T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_1-to’plam_May-2025
117
ISSN:3030-3613
PSIXOLOGIYADA TORTISHISH QONUNI: FIKRLARIMIZ
HAYOTIMIZNI QANDAY SHAKLLANTIRADI.
Xovos tumani 1-maktab psixologi
Ahadov Nurbek
Annotatsiya
Mazkur maqolada psixologiyada tortishish qonunining nazariy asoslari,
hayotdagi aks etishi, mashhur kitoblar va ilmiy tadqiqotlar bilan bog‘lanishi tahlil
qilingan. Ushbu qonunga ko‘ra, inson o‘z fikr va his-tuyg‘ulari orqali hayotiga ijobiy
yoki salbiy hodisalarni tortadi. Rhonda Byrne, Napoleon Hill, James Allen va boshqa
mualliflarning asarlaridan iqtiboslar keltirilib, ijobiy fikrlash, vizualizatsiya,
minnatdorchilik va motivatsiya orqali inson o‘z taqdirini shakllantirishi mumkinligi
ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, ilmiy tadqiqotlar orqali ushbu nazariyaning ruhiy
salomatlik va shaxsiy rivojlanishga ijobiy ta’siri, shu bilan birga tanqidiy yondashuvlar
ham yoritilgan. Maqola ilmiy, nazariy va amaliy yondashuvlarni o‘zida jamlagan
holda, tortishish qonunining psixologik ahamiyatini ochib beradi.
Kalit so‘zlar
;Tortishish qonuni, Ijobiy fikrlash, Vizualizatsiya, Fikr energiyasi,
Psixologik motivatsiya, Minnatdorchilik, Manifestatsiya, Napoleon Hill,Rhonda
Byrne, Ong nazorati, O‘z-o‘zini boshqarish, Neyropsixologiya,O‘z-o‘zini bajaruvchi
bashorat.
Psixologiyada "tortishish qonuni" (Law of Attraction) — bu inson o‘z fikrlari,
his-tuyg‘ulari va e’tiqodlari orqali o‘z hayotiga voqea va holatlarni tortishini
ta’kidlovchi nazariyadir. Bu g‘oya oddiy jumla bilan ifodalanadi:
"Siz nima haqida
ko‘p o‘ylasangiz, o‘shani o‘z hayotingizga jalb qilasiz."
So‘nggi yillarda bu qonun
nafaqat psixologiya, balki shaxsiy rivojlanish, motivatsiya, hatto neyrofan va
marketingda ham keng muhokama qilinmoqda. Maqolada ushbu qonunning mohiyati,
nazariy asosi, tanqidiy qarashlar va real hayotdagi ifodalari yoritiladi. Tortishish
qonuni – bu inson miyasi va koinot o‘rtasida energiyaviy aloqa mavjudligi g‘oyasiga
asoslanadi. Bu nazariyaga ko‘ra, insonning fikr darajasi — ijobiy yoki salbiy —
muayyan "vibratsiyani" yaratadi. Bu energiya esa o‘ziga shunga mos holatlarni jalb
qiladi. Tortishish qonunining ildizlari qadimgi falsafiy oqimlarga borib taqaladi: Ilmiy
psixologiyada bu qonun to‘g‘ridan-to‘g‘ri “koinot sizga istagan narsangizni yuboradi”
degan shaklda tasdiqlanmaydi, ammo bir qancha ilmiy tushunchalar bu g‘oyani qisman
qo‘llab-quvvatlaydi: O‘z-o‘zini bajaruvchi bashorat (Self-Fulfilling Prophecy). Agar
siz o‘zingizni muvaffaqiyatli deb bilsangiz, o‘zingizga nisbatan ijobiy munosabat
paydo bo‘ladi va bu sizni faolroq harakatga undaydi.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_1-to’plam_May-2025
118
ISSN:3030-3613
Kognitiv filtrlash; Miya odatda e’tiborini siz ko‘proq o‘ylayotgan narsaga
qaratadi. Agar siz muvaffaqiyat haqida o‘ylasangiz, imkoniyatlarni ko‘proq
sezishingiz ehtimoli ortadi.
Vizualizatsiya va motivatsiyaSportchilar, san’atkorlar va tadbirkorlar orasida
o‘z maqsadlarini tasavvur qilish, aqliy "repetitsiya" qilish keng qo‘llaniladi.
Ba’zi psixologlar va ilmiy doiralar tortishish qonunini haddan tashqari
soddalashtirilgan deb hisoblaydi. Ularning fikricha:
Faqat fikr orqali emas, balki harakat, reja, mohiyatli ijtimoiy muhit
ham muhimdir.
Salbiy fikr yuritgan odamlar ko‘pincha ruhiy tushkunlik yoki
travmadan aziyat chekadi — ularni faqat “ijobiy o‘yla” deyish muammoni
yengil ko‘rsatishdir.
Koinotdan nimadir so‘rash emas, o‘z ichki dunyoingizni tartibga
solish asosiy vazifadir.
Imtihon topshiruvchi talaba – Har kuni o‘zini testda yaxshi natija olayotganini
ko‘z oldiga keltiradi. Bu uning ishonchini oshiradi, tayyorlanishda samaraliroq bo‘ladi.
Bu misollar shuni ko‘rsatadiki, ijobiy fikrlar haqiqatga aylanishi mumkin —
agar ular harakat bilan birga bo‘lsa.
Rhonda Byrne (2006)
Bu kitobda tortishish qonuni quyidagicha tushuntiriladi:“Fikrlar – bu magnit.
Ular o‘xshash energiyani tortadi. Nima haqida o‘ylasang, shuni o‘ziga jalb
qilasan.”Hayotiy bog‘liqlik:Ko‘plab o‘quvchilar bu kitobdan so‘ng o‘z maqsadlarini
yozishni, ijobiy niyat qilishni va har kuni maqsadlariga yetayotganini tasavvur qilishni
odat qilgan. Masalan, talabalar universitetga kirish, tadbirkorlar esa biznesda
muvaffaqiyatga erishish uchun ushbu yondashuvni amalda qo‘llagan.
Jen Sincero (2013)
Jen Sinceroning kitobida quyidagicha aytiladi:
“Hayotingiz sizning ongingizda nima borligining aksidir. Agar o‘zingizni
yomon ko‘rsangiz, hayot sizni ham shunday muomala bilan kutib oladi.”Hayotiy
bog‘liqlik:
Ko‘plab o‘quvchilar bu kitobni o‘qib, o‘z-o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirishga harakat
qilgan. Ijobiy fikrlash orqali munosabatlar, ish faoliyati va sog‘liqda sezilarli ijobiy
o‘zgarishlar yuz bergan.
Sportchilar va san’atkorlar amaliyoti (vizualizatsiya)
Michael Phelps, olimpiada chempioni, har kuni musobaqalardan
oldin o‘zini g‘alaba qozonayotganini tasavvur qilgan.
Jim Carrey
, mashhur aktyor, kariyerasidan oldin o‘ziga 10 million
dollarlik chek yozib, uni har kuni ko‘rib yurardi. Yillar o‘tib, aynan 10 million
dollarlik film shartnomasi olgan.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_1-to’plam_May-2025
119
ISSN:3030-3613
Bu misollar shuni ko‘rsatadiki, tortishish qonuni faqat nazariy g‘oya emas, balki
haqiqiy hayotda samarali ishlatiladigan yondashuvdir — fikr + his + harakat = natija.
Kognitiv e’tibor – siz nimaga e’tibor qaratgan bo‘lsangiz, miyangiz o‘sha
narsani qidirishni boshlaydi.
Affirmatsiyalar – qayta-qayta takrorlangan ijobiy iboralar miyani yangi
haqiqatga moslashtiradi.
Vizualizatsiya – miyangiz real va tasavvur qilingan hodisani deyarli bir xil
qabul qiladi. Albert C. Albina tomonidan olib borilgan tadqiqotda, tortishish
qonunining 28 amaliy qadamini qo'llagan ishtirokchilar minnatdorchilik va baxt
darajasida sezilarli o'sishni ko'rsatganlar. Ushbu tadqiqotda eksperimental guruhning
minnatdorchilik va baxt darajasi nazorat guruhiga nisbatan yuqori bo'lganligi
aniqlangan .
Napoleon Hill
Bu klassik motivatsion asarda quyidagi fikrlar ilgari suriladi: “Har bir buyuk
yutuq avval bir fikr bilan boshlanadi.” Hillning fikricha, boylik yoki muvaffaqiyatga
erishish uchun odam avvalo o‘z fikrini shunga moslashtirishi kerak.
Jen Sincero Jen Sinceroning kitobida quyidagicha aytiladi:
“Hayotingiz sizning ongingizda nima borligining aksidir. Agar o‘zingizni
yomon ko‘rsangiz, hayot sizni ham shunday muomala bilan kutib oladi.” Ko‘plab
o‘quvchilar bu kitobni o‘qib, o‘z-o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirishga harakat qilganlar.
Xulosa
Psixologiyada tortishish qonuni inson tafakkuri va ruhiy holatining hayotdagi
voqealar bilan bog‘liqligini tushuntiruvchi tushunchadir. Bu qonunga ko‘ra, inson
qanday fikrlasa, qanday energiyani tarqatsa, o‘z hayotiga aynan shunga mos voqealarni
tortadi. Ya’ni, ijobiy fikrlovchi inson hayotda ko‘proq imkoniyat va muvaffaqiyatga
duch keladi, salbiy fikrli odam esa ko‘pincha qiyinchiliklar, muammolar bilan yuzma-
yuz bo‘ladi.
Maqolada ko‘rib chiqilganidek, tortishish qonuni nafaqat mistik yoki metafizik
yondashuv sifatida, balki psixologik va neurosay bilimlar bilan ham bog‘liqdir.
Zamonaviy psixologiyada ijobiy fikrlash, minnatdorchilik, maqsadli vizualizatsiya va
ongli niyat kabi usullar ruhiy salomatlik, o‘ziga bo‘lgan ishonch va shaxsiy yutuqlarga
sezilarli ta’sir ko‘rsatishi ilmiy jihatdan tasdiqlanmoqda.
Masalan,
Rhonda Byrne
ning
“The Secret”
,
Napoleon Hill
ning
“Think and
Grow Rich”
asarlari orqali tortishish qonuni oddiy hayotiy misollar bilan izohlangan
va ko‘plab insonlarga ruhiy dalda bergan. Shu bilan birga, bu qonunga tanqidiy
yondashuvlar ham mavjud. Ba’zi psixologlar ushbu nazariyani ilmiy asosdan yiroq deb
hisoblab, hayotdagi muvaffaqiyat faqat fikr emas, balki ongli harakat, reja va mehnat
bilan erishilishini ta’kidlaydilar.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_1-to’plam_May-2025
120
ISSN:3030-3613
Shu bois, tortishish qonuni haqiqiy hayotda faqat niyat qilish bilan emas, balki
bu niyatni harakatga aylantirish orqali samarali bo'lishi mumkin. Ijobiy fikrlar,
minnatdorchilik va ongli vizualizatsiya psixologik motivatsiyani kuchaytiradi, ammo
ular harakat bilan birgalikda bo‘lgandagina haqiqiy natija beradi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki
, tortishish qonuni inson tafakkurining
kuchini namoyon etuvchi qimmatli vosita sifatida qaralishi mumkin. Bu qonun
yordamida inson o‘z hayotiga faol ta’sir ko‘rsata oladi, ammo bu jarayonda real
harakatlar, maqsadlilik va qat’iyat ham muhim rol o‘ynaydi. Shaxsiy rivojlanish, ruhiy
farovonlik va baxtli hayot sari olib boruvchi yo‘l ijobiy tafakkur va ongli hayot
tanlovidan boshlanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Byrne, R. (2006).
The Secret
. Atria Books.
2.
Hill, N. (1937).
Think and Grow Rich
. The Ralston Society.
3.
Allen, J. (1903).
As a Man Thinketh
. Thomas Y. Crowell Co.
4.
Sincero, J. (2013).
You Are a Badass: How to Stop Doubting Your Greatness
and Start Living an Awesome Life
. Running Press.
5.
Murphy, J. (1963).
The Power of Your Subconscious Mind
. Prentice Hall.
6.
Carnegie, D. (1936).
How to Win Friends and Influence People
. Simon &
Schuster.
7.
Albina, A. C. (2019).
The Law of Attraction, Positive Thinking, and Level of
Gratitude Towards Happiness
8.
PubMed (2023).
Manifestation beliefs and psychological wellbeing: An
empirical study
. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37421301
9.
Psychology Today (2016).
The Truth About the Law of Attraction
.
https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-blame-game/201609/the-truth-
about-the-law-of-attraction
10.
Robbins, T. (2001).
Awaken the Giant Within
. Simon & Schuster.
