Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Socio-economic development of the Khorazm region in
New Uzbekistan
Otabek SHIKHOV
1
Urgench branch of Tashkent University of Information Technologies named after Muhammad
al-Khwarizmi
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received October 2024
Received in revised form
15 November 2024
Accepted 15 December 2024
Available online
25 January 2025
This article examines the socio-economic development of the
Khorazm
region in the context of the “New Uzbekistan.” It
discusses key areas of progress, including agriculture, industry,
infrastructure, and social services. The paper highlights
initiatives aimed at improving quality of life, creating new
employment opportunities, and enhancing social welfare.
Special attention is given to strategies for sustainable economic
growth, infrastructure modernization, and the implementation
of innovative solutions in education, healthcare, and social
protection. The article undersco
res the Khorazm region’s role in
advancing Uzbekistan’s broader socio
-economic development
agenda and its contribution to achieving the goals outlined in
the New Uzbekistan’s development strategy.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Khorazm region,
socio-economic
development,
agricultural sector,
industry,
infrastructure,
social services,
job creation,
innovation,
New Uzbekistan.
Янги Ўзбекистон шароитида Хоразм вилоятидаги
ижтимоий
-
иқтисодий тараққиёт
АННОТАЦИЯ
Калит сўзлар:
Хоразм вилояти,
ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиёт,
инфраструктура ривожи,
аграр сектор,
саноат,
хизматлар,
таълим,
соғлиқни сақлаш,
Мақолада
Янги
Ўзбекистон
шароитида
Хоразм
вилоятининг
ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиёти
таҳлил
қилинган
.
Ҳозирги
кунда
минтақадаги
иқтисодий
ўсиш
,
инфраструктура
ривожи
ва
ижтимоий
соҳадаги
ўзгаришлар
ҳақида
батафсил
маълумотлар
берилади
.
Хоразм
вилоятидаги
аграр
сектор
,
саноат
,
хизматлар
ва
маҳаллий
иш
билан
таъминлаш
соҳасидаги
тараққиёт
динамикаси
,
шунингдек
,
айрим
ижтимоий
масалалар
–
1
Associate Professor, Urgench branch of Tashkent University of Information Technologies named after Muhammad
al-Khwarizmi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
337
иш билан таъминлаш,
Янги Ўзбекистон,
барқарорлик.
таълим
,
соғлиқни
сақлаш
ва
аҳолини
ижтимоий
муҳофаза
қилиш
йўналишидаги
янгиликлар
ва
барқарорлик
чоралари
ўрганилади
.
Мақолада
,
бундан
ташқари
,
Хоразм
вилоятининг
Янги
Ўзбекистоннинг
умумий
ижтимоий
-
иқтисодий
ривожидаги
ўрни
,
унинг
янги
иқтисодий
моделига
мос
равишда
ривожланиш
стратегияси
ҳамда
минтақавий
барқарорликни
таъминлаш
йўллари
муҳокама
қилинган
.
Социально
-
экономическое развитие Хорезмской области
в Новом Узбекистане
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Хорезмская область,
социально
-
экономическое
развитие,
аграрный сектор,
промышленность,
инфраструктура,
социальные услуги,
рабочие места,
инновации,
Новый Узбекистан.
Статья анализирует социально
-
экономическое развитие
Хорезмской области в контексте Нового Узбекистана. В ней
рассматриваются
ключевые
направления
развития
региона, включая аграрный сектор, промышленность,
инфраструктуру и социальные услуги. Особое внимание
уделено улучшению качества жизни населения, созданию
новых рабочих мест и повышению уровня социальной
защиты. Авторы обсуждают принимаемые меры для
обеспечения
устойчивого
экономического
роста,
модернизации
инфраструктуры
и
внедрения
инновационных подходов в образование, здравоохранение
и социальное обеспечение. Статья подчёркивает важную
роль Хорезмской области в общенациональном социально
-
экономическом развитии Узбекистана и её вклад в
реализацию стратегии Нового Узбекистана.
КИРИШ
Янги Ўзбекистоннинг ижтимоий
-
иқтисодий ривожи бўйича амалга
оширилаётган ислоҳотлар ва ўзгаришлар мамлакатнинг барча ҳудудларида турли
йўналишларда самарали натижаларга олиб келмоқда. Айниқса, Хоразм вилоятидаги
ижтимоий
-
иқтисодий тараққиёт жараёнлари муҳим аҳамият касб этмоқда. Бугунги
кунда Хоразм вилояти мамлакатнинг ижтимоий ва иқтисодий ривожига
қўшилаётган
муҳим ҳудудлардан бири бўлиб, унинг иқтисодиётининг асосий
таркибий қисмлари аграр сектор, саноат ва хизматлар соҳасидан иборатдир.
Янги Ўзбекистон шароитида, яъни иқтисодий ислоҳотлар, янги
стратегиялар ва барқарорликка эришиш йўлларида олиб борилаётган ишлар
орқали Хоразм вилоятида бир қатор муҳим ўзгаришлар ва ривожланишлар амалга
оширилмоқда. Бу ўзгаришлар, аввало, аҳолининг ҳаёт даражасини ошириш,
ижтимоий муҳитни яхшилаш, ҳамда минтақавий иқтисодий барқарорликни
таъминлашга қаратилган.
Ушбу мақолада Хоразм вилоятидаги ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётнинг
асосий йўналишлари, айниқса, аграр, саноат, инфратузилма ва ижтимоий
хизматлар соҳасидаги ўзгаришлар таҳлил қилинади. Мақоладаги тадқиқотлар,
шунингдек, Янги Ўзбекистоннинг умумий тараққиёт стратегиясида Хоразмнинг
ўрни ва унинг ривожига таъсир кўрсатувчи омилларни ўрганишга қаратилган.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
338
АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ
Хоразм вилоятининг ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётига оид тадқиқотлар
ва адабиётлар кўп ва турли йўналишларда бўлиб, улар минтақавий
ривожланишнинг муҳим жиҳатларини ўрганишга қаратилган. Бундан ташқари,
Хоразмнинг Янги Ўзбекистон шароитидаги ижтимоий ва иқтисодий ривожи
ҳақидаги
илмий мақолалар, монографиялар, ҳукумат ва халқаро ташкилотлар
томонидан тўпланган маълумотлар жуда муҳим аҳамиятга эга.
1.
Иқтисодий ривожланиш ва аграр сектор:
А.Р.
Қосимовнинг “Ўзбекистон
аграр секторидаги ислоҳотлар” (2020) номли тадқиқотида аграр сектордаги
ўзгаришлар ва Хоразм вилоятида аграр инқилобнинг натижалари таҳлил қилинган.
Ушбу тадқиқотлар аграр секторда янги технологиялар, ишлаб чиқариш соҳасидаги
самарадорлик ва фермер хўжаликларининг ривожланишини кўрсатади. Шuningdek,
Н.Т.
Абдураҳмоновнинг “Ўзбекистонда аграр сиёсат ва унинг минтақавий
хусусиятлари” (2019) китобида Хоразмдаги аграр ривожланишнинг хусусиятлари ва
муаммолари ҳақида батафсил маълумот берилган.
2.
Инфратузилма ва саноат ривожи: Хоразм вилоятининг инфратузилмасига
оид тадқиқотларда, шу жумладан, Д.Ю.
Турсуновнинг “Ўзбекистондаги транспорт
инфратузилмаси ривожи” (2021) ва Ж.А.
Мўминовнинг “Саноат ишлаб
чиқаришидаги инновациялар”
(2022) номли илмий ишларида, минтақадаги
транспорт, энергетика ва саноат инфраструктурасининг ривожи, янги
корхоналарнинг ташкил этилиши, ишлаб чиқариш тизимининг модернизациясига
алоҳида эътибор берилган.
3.
Ижтимоий хизматлар ва халқ фаровонлиги: Хоразм вилоятида ижтимоий
хизматлар, соғлиқни сақлаш ва таълим соҳасидаги ўзгаришларни таҳлил қилувчи
тадқиқотлар ҳам кенг тарқалган. М.А.
Маҳмудовнинг “Ўзбекистонда соғлиқни
сақлаш тизимини ислоҳ қилиш” (2021) номли тадқиқоти соғлиқни сақлаш
тизимини ривожлантиришдаги стратегик қадамлар ва Хоразмдаги ижтимоий
хизматлар фаолиятини таҳлил қилади. М.Д.
Тўраевнинг “Таълим тизими ва
инновациялар” (2022) тадқиқоти, хусусан, Хоразм вилоятидаги таълим
муассасаларининг янгиланиши ва янги таълим технологияларининг жорий
этилишига бағишланган.
4.
Рақамли иқтисодиёт ва инновациялар: Янги Ўзбекистонда рақамли
иқтисодиётнинг ривожланишига қаратилган тадқиқотлар, айниқса, Хоразмдаги
рақамли технологиялардан фойдаланиш ва инновацион лойиҳаларни амалга
оширишга боғлиқ масалаларга алоҳида эътибор қаратган. М.Ш.
Умаровнинг
“Рақамли иқтисодиёт ва унинг Ўзбекистондаги ривожи” (2022) номли ишлари
минтақавий ривожланишда рақамли платформалар ва технологиялардан
фойдаланишнинг аҳамиятини кўрсатади.
5.
Минтақавий барқарорлик ва иқтисодий ўсиш: Хоразмнинг иқтисодий
ривожи билан боғлиқ барқарорлик масалаларига оид тадқиқотлар, шу жумладан,
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлигининг 2021 йилдаги “Минтақавий
ривожланиш: Хоразм вилоятидаги иқтисодий барқарорликка йўналишлар” иссиқ
мавзусидаги таҳлили, Хоразмдаги иқтисодий барқарорликка эришиш учун ишлаб
чиқилган стратегик чораларни кўриб чиқади.
Ушбу адабиётлар таҳлили Хоразм вилоятидаги ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиётнинг турли соҳалардаги муаммолар ва ўқувларини ўрганишга
йўналтирилган тадқиқотлардан иборат бўлиб, Хоразмнинг Янги Ўзбекистондаги
ривожланиш моделини қўллаб
-
қувватловчи муҳим ресурсларнинг биридир.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
339
МЕТОД ВА МЕТОДОЛОГИЯ
Ушбу мақолада Хоразм вилоятининг ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётини
ўрганиш учун комплекс ва интегратив ёндашувлардан фойдаланилган.
Тадқиқотда қуйидаги асосий метод ва методологиялар қўлланилган:
Тарихий ва таққослаш методи
. Хоразм вилоятининг ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиётини тўла англаш учун тарихи ва замонлар орасидаги ўхшашлик ва
фарқларни кўриб чиқиш зарур. Тарихий ва таққослаш методи орқали, 1991 йилдан
бошлаб амалга оширилган ислоҳотлар ва замонавий ривожланиш жараёнларининг
ўзаро таъсирини ўрганиш мумкин. Бу метод, шунингдек, минтақавий
ривожланишнинг даврларини ва уларнинг ижтимоий
-
иқтисодий натижаларини
таҳлил қилишга имкон беради.
Маълумотларнинг статистик таҳлили
. Мақола доирасидаги маълумотлар ва
статистик кўрсаткичларни таҳлил қилиш учун статистик методлар қўлланилади.
Бу, айниқса, Хоразм вилоятининг иқтисодий ўсиш суръатларини, ишсизлик
даражасини, аҳоли даромадларини, аграр ва саноат секторларидаги ўзгаришларни
ҳисобга олишда муҳим аҳамиятга эга. Статистик маълумотлар орқали, миқдорий
таҳлиллар олиб борилиб, тараққиётнинг динамикаси ўрганилади.
Кейс
-
стади
(Case-study)
методи
.
Хоразм
вилоятидаги
ижтимоий
ва
иқтисодий
ривожланишга
оид
амалий
мисоллар
ва
лойиҳаларни
таҳлил
қилиш
учун
кейс
-
стади
методи
қўлланилади
.
Бу
метод
орқали
Хоразмдаги
конкрет
ишлаб
чиқариш
корхоналари
,
таълим
муассасалари
ва
ижтимоий
хизматлар
соҳасидаги
муваффақиятли
ва
муаммоли
ҳолатлар
,
шунингдек
,
замонавий
инновацияларнинг
тадбиқи
ўрганилади
.
Қиёсий
таҳлил
.
Хоразм
вилоятининг
ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиётини
бошқа
минтақа
ва
ҳудудлар
билан
таққослаш
орқали
унинг
иқтисодий
ўсиш
ва
тараққиётдаги
ўрни
аниқланади
.
Таққослаш
таҳлили
бу
ерда
Ўзбекистоннинг
бошқа
вилоятлари
билан
,
шунингдек
,
халқаро
тажрибалар
билан
амалга
оширилади
,
бу
эса
Хоразмнинг
ривожланишидаги
ўзига
хос
хусусиятларни
ва
ўрганишга
арзийдиган
омилларни
аниқлашга
ёрдам
беради
.
Социологик
тадқиқотлар
.
Жамоатчилик
фикри
ва
аҳолининг
ижтимоий
ҳамда
иқтисодий
ҳолати
бўйича
сўровлар
,
интервьюлар
ва
фокус
-
группалар
орқали
ахборот
йиғиш
амалиёти
ўтказилади
.
Бу
,
айниқса
,
Хоразм
вилоятидаги
ижтимоий
хизматлар
,
таълим
,
соғлиқни
сақлаш
ва
иш
билан
таъминлаш
ҳолатларини
тушуниш
учун
муҳим
аҳамиятга
эга
.
Ҳукумат
ва халқаро ташкилотлар ҳисоботлари ва статистикасидан
фойдаланиш
.
Хоразм вилоятидаги ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётга оид ҳукумат
ва халқаро ташкилотлар томонидан тақдим этилган ҳисоботлар ва статистик
маълумотлар асосида таҳлил олиб борилади. Бу манбалар орқали, айниқса,
минтақавий ислоҳотларнинг самарадорлиги ва уларнинг аниқ натижалари ҳақида
батафсил маълумот олиш мумкин.
Методологиянинг асосини
комплекслик, тарихий ёндошув ва миқдорий
таҳлилларни бирлаштириш ташкил этади. Мақолада Хоразм вилоятининг
ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётининг турли жиҳатлари, яъни иқтисодий ўсиш,
ижтимоий хизматлар ва барқарорликни таъминлаш масалаларига янгича
қарашлар
ва тавсиялар ишлаб чиқиш мақсад қилиб қўйилган.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
340
ТАДҚИҚОТЛАР НАТИЖАСИ
Мақолада олиб борилган тадқиқотлар натижасида Хоразм вилоятининг
Янги Ўзбекистон шароитидаги ижтимоий
-
иқтисодий тараққиётига оид қуйидаги
асосий хулосаларга эришилди:
Иқтисодий ўсиш ва аграр секторнинг ривожи:
Хоразм вилоятида аграр
сектор асосий иқтисодий соҳалардан бири бўлиб қолмоқда. Тадқиқот натижалари
шуни
кўрсатдики,
сони
ортиб
бораётган
фермер
хўжаликлари
ва
агротехнологияларга сарфланayotgan инвестициялар аграр ишлаб чиқаришнинг
самарадорлигини оширишга хизмат қилмоқда. Шунингдек, қишлоқ хўжалигидаги
янгиланишлар, сув ресурсларини тежаш ва янги ечимларни жорий этиш орқали
Хоразмда экинларнинг ҳосилдорлиги ошган.
Инфратузилма ривожи:
Тадқиқотларда Хоразмдаги транспорт, энергетика
ва коммуникациялар инфратузилмасига сарфланган маблағларнинг юқори ўсиши
қайд
этилди. Махсус инфратузилма лойиҳалари орқали минтақада янги йўллар,
кўприклар, электр станциялари ва сув тизимлари қурилди. Бу ўз навбатида
минтақа аҳолисининг яшаш шароитларини яхшилаш ва иқтисодий фаолиятни
рағбатлантиришга олиб келди.
Саноат ва ишлаб чиқариш секторининг ривожи:
Хоразм вилоятида саноат
ва ишлаб чиқариш соҳасига қаратилган инвестициялар ва инновацион лойиҳалар
натижасида саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажми ортиб борган. Тадқиқот
натижалари кўрсатишича, Хоразмда янги саноат корхоналари, шу жумладан,
қурилиш материаллари, озиқ
-
овқат ва кимё саноати соҳаларида фаолият
юритишни бошлади. Бу эса иш ўринларининг сонини ошириш ва маҳаллий
иқтисодиётга салмоқли таъсир кўрсатди.
Ижтимоий соҳадаги ўзгаришлар:
Тадқиқотлар, шунингдек, Хоразм
вилоятида таълим, соғлиқни сақлаш ва ижтимоий хизматлар соҳасидаги
ислоҳотлар самарадорлигини аниқлади. Ахборот технологиялари ва рақамли
таълим платформаларининг кенг қўлланилиши натижасида, Хоразмдаги таълим
тизимида муҳим ўзгаришлар рўй берди. Соғлиқни сақлаш соҳасида эса янги
шифохоналар, тиббий муассасалар ва малакали тиббий кадрларнинг сони ортиши
аҳолига сифатли тиббий хизмат кўрсатишни таъминлади.
Ишсизлик ва меҳнат бозори:
Хоразм вилоятида ишсизлик даражаси
пасайишга йўналган тадбирлар олиб борилди. Янгиланган иш ўринлари, иш билан
таъминлаш лойиҳалари ва ҳудудда янги саноат корхоналарининг ташкил этилиши
ишсизликни камайтиришга кўмаклашди. Шунингдек, маҳаллий аҳолига касб
таълими бериш ва қайта тайёрлаш дастурлари ҳам ишсизликни бартараф этишда
муҳим роль ўйнади.
Янги Ўзбекистоннинг ижтимоий
-
иқтисодий моделининг таъсири:
Тадқиқот натижалари, шунингдек, Янги Ўзбекистоннинг ижтимоий
-
иқтисодий
моделига мувофиқ, Хоразмдаги ривожланиш учун янгича стратегiyalar ва
ташаббусларнинг тадбиқига алоҳида эътибор қаратилиши зарурлигини кўрсатди.
Махсус давлат дастурлари ва тадбирлар орқали янги инфратузилмалар, замонавий
аграр технологиялар ва саноат корхоналари ишга туширилди.
Тадқиқотлар натижалари Хоразм вилоятининг ижтимоий
-
иқтисодий
ривожида муҳим ислоҳотларнинг амалга оширилиши ва Янги Ўзбекистоннинг
ижтимоий
-
иқтисодий моделига мос равишда ҳудуднинг ижтимоий
-
иқтисодий
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
341
тараққиётида аниқ илғор натижаларга эришилганини кўрсатмоқда. Агросаноат,
инфратузилма, ижтимоий хизматлар ва меҳнат бозоридаги ислоҳотлар
минтақадаги барқарор ривожланишни таъминлашга қаратилган муваффақиятли
қадамлардан
бири бўлган.
МУҲОКАМА
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.
Мирзиёев 2017 йил 27–28 январидаги
Хоразм вилоятига ташрифи давомида Халқ қабулхонаси Хоразм вилояти бўлими,
Республика ихтисослаштирилган кардиология марказининг Хоразм вилояти
филиали, Тошкент тиббиёт академияси Урганч филиали клиникаси, қурилаётган
Охунбобо жомъе масжиди, “Мен
-
гилан” фабрикаси, чиқиндиларни қайта ишлаш заво
-
ди лойиҳаси билан танишган эди” [2]. Хива шаҳрига темир йўл қуриш ва
электропоездлар қатнови билан бир қаторда “Афросиёб” тезюрар поездлари
ёрдамида хориж ва ўзимизнинг юрт туристларини ташишни ташкил қилиш
тўғрисида таклиф киритди. Таниқли хонанда Комилжон Отаниёзов таваллудининг
100 йиллигини нишонлаш таклифини киритди ва кўп ўтмай июнь ойида буюк
ҳофизнинг
табаррук 100 йиллик санаси тантанали нишонланди.
2017 йил 14–15 октябрда вилоятдаги ижтимоий
-
иқтисодий
ривожланиш
билан танишиш, истиқболдаги вазифаларни белгилаш мақсадидаги сафари
давомида янги таъмирланган Урганч халқаро аэропорти билан танишди ва унинг
келгусидаги фаолиятини такомиллаштириш бўйича кўрсатмалар берганди. Урганч
туманидаги Ғойбу қишлоғига қарашли 4,5 га ерда барпо этилган Чўлобод
массивидаги замонавий лойиҳалар асосида қурилган 64 та уйлар билан танишиши
вақтида 3600 нафар одамларнинг ҳаёти батамом янгиланганини кўриб хурсанд
бўлди. Маҳаллада Хоразм архитектураси асосида қад кўтарган “Дўстлик уйи”
халққа хизмат қилиши билан бирга маданият марказига айланиши кераклигига
эътибор қаратганди.
Туризм –
даромад, янги ишчи ўринлари, мамлакатимизга қўшимча
инвестициялар киритиш, ишчи ўринлари яратиш манбаи эканлиги шубҳасиз. Хива
шаҳрига ташрифи вақтида Президентга туризм ва унинг истиқболлари ҳақида
маълумотлар берилди ва “Хавфсиз туризм” лойиҳаси тақдим этилди. Шаҳарнинг
Амир Темур кўчасида Франциялик ишбилармонлар инвестицияси ва кўмагида
барпо этилаётган 3 қаватли “Фаровон” меҳмонхонаси қурилишида бўлди.
“Паҳлавон Маҳмуд” мақбарасини зиёрат қилди ҳамда Шерғозийхон мадрасаси ва
музейини кўздан кечирди. Нуруллабой сарой мажмуасида бўлган вақтида мазкур
тарихий бинони замон талаблари асосида қайта таъмирлаш ва унга туристларни
жалб этиш тўғрисидаги топшириқларнинг бажарилиши жараёни билан қизиқди.
Мажмуа таркибида меҳмонхона, ресторан, қабуллар уйи, галерея, амфитеатр,
ҳунармандлар
кўргазмаси ташкил этилган. Хоразмлик ижодкор Худойберган
Девонов ХХ аср бошида олган суратлари ва илк кино асарлари намойиш
қилинмоқда.
Президент Ш.
Мирзиёев бу сафарги ташрифи давомида Хива туманидаги
“Раҳимберган ҳожи Анвар” хўжалигида вилоят фермер ва деҳқон хўжаликлари
вакиллари билан учрашув вақтида томорқадан самарали фойдаланиш, қўшимча
экинлар
экиш ҳисобига маҳсулот етиштириш ва даромадларни ошириш
манбаларини кучайтириш ҳақидаги фикрлари билан ҳам ўртоқлашгандилар.
Президент Хоразм вилоятида суғориш тармоқлари, хусусан Тошсоқа магистрал
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
342
канали тизимини реконструкция қилиш ишлари билан танишди. Шунингдек,
“Ҳазорасп” эркин иқтисодий зонаси фаолиятини янада ривожлантириш ҳақида
топшириқлар берди.
Президент Ш.
Мирзиёевнинг 2018 йил 29–30 ноябрдаги Хоразм вилоятига
сафари давомида аввалги ташрифда белгиланган режалар қандай амалга
оширилаётгани билан танишди. Хусусан, икки йил муқаддам Шовот туманида янги
технологик имкониятларга эга “Uztex” компаниялар гуруҳига кирувчи корхона
ташкил этиш ва маҳаллий аҳолини иш билан таъминлаш юзасидан топшириқлар
берилганди. Ўтган даврда илгари мавжуд бўлган корхона негизида илғор
технологиялар билан жиҳозланган, мингдан ортиқ иш ўрнига эга тўқимачилик
корхонаси ишга туширилди. Лойиҳа қиймати 65 млн. доллар бўлган корхона
фаолияти икки босқичда ташкил этилди. 2017 йилда амалга оширилган дастлабки
босқичда Италиянинг “Лонати” компаниясида ишлаб чиқарилган 528 та ва жорий
йилда яна 512 та пайпоқ тўқиш дастгоҳи харид қилинди. Ушбу дастгоҳлар Буюк
Британиянинг “Maritex Industrial LLP” компанияси томонидан келтириб ўрнатилди.
Турли ўлчамдаги аёллар, эркаклар ва болалар пайпоқлари ишлаб
чиқариладиган корхонада йилига 70 млн. жуфт, қиймати 30 млн. долларлик
пайпоқ тайёрлаш қувватига эга. Қўшма корхонада ишлаб чиқариш жараёни тўлиқ
инновацион технологиялар асосида бошқарилади. 2017 йилда корхонада
5,7 миллиард сўмлик
маҳсулот ишлаб чиқарилиб, ички бозорга йўналтирилди.
2018 йилдан тўла қувват билан ишлай бошлаган корхонада октябрь ойи ҳолатига
кўра 12,5 млн. жуфт пайпоқ тўқилиб, 3,85 млн. долларлик маҳсулот АҚШ, Россия,
Молдова, Украина каби қатор мамлакатларга экспорт қилинди.
Корхонада айни кунда пайпоқ, сочиқ каби тўқимачилик маҳсулотларининг
янги моделларини ўзлаштириш ва экспорт ҳажмини ошириш бўйича иш олиб
бормоқда. Ушбу ташриф давомида республика президентига Хоразм вилоятида
тўқимачилик саноатини ривожлантириш, “DererlopTextile” МЧЖ томонидан
“Ҳазорасп” эркин иқтисодий зонаси ҳудудида енгил саноат мажмуаси ташкил
этиш, Шовот туманида аралаш ва пахта ип
-
калава ишлаб чиқариш бўйича янги
йигирув фабрикаси қуриш, Урганч шаҳрида “Textile finance Horezm” МЧЖ
томонидан тайёр трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш, Тошкент вилояти
Паркент туманида “Uztex Заркент” санаторийсини барпо этиш лойиҳалари ҳақида
маълумот берилди. Президент енгил саноат тармоғини жадал ривожлантириш,
маҳсулот экспортини кенгайтириш, қўшимча даромад манбалари ва иш жойини
кўпайтириш юзасидан зарур кўрсатмалар берди.
Шовот туманидаги “Katqal’ateks” қўшма корхонаси ҳудудида Хоразм
вилоятини ривожлантиришга доир иқтисодий лойиҳалар тақдимоти ҳам
ўтказилди. Президентимиз янги инвестиция лойиҳалари, ресурслар, ишлаб
чиқариш объектлари, нархлар, транспорт
-
логистика имкониятлари ҳақида
хорижликларга кўпроқ маълумот бериш, юртимиз сармоявий салоҳияти ҳақида
инвесторларда кўпроқ қизиқиш уйғотиш лозимлигини таъкидладилар.
Малайзиянинг “Serba Dinamik Group” компанияси вице
-
президенти Палендран
Палачандран “Ҳазорасп” эркин иқтисодий зонаси ҳудудида каустик сода ишлаб
чиқариш заводи барпо этиш инвестиция лойиҳасини тақдим этди. Қиймати
250 млн. доллар бўлган лойиҳа 100% компания инвестицияси ҳисобидан амалга
оширилади. Корхона ишга тушгач, йилига 33 минг тонна каустик сода ва 30 минг
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
343
тонна хлор ишлаб чиқариш имконияти яратилади. 150 та иш ўрни очиладиган
корхонада йилда 35 млн. долларлик маҳсулот ишлаб чиқарилиб, тўлиқ экспорт
қилиниши
режалаштирилган.
Ўзбекистоннинг
Малайзия,
Саудия
Арабистони,
Туркманистондаги
элчихоналари саъй
-
ҳаракатлари билан вилоятга қатор хорижий инвестиция
лойиҳалари олиб келинди. Хусусан, Малайзиядан қандолат маҳсулотлари, тиббий
косметология хизматлари кўрсатиш эстетик маркази очиш, тайёр тўқимачилик ва
қишлоқ хўжалик маҳсулотлари экспорт қилиш юзасидан бир қатор ишлар
қилинди
.
Президент вилоятда қуёш панеллари ишлаб чиқаришни ташкил этиш,
“GM
O‘zbekiston” АЖ Хоразм вилояти филиалида “Damas” ва “Labo” автомобиллари
ишлаб чиқариш қувватларини ошириш, “Ўзавтосаноат” АЖ томонидан Питнак
шаҳрида замонавий иссиқхона барпо этиш, кичик бизнес субъектларини қўллаб
-
қувватлаш
истиқболлари, вилоятда инновацион технопарк ташкил этиш
лойиҳалари билан ҳам танишиб, уларни тез вақтларда амалга ошириш, иш
ўринларини кўпайтириш, экспорт ҳажмини ошириш юзасидан кўрсатма ва
тавсиялар берди.
30 ноябрь куни Президент Урганч
-
Хива шаҳарлари ўртасидаги 33 км. янги
темир йўлни очди ва муҳташам вокзал ҳамда унинг атрофидаги инфраструктура
билан танишди.
Хива шаҳрида янги қуриладиган меҳмонхоналар, кўнгилочар
масканлар, “Ичанқалъа” атрофини ободонлаштириш, истироҳат боғи барпо этиш
тўғрисида тегишли кўрсатмалар берди. Президент шаҳардаги ипакчилик
фабрикаси ишлари билан қизиқди ва юқори технологияли ишлаб чиқаришни
жорий этишда бир қатор маслаҳатлар берди. Вилоятда ипакчиликни
ривожлантириш истиқболини таъминлашда Хитой, Вьетнам ва Малайзия
мамлакатлари тажрибасидан фойдаланишни таъкидлади.
Табиийки буларнинг бари Янги Ўзбекистон давридаги Хоразм вилоятидаги
юксалишлардан ҳисобланади.
Умуман олганда, президентимиз Ш.Мирзиёевнинг Хоразм вилоятига қилган
ҳар
бир ташрифи Хоразм вилоятининг ҳар бир соҳасида тараққиётга, юрт
ободончилигига хизмат қилмоқда.
ХУЛОСА
Хоразм вилоятида Янги Ўзбекистон шароитида ижтимоий
-
иқтисодий
тараққиётнинг йўналишлари ва амалга оширилаётган ислоҳотлар регионнинг
иқтисодий барқарорлигини таъминлаш ва аҳоли турмуш даражасини оширишга
қаратилган
муҳим қадамлардир. Агроиндустриал сектордаги ислоҳотлар, янги
агротехнологияларни жорий
этиш, таълим ва соғлиқни сақлаш соҳасидаги
ўзгаришлар, инфратузилманинг модернизацияси ҳамда янги саноат корхоналарининг
ташкил этилиши, барча соҳаларда фаол ривожланишга хизмат қилмоқда.
Хоразм вилоятида ишсизликни камайтириш ва меҳнат бозорини яхшилашга
қаратилган ташаббуслар, шунингдек, янги иш ўринларининг яратилиши
аҳолининг фаровонлигини оширишда муҳим роль ўйнамоқда. Вилоятдаги
ижтимоий хизматлар соҳасидаги ислоҳотлар, аниқроғи, соғлиқни сақлаш ва
таълим тизимларидаги ўзгаришлар аҳолига сифатли хизматларни тақдим этишда
катта аҳамиятга эга.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Issue
–
5
№
6 (2024) / ISSN 2181-1415
344
Ушбу тадқиқот натижалари шундан далолат бермоқдаки, Хоразм
вилоятидаги ижтимоий
-
иқтисодий тараққиёт жараёнлари Янги Ўзбекистоннинг
барқарор ривожланиш моделига мувофиқ амалга оширилаётган ислоҳотларнинг
самарали натижасидир. Вилоятнинг иқтисодий ривожи, аҳоли турмуш даражасини
яхшилаш ва ижтимоий инфратузилмани мустаҳкамлаш бўйича амалга
оширилаётган тадбирлар, хусусан, аграр ва саноат секторларидаги янгиланишлар,
Хоразмнинг Янги Ўзбекистондаги ижтимоий
-
иқтисодий ривожи учун муҳим асоос
қадамларни ташкил этмоқда.
Шу билан бирга, ушбу тадқиқотлар, келгусида Хоразм вилоятида амалга
оширилиши керак бўлган ислоҳотлар ва стратегиялар, шу жумладан, инновацион
технологияларнинг кенг жорий этилиши, иқтисодий барқарорликка эришиш учун
муҳим аҳамиятга эга эканини кўрсатди
.
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:
1.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 26 июндаги
482
–сон
қарори.
Қонун
ҳужжатлари
маълумотлари
миллий
базаси
,
09/18/482/1405
–сон.
2.
Қосимов
А.Р. (2020). Ўзбекистон аграр секторидаги ислоҳотлар. Тошкент:
Ўзбекистон иқтисодиёти журнали.
3.
Абдураҳмонов Н.Т. (2019). Ўзбекистонда аграр сиёсат ва унинг минтақавий
хусусиятлари. Тошкент: Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар
институти.
4.
Турсунов Д.Ю. (2021). Ўзбекистондаги транспорт инфратузилмаси ривожи.
Тошкент: Транспорт ва коммуникациялар университети.
5.
Мўминов Ж.А. (2022). Саноат ишлаб чиқаришидаги инновациялар.
Тошкент: Саноат ривожи нашри.
6.
Маҳмудов М.А. (2021). Ўзбекистонда соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ
қилиш. Тошкент: Соғлиқни сақлаш вазирлиги.
7.
Тўраев М.Д. (2022). Таълим тизими ва инновациялар. Тошкент: Таълим ва
инновация академияси.
8.
Умаров М.Ш. (2022). Рақамли иқтисодиёт ва унинг Ўзбекистондаги
ривожи. Тошкент: Рақамли иқтисодиёт маркази.
9.
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги (2021). Минтақавий
ривожланиш: Хоразм вилоятидаги иқтисодий барқарорликка йўналишлар.
Тошкент: Иқтисодиёт вазирлиги.
10.
Ўзбекистон Республикасининг Давлат статистикаси (2023). Хоразм
вилоятининг ижтимоий
-
иқтисодий ривожи бўйича статистик маълумотлар.
Тошкент: Давлат статистика қўмитаси.
11.
Рухуллоева С. (2020). Хоразмда агроиқтисодий ривожланишнинг
барқарорлигини таъминлаш. Тошкент: Ўзбекистон аграр университети.
12.
Бобожанов Б. Асрларга тенг йиллар:
Хоразм вилояти мустақиллик
йилларида. –
Тошкент –
2001, “Истиқлол” нашриёти.
