T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
184
ISSN:3030-3613
TALABALAR ORASIDA UYQU BUZILISHINING KOGNITIV
FAOLIYATGA TA’SIRI
1
Boymurodova N.CH.
1
Asqarova I.B.
1
Qosimova H.J.
1
Тоshkent Тibbiyot Аkademiyasi, Тоshkent, O‘zbekiston
Annatatsiya.
Talabalar orasida uyqu buzilishining kognitiv faoliyatga tas’irini
o’rganish uchun statistik tahlil o'tkazildi. Uyqu shubhasiz inson tanasining to’g’ri va
meyorida ishlashi uchun eng muhim fiziologik faoliyatlardan biridir. Uyquning yetarli
bo’lmasligi yurak qon tomir kasalliklari, neyrokognitiv funksiya, psixologik
kasalliklar, metobolik anomaliyalar va akademik ko’rsatkichlarga salbiy ta’sir
ko’rsatadi.Kognitiv faoliyat bu- xotira, aqliy faaoliyat va boshqa kognitiv funksiyalar
hisoblanadi. Maqolada aynan uyqu yetishmovchiligining kognitiv faoliyatga ta’sirini
tibbiyot talabalari o’rtasida ko’rib chiqilgan.Natijalarga ko’ra uyqu buzilishi talabalar
kognitiv faoliyatiga salbiy ta’sir ko’rsatishi aniqlangan.
Kalit so’zlar:
Kognitiv faoliyat, uyqu buzilishi, talaba, kognitiv funksiya,
akademik natijalar, aqliy faoliyat, xotira
ВЛИЯНИЕ НАРУШЕНИЙ СНА НА КОГНИТИВНЫЕ СПОСОБНОСТИ
СТУДЕНТОВ
Боймурадова Назокат Чори кизи, Аскарова Ирода Бахтиёр кизи,
Косимова Хадича Жахонгир кизи.,
Ташкентская Медицинская Академия, Ташкент, Узбекистан
Аннатация.
Был проведен статистический анализ с целью изучения
влияния нарушений сна на познавательную деятельность студентов. Сон,
несомненно, является одним из наиболее важных физиологических процессов
для правильного и нормального функционирования человеческого организма.
Недостаток сна отрицательно влияет на сердечно-сосудистые заболевания,
нейрокогнитивную функцию, психологические заболевания, метаболические
аномалии и успеваемость. Когнитивная деятельность – это память, умственная
деятельность и другие когнитивные функции. В статье рассмотрено влияние
недостатка сна на познавательную деятельность студентов-медиков. По
результатам установлено, что нарушения сна оказывают негативное влияние на
познавательную деятельность студентов.
Ключевые слова:
Познавательная деятельность, нарушение сна, студент,
познавательная функция, академические результаты, умственная деятельность,
память
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
185
ISSN:3030-3613
EFFECTS OF ASTHENIC SYNDROME-INDUCED SLEEP DISTURBANCES
ON STUDENTS' QUALITY OF LIFE.
Boymurodova N.Ch.
1
, Asqarova I.B.
1
Qosimova H. J.
1
Tashkent Medical Academy, Tashkent, Uzbekistan
Summary.
A statistical analysis was conducted to study the impact of sleep
disorders on cognitive function among students. Sleep is undoubtedly one of the most
important physiological activities for the proper and normal functioning of the human
div.Insufficient sleep has a negative impact on cardiovascular diseases,
neurocognitive function, psychological disorders, metabolic abnormalities, and
academic performance. Cognitive function is memory, mental activity, and other
cognitive functions. The article examined the impact of sleep deprivation on cognitive
function among medical students. According to the results, it was found that sleep
disorders have a negative impact on students' cognitive function.
Dolzarbligi.
Talabalar orasida uyqu buzilishi kognitiv faoliyatga ta’sirini
o’rganish dolzarb va muhim mavzudir. Uyquning sifati va miqdori talabalarning
diqqat, xotira, o’rganish qobiliyati va umumiy kognitiv funktsiyalariga bevosita ta’sir
ko’rsatadi. Uyqu buzilishi esa, o’z navbatida, o’qish faoliyati, akademik muvaffaqiyat
va psixologik holatga salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin.Mavzuni o’rganish orqali
talabalarning uyqu rejimini yaxshilash, kognitiv faoliyatini oshirish va umumiy
farovonligini ta’minlashga qaratilgan samarali strategiyalar ishlab chiqish mumkin. Bu
esa ta’lim muassasalarida o’qituvchilar va psixologlar tomonidan qo’llaniladigan
amaliy uslublarni takomillashtirishga yordam beradi. Shu sababli, talabalar orasida
uyqu buzilishi va uning kognitiv faoliyatga ta’sirini o’rganish, mavjud ilmiy
tadqiqotlarni tahlil qilish va yangi izlanishlar olib borish ta’lim sohasida muhim
ahamiyatga ega
.
,,Talabalar orasida uyqu buzilishining kognitiv faoliyatga ta’siri’’
nimaga aynan tibbiyot talabalari o’rtasida ko’rib chiqilgan , chunki Tibbiyot oliy o'quv
yurtiga kirish yuqori akademik va kasbiy yutuqlarni talab qilganligi sababli, u eng
talabchan kasblardan biri hisoblanadi. Natijada, talabalar o’sha talabni qondirish
maqsadida ko’p hollarda o’z uyqu vaqtlaridan voz kechishadi . Ular uyqu
muammolarining ko'p shakllariga moyil bo'lishadi. Tibbiyot talabalarining yuqori
intellektual yuklamasi mavjud ekanligi va Tibbiyot talabalari o’rtasida uyqu
buzulishlarining keng tarqalganligi bu muammoni chuqur o’rganishni ,samarali usullar
ishlab chiqishni talab qiladi.
Tadqiqot materiali va usulllari.
Tibbiyot talabalari o’rtasida uyqu
buzulishlarining keng tarqalganligi
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
186
ISSN:3030-3613
Tibbiyot talabalari o’rtasida uyqu muammolarining dunyo bo’ylab tarqalishini
o’rganish maqsadida o’tkazilgan 59427 ishtirokchini qamrab olgan 109 ta tadqiqotning
tizimli ko’rib chiqilishi, meta-tahliliga ko’ra tibbiyot talabalari uchun o’rtacha uyqu
davomiyligi kechasi atiga 6,5 soatni tashkil qiladi va talabalarning 40,91% i kun
davomida uyquchanlikni boshdan kechiradi.
Tibbiyot talabalarida uyqu buzilishini kognitiv faoliyatga ta’sirini o’rganish maqolasi
uchun taqdim etiladigan materiallar va usullar quyidagicha bo’lishi mumkin:
1. Taqdim etiladigan materiallar (ma’lumotlar):
• Uyquning kognitiv faoliyatga ta’siri: Uyquning kognitiv funksiyalar (e’tibor, xotira,
muammolarni hal qilish, qaror qabul qilish)ga qanday ta’sir qilishi haqida ilmiy
tadqiqotlardan olingan ma’lumotlar.
• Uyqu buzilishi va uning tibbiyot talabalari orasida tarqalishi: Tibbiyot talabalarida
uyqu buzilishining tarqalishiga oid statistik ma’lumotlar
• Kognitiv faoliyatning o’lchovi: Tibbiyot talabalarida kognitiv faoliyatni o’lchash
uchun ishlatilgan testlar (masalan, e’tibor va xotirani o’lchash uchun testlar,
neuropsikologik testlar).
2. Usullar:
• Ishtirokchilarni tanlash: Tadqiqot uchun tibbiyot fakulteti talabalaridan namuna
olish, bu guruhni o’rganishning ahamiyatini asoslash. Talabalar turli kurslar (birinchi
kursdan to oxirgi kursgacha) bo’yicha tanlanishi mumkin.
• Ma’lumot to’plash usullari:
• So’rovnomalar va anketalar: Uyqu buzilishi va kognitiv faoliyatni baholash uchun
so’rovnomalar
• Psixologik testlar: Kognitiv faoliyatni baholash uchun ishlatiladigan testlar (masalan
Kognitiv funksiyalarni baholash so’rovnomasi).
• Uyqu buzilishlari bo’lgan talabalar va sog’lom uyquga ega talabalar guruhlarini
solishtirish. Bu guruhlar orasidagi kognitiv faoliyatni taqqoslash.
• Kognitiv faoliyatni o’lchashdan oldin va keyin uyquni yaxshilashni nazorat qilish
(masalan, uyqu gigienasi, uyquni tiklash usullari).
• Statistik tahlil: Olingan ma’lumotlarni statistik tahlil qilish (masalan, ANOVA yoki
t-test yordamida guruhlar orasidagi farqni aniqlash).
Tadqiqotning maqsadi uyqu buzilishining tibbiyot talabalarining kognitiv faoliyatiga
ta’sirini aniqlash va shu orqali universitet ta’limi jarayonida uyquni yaxshilash uchun
mumkin bo’lgan choralar haqida tavsiyalar ishlab chiqish bo’lishi mumkin.
Talabalar orasida uyqu buzilishining kognitiv faoliyatga ta’sirini o’rganish uchun
’’
Kognitiv funksiyalarni baholash so’rovnomasi’’
dan foydalanildi.Kognitiv test-
aqliy faoliyatning turli jihatlarini baholash orqali kognitiv buzilishni baholash va
aniqlash uchun amalga oshiriladi. Kognitiv faoliyat-xarakter,tarbiya,kuzatish va
atrofdagi dunyoni aks ettirish natijasida pngda rivojlanadigaan bilimlari tizimi
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
187
ISSN:3030-3613
hisoblanadi. Ushbu tizimga asoslanib maqsadlar qo’yiladi.Kognitivning tizimning
asosi-fikrlash,ong,xotira va tilning o’zaro ta’siri ya’ni insonning miyasi hisoblanadi.
Kognitiv baholash so'rovi inson qanday fikrlashi va ishlashi haqida to'liq tasavvurga
ega bo'lishga qaratilgan. U shifokorlar, tadqiqotchilar yoki oʻqituvchilarga insonning
kognitiv kuchli va zaif tomonlarini aniqlashga, mumkin boʻlgan kognitiv buzilishlar
belgilarini izlashga, vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishlarni kuzatishga va aniq maʼlumotlarga
asoslangan aralashuvlar yoki davolash usullarini tanlashga yordam beradi.Kognitiv
pasayishning dastlabki belgilarini aniqlaydiKognitiv baholash testidan foydalangan
holda, sog'liqni saqlash mutaxassislari kognitiv pasayish yoki buzilishning dastlabki
belgilarini aniqlashlari mumkin, bu esa o'z vaqtida aralashuv va boshqarish imkonini
beradi.Anketa natijalari insonning o'ziga xos muammolarini hal qilish uchun davolash
rejalari va aralashuvlarini moslashtirish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan qimmatli
tushunchalarni
taklif
qiladi.
Jarayonni
kuzatish
va
kuzatishda
yordam
beradiSo'rovnomani muntazam ravishda o'tkazish orqali sog'liqni saqlash
mutaxassislari kognitiv faoliyatdagi o'zgarishlarni kuzatishi, aralashuvlarning ta'sirini
baholashi va davolash rejalariga asosli tuzatishlar kiritishi mumkin.Arzonlik va
foydalanish qulayligini ta'minlaydiKognitiv baholash bo'yicha bepul so'rovnoma ularni
keng doiradagi shaxslar va tibbiyot xodimlari uchun ochiq qiladi. Bu arzonlik va
foydalanish qulayligini oshiradi
Ushbu tadqiqot google so’rovnomasi ko’rinishida Toshkent Tibbiyot akademiyasi turli
bosqich talabalari orasida o’tkazildi.
Tadqiqotda 1-6 kurs talabalaridan 71 nafari ishtirok etdi,ulardan 37 nafari ayol
(52.1%) va 34 nafari erkak (47.9) . Ishtirokchilar sutkalik uyqu vaqtiga ko’ra ikki
guruhga bo’lindi. Birinchi guruh sutkalik uyqu miqdori 6 soatgacha bo’lgan 28 ta
talabadan tashkil topgan bo’lsa, ikkinchi guruhda 6 soat va undan ko’p
uxlaydiganlar 43 tani tashkil qildi. Ishtirokchilar sutkalik uyqu vaqtiga ko’ra ikki
guruhga bo’lindi. Birinchi guruh sutkalik uyqu miqdori 6 soatgacha bo’lgan 28 ta
talabadan tashkil topgan bo’lsa, ikkinchi guruhda 6 soat va undan ko’p
uxlaydiganlar 43 tani tashkil qildi.Guruhlarning qo’shimcha ish bilan bandligi ham
ko’rib chiqilganda,birinchi guruhning 21.4% va ikkinchi guruhning 20.9%ni tunda
ishlaydiganlar tashkil etishi aniqlandi.
Birinchi guruh
Ikkinchi guruh
Tunda ish bilan shug’ullanuvchilar
21.4%
Tunda ish bilan shug’ullanuvchilar
20.9%
Kunduzi ish bilan shug’ullanuvchilar
3.6%
Kunduzi ish bilan shug’ullanuvchilar
7%
Tunda
va
kunduzi
ish
bilan
shug’ullanuvchilar 25 %
Tunda
va
kunduzi
ish
bilan
shug’ullanuvchilar 18.6%
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
188
ISSN:3030-3613
Talabalarni aqliy faoliyat bilan shug’ullanishiga ko’ra 4 ta vaqtga ajratilib ikkita
guruhlar bo’yicha natijalar tahlil qilindi.
Aqliy faoliyat bilan shug’ullanish vaqti
bo’yicha
1-guruh
2-guruh
Erta tongda shug’ullanuvchilar
17.9%
14%
Kunning
birinchi
yarmida
shug’ullanuvchilar
10.7%
20.9%
Kunning
ikkinchi
yarmida
shug’ullanuvchilar
21.4%
30.2%
Tunda shug’ullanuvchilar
50%
34.9%
Bu natijalar shuni ko’rsatadiki,ikkala guruhda ham tunda aqliy faoliyat bilan
shug’ullanuvchilar umumiy ishtirokchilar katta foizlarini tashkil etadi. Ya’ni birinchi
guruhda 50 foizni tashkil etsa ikkinchi guruhda bu ko’rsatkich 34.9 foizni tashkil etadi.
Talabalar tomonidan keltirilgan uyqu vaqtini kamayishiga sabab bo’luvchi omillar ham
4ta asosiy guruhlarga bo’lindi. Natijalar esa ikkita guruhlar o’rtasida quyidagicha
tavsiflanadi:
Sabab bo’luvchi omillar
1-guruh
2-guruh
Qo’shimcha ish bilan
bandlik
8nafar
13nafar
Imtihonlar va darslarga
tayyorgarlik
10nafar
17nafar
Ijtimoiy tarmoqlarda vaqt
o’tkazish
5nafar
10nafar
Boshqa sabablar
3nafar
5nafar
Talabalardan kam uxlagan kunlarida kognitiv faoliyatida ya’ni aqliy faoliyatida
o’zgarishlar kuzatilganligiga ahamiyat berganlari so’ralganda: birinchi guruh
ishtirokchilari ya’ni 28 nafaridan 22 nafari hamda, ikkinchi guruh ishtirokchilaridan
esa 43 nafaridan 34 nafari aqliy faoliyatida turli xil o’zgarishlar sezganliklari aniqlandi.
Natijalarni muhokama qilish .
Uyqu va kognitiv faoliyat o’rtasidagi bog’liqlik:
Tadqiqot natijalari, tibbiyot talabalarida uyqu buzilishlari kognitiv faoliyatga salbiy
ta’sir ko’rsatadi. Bu o’zgarishlar asosan diqqat va xotiraga ta’sir qiladi.Kognitiv
faoliyatni to’liq amalga oshirish uchun yaxshi uyqu zarur, chunki uyqu miya uchun
yangilanish va qayta tiklanish jarayonidir.
Ish bilan shug’ullanmaydiganlar 50%
Ish bilan shug’ullanmaydiganlar 53.5%
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
189
ISSN:3030-3613
2.Diqqat va konsentratsiya muammolari: Uyquning yetarli bo’lmasligi diqqatni
jamlashda va konsentratsiya qilishda muammolarni keltirib chiqaradi. Bu esa tibbiyot
talabalarining dars va amaliyotlarda samaradorligini pasaytirishi mumkin.
3.Xotira va o’rganish jarayonlari: Uyquning yetishmasligi xotirani qisqa muddatli va
uzoq muddatli saqlash jarayonlariga salbiy ta’sir qiladi. Tibbiyot talabalarining o’qish
jarayonida yangi ma’lumotlarni o’zlashtirish va eslab qolish qobiliyati kamayishi
mumkin.
4.Kasallik va charchoqning kognitiv faoliyatga ta’siri: Uyqu buzilishi talabalar orasida
charchoq, bezovtalik va ruhiy holatning yomonlashishiga olib keladi. Bu esa, o’z
navbatida, kognitiv qobiliyatlarni pasaytiradi va ularning o’qish samaradorligini
kamaytiradi.
Kognitiv buzilishlarni baholash uchun umumiy balllar hisoblanadi, har bir
savolga berilgan javob 0 dan 4 gacha bo’lgan reytingga ega.Taqdim etilgan reyting
shkalasidan foydalanib, oxirgi 6 oy ichida shaxsning xatti-harakati asosida har bir
javobga baho beriladi.Umumiy ballni hisoblash uchun barcha reytinglar
qo’shiladi. Masalan, umumiy ball= 2+3+1+4+2+3+0+2+4+1=22. Umumiy ball 28 dan
baland bo’lsa kognitiv funksiya buzilganligini ko’rsatadi.
Ikkala guruhlarda natijalarni tahlil qilinsa,1-guruhdagi 28ta qatnashuvchilardan
24tasida ya’ni 85.7 % da uyqu buzilishining kognitiv faoliyatga ta’siri natijasida
,,Kognitiv funksiyaning buzilishi’’ni ko’rishimiz mumkin.2-guruh natijalariga ko’ra
esa 43ta ishtirokchidan 32nafarida ya’n 74.4 % da uyqu buzilishining kognitiv
faoliyatga ta’siri natijasida ,,Kognitiv funksiyaning buzilishi’’ni ko’rishimiz
mumkin.Bu natijalar shuni ko’rsatadiki,ikkala guruh ishtirokchilarida ham uyqu
buzilishini kognitiv faoliyatni buzilishiga yuqoori ta’siri ko’rstganligi aniqlanadi.
Xulosa:
O’tkazilgan “Kognitiv funksiyalarni baholash so’rovnoma” si natijalariga
ko’ra aytishimiz mumkinki, uyqu miqdori 6 soatdan kam bo’lgan 1-guruh
talabalarining 85,7% ida kognitiv buzulishlar mavjud, 2-guruh talabalari sutkasiga 6
soat va undan ko’p uxlashsada ularning 74,4?% da kognitiv buzilishlar mavjudligi
aniqlandi. O’rganilgan guruhlarda sutkalik uyqu miqdori turli sabablarga ko’ra
kamayganligini ko’rishimiz mumkin, bular orasida ahamiyatlisi bo’lib talabalarning
o’qishdan tashqari qo’shimcha ish bilan bandligi ayniqsa tungi smenada ishlashi
hamda dars va imtixonlarga tayyorlanish uchun tunda uzoq vaqt uyg’oq
qolayotganliklaridir.
Tibbiyot talabalari orasida uyqu buzilishini kognitiv faoliyatga ta’sirini
o‘rganish mavzusi, ta’lim jarayonida uyquning ahamiyatini va uning talabalarning
o‘rganish qobiliyatiga, xotiraga va umumiy aqliy ko‘nikmalariga qanday ta’sir qilishini
tushunishga yordam beradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, uyqusizlik yoki uyquning
sifatining pasayishi tibbiyot talabalari kabi intellektual va psixologik jihatdan yuqori
yuklangan shaxslarda kognitiv vazifalarni bajarish qobiliyatini pasaytiradi, masalan,
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
190
ISSN:3030-3613
diqqatni jamlash, ma’lumotlarni eslab qolish va qarorlar qabul qilishda qiyinchiliklarga
olib keladi.
Bundan tashqari, uyqu buzilishlari talabalarning ruhiy holatiga ham salbiy ta’sir
ko‘rsatishi mumkin, bu esa o‘qish va amaliy mashg‘ulotlarga bo‘lgan motivatsiyani
kamaytiradi. Shunday qilib, uyquni yaxshilash va talabalarning yaxshi uyqu rejimini
saqlash, o‘qish samaradorligini oshirish va umumiy kognitiv salohiyatni yaxshilashga
yordam beradi.
Shu bilan birga, ushbu sohadagi o‘rganishlar uyqu buzilishlari bilan bog‘liq
ravishda kengroq tadqiqotlarni talab qiladi, chunki yaxshi uyqu tizimi talabalarning
ruhiy va jismoniy salomatligini yaxshilashga xizmat qiladi va kelajakdagi professional
faoliyatga tayyorgarlikni oshiradi.
Talabalarga normadagi uyqu odatlarini boshqarishga yordam beruvchi maslahatlar
berish
•Aqliy faoliyat bilan shug ’ullanish vaqtini to’g’ri rejalashtirish,aynan tibbiyot talablari
uchun kunning ikkinchi yarmida aqliy faoloyat bilan shug’ullanishini va kechqurun
erta yotishlarini erta uyg’onishlarini yo’lga qo’yishni tavsiya etadi.
•Uyquga yotishdan oldin har qanday turdagi kofe va choy mahsulotlarini istemol
qilmaslik ,bu mahsulotlar markaziy nerv sistemasidagi uyqu markaziga ta’sir ko’rsatib,
uyqu faoliyatini buzilishiga olib keladi.
•Uyqu va uyg’onish vaqtini izchil belgilab olish ya’ni har kun bir vaqtda uxlash va
uyg’onish odatini shakllantirishni maslahat berish. Bu tananing tabiiy uyqu siklini
yaxshilashini tushuntirish.
•Uyqudan oldin telefon, noutbook kabi texnikalardan foydalanmaslik va ularni yotoq
joylaridan uzoqroqqa qo’yish.Uxlashdan avval,kamida 30daqiqa davomida dam
olish,telefon yoki komputerdan uzoqlashish tavsiya etiladi.
Adabiyotlar.
1.
Walker, M. P. (2017). Why We Sleep: The New Science of Sleep and Dreams.
Scribner.
2.
Ushbu kitob uyquning kognitiv faoliyat va sog’liqka ta’sirini keng o’rganadi, shu
jumladan talabalarning kognitiv ishlashiga qanday ta’sir qilishini ham.
3.
Killgore, W. D. S. (2010). Effects of Sleep Deprivation on Cognition. Progress in
Brain Research, 185, 105-129.
4.
Bu maqola uyquning yetishmasligi kognitiv jarayonlarga qanday ta’sir qilishini
tahlil qiladi, talabalarning o’qish va o’rganish faoliyatini o’z ichiga oladi.
5.
Curcio, G., Ferrara, M., & De Gennaro, L. (2006). Sleep loss, learning capacity
and academic performance. Sleep Medicine Reviews, 10(5), 323-337.
6.
Talabalarning uyqu muammolari va uning akademik ko’rsatkichlariga ta’siri
haqida ilmiy izlanish.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
59-son_3-to’plam_Aprel-2025
191
ISSN:3030-3613
7.
Hirshkowitz, M., Whiton, K., Albert, S. M., et al. (2015). National Sleep
Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results
summary. Sleep Health, 1(1), 40-43.
8.
Uyquning turli davomiyligi va uning kognitiv faoliyatga, shu jumladan
talabalarning o’qish samaradorligiga ta’siri.
9.
Trockel, M. T., Barnes, M. D., & Egget, D. L. (2000). Health-related variables and
academic performance among first-year college students: Implications for sleep
and stress management. Journal of American College Health, 49(3), 125-133.
10.
Bu maqola talabalarda uyqu va stressni boshqarishning akademik faoliyatga
qanday ta’sir qilishini o’rganadi.
11.
Alhola, P., & Polo-Kantola, P. (2007). Sleep deprivation and cognitive
performance. Sleep Reviews, 11(4), 289-298.
12.
Uyqu yetishmasligi va uning kognitiv jarayonlarga bo’lgan salbiy ta’siri haqida
ilmiy tahlil.
13.
Sadeh, A., Gruber, R., & Raviv, A. (2002). Sleep and academic performance in
children and adolescents. Sleep Medicine Reviews, 6(1), 1-17.
