T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_5-to’plam_May-2025
191
ISSN:3030-3613
YOSH BOLLARGA INGLIZ TILI GRAMMATIKASINI O'RGATISHDA
VIDEO ROLIKLARDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI
Djurayeva Gulnoza Yuldashevna
2 kurs magistr talabasi. University
of Business and Science
Annotatsiya:
Ingliz tili dunyoning eng ko‘p o‘rganiladigan tillaridan biri bo‘lib,
yosh avlod uchun bu tilni o‘rganish bugungi kunda juda muhim hisoblanadi. Ingliz
tilining grammatikasi esa tilni to‘g‘ri va samarali o‘rganish uchun asosiy elementlardan
biridir. Yosh bolalarga grammatikani o‘rgatishda turli metod va vositalar qo‘llaniladi.
Shu vositalardan biri sifatida video roliklardan foydalanish bugungi ta’lim jarayonida
keng tarqalgan va samarali usul hisoblanadi. Video roliklar yosh bolalarning diqqatini
jalb qilish, ularni qiziqtirish va grammatika qoidalarini tushunishda ko‘maklashishda
muhim ahamiyatga ega.
Kalit so‘zlar:
ingliz tili, ta'lim, grammatik qoidalar, bolalar, video darslar,
muloqot, metodlar.
Ingliz tili grammatikasi – bu tilning asosiy qoidalari va tuzilishini o‘rgatadigan
fan bo‘lib, tilni to‘g‘ri va aniq ifoda etish uchun zarur bo‘lgan qoidalar majmuasidir.
Har bir til o‘zining grammatik qoidalariga ega bo‘lib, ular so‘zlarning to‘g‘ri
joylashuvi, so‘zlarning shakllanishi, gaplarning tuzilishi va ularning o‘zaro
bog‘lanishini belgilaydi. Ingliz tili grammatikasi esa dunyo bo‘ylab millionlab odamlar
tomonidan o‘rganilmoqda va qo‘llanilmoqda, chunki ingliz tili xalqaro muloqot,
ta’lim, ishbilarmonlik va madaniyat sohalarida asosiy vosita hisoblanadi. Grammatika
tilni o‘rganishda asosiy poydevor bo‘lib, u orqali nafaqat so‘zlarni to‘g‘ri ishlatish,
balki fikrlarni aniq va tushunarli ifoda etish mumkin bo‘ladi. Ingliz tilining
grammatikasi so‘z turkumlari, gap tuzilishi, zamonlar, fe’llarning shakllari, predloglar,
bog‘lovchilar va boshqa ko‘plab elementlardan tashkil topgan. Ushbu qoidalar
o‘rganilmasdan, tilni samarali va to‘g‘ri qo‘llash qiyinlashadi. Ingliz tili
grammatikasini o‘rganish jarayoni ayniqsa yosh o‘quvchilar uchun muhimdir, chunki
ular tilni dastlabki bosqichda to‘g‘ri shakllantirishlari lozim. Bu jarayonda grammatik
qoidalarni tushunish va amalda qo‘llash ko‘nikmasi rivojlanadi, bu esa tilni erkin va
samarali ishlatishga imkon beradi. Shuningdek, grammatikani o‘rganish tilni
chuqurroq anglashga, yangi so‘zlar va ifodalarni o‘zlashtirishga ham yordam beradi.
Bugungi kunda ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda turli metod va vositalar mavjud
bo‘lib, ular orasida video roliklar, interaktiv dasturlar, o‘yinlar va boshqa innovatsion
usullar keng qo‘llanilmoqda. Bu vositalar o‘quvchilarning diqqatini jalb qilish,
qoidalarni oson va qiziqarli tarzda o‘rganish imkonini yaratadi. Shunday qilib,
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_5-to’plam_May-2025
192
ISSN:3030-3613
grammatikani o‘rganish jarayoni nafaqat samarali, balki yoshlar uchun qiziqarli va
motivatsion bo‘lishi mumkin.[1]
Video roliklarning ta’lim jarayonida samaradorligi bir qancha omillarga bog‘liq.
Avvalo, video roliklar ko‘rish va eshitish orqali o‘rganishni ta’minlaydi. Yosh bolalar
ko‘proq vizual va eshitish orqali o‘rganishga moyil bo‘lishadi. Shuning uchun,
grammatik qoidalarni faqat yozma matn shaklida tushuntirish ko‘pincha qiyinchilik
tug‘diradi. Video roliklar esa rang-barang tasvirlar, animatsiyalar, ovoz va harakat
orqali qoidalarni yanada tushunarli va qiziqarli tarzda taqdim etadi. Bu esa bolalarning
o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va ularni faol ishtirok etishga undaydi. Yana
bir muhim jihat shundaki, video roliklarda grammatik qoidalar kontekst asosida
ko‘rsatiladi. Masalan, fe’lning zamon shakllari yoki predloglarning ishlatilishi real
hayotiy vaziyatlar orqali tushuntiriladi. Bu usul bolalarga nafaqat qoidalarni yodlash,
balki ularni amalda qo‘llash imkonini beradi. Kontekst orqali o‘rganish esa tilni tabiiy
holatda o‘zlashtirishga yordam beradi va qoidalarni yaxshiroq tushunishga
ko‘maklashadi. Shuningdek, video roliklar yordamida interaktivlikni oshirish mumkin.
Ko‘plab ta’lim videolari ichida savollar, testlar, o‘yinlar va boshqa faoliyatlar mavjud
bo‘lib, ular bolalarning faolligini ta’minlaydi. Interaktiv video materiallar bolalarning
mustaqil fikrlashini rivojlantiradi, o‘z-o‘zini tekshirishga imkon beradi va o‘rganish
jarayonini yanada samarali qiladi. Bu esa o‘z navbatida, grammatika qoidalarini
yaxshiroq egallashga olib keladi.[2]
Video roliklardan foydalanishning yana bir afzalligi – ularning qayta-qayta
ko‘rilishi mumkinligi. Ba’zan bolalar yangi mavzuni birinchi marta eshitib tushunishda
qiynalishadi. Video roliklarni istalgan vaqtda qayta ko‘rish imkoniyati bolalarga
mavzuni o‘zlashtirishda yordam beradi. Bu esa o‘rganish jarayonini
individuallashtirishga va har bir bolaning o‘ziga mos tezlikda o‘rganishiga imkon
yaratadi. Texnologiyalarning rivojlanishi bilan video roliklarni yaratish va ulardan
foydalanish imkoniyatlari kengaydi. Zamonaviy ta’lim platformalari va ilovalar
yordamida bolalar uchun maxsus tayyorlangan ingliz tili grammatikasi bo‘yicha
videolarni topish va ulardan foydalanish osonlashdi. Bu esa o‘qituvchilar va ota-
onalarga ta’lim jarayonini yanada boyitish imkonini beradi. Shuningdek, video roliklar
yordamida ta’lim jarayoni yanada interaktiv va qiziqarli bo‘lib, bolalar uchun o‘rganish
jarayoni stresssiz va qulay muhitda kechadi. Biroq, video roliklardan foydalanishda
ba’zi cheklovlar va qiyinchiliklar ham mavjud. Masalan, video materiallarning sifati
va mazmuni har doim ham yuqori bo‘lmasligi mumkin. Noto‘g‘ri yoki chalkash
tushuntirishlar bolalarning noto‘g‘ri o‘rganishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun
video roliklarni tanlashda e’tiborli bo‘lish, ishonchli va sifatli manbalardan foydalanish
muhimdir. Bundan tashqari, faqat video roliklarga tayanib qolmaslik, ularni boshqa
ta’lim usullari bilan uyg‘unlashtirish zarur.[3]
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_5-to’plam_May-2025
193
ISSN:3030-3613
Yosh bolalar uchun ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda video roliklardan
foydalanishning samaradorligini oshirish uchun bir nechta tavsiyalar mavjud.
Birinchidan, video roliklar qisqa va aniq bo‘lishi kerak. Yosh bolalar diqqatini uzoq
vaqt davomida saqlash qiyin bo‘lgani uchun, mavzular qisqa bo‘limlarga bo‘linishi va
har bir qismda faqat bitta yoki ikki grammatik qoidaga e’tibor qaratilishi maqsadga
muvofiqdir. Ikkinchidan, video roliklarda qiziqarli va rang-barang vizual elementlar,
animatsiyalar va musiqadan foydalanish bolalarning e’tiborini oshiradi va o‘rganishni
yanada samarali qiladi. Uchinchidan, video roliklarni o‘rganish jarayonida o‘qituvchi
yoki ota-ona ishtiroki muhimdir. Bolalar video ko‘rish bilan birga, tushunmagan
joylarini so‘rashi, qo‘shimcha izohlar olishlari va o‘z fikrlarini bildirishlari kerak. Bu
esa o‘rganishni chuqurlashtiradi va grammatikani yaxshiroq egallashga yordam beradi.
To‘rtinchidan, video roliklarni boshqa ta’lim vositalari, masalan, mashqlar, o‘yinlar,
yozma ishlar bilan birgalikda qo‘llash samaradorlikni oshiradi. Shuningdek, video
roliklarda til o‘rganish jarayonida madaniy kontekstni hisobga olish ham muhimdir.
Ingliz tilining grammatikasi bilan birga, tilning madaniy jihatlari, kundalik hayotdagi
qo‘llanilishi, odatlar va an’analar haqida ma’lumot berish bolalarning tilga bo‘lgan
qiziqishini oshiradi va ularni tilni yanada chuqurroq o‘rganishga undaydi.[4]
Xulosa:
Natijada, yosh bolalarga ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda video
roliklardan foydalanish ta’lim jarayonini yanada samarali, qiziqarli va interaktiv qiladi.
Video roliklar yordamida bolalar nafaqat grammatik qoidalarni yaxshiroq tushunadi,
balki ularni amalda qo‘llash ko‘nikmasini ham rivojlantiradi. Biroq, bu usulni
qo‘llashda sifatli va mazmunli materiallarni tanlash, o‘qituvchi va ota-onalarning faol
ishtirokini ta’minlash hamda boshqa ta’lim metodlari bilan uyg‘unlashtirish zarur.
Shunday qilib, video roliklar yosh avlodning ingliz tilini o‘rganish jarayonida samarali
vosita bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Abdullayeva, M. (2023). Ingliz tili grammatikasini yosh bolalarga o‘rgatishda
multimediya vositalarining roli. “Ta’lim va innovatsiyalar” jurnali, Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim Vazirligi nashriyoti.
2.
Karimov, S. (2022). Video roliklar yordamida ingliz tili darslarini samarali tashkil
etish. “Zamonaviy ta’lim texnologiyalari” nashri, Toshkent: O‘zbekiston Milliy
Ta’lim Akademiyasi nashriyoti.
3.
Tursunova, G. (2024). Yosh o‘quvchilarda ingliz tili grammatikasini
o‘zlashtirishda interaktiv usullar. “Ilm-fan va ta’lim” jurnal, Toshkent:
O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi nashriyoti.
4.
Islomov, D. (2023). Ta’limda video materiallardan foydalanishning pedagogik
asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
62-son_5-to’plam_May-2025
194
ISSN:3030-3613
5.
Rahimova, N. (2021). Yosh bolalar uchun ingliz tili darslarida vizual vositalar.
“Pedagogika va psixologiya” jurnali, Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim
Vazirligi nashriyoti.
6.
Saidov, B. (2022). Ingliz tili o‘qitishda multimedia texnologiyalarining
samaradorligi. “Innovatsion ta’lim” jurnali, Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi
Innovatsion Rivojlanish Markazi nashriyoti.
7.
Xolmatova, L. (2024). Yosh bolalarga ingliz tili grammatikasini o‘rgatishda video
roliklardan foydalanish metodikasi. “Ta’lim va rivojlanish” nashri, Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim Vazirligi nashriyoti.
