T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_5-to’plam_Iyun-2025
119
ISSN:3030-3613
VMC 640 DASTGOHIDA MURAKKAB DETALLARGA ISHLOV BERISH
TEXNOLOGIYASI
Islom Karimov nomidagi Toshkent
davlat texnika universiteti Olmaliq
filiali “Mashinasozlik texnologiyasi”
kafedrasi assestinti
Sh.A.Jaxonov
Anotatsiya
Mazkur maqolada VMC 640 vertikal ishlov berish markazining murakkab
shakldagi detallarga ishlov berishdagi imkoniyatlari, dasturiy boshqaruv tizimi,
asboblar bilan ishlash texnologiyasi hamda ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri
yoritilgan. Shuningdek, murakkab geometrik shakllarga ega bo‘lgan detallarni aniqlik
va sifat talablariga javob bergan holda ishlab chiqarish bo‘yicha amaliy tajribalar
tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar:
VMC 640, CNC dastgoh, murakkab detal, ishlov berish
texnologiyasi, frezalash, avtomatlashtirilgan boshqaruv, aniqlik, metallga ishlov
berish.
Zamonaviy sanoat tarmoqlarida yuqori aniqlikka ega murakkab shaklli
detallarga bo‘lgan talab ortib bormoqda. Bunday detallar aerokosmik, avtomobilsozlik,
tibbiyot uskunalari va boshqa sohalarda keng qo‘llaniladi. Ushbu ehtiyojlarni qondirish
uchun raqamli dastur bilan boshqariladigan (CNC) ishlov berish markazlari, xususan,
VMC 640 dastgohi muhim ahamiyat kasb etadi.
VMC 640 dastgohi haqida umumiy ma’lumot
VMC 640 – bu vertikal ishlov berish markazi bo‘lib, yuqori aniqlikda,
avtomatlashtirilgan tarzda ishlash imkonini beradi. Bu dastgohning asosiy texnik
ko‘rsatkichlari quyidagilardan iborat:
- Ish stoli o‘lchami: 800×400 mm
- Harakatlanish oralig‘i (X/Y/Z): 600×400×500 mm
- Shpindel aylanish tezligi: 8000–12000 rpm
- Avtomatik asbob almashtirgich: 16–24 pozitsiyali
Mazkur dastgoh turli materiallarga, jumladan, po‘lat, alyuminiy, titan va
boshqa qotishmalarga ishlov berishda keng qo‘llaniladi.
Murakkab detallarga ishlov berishning xususiyatlari
Murakkab shakldagi detallar asosan ko‘p qirrali, notekis sirtli, ichi bo‘sh yoki
egri chiziqli bo‘lishi mumkin. Ular quyidagi texnologik bosqichlarni talab qiladi:
- Detalning 3D modeli asosida CAM dasturida dasturlash
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_5-to’plam_Iyun-2025
120
ISSN:3030-3613
- Asbob yo‘llarini aniqlash
- Yuqori aniqlikda pozitsiyalash va kesish tezliklarini to‘g‘ri tanlash
- Sovutish tizimini qo‘llash orqali qizishdan saqlash
VMC 640 dastgohi aynan ushbu talablarni bajarishga mo‘ljallangan bo‘lib,
yuqori aniqlikdagi shpindel va servo dvigatellar yordamida ishlov berish aniqligini
kafolatlaydi.
Asboblar va ularning roli
Murakkab detallarni ishlab chiqarishda frezalar, burg‘ilar, chuqurlashtiruvchi
asboblar, shuningdek, maxsus shakldagi profil asboblar qo‘llaniladi. Asboblarning
aşinish tezligini nazorat qilish, ularni avtomatik almashtirish tizimi yordamida uzluksiz
ishlab chiqarish jarayoni tashkil etiladi. VMC 640 dastgohi bu jihatdan katta ustunlikka
ega bo‘lib, detallar sifati va ishlab chiqarish barqarorligini ta’minlaydi.
Ishlab chiqarish samaradorligi
VMC 640 dastgohining avtomatlashtirilgan ishlash prinsipi ishlab chiqarish
vaqtini qisqartiradi va inson omilidan bog‘liq xatoliklarni kamaytiradi.
Bu esa:
- Detal sifati va aniqligini oshiradi
- Ishlab chiqarish tannarxini kamaytiradi
- Seriyali ishlab chiqarishni soddalashtiradi
- Xatolik ehtimolini kamaytiradi
Shuningdek, dastgohda turli ishlab chiqarish rejimlarini tanlash orqali energiya
sarfini optimallashtirish mumkin.
Xulosa
VMC 640 dastgohi murakkab geometrik shakldagi detallarni ishlab chiqarishda
yuqori aniqlik, tezlik va ishonchlilikni ta’minlaydi. Bu esa uni zamonaviy ishlab
chiqarish korxonalari uchun muhim bo‘lgan universal dastgohga aylantiradi. Kelajakda
dastgohlarni sun’iy intellekt bilan uyg‘unlashtirish orqali yanada murakkab
jarayonlarni avtomatlashtirish imkoniyatlari kengayadi.
ADABIYOTLAR RО‘YXATI
1.
VMC 640 Ishlab chiqaruvchining texnik pasporti va foydalanuvchi qo‘llanmasi
(Technical Specification Manual, VMC-640, SMTCL, 2022).
2.
Жахонов Ш. А. ОСНОВНЫЕ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИЕ СХЕМЫ ПРОКАТКИ
СТАЛИ //Экономика и социум. – 2024. – №. 12-2 (127). – С. 1193-1197.
https://cyberleninka.ru/article/n/osnovnye-tehnologicheskie-shemy-prokatki-stali
3.
Jumaev A., Jakhonov S. ANALYSIS OF EXISTING TECHNOLOGIES FOR
MANUFACTURING LARGE MODULAR GEARS //Journal of Advanced
Scientific Research (ISSN: 0976-9595). – 2024. – Т. 5. – №. 1.
https://www.sciencesage.info/index.php/jasr/article/view/368
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
64-son_5-to’plam_Iyun-2025
121
ISSN:3030-3613
4.
Jumaev A., Jakhonov S., Muzaffarov A. KINEMATICS OF A SELF-
ROTATTING CUTTER AS A FACTOR OF INCREASING TOOL LIFE AND
PROCESS PRODUCTIVITY //International Journal of Engineering Mathematics
(Online). – 2025. – Т. 7. – №. 1.
5.
Нугманов И. Н., Жахонов Ш. А. ТЕХНОЛОГИЯ ПРОКАТКИ СЛИТКОВ
//Ustozlar
uchun.
– 2025. – Т. 73. – №. 3. – С. 79-82.
https://inlibrary.uz/index.php/ustozlar/article/view/107141
6.
Абдувалиев У. А., Нуруллаев Р. Т., Жахонов Ш. А. Влияние Физико-
Механических Свойств Хлопчатника И Рельефа Поля На Стабильность
Работы Шпинделей Хлопкоуборочной Машины //Miasto Przyszłości. – 2024.
– Т. 44. – С. 167-169.
7.
Abduvaliev, U., Jumaev, A., Nurullaev, R., Jakhonov, S., & Jurakulov, I. (2024).
Investigation of the process of the influence of winding spindles with cotton fiber
on the performance of a cotton picker. In E3S Web of Conferences (Vol. 548, p.
04013). EDP Sciences.
8.
Xasanov, B. B., Nurullayev, R. T., Jaxonov, S. A., & Xaitov, B. B. (2024). CHO
‘ZILISH-SIQILISHDA STATIK ANIQ VA NOANIQ MASALALAR. Journal
of
science-innovative
research
in
Uzbekistan, 2(12),
289-294.
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62671
9.
Jumaev, A., Jakhonov, S., Dadayev, M., & Pardaev, A. (2025). CHANGES IN
THE STRENGTH PROPERTIES OF THE PROCESSED MATERIAL DURING
THE
DEFORMATION
PROCESS. British
View, 10(1).
https://britishview.co.uk/index.php/bv/article/view/320
10.
Smid P. CNC Programming Handbook. – Industrial Press Inc., 2016. – 600 p.
11.
Нурматов А.А., Абдувалиев Ж.М. Metall kesuvchi stanoklar va ularning ishlash
prinsiplari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 280 b.
