг

55-

моддасидир

(2023 йил ноябрь ойи ҳолатига кўра

,

400 яқин ҳолатда

қўлланилган).

Мазкур нормага кўра, ҳар кимга ўз ҳуқуқ ва эркинликларини суд

орқали ҳимоя қилиш, давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг,

улар мансабдор шахсларининг қонунга хилоф қарорлари, ҳаракатлари ва
ҳаракатсизлиги

устидан судга шикоят қилиш, бузилган ҳуқуқ ва эркинликларини

тиклаш учун унинг иши қонунда белгиланган муддатларда ваколатли, мустақил
ҳамда

холис суд томонидан кўриб чиқилиши ҳуқуқи кафолатланган. Ушбу

нормани маъмурий судлар томонидан қўлланиши табиий ҳолат ҳисобланади.

Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги
кодекснинг 4

-

моддасига кўра, ҳар қандай манфаатдор шахс ўзининг бузилган

ёки низолашилаётган ҳуқуқларини ёхуд қонун билан қўриқланадиган
манфаатларини ҳимоя қилиш учун маъмурий судга (судга) мурожаат
қилишга

ҳақли, деб белгиланган.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

245

Конституциянинг моддаларини тўғридан тўғри қўллаш юзасидан 2024 йил

март ҳолатига кора биринчи инстанция томонидан жами 684 та иш, апеллация
инстанция томонидан эса 52 та иш кўриб чиқилган.

Янги

таҳрирдаги

Конституциянинг

46-

моддасига

маъмурий

судлар

томонидан

тўғридан

тўғри

кўп

қўлланилмоқда

(2023

йил

ноябрь

ойи

ҳолатига

кўра

, 200

яқин

ҳолатда

қўлланилган

).

Ушбу

нормага

кўра

,

ҳар

ким

қариганда

,

меҳнат

қобилиятини

йўқотганда

,

ишсизликда

,

шунингдек

боқувчисини

йўқотганда

ва

қонунда

назарда

тутилган

бошқа

ҳолларда

ижтимоий

таъминот

ҳуқуқига

эга

.

Бу маъмурий судлар томонидан пенцияга оид низолар сони кўплиги билан

боғлиқдир. Мисол учун, фуқаро А. 03.09.1990

-

24.04.1991 йилларда МП “Файз”да,

25.08.1991-

30.08.1995 йилларда МП “Новда”да, 01.09.1998

-

14.06.1999 йилларда

“Улуғбек номидаги Тошкент халқаро мактаби”да, 06.07.1999

-

31.07.2000 йилларда

якка тартибдаги тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланганлиги унинг меҳнат
дафтарчасида қайд этилган ва мазкур ташкилотларда фаолият юритганлиги
тўғрисидаги тегишли маълумотлар архив ҳужжатларида сақланмаганлиги, ИНПС
маълумоти йўқлиги сабабли юқорида қайд этилган меҳнат фаолият даври
бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси томонидан унинг иш стажига қўшилмаган.

Суд томонидан кўздан кечирилган аризачининг меҳнат дафтарчасидан

кўринишича, юқоридаги ташкилотларда ишлаган йиллари ҳақида ёзувлар
ваколатли шахснинг имзоси ва ташкилот муҳри билан тасдиқланган. Ўз навбатида
мазкур меҳнат дафтарчаси Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан
1998 йил 29 январда 402

-

сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган “Меҳнат

дафтарчаларини

юритиш

тартиби

тўғрисида”ги

Йўриқнома

асосида

расмийлаштирилган.

Меҳнат дафтарчасидаги ушбу қайдларнинг ҳаққонийлигини инкор этувчи

далиллар судга тақдим этилмаган ва суд томонидан ҳам аниқланмаган.

Шундай бўлса

-

да, жавобгар томонидан аризачининг иш стажини ҳисоблашда

ушбу даврдаги меҳнат стажи корхона томонидан суғурта бадали тўланмаганлиги
асоси билан инобатга олинмаган. Пенсия жамғармаси томонидан талаб
қилинаётган

ойлик иш ҳақи ва суғурта бадалларининг юритилиши ҳамда

сақланиши бевосита иш берувчининг вазифасига кирганлиги сабабли уларнинг
бугунги кунга қадар сақланмаганлиги учун ходим жавоб бермаслиги лозим.

Мазкур ҳолатда маъмурий суд Конституциянинг 47

-

моддаси, Меҳнат, Солиқ

кодекслари, Ўзбекистон Республикаси “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти
тўғрисида”ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил

8 январдаги 252

-

сонли Қарорини 1

-

иловаси “Давлат пенсияларини тайинлаш ва

тўлаш тартибида тўғрисида”ги Низом талабларидан келиб чиқиб, мазкур қарорни
ҳақиқий

эмас деб топган.

Хулоса ўрнида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларининг ҳуқуқий ҳимояси

сифатида Конституциямизнинг 55

-

моддаси қуйидаги кафолатларнинг ҳуқуқий

асоси ҳисобланади:

Биринчидан,

суд орқали ҳимояланиш ҳуқуқини ва давлат органлари ва

уларнинг мансабдор шахслари томонидан ҳар бир шахсга етказилган зарарлар
давлат томонидан тўлиқ қопланиши кафолатланади. Давлат органлари томонидан
шахсга нисбатан ҳуқуқий таъсир чораларини қўллаш жараёнида қонунийликни
таъминлашга эришилади.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

246

Иккинчидан,

Конституциямизда “инсон –

жамият –

давлат” деган ёндашув

тўлақонли амалга оширилишига, шунингдек шахс ва давлат ўртасидаги
муносабатларда ўзига хос мувозанатни таъминлашга хизмат қилади;

Учинчидан,

давлат органлари фаолиятини янада самарали ташкил

этилишини таъминлайдиган асосий механизм ҳисобланади. Давлат органлари
томонидан йўл қўйилган хатоларни тузатишга ёрдам беради;

Тўртинчидан,

Ўзбекистоннинг Статистик салоҳият индекси, Жаҳон

мамлакатлари демократияси индекси, Ҳуқуқ устуворлиги индекси, Бошқарув
сифати индикаторлари каби бир қатор халқаро рейтинглардаги ўрни
яхшиланишига олиб келади.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

Sardorbek Y. Analysis of problems in the process of parliamentary consideration

of budget execution reports in Uzbekistan. Berlin Studies Transnational Journal of
Science and Humanities, Legal sciences, 2021, vol. 1, no. 1.4. Available at:
https://berlinstudies.de/index.php/berlinstudies/article/ view/189/

2.

Budgeting and Public Expenditures in OECD Countries 2019, OECD Publishing,

https://doi.org/10.1787/e192ed6f-en.

3.

Е

.

Порохов

Административный

акт

как

юридический

факт

,

форма

правоприменения

и

способ

индивидуально

-

правового

регулирования

. //

[E.Porokhov Administrative act as a legal fact, a form of law enforcement and a method of
individual legal regulation]. // Yearbook of Public Law 2016:

–

Administrative act.

–

Moscow: Infotropik media, 2015.

–

p. 403.

4.

Juraev S. Protection of the right of human environmentally safe living. Proceedings

of the International Scientific and Current Research Conferences, 2021, April, pp. 153

–

157.

Available at: https://orientalpublication.com/index.php/iscrc/article/view/518/.

5.

Sardorbek Y. Analysis of problems in the process of parliamentary consideration

of budget execution reports in Uzbekistan. Berlin Studies Transnational Journal of
Science and Humanities, Legal sciences, 2021, vol. 1, no. 1.4. Available at:
https://berlinstudies.de/index.php/berlinstudies/article/ view/189/

6.

Saidazimov y. Teoreticheskiy i pravovoy analiz administrativnykh dokumentov

[Theoretical and legal analysis of administrative documents]. Review of Law Sciences,
2020, no. 3, spec. iss., pp. 19

–

24. DOI: 10.24412/2181-919X-2020-3-19-24/.

7.

Akhrorov A. Environmental control of public administration bodies in the

Republic of Uzbekistan. Proceedings of the International Scientific and Current Research
Conferences,

2021,

no.

1

(1),

pp.

175

–

179.

Available

at:

https://orientalpublication.com/index.php/iscrc/article/view/522/.

8.

Goziev K. Democratization of state power and governance is an important

condition for the principle of separation of powers. Proceedings of the International
Scientific and Current Research Conferences, 2021, November, pp. 124

–

132. Available at:

https://www.orientalpublication.com/index. php/iscrc/article/view/166/.

9.

Rajabova K. Stages of legislation development regarding court review of

disputes regarding the actions (decisions) of election commissions. Eurasian Journal of
Academic Research, 2022, no. 2 (12), pp. 1371

–

1378. Available at: https://www.in-

academy.uz/index.php/ejar/article/view/6765/.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

04 (2024) / ISSN 2181-1415

247

10.

Library of Congress (2020), Continuity of Legislative Activities during Emergency

Situations, https://www.loc.gov/law/help/emergency-legislative-activities/index.php.

11.

Якубов, Ш. (2018). Внедрение закона Республики Узбекистан “О

социальном партнерстве”: существующие проблемы и пути их решения. Review of

law sciences, (1), 24-29. Yakubov, Sh. (2018). Implementation of the Law of the Republic

of Uzbekistan “On Social partnership”: existing problems and ways to solve them. Review

of law sciences, (1), 24-29.

12.

Yakubov, Sh. (2021). Digitalization of Public Control. Psychology and Education

Journal, 58(2), 1346-1352.

13.

Якубов, Ш. (2018). Послание президента республики Узбекистан

парламенту: вопросы кодификации избирательного законодательства. In Право и
государство, общество и личность: история, теория, практика (pp. 368

-371).

Yakubov, Sh. (2018). Message of the President of the Republic of Uzbekistan to the
Parliament: issues of codification of electoral legislation. In Law and the State, Society
and personality: History, theory, practice (pp. 368-371).

14.

Мухитдинова, Ф. А., & Юнусова, М. С. (2023). ИЖТИМОЙ

-

ГУМАНИТАР

ФАНЛАРНИНГ ХОТИН

-

ҚИЗЛАР ҲУҚУҚИНИ ТАЪМИНЛАШДА ТУТГАН ЎРНИ.

Academic research in educational sciences, 5(NUU Conference 2), 445-450.
Mukhitdinova, F. A., & Yunusova, M. S. (2023). IJTIMOY IS THE ROLE OF THE
HUMANITIES IN ENSURING WOMEN'S RIGHTS. Academic research in educational
sciences, 5(NUU Conference 2), 445-450.

15.

Мухитдинова, Ф. А. (2023). ГОСУДАРСТВЕННО

-

ПРАВОВАЯ ОХРАНА

ИСТОРИКО

-

ДУХОВНОГО,

КУЛЬТУРНОГО

И

ПРИРОДНОГО

НАСЛЕДИЯ

СОВРЕМЕННОГО УЗБЕКИСТАНА. Journal of Modern Educational Achievements, 5(5),

253-257. Mukhitdinova, F. A. (2023). STATE-LEGAL PROTECTION OF THE HISTORICAL,
SPIRITUAL, CULTURAL AND NATURAL HERITAGE OF MODERN UZBEKISTAN. Journal of
Modern Educational Achievements, 5(5), 253-257

16.

Мухитдинова, Ф. А. (2021). ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОНДА АЁЛЛАР ИЖТИМОИЙ

МАҚОМНИНГ ТАРИХИЙ

-

ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИ. ВЗГЛЯД В ПРОШЛОЕ, 4(10).

Mukhitdinova, F. A. (2021). YANG UZBEKISTAN ATELLAR IZHTIMOY STATNING TARIHIY
IS A LAWYER. THE SUSPENSION IS READ, 4(10).