Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Legal analysis of youth-related issues in Uzbekistan's state
policy
Azimbek AZIMOV
1
, Sardor JAKBAROV
2
Institute of Legislation and Legal Policy under the President of the Republic of Uzbekistan
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received January 2025
Received in revised form
15 January 2025
Accepted 25 February 2025
Available online
25 March 2025
This article analyzes the legal framework of the state youth
policy of the Republic of Uzbekistan, its modern state and
development trends. The institutional mechanisms, legal
guarantees and existing problems of youth policy have been
studied. The areas of international experience in the field and
improvement of national legislation have also been considered.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss2/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Constitutional law,
public policy,
youth policy,
youth alliance,
legal analysis,
youth strategy,
laws,
legal guarantee.
O‘zbekiston davlat siyosatida yoshlarga doir masalalarning
huquqiy tahlili
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
konstitutsiyaviy huquq,
davlat siyosati,
yoshlar siyosati,
yoshlar ittifoqi,
huquqiy tahlil,
yoshlar strategiyasi,
qonunlar,
huquqiy kafolat.
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining yoshlarga oid
davlat siyosatining huquqiy asoslari, uning zamonaviy holati va
rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Yoshlar siyosatining
institutsional mexanizmlari, huquqiy kafolatlari va mavjud
muammolari o‘rganilgan. Shuningdek, bu sohadagi xalqaro
tajriba va milliy qonunchilikni takomillashtirish yo‘nalishlari
ko‘rib chiqilgan.
1
PhD Student, Institute of Legislation and Legal Policy under the President of the Republic of Uzbekistan.
2
Leading Researcher, Division of Social Sector Legislation, Institute of Legislation and Legal Policy under the
President of the Republic of Uzbekistan.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
121
Правовой анализ вопросов молодежи в государственной
политике Узбекистана
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Конституционное право,
государственная
политика,
молодежная политика,
союз молодежи,
молодежная стратегия,
законы,
правовые гарантии.
В данной статье анализируются правовые основы
государственной молодежной политики Республики
Узбекистан, ее современное состояние и тенденции
развития. Исследованы институциональные механизмы,
правовые
гарантии
и
существующие
проблемы
молодежной
политики.
Также
был
рассмотрен
международный опыт
в этой области и направления
совершенствования национального законодательства.
Bugungi kunda davlat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni izchil tartibga solish
va ushbu munosabatni adolatli hamda shaffof amalga oshishi uchun huquqiy
jarayonlarda yoshlarga e’tibor va ularni qo‘llab
-
quvvatlash orqali ulkan siljish bo‘lishiga
turtki bo
‘lmoqda. 2030
-yil kun tartibidagi Barqaror rivojlanish maqsadlariga (BRM)
erishishning belgilangan sanasi
–
2030-yilga kelib, yoshlar soni 7 foizga oshib, qariyb
1,3 milliard kishini tashkil etishi kutilmoqda [1]. Buning natijasida dunyoda yoshlarga oid
davlat siyosatining dolzarbligi quyidagi omillar bilan asoslanadi:
birinchidan, demografik o‘zgarishlar, ya’ni dunyo aholisi tarkibida yoshlar ulushi
soni 7 foizga oshadi, ayniqsa rivojlanayotgan mamlakatlarda yoshlar soni tez o‘sadi.
Ikkinchidan, yoshlar sonining oshishi ayrim bir global muammolarni keltirib
chiqaradi. Jumladan, ta’lim tizimini kengaytirish zarurati, ish o‘rinlari yaratish ehtiyoji,
ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish, yoshlarning diniy-mafkuraviy zaharlanish
holatlarini oldini olish dolzarb masalaga aylanishi kutilmoqda. Xorij ilmiy adabiyotlarida
“Yoshlar deganda, muayyan yosh xususiyatiga ko‘ra boshqalardan ajralib
turadigan, ijtimoiy maqomi va ijtimoiy tizim, madaniyat, ijtimoiylashuvning faol
subyekti, zamonaviy yosh chegaralari asosida aniqlanadigan ijtimoiy-demografik
guruh tushunilishi”
[
2] ta’kidlab o‘tilgan. Hozirgi kunda yer yuzi aholisining qariyb
20 foizini yoshlar tashkil qiladi. O‘zbekistonda esa bu ko‘rsatkich 60 foizdan oshadi, bu
shuni anglatadiki, yoshlar siyosati O‘zb
ekiston taraqqiyotining muhim asoslaridan
biridir. Davlatda yoshlar uchun barcha shart-sharoit imkoniyatlar eshigi keng ochilgan.
Davlatimiz rahbarining 2017-yil 5-
iyuldagi “Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini
oshirish va O‘zbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qo‘llab
-
quvvatlash to‘g‘risida”gi
Farmoni bu boradagi ishlarni yangi bosqichga olib chiqdi [3]. Farmonga muvofiq,
yoshlarga oid davlat siyosatini izchil va samarali amalga oshirish, yoshlarni har
tomonlama qo‘llab
-quvvatlash, huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini
tubdan isloh etish maqsadida O‘zbekiston “Kamolot” yoshlar ijtimoiy ha
rakati negizida
O‘zbekiston yoshlar ittifoqi tashkil etildi.Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi
Prezidenti Sh.Mirziyoyev tomonidan qabul qilingan PF
–
4947 sonli Farmoni asosida
“2017–
2021-
yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustu
vor
yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi”ning IV bobining 4.5 bandida yoshlarga oid
davlat siyosatini takomillashtirish haqida davlat dasturi ishlab chiqilgan [4].
Qolaversa, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyev tomonidan
60-sonli
“20
22
–
2026-
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
strategiyasi to‘g‘risida” farmoni qabul qilinganligi va ushbu farmonning “Adolatli
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
122
ijtimoiy siyosat yuritish, inson kapitalini rivojlantirish” IV bobining 70
-maqsadida
:
yoshlarga oid davlat siyosatini takomillashtirish aks etgan [
5]. Shuni ta’kidlash lozimki,
prezidentimiz tomonidan qabul qilinayotgan bu kabi qaror va ustuvor vazifalar
yurtimizda yoshlarning keng huquq va imkoniyatlarga ega bo‘lishiga
xizmat qilmoqda.
Chunki yoshlar milliy davlatchilik asoslarini yaratish jarayoniga keng jalb qilinsa, davlat
va jamiyat mustahkam bo‘ladi. Ana shundagina yangicha tafakkur zamonaviy sivilizatsiya
asosida ilg‘or ong qaror topadi
[6].
Ushbu maqolada huquqiy tahlil qilish uchun
doktrinal tadqiqot
yondashuvi asosida
batafsil mavzuga doir ma’lumotlar berib boriladi. O‘zbekiston va jahonda yoshlarga oid
davlat siyosati va ushbu siyosatni amalga oshirish mexanizmlari haqida ma’lumotlar va
uning samaradorligini baholash, yoshlarning huquq va burchlarini ta’
minlovchi islohotlar
ko‘lamini yanada oshirish masalalari tahlil qilinadi.
O‘zbekiston Respublikasining “Yoshlarga oid davlat siyosatini” konstitutsiyamiz
misolida oladigan bo‘lsak, O‘zbekiston Respublikasining 1992
-yilda qabul qilingan
konstitutsiyasi bi
lan amaldagi yangi tahrirdagi konstitutsiyasi o‘rtasida sezilarli farqni
ko‘rishimiz mumkin. Birinchi konstitutsiyamizning faqatgina 56
-moddasining birinchi
qismida “yoshlar tashkiloti” jamoat birlashmasi sifatida e’tirof etilishi belgilab o‘tilgan va
o‘z
navbatida, 1992-yilda qabul qilingan konstitutsiyamizni qolgan qismida yoshlar
masalasiga alohida urg‘u berilmagan. Yoshlarga oid davlat siyosati yangi tahrirdagi
konstitutsiyaning Onalar, bolalar va yoshlar deb nomlangan XIV bobida keltirilgan. Ushbu
bob birinchi konstitutsiyamizda
XIV bob oila deb nom olgan, shunga ko‘ra XIV bob
o‘zida hech qanday yoshlarga oid davlat siyosatini aks ettirmagan. Yangi tahrirdagi
konstitutsiyaning XIV bob “Oila, bolalar va yoshlar”da yoshlarning huquq va
majburiyatlari kel
tirib o‘tilgan. Jumladan, yangi tahrirdagi konstitutsiyaning
79-moddasida davlat yoshlarning shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ekologik
huquqlari himoya qilinishini ta’minlashi, ularning jamiyat va davlat hayotida faol ishtirok
etishini rag‘
batlantirishi belgilangan [
7]. Ushbu konstitutsiyaviy normaning o‘ziyoq
yoshlarga keng huquq va imkoniyatlar yaratib beradi. Shu asnoda, yurtimizda yoshlar
siyosatiga oid bir necha dasturlar qabul qilinmoqda. Misol tariqasida, O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining
“O‘zbekiston –
2030” strategiyasini “Yoshlar va biznesni
qo‘llab
-
quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risidagi 2024
-yilning
21-fevralida PF
–
37-sonli Farmoni qabul qilindi [8]. Farmonda konstitutsiyada keltirilgan
konstitutsiyaviy normalar asosida yoshlarga keng huquq va imkoniyatlar yaratib berilishi
nazarda tutiladi.Bugungi kunda yoshlarga oid davlat siyosatini qay tarzda tashkil etilish
mexanizmini belgilab berayotgan 2016-yil 14-
sentyabrda qabul qilingan “Yoshlarga oid
davlat siyosati to‘g‘risida”gi 406
-sonli Qonun yoshlarga oid muhim normativ-huquqiy
hujjat hisoblanadi. Ushbu Qonun boshqa qonunlardan farqli jihati davlat siyosati
darajasida e’tiborga olinganligi va ushbu muhim holatni uning o‘z nomida belgilab
o‘tilgani
desak yanglishmagan bo‘lamiz. Qonunda
yoshlarga oid davlat siyosati
–
davlat
tomonidan amalga oshiriladigan hamda yoshlarni ijtimoiy jihatdan shakllantirish va
ularning intellektual, ijodiy va boshqa yo‘nalishdagi salohiyatini kamol toptirish uchun
shart-sharoitlar yaratilishini nazarda tutadigan ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy va huquqiy
chora-
tadbirlar tizimi sifatida ta’kidlab o‘tilgan
[
9]. Yoshlar deganda O‘zbekiston
Respublikasi fuqarosi bo‘lgan o‘n to‘rt yoshga to‘lgan va o‘ttiz yoshdan oshmagan
shaxslar tushuniladi. Mustaqilligimizning ilk yillarida ham yoshlarga oid davlat siyosati
dolzarb masalaga aylangan. Shuning uchun ham, 1991-yil 20-
noyabrda “O‘zbekiston
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
123
Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to‘g‘risida”gi qonun qabul
qilindi. Ushbu qonunda yoshlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, ularning
ijtimoiy shakllanishi va kamol topishi uchun shart-sharoitlar yaratish hamda ijodiy
salohiyatini ro‘yobga chiqarish qonuning asosiy maqsadi sifatida keltirib o‘tilgan.
O‘zbekiston R
espublikasi mustaqillikka erishgan dastlabki kunlardan boshlab yoshlarga
oid davlat siyosatiga alohida e’tibor berib kelmoqda
[10].
Jumladan, 1991-
yildagi qonun mustaqil O‘zbekistonning yoshlarga oid ilk huquqiy
hujjati sifatida tarixiy ahamiyatga ega. Bu qonun yoshlar siyosatining asosiy tamoyillarini
belgilab berdi va keyingi islohotlar uchun poydevor bo‘lib xizmat qildi. Qonunda
yoshlarning ta’lim olish, kasb tanlash, mehnat qilish kabi asosiy huquqlari
mustahkamlandi. Shuningdek, davlat organlarining y
oshlar masalalari bo‘yicha vazifalari
belgilandi.
Biroq, zamon o‘zgarishi bilan yangi talablar va ehtiyojlar paydo bo‘ldi.
Globallashuv, raqamli texnologiyalar rivojlanishi, mehnat bozorining o‘zgarishi yoshlar
siyosatiga yangicha yondashuv zarurligini ko‘
rsatdi. Shu sababli, 2016-yilda yangi
tahrirdagi qonun qabul qilindi. Shunga ko‘ra, amaldagi “Yoshlarga oid davlat siyosati
to‘g‘risida”gi 406
-sonli Qonunda 1991-
yilda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasida
yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to
‘g‘risida”gi Qonundan farqli ravishda uning
hajmi 21 moddadan 33 moddaga(qo‘shimcha 12 modda) ko‘paydi.
Undan tashqari, 1991-yil hamda 2016-yildagi qonunlarning asosiy farqlarini
taqqoslab ko‘ramiz:
1.
1991-
yildagi qonunda asosiy tushunchalar to‘liq yoritilm
agan, 2016-yildagiga
esa “Yoshlar”, “Yoshlarga oid davlat siyosati”, “yosh oila”, “yoshlar tadbirkorligi” kabi
asosiy tushunchalarga aniq ta’riflar berilgan.
2.
1991-
yildagi qonunda yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari
umumiy tarzda belgila
b o‘tilgan. 2016
-yildagi normativ-huquqiy hujjatda 13 ta aniq
yo‘nalish belgilangan va har birining mexanizmlari ko‘rsatilgan.
3.
Vakolatli organlar : 1991-
yildagi qonunda umumiy tarzda ko‘rsatilgan. Amaldagi
qonunda esa barcha darajadagi davlat organlari vakolatlari aniq belgilangan.
4.
Yoshlarni qo‘llab
-quvvatlash mexanizmlari: 1991-yilda joriy qilingan qonunda
umumiy qoidalar keltirilgan. 2016-
yil qabul qilingan qonunda “Yoshlar daftari”, ijtimoiy
himoya dasturlari, grantlar va subsidiyalar hamda imtiyozli kreditlar kabi aniq
mexanizmlar belgilangan.
O‘zbekiston
Respublikasida
jamiyatni
yanada
demokratlashtirish
va
modernizatsiyalash sharoitida aholining asosiy salmog‘ini tashkil etuvchi yoshlarning
ijtimoiy faolligi va bandligini
ta’minlash muhim ahamiyat kasb etadi. Shu sababli ham
O‘zbekiston istiqlolga erishishi bilanoq yoshlarga jiddiy e’tibor qaratgan holatda
yoshlarga oid davlat siyosatining asoslarini ishlab chiqdi. Yoshlarga oid davlat siyosati
–
davlat tomonidan amalga oshiriladigan hamda yoshlarni ijtimoiy jihatdan shakllantirish
va ularning intellektual, ijodiy va boshqa yo‘nalishdagi salohiyatini kamol toptirish uchun
shart-
sharoitlar yaratilishini ko‘zda tutadigan ijtimoiy
-iqtisodiy, tashkiliy va huquqiy
chora-tadbirlar tizimidir [11].
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning BMT Bosh
Assambleyasining 72-
sessiyasida so‘zlagan nutqidan o‘rin olgan “Sayyoramizning ertangi
kuni, farovonligi farzandlarimiz qanday inson bo‘lib kamolga yetishi bilan bog‘liq.
Bizning
asosiy vazifamiz
–
yoshlarning o‘z salohiyatini namoyon qilishi uchun zarur sharoitlar
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
124
yaratishdan iborat”
–
degan fikrlari yer yuzidagi har bir davlat uchun birdek ahamiyatli
kasb etishi haqida alohida to‘xtalib, O‘zbekistonda so‘nggi yillarda yos
hlarga
qaratilayotgan samarali islohotlar haqida so‘z ochib, yoshlar huquqlarini ta’minlashda
O‘zbekistonning xalqaro minbarlardan bildirayotgan tashabbuslari alohida e’tibor bilan
qabul qilinayotganini ta’kidlaydi
[12]. Davlatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan
islohotlar natijasida yoshlarga jiddiy e’tibor qaratish davlatning ichki funksiyalarining
asosini tashkil etmoqda.
Yuqorida keltirilgan qonunchilikdagi islohotlar natijasida davlatimiz miqyosida
“yoshlarga oid davlat siyosati” masalasi bosqich
ma-bosqich tizimli ravishda
takomillashtirilib borilmoqda. Misol uchun, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
tomonidan 2020-yil 30-
iyunda “O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat
siyosatini tubdan isloh qilish va yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi 6017
-
sonli Farmoni qabul qilindi. Ushbu Farmon asosida O‘zbekistonda
30-iyun
–
“Yoshlar kuni” deb e’lon qilindi hamda yoshlar ishlari bo‘yicha alohida tashkilot
O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi va uning hududlard
agi tarkibiy
tuzilmalari tashkil etildi [13]. 1991-yil 20-
noyabrda “O‘zbekiston Respublikasida
yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to‘g‘risida”gi qonunda esa ushbu agentlik
vazifalari va funksiyalarini Yoshlar ishlari bo‘yicha kengash deb nom olgan
tashkilot
bajargan hamda Yoshlar ishlari bo‘yicha kengash
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga
va Prezidentiga har yili yoshlarning ahvoli xususida ma’ruza taqdim etgan.
O‘zbekistonda yoshlar masalalari bilan shug‘ullanuvchi tashkilotlarning
evolyutsiy
asida ham buni ko‘rishimiz mumkin:
1991
–
1996-
yillar: O‘zbekiston Yoshlar ishlari bo‘yicha kengash
;
1996
–
2001-
yillar: “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati, “Kamolot” jamg‘armasi
;
2001-2017-
yillar: “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati (Keng vakolatlar va katta
tuzilmaga ega bo‘lgan)
;
2017
–
2020-
yillar: O‘zbekiston yoshlar ittifoqi (PF–
5106-son, 2017-yil 5-iyul).
2020-yildan:
O‘zbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi (PF–
6017-son,
2020-yil 30-iyun). Lekin bugungi kunga kelib ham yoshlar masalasi dolzarbligicha
qolmoqda, chunki Yurtimiz aholisi yildan-
yilga ko‘payib, yosharib bormoqda. Shularni
inobatga olgan holda, Yoshlar bilan ishlash masalasi ularning huquqlari va qonuniy
manfaatlarini ta’minlash davlatimiz huquqiy siyosatini asosini tashkil qi
lmoqda.
Prezidentimizni 2020-yil 30-
iyunda “O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat
siyosatini tubdan isloh qilish va yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi 6017
-sonli Farmoni natijasida tashkil etilgan Yoshlar ishlari agentligining
yutuqli tomonlari bilan birga kamchiliklari ham yetarli darajada, shu sabab, tizimli aniq
reja asosida ushbu kamchiliklarni bartaraf etish lozim. Jumladan, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-yanvarda 23-
sonli “O‘zbekistonda
yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. Ushbu
Yoshlarga oid davlat siyosatini 2025-yilgacha
rivojlantirish konsepsiyasi
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Yoshlarga
oid
davlat siyosati to‘g‘risida”gi Qonun, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari
va qarorlari, hukumat qarorlari, Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2030-yilgacha
Barqaror rivojlanish maqsadlari, 2030-
yilgacha mo‘ljallangan “Yoshlar strategiyasi”,
Yoshlar manfaatlari bo‘yicha butunjahon harakatlar dasturi, 2020
-yil dekabr oyida
tashkil etilgan “O‘zbekiston yoshlari” forumida hamda O‘zbekiston Respublikasi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
125
Prezidentining 2020-yil 29-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida yoshlarga oid
davlat
siyosatini yangi bosqichga olib chiqish bo‘yicha belgilangan vazifalar asosida
ishlab chiqildi. Ushbu konsepsiyadagi statistik ma’lumotlarga ko‘ra, Yoshlar siyosati
bo‘yicha xorij tajribasidan samarali foydalanish, o‘zaro tizimli hamkorlikni rivojlantiris
h
maqsadida 13 ta xorijiy yoshlar tashkilotlari bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yilgan
hamda O‘zbekiston 2018
-yilda Shanxay Hamkorlik Tashkiloti Yoshlar kengashiga,
2020-
yilda Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Yoshlar masalalari bo‘yicha kengashiga teng
huquqli a’zo sifatida qabul qilingan
[
14]. Biz ta’kidlab kelayotgan rivojlangan Yevropa
ittifoqi davlatlarida 2024-
yil yakuni bo‘yicha statistik ma’lumotlariga ko‘ra,
Yoshlarning
ishsizlik darajasi Yevropa Ittifoqida 15,3% ni tashkil etdi. Eng past ko‘rsa
tkichlar
Germaniya (6,4%), Niderlandiya (8,7%) va Chexiya (10,5%)da kuzatilgan, eng
yuqori ko‘rsatkichlar esa Ispaniya (26,6%) va Shvetsiyada (24,4%)
qayd etilgan
[15]. Hozirda
O‘zbekistonda 125 ming nafar ishsiz yoshlar mavjud, agar buni oldini
olinmasa, bu sonlar yildan-
yilga ko‘payishi tabiiy hol. Bugungi kunga kelib
Yoshlar ishlari
bilan shug‘ullanishda, ularni samarali va yuqori daromad keltiruvchi ish bilan
ta’minlashda
xorij davlatlari va ulardagi nodavlat-notijorat tashkilotlari bilan aloqa
bog‘lash
o‘ziga xos ahamiyat kasb etmoqda. Faqatgina bu hamkorlik ta’lim bilan
chegaralanib qolmasligi, jamiyatdagi barcha sohalarni o‘zida jamlagan bo‘lishi lozim.
Yoshlarga oid davlat siyosati avvalo har bir davlatning ichki siyosati
bo‘lib,
yoshlar
va davlat o
‘rtasidagi munosabatlarni
ijobiy tomonlama maqsadga muvofiqlashtirilishiga
xizmat qiladi.
Mustaqillikdan so‘ng 2023
-yilga qadar sohaga oid 24 ta qonun,
Prezidentning 16 ta farmoni va 11 ta qarori, Vazirlar Mahkamasining 41 ta qarori, 32 ta
idoraviy-
me’yori
y hujjatlar qabul qilindi. Bugungi kunga kelib yoshlar siyosatiga oid
100 dan ortiq normativ-huquqiy hujjat mavjud. Demak, yoshlarga oid davlat siyosatiga
oid qonunchilik tizimida jadal sur’atlarda islohotlar amalga oshirilmoqda. Biroq ushbu
qonunchilik hujjatlarini amalga oshirish mexanizmida ayrim bir sustkashliklar
kuzatilmoqda. Bu kamchiliklarni to‘g‘ri anglagan holda quyidagi takliflarni havola
qilamiz.
2024-yil 1-
yanvar holatiga ko‘ra, 30 yoshgacha bo‘lgan aholi soni 20,1 million
kishini tashkil etadi, bu umumiy doimiy aholining 60 foizdan yuqorini tashkil qiladi.
Tahlillarga ko‘ra, respublikada jami aholining 56,4 foizi mehnatga layoqatli yoshda.
Shuning uchun ham
zamonaviy O‘zbekistonning ustuvor yo‘nalishi –
turli darajadagi
qarorlar qabul qilish jarayonida yoshlarning ovozi yanada inobatga olinishini ta’minlash
;
yoshlar bilan ishlashning yangicha boshqaruv mexanizmlarini joriy etish yuzasidan
yoshlar yetakchisi lavozimi maqomini yanada takomillashtirish
;
xorijiy davlatlar va tashkilotlar bilan yoshlar bilan ishlash masalasini keng yo‘lga
qo‘yish dolzarbdir, chunki mamlakatimizda jahon darajasidagi ishchi kuchi mavjud, bu
holatni to‘g‘ri anglagan hola
tda, yoshlar rivojlangan mamlakatlar yoshlari bilan
raqobatlasha oladigan turli sohalarda malakali kadrlarni yetkazib beradigan “Yoshlar
fabrikasi”ni tashkil etish lozim
.
FOYDALANILGAN ADABIYOT VA MAQOLALAR RO‘YXATI:
1.
BMTning rasmiy statistika portali: https://www.un.org/development/desa/youth/;
2.
Кирницкий В.В. Проблема формирования патриотических ценностей в
массовом сознании российской молодежи:диссертация...кандидата философских
наук. –
Москва, 2016 –
176 с;
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
126
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017
-yil 5-iyuldagi PF-5106-son
“Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va O‘zbekiston yoshlar ittifoqi
faoliyatini qo‘llab
-
quvvatlash to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi, 03.12.2022-y., 06/22/258/1064-son;
4.
O‘zbekist
on Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-son
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi
to‘g‘risida”gi Farmoni // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 01.05.2021
-
y., 06/21/6217/0409-son;
5.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022
-yil 28-yanvardagi PF
–
60-son
“2022 –
2026-
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi
to‘g‘risidagi” Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 03.01.2024
-y.,
06/24/221/0003-son;
6.
Исмоилов
Т
.
И
.
Ўзбекистонда
уюшмаган
ёшларнинг
ижтимоий
фаоллиги
[
монография
].
–Т
., 2021;
7.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi, 01.05.2023-y., 03/23/837/0241-son;
8.
O‘zbekiston Respublikasi Pre
zidentining 2024-yil 21-
fevraldagi “O‘zbekiston –
2030” strategiyasini “Yoshlar va biznesni qo‘llab
-
quvvatlash yili”da amalga oshirishga oid
davlat dasturi to‘g‘risidagi PF
-37-
son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi,
28.12.2024-y., 06/24/227/1089-son;
9.
O‘zbekiston Respublikasining 2016
-yil 14-
sentyabrdagi “Yoshlarga oid davlat
siyosati to‘g‘risida” O‘RQ
-406-
son qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi,
21.09.2024-y., 03/24/963/0735-son;
10.
O‘zbekiston Respublikasining 1991
-yil 20-noyabrda 429-XII-
son “O‘zbekiston
Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to‘g‘risida”gi qonun //
O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami, 2008
-y., 52-son;
11.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2017
-yil
20-sentyabrdagi Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-sessiyasidagi
nutqidan;
12.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020
-yil 30-iyunda 6017-sonli
“O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini tubdan isloh qilish va yangi
bosqichga olib chiqish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonun hujjatlari
ma’lumotlari milliy bazasi, 01.07.2020
-y., 06/20/6017/1021-son;
13.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021
-yil 18-yanvarda
23-
sonli “O‘zbekistonda yoshlarga oid davlat
siyosatini 2025-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi,11.12.2024-y.,09/24/833/1016-son;
14.
Germaniya
statistika
idorasining
rasmiy
veb-sahifasi
//
https://www.destatis.de/Europa/EN/Topic/Population-Labour-Social;
15.
Daryo.uz rasmiy veb-sahifasi https://daryo.uz/2024/05/28/ozbekiston-
aholisining-jinsi-va-yosh-guruhlari-demografik-korsatkichlar-qanday ;
16.
BMT Rivojlanish Dasturi rasmiy veb-sahifasi https://www.undp.org/
