T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
162
ISSN:3030-3613
BERILGANLAR BAZASIDA AXBOROT ALMASHISH SXEMASI
Tojimamatov Isroil Nurmamatovich
Farg‘ona davlat universiteti katta o‘qituvchisi
Mashrabova Charosxon Qaxramonjon qizi
Farg‘ona davlat universiteti 2-kurs talabasi
Adilbekova Raxila
Botken Davlat Universitetining
Qizil-Qiya Gumanitar-pedagogikaInstituti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada berilganlar bazasida axborot almashish sxemasi
(Data Exchange Schema) tushunchasi, uning mohiyati, tuzilishi va amaliy qo‘llanilishi
yoritilgan. Maqolada axborot almashish jarayonining asosiy bosqichlari, shu jumladan
ma'lumotlarni kodlash, dekodlash va moslashtirish jarayonlari batafsil tahlil qilingan.
Shuningdek, turli tizimlar o‘rtasida axborot almashish uchun zarur bo‘lgan sxemalar
va ularning formatlari, masalan, XML, JSON, CSV kabi ma'lumotlar almashish
formatlari ko‘rib chiqilgan. Maqola, axborot tizimlari o‘rtasida samarali va xavfsiz
axborot almashish uchun zarur bo‘lgan nazariy asoslarni va amaliy yondashuvlarni
taqdim etadi.
Kalit so'zlar:
ASP.NET Core, mijozlar bilan ishlash, HTTP kontekst, asinxron
dasturlash, keshlashtirish, validatsiya, xavfsizlik, Clean Architecture, SOLID
tamoyillari, unumdorlik, kengayuvchanlik
Annotation:
This article discusses the concept of data exchange schema in
database systems, focusing on its significance, structure, and practical applications.
The paper analyzes the key stages of the data exchange process, including data
encoding, decoding, and mapping procedures. Furthermore, it examines the schemas
and formats required for information exchange between different systems, such as
XML, JSON, and CSV. The article provides theoretical foundations and practical
approaches essential for effective and secure information exchange between
information systems.
Keywords:
ASP.NET Core, client-side interaction, HTTP context,
asynchronous programming, caching, validation, security, Clean Architecture, SOLID
principles, performance, scalability
Аннотация:
В данной статье рассматривается концепция схемы обмена
данными в базах данных, ее значение, структура и практическое применение. В
статье подробно анализируются основные этапы процесса обмена данными,
включая кодирование, декодирование и сопоставление данных. Также
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
163
ISSN:3030-3613
рассматриваются схемы и форматы, необходимые для обмена информацией
между различными системами, такие как XML, JSON и CSV. Статья
предоставляет теоретические основы и практические подходы, необходимые для
эффективного и безопасного обмена информацией между информационными
системами.
Ключевые слова:
ASP.NET Core, взаимодействие с клиентами, HTTP-
контекст,
асинхронное
программирование,
кэширование,
валидация,
безопасность, Чистая архитектура (Clean Architecture), принципы SOLID,
производительность, масштабируемость
Kirish
Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanib borayotgan bir paytda, axborot
tizimlari o‘rtasida uzluksiz va ishonchli ma’lumot almashinuvini ta’minlash muhim
masalaga aylandi. Dasturiy tizimlarning murakkablashuvi, ularning tarqoq muhitlarda
ishlashi va turli platformalarda qurilishi natijasida ma’lumotlar bazasida axborot
almashish uchun yagona yondashuv va standartlarga ehtiyoj ortmoqda.
Berilganlar bazasida axborot almashish sxemasi (Data Exchange Schema) — bu
turli dasturiy komponentlar yoki tizimlar o‘rtasida ma’lumotlarni uzatish, qabul qilish
va qayta ishlash jarayonlarini soddalashtiruvchi va moslashtiruvchi muhim vositadir.
Ushbu sxemalar ma’lumotlar formatlarini, strukturalarini va kodlash usullarini
standartlashtirish orqali tizimlararo integratsiyani ta’minlaydi. Ayniqsa, REST API,
XML, JSON, CSV kabi formatlar asosida ishlovchi zamonaviy ilovalarda bu jarayon
markaziy o‘rin tutadi.
Axborot almashish sxemalarining to‘g‘ri loyihalanganligi va samarali ishlashi
nafaqat tizimlar o‘rtasida ma’lumotlar ishonchliligini ta’minlaydi, balki dasturiy
ta'minotning xavfsizlik, unumdorlik, kengayuvchanlik va moslashuvchanlik kabi
asosiy ko‘rsatkichlariga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
Ushbu ishda berilganlar bazasida axborot almashish sxemalarining nazariy
asoslari, texnik jihatlari, zamonaviy texnologiyalar bilan bog‘lanishi hamda real
dasturlarda qo‘llanilish usullari atroflicha ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ASP.NET
Core, HTTP kontekst, asinxron dasturlash, keshlashtirish, validatsiya, xavfsizlik,
Clean Architecture va SOLID tamoyillari asosida ushbu jarayonlarni qanday amalga
oshirish mumkinligi ham yoritiladi.
Asosiy qism:
Berilganlar bazasi —bu tuzilgan, tartiblangan va
boshqariladigan ma’lumotlar to‘plamidir. Ular BDBT —Berilganlar Bazasini
Boshqarish Tizimi yordamida boshqariladi. Bunday tizimlar foydalanuvchilarga
ma’lumotlar bilan turli amallarni bajarish —yaratish,o‘chirish, yangilash va so‘rov
yuborish imkonini beradi.Berilganlar bazasi turlari:1.Munosabatli BB –ma’lumotlar
jadvallar shaklida saqlanadi. (masalan, MySQL, PostgreSQL, Oracle).2.NoSQL BB
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
164
ISSN:3030-3613
–strukturasi qat’iy bo‘lmagan, yirik hajmli ma’lumotlar bilan ishlashga mo‘ljallangan
(MongoDB, Cassandra).3.Grafik BB –obyektlar va ular orasidagi munosabatlar
graf ko‘rinishida saqlanadi (Neo4j).4.Obyektga yo‘naltirilgan BB –dasturlashdagi
obyektlar asosida qurilgan BB (db4o, ObjectDB).Axborot almashinuvi mohiyati va
zarurati. Axborot almashinuvi —bu bir tizimdan ikkinchisiga yoki bir
foydalanuvchidan boshqasiga ma’lumot uzatish jarayonidir. Ma’lumotlar bazasida bu
almashuv ichki va tashqi darajada amalga oshiriladi:1.Ichki axborot almashuvi –bir
tizim doirasidagi komponentlar o‘rtasidagi almashuv.2.Tashqi axborot almashuvi –
turli tizimlar (masalan, moliyaviy tizim bilan logistika tizimi) o‘rtasidagi
almashuv.Axborot almashinuvi sxemalari. Axborot almashinuvi sxemasi –bu
ma’lumotlar qanday usulda, qanday formatda,qaysi qatlamlarda va qanday
protokollar orqali uzatilishini ifodalovchi strukturadir. U quyidagi bosqichlarni o‘z
ichiga oladi:1.Ma’lumotni aniqlash (qaysi ma’lumotlar uzatiladi).
2.Ma’lumotni tayyorlash (formatlash, normallashtirish).3.Ma’lumotni uzatish (API,
servislar, fayllar).4.Qabul qilish va qayta ishlash.Almashuv sxemasi samarali bo‘lishi
uchun quyidagilarga e’tibor qaratiladi:Formatlar (XML, JSON, CSV)Protokollar
(HTTP,
SOAP,
REST,
GraphQL)Interfeyslar
(API,
WebService)Axborot
almashinuvi texnologiyalari. Zamonaviy texnologiyalar orqali ma’lumotlar
almashinuvi ancha avtomatlashtirilgan va xavfsizlashtirilgan. Quyida ularning
ba’zilari keltirilgan:API (Application Programming Interface) ETL (Extract,
Transform, Load) Message Queue tizimlari Application Programming Interface —bu
dasturlar va tizimlar o‘rtasida o‘zaro aloqani ta’minlash uchun mo‘ljallangan interfeys
yoki protokoldir. API, dasturlarga bir-biri bilan muloqot qilish imkonini beradi,
turli xizmatlar va funksiyalarni bir tizimga kiritishga imkon yaratadi. API’lar,
odatda, ma’lum bir dastur yoki xizmatning ichki ishlashini yashiradi, shuningdek,
dasturchilarga ular bilan muloqot qilish uchun maxsus qo‘llanmalarga, metodlarga
va protokollarga kirish imkoniyatini beradi.Application Programming ning Asosiy
Xususiyatlari1.Modullik: API’lar tizimni modullar bilan ajratib, har bir modul
o‘zining alohida vazifasini bajaradi. Dasturchi faqat kerakli modul bilan ishlaydi va
boshqa qismlar bilan bog‘lanmasdan ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.2.Interfeys:
API’lar interfeys orqali tizimning ichki ishini ko‘rmasdan unga ulanish imkoniyatini
beradi. API’lar odatda metodlar va funksiyalarni taqdim etadi, bu metodlar orqali
foydalanuvchilar
tizimga
so‘rovlar
yuborishi
va
javoblar
olishi
mumkin.3.Kengaytirilgan imkoniyatlar: API yordamida dasturlar o‘z
imkoniyatlarini kengaytirishi mumkin. Masalan, bir dastur boshqa bir dastur bilan
bog‘lanib, qo‘shimcha funktsiyalarni ishlatishi mumkin (masalan, Google Maps API,
Twitter API).4.Ma’lumotlarni almashish: API’lar, asosan, ma’lumotlarni almashish
uchun ishlatiladi. Ular tizimlar o‘rtasida ma’lumotlarni olish, yuborish va
boshqarish uchun yordam beradi.Extract, Transform, Load —bu ma’lumotlar
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
165
ISSN:3030-3613
bazasidan ma’lumotlarni olish, ularni o‘zgartirish va keyinchalik boshqa tizimga
yuklash jarayonini ifodalovchi tushuncha. ETL —ma’lumotlar integratsiyasi va
boshqaruvi sohasida keng qo‘llaniladi, ayniqsa, ma’lumotlar omborlarida yoki
ma’lumotlarni bir tizimdan boshqasiga ko‘chirishda muhim o‘rin tutadi.Extract,
Transform, Load turlari:1.Batch ETL jarayoni —bu ma’lumotlarni ma’lum bir vaqtda
yoki belgilangan intervalda yig‘ish, transformatsiya qilish va yuklash jarayonidir.
Real-time ETL jarayoni —bu ma’lumotlar doimiy ravishda, real vaqt rejimida
yig‘iladi, transformatsiya qilinadi va yuklanadi.2.Real-time ETL jarayoni —bu
ma’lumotlar doimiy ravishda, real vaqt rejimida yig‘iladi, transformatsiya qilinadi va
yuklanadi. Bu usul, ma’lumotlar oqimi (streaming) asosida ishlaydi, ya’ni
ma’lumotlar paydo bo‘lar-yo‘qolmasdan tizimga kiritiladi.3.Micro-batch ETL
jarayonida ma’lumotlar kichik to‘plamlar (batch) holida qayta ishlanadi. Bu jarayon
real vaqt va batch ETL usullari o‘rtasidagi o‘rta yo‘ldir, ma’lumotlar ma’lum bir
kichik intervalda yig‘iladi va tizimga kiritiladi.4.ELT—bu ETL jarayonining bir turi
bo‘lib, unda ma’lumotlar avval ma’lumotlar bazasiga yoki omborga yuklanadi,
keyin esa transformatsiya qilinadi. ELT usuli, ayniqsa, kuchli ma’lumotlar bazalari
yoki omborlarda samarali ishlaydi, chunki ular ma’lumotlarni yuklash va
transformatsiya qilishni tezda amalga oshiradi.5.Hybrid ETL jarayoni —bu batch va
real-time ETL metodlarining kombinatsiyasi bo‘lib, bir vaqtning o‘zida ikkala
jarayonni amalga oshirish imkoniyatini beradi. Bu usul, ma’lumotlarni har ikki
tarzda (to‘plamlar va oqimlar) boshqarishni ta’minlaydi.Message Queue tizimlari—
bu tizimlar o‘rtasida asinxron ma’lumot almashinuvi va muloqotni ta’minlash
uchun ishlatiladigan texnologiyalardir. Message Queue (MQ) tizimlari, bir tizimdan
boshqa tizimga ma’lumotlarni yuborish va qabul qilishni tartibga solib,
xatoliklar, uzilishlarva yukni balanslashni boshqarishga yordam beradi. Asosan, bu
tizimlar ma’lumotlarni xabarlarga ajratib, ularni saqlash va kerakli vaqt va tartibda
olishni ta’minlaydi.Message Queue tizimlarining Asosiy
Vazifalari1. Asinxron muloqot: Message Queue tizimlari tizimlar o‘rtasida asinxron
(simultansiz) muloqotni ta’minlaydi, bu esa har bir tizimning o‘z vaqtida ishlashiga
imkon beradi. Ma’lumotlar yuborilganidan so‘ng, qabul qiluvchi tizim ular bilan
ishlash uchun tayyor bo‘lganda ularga kirishim koniyatiga ega bo‘ladi.
2.Yukni balanslash: Message Queue tizimlari bir nechta iste’molchilar o‘rtasida
xabarlarni tarqatishda yordam beradi. Bu jarayon tizimdagi ishlov berish quvvatini
optimallashtirishga yordam beradi, chunki xabarlar iste’molchilar tomonidan qayta
ishlanishi uchun navbatda turadi.3.Qattiq tizimlarni ajratish: Tizimlar o‘rtasida
muloqot qilishni saqlab qolish uchun, ma’lumotlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanishi
o‘rniga, Message Queue orqali saqlanadi. Bu, bir tizim ishlamay qolganda, boshqa
tizimlar faol bo‘lishi mumkinligini ta’minlaydi.Xulosa: Berilganlar bazasi va
axborot almashinish texnologiyalari sohasidagi yangiliklar va rivojlanishlar
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
166
ISSN:3030-3613
zamonamizda biznes va texnologiyalarni bir-biriga bog‘laydigan muhim omillarga
aylangan. Berilganlar bazalari (BB) axborotni samarali saqlash, ishlov berish va
uzatish imkoniyatlarini yaratadi. Har bir tizim o‘zining ma’lumotlar bazasiga ega
bo‘lib, uning to‘g‘ri tashkil etilishi va samarali boshqarilishi yuqori
samaradorlikka erishish imkonini beradi.Axborot almashinuvi sxemalarining to‘g‘ri
tashkil etilishi, ma’lumotlarni uzatish formatlari va protokollarini to‘g‘ri tanlash
tizimlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani samarali tarzda amalga oshiradi. API, ETL va
Message Queue tizimlari kabi texnologiyalar, tizimlar orasidagi ma’lumot
almashuvini
avtomatlashtirish,
xavfsizlashtirish
va
ish
jarayonlarini
optimallashtirishda muhim rol o‘ynaydi.API tizimlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani
ta’minlash, ETL esa ma’lumotlarni integratsiya qilish va boshqarishni osonlashtiradi.
Message Queue tizimlari esa asinxron muloqotni va yukni balanslashni
ta’minlaydi, bu esa tizimlarning ishonchliligi va samaradorligini oshiradi.Shunday
qilib, axborot almashinuvi texnologiyalari, berilganlar bazasining turli turlari va
tizimlar o‘rtasidagi muloqotnisamarali tashkil etish zamonaviy texnologik
infratuzilmaning asosini tashkil etadi. Bu jarayonlarning to‘g‘ri amalga oshirilishi,
ma’lumotlar bilan ishlashni ancha samarali va tezkor qilishga imkon beradi, bu esa
oxir-oqibatda biznes jarayonlarini optimallashtirishga olib keladi.
Axborot almashish (yoki informatsiyani uzatish) – bu ikki yoki undan ortiq subyekt
(foydalanuvchi, tizim, qurilma yoki dastur) o‘rtasida ma’lumotlar yetkazilishi
jarayonidir.
Uzatilish yo‘nalishiga ko‘ra:
Tur
Tavsifi
Biryo‘nalishli (Simplex)
Axborot faqat bitta tomonga yuboriladi, qaytadan
javob
bo‘lmaydi.
Misol: Televizor – faqat ko‘rsatuv uzatiladi,
tomoshabin javob bermaydi.
Ikki yo‘nalishli navbatma-navbat
(Half-Duplex)
Har ikki tomon axborot yuborishi mumkin, lekin
navbat
bilan.
Misol: Radiostansiya (piyoda-aloqa qurilmasi)
Ikki yo‘nalishli bir vaqtning o‘zida
(Full-Duplex)
Har ikki tomon bir vaqtda axborot yuboradi va
oladi.
Misol: Telefon suhbati
Ishtirokchilar soniga ko‘ra:
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
167
ISSN:3030-3613
Tur
Tavsifi
Bir-birga (One-to-One)
Bitta jo‘natuvchi, bitta qabul qiluvchi.
Misol: SMS, e-mail
Bir-ko‘pchilikka (One-to-Many)
Bitta jo‘natuvchi bir nechta qabul qiluvchilarga
yuboradi.
Misol: Televizion eshittirish
Ko‘pchilikdan-ko‘pchilikka
(Many-to-Many)
Har bir ishtirokchi yuboruvchi va qabul qiluvchi
bo‘lishi
mumkin.
Misol: Guruhli chat (Telegram guruhlar)
Texnologik vositasiga ko‘ra:
Tur
Tavsifi
Qo‘lda (Offline) Hujjatlar, maktublar, fleshkalar orqali axborot uzatiladi
Elektron
Elektron pochta, fayl uzatish, internet orqali
Tarmoq asosida LAN, WAN orqali avtomatik ravishda almashiladi
Bulutli
Cloud xizmatlar (Google Drive, Dropbox) orqali uzatish
Uslubiga ko‘ra:
Tur
Tavsifi
Sinxron (Syncronous)
Axborot real vaqtda uzatiladi, tomonlar bir vaqtda onlayn
bo‘ladi.
Misol: Videoqo‘ng‘iroq
Asinxron
(Asynchronous)
Tomonlar bir vaqtda onlayn bo‘lishi shart emas.
Misol: Elektron pochta
Maqsadiga ko‘ra:
Tur
Tavsifi
Axborot tarqatish Yagona manbadan ko‘pchilikka tarqatiladi (yangiliklar, xabarlar)
Axborot
almashinuvi
Ikki yoki undan ortiq tomon o‘zaro ma’lumot uzatadi (korxona va
foydalanuvchi)
Axborot yig‘ish
Axborot bir manbada jamlanadi (so‘rovnomalar, tizimlar)
Axborot almashish shakllari – bu axborotni qanday usulda, qanday yo‘l bilan uzatish
va qabul qilishni ifodalaydi. Shakllar odatda aloqa uslubi, vositasi va ishtirokchilariga
qarab farqlanadi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
168
ISSN:3030-3613
1. Og‘zaki (verbal) axborot almashish
Tavsifi: So‘z orqali axborot uzatish.
Misollar:
1.Telefon suhbati
2.Yig‘ilishda gapirish
3.Darsda o‘qituvchining tushuntirishi
Afzallik:
Tez
va
jonli
aloqa
Kamchilik: Hujjatli iz qoldirmaydi
2. Yozma axborot almashish
Tavsifi: Axborot matn orqali uzatiladi.
Misollar:
1.Elektron pochta
2.Rasmiy hujjatlar, maktublar
3.SMS yoki chat xabarlari
Afzallik: Hujjatli tasdiq qoladi
Kamchilik: Tezlikda sekinroq
3. Elektron axborot almashish (Digital Communication)
Tavsifi: Elektron qurilmalar va raqamli texnologiyalar orqali uzatiladi.
Misollar:
1.Kompyuter tarmoqlari orqali fayl yuborish
2.API orqali tizimlararo axborot almashish
3.Web-sayt orqali ma’lumot olish
Afzallik:
Avtomatik,
keng
miqyosda,
tez
Kamchilik: Texnik nosozlikka moyil
4. Tarmoq orqali axborot almashish
Tavsifi: Internet, lokal tarmoq (LAN) yoki global tarmoq (WAN) orqali amalga
oshiriladi.
Shakllari:
1.Client-server modelida
2.Peer-to-peer (P2P) tarmoq orqali
3.Bulutli xizmatlar orqali (Google Drive, OneDrive)
5. Avtomatik axborot almashish (tizimlararo)
Tavsifi: Kompyuter tizimlari avtomatik tarzda ma’lumot almashadi.
Misollar:
1.Bank tizimlari o‘rtasida tranzaksiyalar
2.Davlat xizmatlari (masalan, soliq va YHXBB ma’lumot almashuvi)
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
169
ISSN:3030-3613
6. Shaxsiy va guruhli axborot almashish
Shakl
Tavsifi
Misollar
Shaxsiy Bir kishi bilan bevosita almashish SMS, email, shaxsiy suhbat
Guruhli Bir nechta ishtirokchi o‘rtasida
Telegram/WhatsApp
guruhlari,
forumlar
Ommaviy
Barcha
foydalanuvchilarga
uzatiladi
Web saytlar, ijtimoiy tarmoqlar
Shakllarning taqqoslanishi (jadvalda):
Shakl
Afzalliklari
Kamchiliklari
Og‘zaki
Tez, jonli, tushunarli
Iz qolmaydi, unutilishi mumkin
Yozma
Hujjatli tasdiq
Sekinroq, vaqt talab qiladi
Elektron
Tez, avtomatik, zamonaviy
Texnik nosozlik bo‘lishi mumkin
Tarmoq orqali
Masofadan, global o‘zaro
aloqa
Internetga bog‘liq
Tizimlararo
(avtoatik)
Ishonchli, doimiy almashuv
Soha bo‘yicha sozlash talab
etiladi
Xulosa
Axborot almashish zamonaviy jamiyat va texnologik taraqqiyotning ajralmas
qismlaridan biridir. Turli tizimlar, tashkilotlar va insonlar o‘rtasidagi samarali
hamkorlik aynan to‘g‘ri tashkil etilgan axborot almashish shakllari orqali amalga
oshiriladi.
Axborot almashishning asosiy shakllari — og‘zaki, yozma, elektron, tarmoq
asosidagi va avtomatik (tizimlararo) shakllardir. Har bir shaklning o‘ziga xos
afzalliklari va qo‘llanilish sohasi mavjud. Masalan, og‘zaki almashish tez amalga
oshadi, biroq rasmiy tasdiq qolmaydi. Yozma shakl hujjat sifatida saqlanishi mumkin,
elektron shakl esa tezkor va avtomatlashtirilgan aloqa imkonini beradi.
Zamonaviy texnologiyalar, ayniqsa internet va tarmoq tizimlari, axborot almashish
jarayonini yanada yengillashtirdi. Kompaniyalar, davlat organlari va foydalanuvchilar
o‘rtasidagi axborot oqimi avtomatik tizimlar yordamida uzluksiz amalga oshmoqda.
Xulosa sifatida aytish mumkinki, axborot almashish shakllarini chuqur tushunish va
ulardan to‘g‘ri foydalanish, har qanday tashkilot yoki tizimning samarali ishlashi
uchun muhim omildir. Bu bilimlar hozirgi raqamli asrda har bir mutaxassis uchun zarur
bo‘lgan ko‘nikmalardan biridir.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
63-son_2-to’plam_Iyun-2025
170
ISSN:3030-3613
Foydanilgan adabiyotlar:
1.
Tojimamatov, I. N. (2023). NOSQL MA’LUMOTLAR BAZASI: TANQIDIY
TAHLIL VA TAQQOSLASH. IJODKOR O‘QITUVCHI, 3(28), 134–146.
2.
Tojimamatov, I. N., & Doniyorbek, A. (2023). KATTA HAJMLI
MA’LUMOTLAR AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI. OBRAZOVANIE
NAUKA I INNOVATSIONNYE IDEI V MIRE, 18(6), 66–70.
3.
Tojimamatov, I. N., Topvoldiyeva, H., Karimova, N., & Inomova, G. (2023).
GRAFIK MA’LUMOTLAR BAZASI. Евразийский журнал технологий и
инноваций, 1(4), 75–84.
4.
Tojimamatov, I. N., Olimov, A. F., Khaydarova, O. T., & Tojiboyev, M. M. (2023).
CREATING
A
DATA
SCIENCE
ROADMAP
AND
ANALYSIS.
PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS, 2(23), 242–250.
5.
Tojimamatov, I. N., & Azizjon o‘g‘li, N. A. Z. (2024). The SQL server language
and its structure. American Journal of Open University Education, 1(1), 11–15.
6.
Tojimamatov, I. N., & Usmonova, S. (2023). DATA MINING MASALALARI VA
ULARNING YECHIMLARI. “TRENDS OF MODERN SCIENCE AND
PRACTICE”, 1(2), 60–63.
7.
Tojimamatov, I. N., & Saidjamolova, B. M. (2023). BIZNESDA «BIG DATA»
TEXNOLOGIYALARI
VA
ULARNING
AHAMIYATI.
Лучшие
интеллектуальные исследования, 11(4), 56–63.
8.
Tojimamatov, I. N., & Ne’matillayev, A. H. (2023). BIG DATA
TEXNOLOGIYALARI VA UNING MUAMMOLARI. ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 19(1), 61–64.
9.
Tojimamatov, I. N., & Mamasidiqova, I. (2023). Data Mining Texnalogiyalari
Metodlari Va Bosqichlari Hamda Data Science Jarayonlar. Центральноазиатский
журнал образования и инноваций, 2(3 Part 2), 18–21.
10.
Tojimamatov, I. N., & Gulhayo, M. (2023). MA’LUMOTLARNI QAYTA
ISHLASHDA ERP TIZIMLARI. MA’LUMOTLARNI QAYTA ISHLASHDA
SAP TIZIMLARI. Journal of Integrated Education and Research, 2(4), 87–89.
