T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
15
ISSN:3030-3613
MAVZU: OPERATSIYADAN KEYIN BEMORLARNI UMUMIY XOLATINI
VA HAYOTIY KO’RSATKICHLARINI KUZATISH
Qosimova Moxiraxon Abdupattayevna
Bo’ston Abu Ali ibn Sino nomidagi jamoat salomatligi texnikumi
Xirurgiya va reanimatsiyada hamshiralik ishi fani o’qituvchisi
Tibbiy hamshiraning operatsiyadan keyingi davrdagi o'rni nihoyatda
katta.Operatsiyadan keyin yaxshi parvarish qilmaslik murakkab va uzoq davom qilgan
operatsiyani yo’qqa chiqarish mumkin. Operatsiyadan keyin bemorlarni parvarish
qilish – bu ularning tiklanishini tezlashtirish, asoratlarning oldini olish va holatini
nazorat qilish uchun juda muhim jarayondir. Quyida asosiy parvarishlash bosqichlari
keltirilgan:
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
16
ISSN:3030-3613
Hayotiy belgilarni tekshirish
: yurak urishi, qon bosimi, nafas olish tezligi va
tana harorati muntazam o‘lchanadi.
Og‘riqni baholash: bemorning og‘riq darajasi o‘lchanadi va zarur hollarda og‘riq
qoldiruvchi dori beriladi.
Hushyorlik darajasi: bemorning ong holati va reaksiya tezligi kuzatiladi.
Psixologik qo‘llab-quvvatlash: bemor bilan iliq munosabatda bo‘lish, umid va
motivatsiya berish.
Oilaviy yordam: qarindoshlariga bemor bilan qanday muloqot qilish va unga
qanday yordam berishni tushuntirish.
operatsiyadan keyin bemorni parvarish qilishda hamshiraning vazifalari keng va
tushunarli tarzda yozilgan. Bu materialni referatga bemalol qo‘shishing mumkin:
Operatsiyadan keyin bemorni parvarish qilishda hamshiraning vazifalari
Operatsiyadan keyingi davrda bemor to‘liq tiklanishi uchun tibbiyot xodimlari,
ayniqsa hamshiralarning roli beqiyosdir. Hamshiralar bemorning jismoniy, ruhiy va
emotsional holatini nazorat qilishda, uni tiklashda, asoratlarning oldini olishda bevosita
qatnashadi. Quyida operatsiyadan keyin hamshiraning asosiy va qo‘shimcha vazifalari
keltirilgan:
1. Bemorni tiklanish xonasiga olib chiqish va holatini kuzatish
Operatsiyadan so‘ng bemor hushiga kelguncha tiklanish (reanimatsiya)
xonasida bo‘ladi. Hamshira quyidagilarni bajaradi:
Yurak urishi, nafas olish, qon bosimi, tana haroratini muntazam o‘lchaydi.
Bemorning nafas yo‘llarining ochiqligini tekshiradi.
Og‘riq darajasini baholab, og‘riqni kamaytirishga yordam beradi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
17
ISSN:3030-3613
2. Dori-darmonlarni o‘z vaqtida berish
Hamshira shifokor buyurgan dori vositalarini quyidagi tartibda nazorat qiladi:
Antibiotiklar, og‘riq qoldiruvchilar, yallig‘lanishga qarshi vositalarni
belgilangan dozalarda va vaqtlarda beradi.Infuzion terapiya (suyuqlik yuborish)ni
amalga oshiradi.
Dori reaksiyalarini kuzatadi va shubhali holatlarda darhol shifokorga xabar
beradi.
3. Yara joyini parvarish qilish
Jarrohlik yarasining tozaligi va gigiyenasini saqlaydi.
Bandajlarni o‘z vaqtida almashtiradi.
Yara joyida qizarish, shish, yiringlanish bo‘lsa, darhol shifokorga xabar qiladi.
4. Bemorni harakatlantirishga yordam berish
Bemorni
yotoqda to‘g‘ri yotqizish, holatini o‘zgartirishga yordam
beradi.Shifokor ruxsat bergach, bemorni yurishga undaydi va yurishda qo‘llab-
quvvatlaydi.Qon aylanishi va nafas olishni yaxshilovchi mashqlarni o‘rgatadi.
5. Ovqatlanishni nazorat qilish
Bemor ovqatlana boshlashidan oldin uni tibbiy ko‘rsatmalarga muvofiq
tekshiradi.Dastlab suyuq, keyin yengil va to‘liq ovqatga o‘tish jarayonini nazorat
qiladi.Suv ichish miqdorini hisobga olib boradi.
6. Gigiyenik parvarish
Bemorning og‘zini, tanasini toza saqlashda yordam beradi.Teri
yallig‘lanishining oldini olish uchun bemorning to‘shak gigiyenasiga rioya
qiladi.O‘rindiq, choyshab, kiyimlarni o‘z vaqtida almashtiradi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
18
ISSN:3030-3613
7. Ruhiy va emotsional qo‘llab-quvvatlash
.Bemor bilan do‘stona va ijobiy
munosabatda bo‘ladi.Unga ruhiy dalda berish orqali qo‘rquv va xavotirni
kamaytirishga harakat qiladi.Kerak bo‘lsa, psixolog chaqirishni tashkillashtiradi.
8. Asoratlarni erta aniqlash
Qon ketishi, infeksiya, og‘riq kuchayishi, nafas qisishi kabi belgilarga e’tibor
beradi.Har qanday o‘zgarishni shifokorga vaqtida bildiradi.Antiseptik ishlov, davo
muolajalarini belgilangan tartibda o‘tkazadi.
9. Tibbiy hujjatlarni yuritish
Bemorning har bir muolajasi, dori qabul qilgan vaqti, tana harorati, qon bosimi
kabi ma’lumotlarni yozib boradi.Bu hujjatlar shifokor uchun diagnostik va davolashda
muhim axborot manbai bo‘ladi.
10. Bemor oilasi bilan hamkorlik qilish
Bemor qarindoshlariga parvarish tartibi, ehtiyot choralarini tushuntiradi.Ularni
bemorning holati to‘g‘risida xabardor qiladi.
Hamshiralar — operatsiyadan keyin parvarish jarayonining yuragi hisoblanadi.
Ularning bilimli, mehribon va e’tiborli bo‘lishi bemorning tiklanishini tezlashtiradi,
hayotini saqlab qoladi. Operatsiyadan keyingi parvarishda hamshiraning har bir
harakati professional darajada va yurakdan bajarilishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Ziyaeva M.F. Xodjasheva M.D.“ Kattalarda (terapevtik kasalliklar va klinik
tekshiruvlar)da hamshiralik parvarishi ”“Voris- nashriyot” Tashkent 2017y
2.
Ziyaeva M.F. Xodjasheva M.D. “Sestrinskiy uxod za vzroslыmi (terapevticheskie
zabolevaniya i klinicheskie obsledovaniya)” Tashkent, “Ilm Ziyo” nashriyoti , 2015
god.
3.
M.F.Ziyaeva, M.D.Xodjasheva, D.I.Qosimova,M.A.Hamedova, O’.B.Ochilov
“Kattalarda hamshiralik parvarishi ” 1- qism Toshkent Niso Poligraf 2014 yil
-
Ziyaeva M.F. va boshqalar.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
19
ISSN:3030-3613
4.
Kattalarda hamshiralik parvarishi. 1-kism. «Voris» nashriyoti 2012 yil.
5.
Hamraev A.J. Xirurgiya va reanimatsiya asoslari – “Zar qalam” nashriyoti 2008 yil-
Ziyaeva M.F., Hamedova M.A.,
6.
Mirrahimova G.M.,Murodova R.T. Jarrohlikda hamshiralik ishi. Toshkent. Milliy
ensiklopediya. 2005 yil.
