Mualliflar

  • Allayeva A.N.

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tadqiqotlar.103337

Kalit so‘zlar:

Kalit so‘zlar: dori o‘simlik xomashyosi sutgiyohi yog‘i Silybum marianum (L.) Gaertn gepatoprotektor biologik tajriba klinik-biokimyoviy tahlillar.

Annotasiya

Annotatsiya:  Mazkur  maqolada  sichqonlarda  sirkaviy  moddalar  yordamida 
chaqirilgan  subakut  metabolik  buzilishlar  va  ularga  sutgiyohi  yog‘i  (Silybum 
marianum (L.) Gaertn) bilan tuzatish imkoniyati eksperimental jihatdan o‘rganilgan. 
Terapevtik samaradorlik qonning klinik-biokimyoviy ko‘rsatkichlari – transaminazalar 
(ALT, AST), kreatinin, umumiy oqsil, umumiy xolesterin, glyukoza va triglitseridlar 
miqdoridagi o‘zgarishlar orqali baholangan. 


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_3-to’plam_Iyun-2025

310

ISSN:3030-3613

УЎК: 611.36/ 616.36/ 612.359 + 615.91

SIRKA KISLOTASI TOKSIK TA’SIRIDA YUZAGA KELGAN JIGAR

SHIKASTLANISHIDA SILYBUM MARIANUM YOG‘INING

BIOKIMYOVIY SAMARASI

Allayeva A.N.

Buxoro Davlat Tibbiyot Instituti

Anatomiya va klinik anatomiya(OXTA)

kafedra assistenti

https://orcid.org/0009-0004-2661-5078

allayeva.aziza@bsmi.uz

Annotatsiya:

Mazkur maqolada sichqonlarda sirkaviy moddalar yordamida

chaqirilgan subakut metabolik buzilishlar va ularga sutgiyohi yog‘i (Silybum
marianum (L.) Gaertn) bilan tuzatish imkoniyati eksperimental jihatdan o‘rganilgan.
Terapevtik samaradorlik qonning klinik-biokimyoviy ko‘rsatkichlari – transaminazalar
(ALT, AST), kreatinin, umumiy oqsil, umumiy xolesterin, glyukoza va triglitseridlar
miqdoridagi o‘zgarishlar orqali baholangan.

Kalit so‘zlar:

dori o‘simlik xomashyosi, sutgiyohi yog‘i, Silybum marianum

(L.) Gaertn, gepatoprotektor, biologik tajriba, klinik-biokimyoviy tahlillar.


Kirish:

Zararlı va xavfli ishlab chiqarish omillariga bog‘liq kasalliklarda yuzaga

keluvchi metabolik buzilishlarni to‘g‘rilash muammosi bugungi kunda dolzarbdir.
Dori vositalari doimo yetarli natija bermaydi, ko‘p hollarda ko‘plab dorilar birgalikda
qo‘llanilib, bu esa nojo‘ya ta’sirlar xavfini oshiradi. Shu sababli, tabiiy davolash
omillari – ayniqsa o‘simlik asosidagi preparatlar – metabolizmga ijobiy ta’sir
ko‘rsatish xususiyatiga ega bo‘lib, ularning sintetik muqobillariga nisbatan
xavfsizroqdir. Gepatoprotektiv xususiyatga ega dorilar – legalon, silibor, karsil,
gepabene – ko‘p hollarda Silybum marianum mevalaridan tayyorlanadi.

Tadqiqotning maqsadi:

Sichqonlarda sirkaviy kislota yordamida chaqirilgan

jigarning subakut toksik shikastlanishi fonida yuzaga keladigan metabolik
o‘zgarishlarni aniqlash va ularni sutgiyohi yog‘i yordamida tuzatish imkoniyatlarini
baholash.

Material va usullar:

Tajriba uchun 180-240 g og‘irlikdagi Wistar zichqonlari

uchta guruhga ajratildi. 46% sirka eritmasi orqali jigarning toksik shikastlanishi
modellandi. Shundan so‘ng 5 kun davomida kuniga 3 mahal 0,2 ml dozada sutgiyohi
yog‘i berildi. Biokimyoviy ko‘rsatkichlar tahlil qilinganda, sutgiyohi yog‘i
yallig‘lanish belgilarini kamaytirgani, transaminazalar (AST, ALT) darajasini
tiklagani,

lipid-glukoz

metabolizmini

va

gepatozellulyar

funksiyalarni

normallashtirgani qayd etildi.


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_3-to’plam_Iyun-2025

311

ISSN:3030-3613

Xulosa:

Sutgiyohi yog‘i bilan 5 kunlik davolash kursi sirkaviy intoksikatsiya

fonida jigarda rivojlangan metabolik buzilishlarni sezilarli darajada bartaraf etadi.
Ushbu yog‘ tarkibidagi bioaktiv moddalarning kompleksi jigarning glyukoneogenez,
lipotropik, detoksikatsion va immunomodulyator funksiyalarini faollashtiradi.

ADABIYOTLAR:

1.

Allayeva A.N.

(2023). DESCRIPTION OF DIAGNOSTIC AND THERAPEUTIC

MEASURES AMONG ADULTS OF DIFFERENT AGES, SUFFERING FROM
THE SALIVARY GLANDS DISEASES. American Journal of Pediatric Medicine
and

Health

Sciences

(2993-2149),

1(9),

46–49.

Retrieved

from

http://grnjournal.us/index.php/AJPMHS/article/view/1280

2.

Allayeva A.N.

(2023). STRUCTURAL CHANGES IN LIVER TISSUE FOR

SIMULATED SKIN BURNS OF RATS. American Journal of Pediatric Medicine
and

Health

Sciences

(2993-2149),

1(10),

159–163.

http://grnjournal.us/index.php/AJPMHS/article/view/1987

3.

Allayeva A.N.

(2023). MORPHOLOGICAL CHANGES IN THE LIVER

DURING ACETIC ACID BURNS. American Journal of Pediatric Medicine and
Health

Sciences,

1(10),

150–155.

http://grnjournal.us/index.php/AJPMHS/article/view/1985

4.

Allayeva, A. N.

(2024). INFLUENCE OF COMPREHENSIVE TREATMENT OF

PATIENTS, FOR SUFFERING WITH CHRONIC SIALODENITIS. International
Journal

of

Integrated

Sciences,

1(1).

http://interspp.com/index.php/ijis/article/view/114

5.

Allayeva, A. N.

(2024). INTEGRATION OF DIAGNOSIS AND TREATMENT

IN MODERN MEDICINE. International Journal of Integrated Sciences, 1(1).
http://interspp.com/index.php/ijis/article/view/115

6.

Allayeva, A. N.

(2024). ПРИ КОМПЛЕКСНОЙ ТЕРАПИИ ГНОЙНО-

ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПОЛОСТИ РТА, ПРИМЕНЕНИЕ
ПРЕПАРАТОВ БАКТЕРИОФАГОВ. International Journal of Integrated
Sciences, 1(1). http://interspp.com/index.php/ijis/article/view/118

7.

Allayeva Aziza Nasridinovna.

(2024). SIRKA KISLOTASI KUYISHDA

JIGARDAGI MORFOLOGIK O'ZGARISHLAR. TADQIQOTLAR.UZ, 38(2),
145–152. http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/3180

8.

Allayeva Aziza Nasridinovna.

(2024). CHAYNOV MUSHAKLARINING

KLINIK ANATOMIYASI PASTKI JAG’ KINEMATIKA VA DINAMIGASI.
TADQIQOTLAR.UZ,

38(2),

153–157.

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/3181

9.

Allayeva Aziza Nasridinovna.

(2024). OG'IZ BO'SHLIG'INING YIRINGLI-

YALLIG'LANISH

KASALLIKLARINI

KOMPLEKS

DAVOLASHDA


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_3-to’plam_Iyun-2025

312

ISSN:3030-3613

BAKTERIOFAGLARDAN FOYDALANISH. TADQIQOTLAR.UZ, 38(2), 158–
161. http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/3182

10.

Allayeva

Aziza

Nasridinovna.

(2024).

ZAMONAVIY

TIBIYOTDA

TASHXISLASH

VA

DAVOLASHNING

INTEGRATSIYASI.

Лучшие

интеллектуальные

исследования,

20(4),

131–136.

http://web-

journal.ru/index.php/journal/article/view/5172

11.

Allayeva

A.N.

(2024).

SURUNKALI

SIALODENIT

BEMORLARNI

KOMPLEKS

DAVOLASHNING

TA'SIRI.

Лучшие интеллектуальные

исследования,

20(4),

137–140.

http://web-

journal.ru/index.php/journal/article/view/5173

12.

Allayeva A.N.

(2024). ВЛИЯНИЕ КОМПЛЕКСНОГО ЛЕЧЕНИЯ

ПАЦИЕНТОВ, СТРАДАЮЩИХ ХРОНИЧЕСКИМИ СИАЛОДЕНИТАМИ.
INTERNATIONAL

JOURNAL

OF

INTEGRATED

SCIENCES,

1(1).

http://interspp.com/index.php/ijis/article/view/116

13.

Allayeva A.N

. (2024). ИНТЕГРАЦИЯ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ В

СОВРЕМЕННОЙ

МЕДИЦИНЕ.

INTERNATIONAL

JOURNAL

OF

INTEGRATEDSCIENCES,

1(1).

http://interspp.com/index.php/ijis/article/view/117

14.

Komilovna, K. M., Nasriddinovna, A. A., Jamsher o'g'li, A. S., &
Jaxongirovna, N. Z. (2023)

. A Method For Assessing The Effectiveness Of

Rehabilitation Of Women Of Fertile Age With Acquired Eyelid Defect. Journal of
Advanced Zoology, 44, 2172–2176.

15.

L. R, J. ., A. N, A. ., & Sh. K, P. .

(2023). MAIN DIAGNOSTIC ASPECTS IN

PATHOLOGICAL CONDITIONS OF THE SALIVARY GLANDS OF
DIFFERENT GENESIS. International Conference on Research Identity, Value and
Ethics,

472–478.

https://www.conferenceseries.info/index.php/ICRIVE/article/view/1121

16.

Naimov, O. A., & Allayeva, A. N.

(2024). HEART RHYTHM DISORDERS AS

A RESULT OF CHANGES IN IONIC CHANNELS. World Scientific Research
Journal, 23(2), 106–116.

17.

Кандова,

Ф.

А.,

&

Аллаева,

А.

Н.

(2023).

ОСНОВНЫЕ

ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ

АСПЕКТЫ

ПРИ

ПАТОЛОГИЧЕСКИХ

СОСТОЯНИЯХ СЛЮННЫХ ЖЕЛЕЗ РАЗЛИЧНОГО ГЕНЕЗА. European
Journal of Interdisciplinary Research and Development, 16, 179–188.
https://www.ejird.journalspark.org/index.php/ejird/article/view/643

18.

Баева В.М.

Перспективы Применения Секвенирования ДНК для Изучения

Лекарственных Растений на Примере Представителей Рода ANTHYLLIS L.
Материалы Научно-Практической Конференции «Современные Аспекты


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

63-son_3-to’plam_Iyun-2025

313

ISSN:3030-3613

Использования Растительного Сырья и Сырья Природного Происхождения в
Медицине», СЕЧЕНОВСКИЙ ВЕСТНИК № 1 (11) 2013 г.

19.

Ковтун А.В. [и др.].

Лекарственно–Индуцированные Поражения Печени.

Диагностика и Лечение. Лечащий врач. Гастро-энтерология.– 2011.–№2.

20.

Шевченко Е.А.

Такие Разные Гепатопротекторы. VetPharma, 2015, №2.

21.

Кульбеков Е.Ф., Кульбекова Ю.В.

Гепатопротекторные Действия Тималина

и Суспензии Красного Костного Мозга при Экспериментальном Токсическом
Гепатите у Крыс. Фармация и фармакология, 2014, №5, С.24–28.

22.

Giri S., Nieber K., Bader A.

Hepatotoxicity and hepatic metabolism of available

drugs: current problems and possible solutions in preclinical stages // Expert. Opin.
Drug. Metab. Toxicol. – 2010. – Vol. 6 (8). – P. 895–917.

23.

Leung L., Kalgutkar A.S., Obach R.S.

Metabolic Activation in Drug-Induced

Liver Injury. Drug Metab. Rev., 2012, Vol. 44(1), P. 18–33.

Bibliografik manbalar

ADABIYOTLAR:

Allayeva A.N. (2023). DESCRIPTION OF DIAGNOSTIC AND THERAPEUTIC

MEASURES AMONG ADULTS OF DIFFERENT AGES, SUFFERING FROM

THE SALIVARY GLANDS DISEASES. American Journal of Pediatric Medicine

and Health Sciences (2993-2149), 1(9), 46–49. Retrieved from

Allayeva A.N. (2023). STRUCTURAL CHANGES IN LIVER TISSUE FOR

SIMULATED SKIN BURNS OF RATS. American Journal of Pediatric Medicine

and Health Sciences (2993-2149), 1(10), 159–163.

Allayeva A.N. (2023). MORPHOLOGICAL CHANGES IN THE LIVER

DURING ACETIC ACID BURNS. American Journal of Pediatric Medicine and

Health Sciences, 1(10), 150–155.

Allayeva, A. N. (2024). INFLUENCE OF COMPREHENSIVE TREATMENT OF

PATIENTS, FOR SUFFERING WITH CHRONIC SIALODENITIS. International

Journal of Integrated Sciences, 1(1).

Allayeva, A. N. (2024). INTEGRATION OF DIAGNOSIS AND TREATMENT

IN MODERN MEDICINE. International Journal of Integrated Sciences, 1(1).

Allayeva, A. N. (2024). ПРИ КОМПЛЕКСНОЙ ТЕРАПИИ ГНОЙНО-

ВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ ПОЛОСТИ РТА, ПРИМЕНЕНИЕ

ПРЕПАРАТОВ БАКТЕРИОФАГОВ. International Journal of Integrated

Allayeva Aziza Nasridinovna. (2024). SIRKA KISLOTASI KUYISHDA

JIGARDAGI MORFOLOGIK O'ZGARISHLAR. TADQIQOTLAR.UZ, 38(2),

Allayeva Aziza Nasridinovna. (2024). CHAYNOV MUSHAKLARINING

KLINIK ANATOMIYASI PASTKI JAG’ KINEMATIKA VA DINAMIGASI.

TADQIQOTLAR.UZ, 38(2), 153–157.

Allayeva Aziza Nasridinovna. (2024). OG'IZ BO'SHLIG'INING YIRINGLI-

YALLIG'LANISH KASALLIKLARINI KOMPLEKS DAVOLASHDA BAKTERIOFAGLARDAN FOYDALANISH. TADQIQOTLAR.UZ, 38(2), 158–

Allayeva Aziza Nasridinovna. (2024). ZAMONAVIY TIBIYOTDA

TASHXISLASH VA DAVOLASHNING INTEGRATSIYASI. Лучшие

интеллектуальные исследования, 20(4), 131–136. http://web-

journal.ru/index.php/journal/article/view/5172

Allayeva A.N. (2024). SURUNKALI SIALODENIT BEMORLARNI

KOMPLEKS DAVOLASHNING TA'SIRI. Лучшие интеллектуальные

исследования, 20(4), 137–140. http://web-

journal.ru/index.php/journal/article/view/5173

Allayeva A.N. (2024). ВЛИЯНИЕ КОМПЛЕКСНОГО ЛЕЧЕНИЯ

ПАЦИЕНТОВ, СТРАДАЮЩИХ ХРОНИЧЕСКИМИ СИАЛОДЕНИТАМИ.

INTERNATIONAL JOURNAL OF INTEGRATED SCIENCES, 1(1).

Allayeva A.N. (2024). ИНТЕГРАЦИЯ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ В

СОВРЕМЕННОЙ МЕДИЦИНЕ. INTERNATIONAL JOURNAL OF

INTEGRATEDSCIENCES, 1(1).

Komilovna, K. M., Nasriddinovna, A. A., Jamsher o'g'li, A. S., &

Jaxongirovna, N. Z. (2023). A Method For Assessing The Effectiveness Of

Rehabilitation Of Women Of Fertile Age With Acquired Eyelid Defect. Journal of

Advanced Zoology, 44, 2172–2176.

L. R, J. ., A. N, A. ., & Sh. K, P. . (2023). MAIN DIAGNOSTIC ASPECTS IN

PATHOLOGICAL CONDITIONS OF THE SALIVARY GLANDS OF

DIFFERENT GENESIS. International Conference on Research Identity, Value and

Ethics, 472–478.

Naimov, O. A., & Allayeva, A. N. (2024). HEART RHYTHM DISORDERS AS

A RESULT OF CHANGES IN IONIC CHANNELS. World Scientific Research

Journal, 23(2), 106–116.

Кандова, Ф. А., & Аллаева, А. Н. (2023). ОСНОВНЫЕ

ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПРИ ПАТОЛОГИЧЕСКИХ

СОСТОЯНИЯХ СЛЮННЫХ ЖЕЛЕЗ РАЗЛИЧНОГО ГЕНЕЗА. European

Journal of Interdisciplinary Research and Development, 16, 179–188.

Баева В.М. Перспективы Применения Секвенирования ДНК для Изучения

Лекарственных Растений на Примере Представителей Рода ANTHYLLIS L.

Материалы Научно-Практической Конференции «Современные Аспекты

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари