https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
134
KELAJAK PEDAGOGLARINI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI
KOMPETENSIYALAR VA PEDAGOGIK INNOVATSIYALARDAN
FOYDALANISH
Berdiyorova Orzigul Qirjigit qizi
O‘zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti
Pedagogika kafedrasi assistenti
Nomozova Rayhona To‘lqin qizi
O‘zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti
Pedagogika kafedrasi talabasi
Annotatsiya:Bugungi kunda ta'lim tizimi jadal o‘zgarishlarni boshdan
kechirmoqda. Raqamli texnologiyalar, sun'iy intellekt va interaktiv platformalar
ta'lim jarayonini boshqacha ko‘rinishga keltirmoqda. Bu yangi texnologiyalar
o‘quvchilarning bilim olish usulini o‘zgartirish bilan birga, o‘qituvchilarga ham
o‘z pedagogik usullarini yangilash imkoniyatini taqdim etadi. Kelajak
pedagoglarini
tayyorlashda
raqamli
kompetensiyalar
va
pedagogik
innovatsiyalarni qo‘llash ta'limni yanada samarali, shaxsiylashtirilgan va
interaktiv qilishga yordam beradi. Ushbu maqolada raqamli kompetensiyalarni
rivojlantirish va pedagogik innovatsiyalarni joriy etishning ta'lim tizimidagi o‘rni,
ahamiyati va kelajakdagi istiqbollari muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar: Interaktiv va aralash ta'lim, blended learning, aralash ta’lim,
Flipped classroom, sun’iy intellect, Gamifikatsiya.
Annotation: Today, the education system is undergoing rapid changes.
Digital technologies, artificial intelligence, and interactive platforms are
transforming the educational process. These new technologies not only change the
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
135
way students acquire knowledge but also provide teachers with an opportunity to
update their pedagogical methods. The integration of digital competencies and
pedagogical innovations in preparing future educators helps make education more
effective, personalized, and interactive. This article discusses the role, significance,
and future prospects of developing digital competencies and implementing
pedagogical innovations in the education system.
Keywords: Interactive and blended learning, blended learning, flipped
classroom, artificial intelligence, gamification.
Аннотация: На сегодняшний день система образования претерпевает
быстрые изменения. Цифровые технологии, искусственный интеллект и
интерактивные платформы преобразуют образовательный процесс. Эти
новые технологии изменяют не только способ усвоения знаний учащимися,
но и предоставляют учителям возможность обновить свои педагогические
методы. Внедрение цифровых компетенций и педагогических инноваций в
подготовку будущих педагогов помогает сделать образование более
эффективным, персонализированным и интерактивным. В данной статье
рассматриваются роль, значимость и перспективы развития цифровых
компетенций и внедрения педагогических инноваций в системе образования.
Ключевые слова: Интерактивное и смешанное обучение, blended
learning, flipped classroom, перевернутый класс, искусственный интеллект,
геймификация.
Raqamli kompetensiyalar va ularning o‘qituvchi faoliyatiga ta'siri
Raqamli
kompetensiyalar
bugungi
ta'lim
jarayonida
nafaqat
o‘quvchilarga, balki o‘qituvchilarga ham yangi imkoniyatlar yaratadi. Raqamli
kompetensiyalar – bu raqamli vositalar va texnologiyalar yordamida bilim olish,
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
136
o‘rgatish va tahlil qilish qobiliyatidir. O‘qituvchilarga raqamli kompetensiyalarni
o‘rgatish nafaqat ta'limni yanada samarali qilishga yordam beradi, balki
pedagoglarning o‘z ishlariga bo‘lgan yondashuvlarini yangilashga imkon beradi.
Raqamli kompetensiyalarni o‘qituvchilar ko‘plab yo‘nalishlarda o‘rgatishi
mumkin: Masalam:
Interaktiv va aralash ta'lim texnologiyalari
: O‘qituvchilar
raqamli vositalardan foydalanib darslarni interaktiv qilishlari mumkin. Blended
learning (aralash ta'lim) va flipped classroom (orqaga qaytgan sinf) kabi usullar
ta'limni shaxsiylashtiradi va o‘quvchilarni o‘z-o‘zini o‘rganish jarayoniga jalb
etadi. Bu metodlar o‘quvchilarning motivatsiyasini oshiradi va o‘rganish
jarayonini qiziqarli qiladi.
Shaxsiylashtirilgan o‘qitish
: Raqamli vositalar
yordamida o‘quvchilarning individual ehtiyojlari va ta'lim uslublarini hisobga
olgan holda shaxsiylashtirilgan o‘qitish jarayonini tashkil etish mumkin. Adaptiv
ta'lim tizimlari o‘quvchilarning muvaffaqiyatlarini tahlil qilib, o‘rganish jarayonini
moslashtiradi.
Masofaviy ta'lim va ko‘p platformali resurslar
: Pandemiya
davrida masofaviy ta'limning ahamiyati oshdi. Endi o‘qituvchilar onlayn kurslar,
video materiallar va interaktiv platformalar yordamida o‘quvchilarga
kengaytirilgan ta'lim imkoniyatlarini taqdim etishadi. Shuningdek, ko‘p
platformali o‘qitish metodlari yordamida o‘quvchilarning bilim olish samaradorligi
oshadi.
Sun'iy intellekt va tahlil qilish
: Sun'iy intellekt ta'lim jarayonini
boshqarish va o‘quvchilarning o‘rganish jarayonini optimallashtirishda yordam
beradi. Sun'iy intellekt tizimlari o‘quvchilarning yutuqlarini tahlil qilib,
o‘qituvchilarga individual yondashuvlar taqdim etadi. Bu pedagoglarga
o‘quvchilarning imkoniyatlariga moslashtirilgan darslar yaratishga yordam beradi.
Pedagogik innovatsiyalar: ta'limning kelajagi
Pedagogik innovatsiyalar – bu yangi yondashuvlar, metodlar va
texnologiyalarni qo‘llashdir. Ular o‘qituvchilarni yangicha pedagogik ko‘nikmalar
va vositalar bilan ta'minlaydi. Zamonaviy pedagogik innovatsiyalarning asosiy
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
137
maqsadi – o‘quvchilarga ta'limni yanada samarali qilish va ularni o‘rgatish
jarayoniga qiziqtirishdir. Bugungi kunda pedagogik innovatsiyalarni qo‘llashning
bir necha asosiy yo‘nalishlari mavjud:
1.
Interaktiv ta'lim texnologiyalari
: Ta'lim jarayonini interaktiv qilish
orqali o‘quvchilarning faolligini oshirish mumkin. Interaktiv ta'lim vositalari,
masalan, virtual sinflar, onlayn testlar, simulyatsiyalar va o‘quv dasturlari
o‘quvchilarning bilim olish jarayonini qiziqarli va samarali qiladi.
2.
Blended learning (aralash ta'lim)
: An'anaviy darslar va onlayn
ta'limning uyg‘unlashgan shakli blended learning ta'lim jarayonini yanada
moslashuvchan qiladi. O‘quvchilar an'anaviy darslar bilan birga raqamli
resurslardan ham foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu, o‘z navbatida,
o‘quvchilarning o‘rganish samaradorligini oshiradi.
3.
Flipped classroom (orqaga qaytgan sinf)
: Ushbu pedagogik
metodda o‘qituvchi darsning asosiy qismlarini uyda, onlayn tarzda o‘rgatadi, sinfda
esa amaliy mashg‘ulotlar va interaktiv faoliyatlarga vaqt ajratiladi. Bu metod
o‘quvchilarni o‘z-o‘zini o‘rganishga undaydi va sinfdagi vaqtni samarali
foydalanish imkonini yaratadi.
4.
Virtual haqiqat va kengaytirilgan haqiqat
: Virtual va
kengaytirilgan haqiqat texnologiyalari yordamida o‘quvchilar mavzuni amaliy
tarzda o‘rganishlari mumkin. Masalan, biologiya yoki tarix fanlari bo‘yicha
o‘quvchilar virtual dunyo orqali ilgari o‘rganmagan jarayonlarni ko‘rishlari
mumkin. Bu, o‘z navbatida, o‘quvchilarning bilim olish jarayonini ko‘proq jonli
va amaliy qiladi.
5.
Gamifikatsiya
: O‘qish jarayonini o‘yin elementlari bilan boyitish,
o‘quvchilarga ta'limni o‘rganish jarayonida raqobatbardoshlik va motivatsiya
yaratadi. Gamifikatsiya o‘quvchilarni yanada faol va qiziqarli o‘rganishga undaydi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
138
Kelajak pedagoglarini tayyorlashda raqamli kompetensiyalarni o‘rgatish,
ta'lim tizimining sifatini oshirishga xizmat qiladi. Raqamli kompetensiyalarni
o‘rgatish o‘qituvchilarni zamonaviy texnologiyalar bilan tanishtirish, ularni
raqamli platformalar yordamida ta'lim resurslarini yaratish va o‘quvchilarni
shaxsiylashtirilgan tarzda ta'lim berish imkoniyatlarini beradi.
Pedagogik ta'lim
dasturlarini yangilash
: Ta'lim muassasalarida raqamli kompetensiyalarni
rivojlantirishga qaratilgan maxsus dasturlar ishlab chiqilishi kerak. Bu dasturlar
pedagoglarni onlayn ta'lim platformalaridan, masofaviy ta'lim texnologiyalaridan
foydalanishga o‘rgatishi lozim.
Amaliy treninglar va seminarlar
: O‘qituvchilarni
zamonaviy raqamli vositalar bilan tanishtirish, interaktiv ta'lim metodlaridan
foydalanishni o‘rgatish uchun amaliy seminarlar tashkil etilishi zarur.
Pedagogik
innovatsiyalarni joriy etish
: O‘qituvchilarni yangi pedagogik metodlar va
texnologiyalarni o‘rganishga rag‘batlantirish va ularga innovatsion pedagogik
yondashuvlarni qo‘llash imkoniyatlarini yaratish lozim.
Xulosa
. Kelajak pedagoglarini tayyorlashda raqamli kompetensiyalar
va pedagogik innovatsiyalarni qo‘llash ta'lim jarayonini yanada samarali,
interaktiv va shaxsiylashtirilgan qilish imkonini yaratadi. O‘qituvchilarning yangi
pedagogik metodlar va raqamli vositalardan foydalanishga bo‘lgan qobiliyatlari
o‘quvchilarning bilim olish jarayonini mustahkamlashga yordam beradi.
O‘qituvchilarni zamonaviy raqamli texnologiyalar bilan tanishtirish va pedagogik
innovatsiyalarni joriy etish kelajakda ta'lim tizimini yanada samarali va sifatli
qilishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-iyundagi “Pedagogik
ta’lim sifatini oshirish va pedagog kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim muassasalari
faoliyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ-289-son Qarori
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-2_ Март-2025
139
2. Abdullayev, A. (2019). Blended Learning: Aralash ta'lim usulining
pedagogik mohiyati va imkoniyatlari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti.
3. Madatov I.Y. Blended learning taʼlim texnologiyasi asosida talabalarning
mustaqil taʼlimini samarali tashkil etishni takomillashtirish/ PhD Dissertatsiya . –
Samarqand, 2023. – 133 b.
4.
5.Google Scholar, ResearchGate, va JSTOR
