T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_1-to’plam_Aprel-2025
149
ISSN:3030-3613
O‘ZBEKISTONNING MARKAZIY OSIYODA TINCHLIK VA
BARQARORLIKNI TA’MINLASHDAGI O‘RNI.
Namangan davlat pedagogika instituti
Falsafiy va tarixiy fanlar kafedrasi
katta o‘qituvchisi
B.Tillayev
Namangan davlat pedagogika instituti
Texnologik ta’lim yo‘nalishi 1-bosqich talabasi
Mamadjanova Munis Maxmudjanovna
O‘zbekistonning Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni ta’minlashdagi
o‘rni so‘nggi yillarda jahon hamjamiyatining diqqat markazida bo‘lib kelmoqda.
Mustaqillikka erishganidan so‘ng, O‘zbekiston o‘zining tashqi siyosatini faol ravishda
shakllantirib, mintaqaviy va global miqyosda barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan
siyosiy, iqtisodiy va diplomatik tashabbuslarni ilgari surdi. O‘zbekistonning Markaziy
Osiyo mintaqasidagi tinchlikni saqlashdagi roli nafaqat mintaqaviy hamkorlikni
rivojlantirishga, balki xalqaro miqyosda tinchlik, xavfsizlik va barqarorlikni
ta’minlashga yo‘naltirilgan muhim qadamlar sifatida ajralib turadi.
Markaziy Osiyo, geosiyosiy jihatdan, o‘ta muhim hudud bo‘lib, u bir nechta
yirik davlatlarning, xususan, Rossiya, Xitoy, Hindiston va Eronning ta’sir doirasida
joylashgan. Ushbu hududda mustahkam tinchlik va barqarorlikni ta’minlash, nafaqat
mintaqa, balki global xavfsizlik uchun ham katta ahamiyatga ega. O‘zbekiston,
mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlikni saqlashda faol ishtirok etib, o‘zining strategik
joylashuvi, tarixiy, madaniy va siyosiy aloqalari bilan bu jarayonda markaziy o‘rin
egallaydi.
O‘zbekistonning Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni ta’minlashdagi
faoliyati bir nechta asosiy yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi. Birinchidan, O‘zbekiston
mintaqadagi davlatlar bilan o‘zaro hamkorlikni mustahkamlashga katta e’tibor
qaratmoqda. Mintaqadagi xavfsizlikni ta’minlash uchun O‘zbekistonning diplomatik
tashabbuslari, birinchi navbatda, davlatlar o‘rtasida ishonchni mustahkamlashga
qaratilgan. Bu borada O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan do‘stona
aloqalar o‘rnatish va o‘zaro ishonchni kuchaytirish bo‘yicha amalga oshirgan ishlari
juda muhimdir. Ikkinchidan, O‘zbekistonning Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida
xalqaro huquq, odam huquqlari va tinchlikni ta’minlashga qaratilgan ijtimoiy va
siyosiy tashabbuslari ham juda ahamiyatli. 2017-yilda O‘zbekistonning tashqi ishlar
vaziri tomonidan tashabbus qilingan “Markaziy Osiyo: yangi imkoniyatlar, yangi
xavfsizlik paradigmasi” nomli tashabbus mintaqadagi davlatlar o‘rtasidagi diplomatik
aloqalarni
yaxshilashga,
xavfsizlikni ta’minlashga va o‘zaro tushunishni
kuchaytirishga qaratilgan. Ushbu tashabbus Markaziy Osiyoning geosiyosiy
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_1-to’plam_Aprel-2025
150
ISSN:3030-3613
ahamiyatini kuchaytirishga xizmat qilgan bo‘lib, mintaqaviy barqarorlikni
ta’minlashda O‘zbekistonning muhim rolini ta’kidlagan.
Markaziy Osiyo hududi, xususan, Afg‘onistondagi vaziyat, uzoq yillar
davomida mintaqaviy xavfsizlikka tahdid solib kelgan. O‘zbekiston, Afg‘oniston bilan
davlat chegaralarini saqlab qolish, odamlarning hayotini saqlash, Afg‘onistonni
mintaqaviy barqarorlikka qo‘shish uchun katta harakatlar amalga oshirgan.
O‘zbekistonning Afg‘oniston bilan aloqalari rivojlanib, bu mamlakatning iqtisodiy va
siyosiy barqarorligini ta’minlashda O‘zbekiston muhim qo‘shni davlat sifatida
qatnashmoqda. Afg‘onistonda tinchlik jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash, qo‘shni
davlatlar bilan iqtisodiy hamkorlikni kuchaytirish, mintaqaviy infratuzilmani
rivojlantirishda ham O‘zbekistonning roli nihoyatda katta.
Uchinchidan,
O‘zbekistonning
iqtisodiy
diplomatiyasi
mintaqaviy
barqarorlikni ta’minlashda muhim vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. O‘zbekiston
Markaziy Osiyo davlatlari bilan savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytirishga, transport,
energetika, qishloq xo‘jaligi kabi sohalarda hamkorlikni rivojlantirishga katta e’tibor
qaratmoqda. Xususan, O‘zbekiston va Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston bilan
o‘rnatilgan strategik hamkorliklar, mintaqaviy infratuzilmani rivojlantirish va o‘zaro
savdo aloqalarini mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Bu, o‘z navbatida, mintaqada
iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va ijtimoiy rivojlanishni kuchaytirishga yordam
bermoqda.
Shuningdek, O‘zbekistonning xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi mintaqaviy
xavfsizlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston BMT, SHHT, CSTO
(Kollekktiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkiloti) kabi xalqaro tashkilotlar bilan faol
hamkorlik qiladi. Bu tashkilotlar orqali O‘zbekiston mintaqaviy xavfsizlik masalalarini
muhokama qilish, terrorizm, transmilliy jinoyatchilik va boshqa tahdidlarga qarshi
kurashish uchun samarali mexanizmlar ishlab chiqishga intiladi. O‘zbekiston,
shuningdek, Osiyo taraqqiyot banki va Jahon banki kabi moliyaviy institutlar bilan
hamkorlikda mintaqaviy barqarorlikni saqlashga yo‘naltirilgan loyihalarni amalga
oshirmoqda.
O‘zbekistonning Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni ta’minlashdagi
roli xalqaro miqyosda e’tirof etilmoqda. Mintaqada yuzaga keladigan xavfsizlik
tahdidlariga qarshi kurashish, davlatlar o‘rtasidagi siyosiy va iqtisodiy aloqalarni
mustahkamlash O‘zbekistonning tashqi siyosatining ustuvor yo‘nalishlari bo‘lib
qolmoqda. O‘zbekistonning tinchlikni saqlashga qaratilgan diplomatik tashabbuslari,
Afg‘onistondagi tinchlik jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash, mintaqaviy iqtisodiy
aloqalarni rivojlantirish kabi harakatlar mintaqada barqarorlikni ta’minlashda muhim
ahamiyatga ega.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonning Markaziy Osiyoda tinchlik va
barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni nafaqat mintaqaviy, balki global xavfsizlik uchun
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
60-son_1-to’plam_Aprel-2025
151
ISSN:3030-3613
ham katta ahamiyatga ega. O‘zbekistonning tashqi siyosatidagi muvaffaqiyatlar
mintaqaviy integratsiyani, iqtisodiy va siyosiy barqarorlikni kuchaytirishga xizmat
qilmoqda. Markaziy Osiyo mamlakatlarining o‘zaro hamkorligini rivojlantirish,
xavfsizlikni mustahkamlash va barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha O‘zbekiston olib
borayotgan siyosat, nafaqat hudud, balki butun dunyo xavfsizligi uchun muhim
ahamiyatga ega.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Mirziyoyev Sh. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda
barpo etamiz. – Toshkent: O‘zbekiston, 2016. – 56 b.
2.
Mirziyoyev Sh. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt
taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. Toshkent: O‘zbekiston, 2017. – 48 b.
3.
Mirziyoyev Sh. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik – har
bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent: O‘zbekiston,
2017. – 104 b.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi «O‘zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘gʻrisida»gi
PF-4947-son Farmoni //
