https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
159
VOLEYBOL SPORT SEKSIYASI MASHG‘ULOTLARIDA
MUSOBAQALARGA PROFESSIONAL DARAJADA TAYYORLASH
JARAYONLARI
Sulaymonov Jaxongir Solijonovich
OʻZBEKISTON DAVLAT JISMONIY TARBIYA VA SPORT UNIVERSITETI
FARG‘ONA FILIALI “SPORT O‘YINLARI NAZARIYASI VA USLUBIYATI
KAFEDRASI” O‘QITUVCHISI
Annotatsiya: Maqolada sport bo'limida voleybolchilarni professional
darajada musobaqalarga tayyorlashning asosiy jihatlari ko'rib chiqiladi.
Sportchilarning texnik-taktik, jismoniy va psixologik tayyorgarligiga alohida
e’tibor qaratilmoqda. Mashg‘ulotlarning zamonaviy usullaridan foydalanish,
shuningdek, musobaqalarni tahlil qilish va ularning sportchilarni tayyorlashga
ta’siri yuqori natijalarga erishishga kompleks yondashuvni shakllantiradi.
Tayanch so'zlar: voleybol, musobaqalarga tayyorgarlik, texnik tayyorgarlik, taktik
tayyorgarlik, jismoniy tayyorgarlik, psixologik tayyorgarlik.
Аннотация: В статье рассматриваются основные аспекты подготовки
волейболистов к соревнованиям на профессиональном уровне в спортивной
секции. Особое внимание уделяется технической, тактической, физической
и психологической подготовке спортсменов. Применение современных
методов тренировки, а также анализ соревнований и их влияние на
подготовку атлетов, формируют комплексный подход к достижению
высоких результатов.
Ключевые слова: волейбол, подготовка к соревнованиям, техническая
подготовка,
тактическая
подготовка,
физическая
подготовка,
психологическая подготовка.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
160
Abstract:
The article examines the main aspects of training volleyball
players for competitions at a professional level in a sports section. Particular
attention is paid to the technical, tactical, physical and psychological training of
athletes. The use of modern training methods, as well as the analysis of
competitions and their impact on the training of athletes, form a comprehensive
approach to achieving high results.
Key words: volleyball, preparation for competitions, technical training,
tactical training, physical training, psychological training.
Kirish
Voleybolchilarni professional darajada musobaqaga tayyorlash texnik, taktik,
jismoniy va psixologik jihatlarni o'z ichiga olgan kompleks yondashuvni talab
qiladi. Asosiy maqsad - sportchilarning yuqori o'yinga tayyorgarligiga erishish, bu
tizimli mashg'ulotlarni, raqobat sharoitlarini modellashtirishni va har bir o'yinchiga
individual yondashuvni qo'llashni o'z ichiga oladi. Bu ish sport seksiyalarida
voleybolchilarni tayyorlash usullarini o'rganishga qaratilgan.
Tadqiqot usullari
Tadqiqotda quyidagi usullar qo'llanildi:
•
Voleybolchilarni tayyorlash usullariga oid ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish.
•
O'quv jarayonini amaliy kuzatish.
•
Sportchilar va murabbiylar so'rovi.
•
Nazorat testi natijalarini statistik tahlil qilish.
Tadqiqot 18-22 yoshdagi 24 nafar sportchi (12 erkak va 12 ayol) ishtirok etgan
voleybol sport seksiyasida o'tkazildi.
1-jadval. Texnik tayyorgarlik ko'rsatkichlarining dinamikasi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
161
Davr
O'tish aniqligi
(%)
Hujum zarbalarining aniqligi
(%)
Tadqiqotning
boshlanishi
75
62
3 oy ichida
82
69
6 oy ichida
89
77
2-jadval. Taktik tayyorgarlik natijalari (5 balli tizimda)
Davr
O'yin shakllarini
tushunish
Taktik o'zgarishlarga
reaktsiya
Tadqiqotning
boshlanishi
3.5
3.2
3 oy ichida
4.1
3.8
6 oy ichida
4.7
4.4
3-jadval. Jismoniy tayyorgarlikning dinamikasi
Davr
Sakrash balandligi (sm) Harakat tezligi (m/s)
Tadqiqotning boshlanishi
55
5.2
3 oy ichida
60
5.6
6 oy ichida
65
6.1
4-jadval. Psixologik tayyorgarlik darajasini baholash (10 balli tizimda)
Davr
Stressga qarshilik
darajasi
Konsentratsiya
darajasi
Tadqiqotning
boshlanishi
6.2
6.5
3 oy ichida
7.4
7.2
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
162
6 oy ichida
8.1
8.3
Natijalar va muhokama
1. Texnik tayyorgarlik
Mashg'ulotning asosiy elementi - uzatish, xizmat ko'rsatish, qabul qilish,
blokirovka qilish va hujum qilish kabi texnik ko'nikmalarni rivojlantirishdir.
Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, aniqlik va chaqqonlik mashqlarini birgalikda qo'llash
raqobatbardoshlikni yaxshilaydi.
2. Taktik tayyorgarlik
Taktik mashg'ulot o'yin sxemalarini o'rganish, turli o'yin vaziyatlarini
simulyatsiya qilish va raqiblarning taktikasini tahlil qilishni o'z ichiga oladi.
Sportchilarda kortdagi o'zgaruvchan vaziyatlarga tezda moslashish qobiliyatini
rivojlantirish muhimdir.
3. Jismoniy tarbiya
Yuqori darajadagi jismoniy tayyorgarlik futbolchilarning chidamliligi, kuchi
va harakat tezligini oshirishga yordam beradi. Tadqiqot davomida sportchilar
portlovchi kuchni rivojlantirishga qaratilgan kuch mashqlari dasturlarini,
shuningdek, umumiy chidamlilikni yaxshilash uchun kardio mashg'ulotlarini
yakunladilar.
4. Psixologik tayyorgarlik
Yuqori natijalarga erishishda psixologik tayyorgarlik muhim rol o'ynaydi.
Muntazam treninglar stressni boshqarish usullari, diqqatni jamlash usullari va
o'ziga ishonchni oshirishni o'z ichiga oladi. So'rov natijalari shuni ko'rsatdiki,
sportchilarning 80 foizi psixologik tayyorgarlikning o'yin natijalariga ijobiy
ta'sirini qayd etdilar.
Xulosa
Voleybolchilarni musobaqalarga tayyorlash ko'p qirrali jarayon bo'lib, texnik,
taktik, jismoniy va psixologik jihatlar bo'yicha ishlarni o'z ichiga oladi. Tadqiqot
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
163
shuni ko'rsatdiki, mashg'ulotlarga kompleks yondashuv sport ko'rsatkichlarini
yaxshilash va o'yinchilarning raqobatbardoshligini oshirishga yordam beradi.
Sportchilarni tayyorlash samaradorligiga turli mashg'ulotlar usullarining ta'sirini
yanada chuqur tahlil qilish talab etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Solijonovich, S. J. (2024). UMUMTA’LIM MAKTABI DASTURLARIDA
SPORT O‘YINLARI. Научный Фокус, 1(9), 285-289.
2. Solijonovich, S. J. (2023). SPORT SEKSIYASI MASHG‘ULOTLARINI
MAZMUNI, TASHKILLASH VA O‘TKAZISH METODIKASI. Scientific
Impulse, 2(15), 312-316.
3. Sulaymonov, J. (2023, November). ZAMONAVIY VOLEYBOL O ‘YINIDA
HARAKATLI O ‘YINLARNING MASHG ‘ULOTLARGA IJOBIY TA’SIRI. In
Conference on Digital Innovation:" Modern Problems and Solutions".
4. Sulaymonov, J. (2023, November). YOSH VOLEYBOLCHILARNING
JISMONIY HAMDA RUHIY TAYYORGARLIKLARI. In Conference on Digital
Innovation:" Modern Problems and Solutions".
5. Sulaymonov, J. (2023, November). ZAMONAVIY VOLEYBOL O ‘YINIDA
TO‘PNI SAKRAB O ‘YINGA KIRITISHNING AFZALLIKLARI. In Conference
on Digital Innovation:" Modern Problems and Solutions".
6. Sulaymonov, J. (2023, November). VOLEYBOL O‘YINIDA TO‘P
UZATISHNING SAMARALI USULLARI. In Conference on Digital Innovation:"
Modern Problems and Solutions".
7. Jaxongir, S. (2024). VOLEYBOLDA TO‘PNI O‘YINGA KIRITISH
TEXNIKASI. Research and implementation, 2(4), 178-181.
8. Solijonovich, S. J. (2024). MAKTAB VA PROFESSIONAL TA’LIM
TIZIMIDA YOSH VOLEYBOLCHILARNI TAYYORLASH JARAYONI.
Научный Фокус, 1(9), 290-295.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-42_ Том-1_ Апрель-2025
164
9. Solijonovich, S. J. (2023). VOLEYBOL SPORT MUSOBAQALARIGA
TAYYORLASH VA QATNASHISH, MUSOBAQA TURLARI. Scientific
Impulse, 2(15), 317-322.
10.
Solijonovich,
S.
J.
(2023).
VOLEYBOLCHILARNING
RUHIY
TAYYORGARLIKLARI. Scientific Impulse, 2(15), 323-327.
11. Solijonovich, S. J. (2024). UMUMTA’LIM MAKTABINING O ‘QUV
ISHLARINI REJALASHTIRISH, VOLEYBOL SEKSIYASINING MAQSAD
VA VAZIFALARI. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENCE AND
TECHNOLOGY, 1078-1081.
12. Solijonovich, S. J. (2024). UMUMTA'LIM MAKTABLARIDA VOLEYBOL
BO ‘YICHA SPORT SEKSIYALARINI TASHKIL ETISH METODLARI VA
ULARNING TAVSIFI. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENCE AND
TECHNOLOGY, 1074-1077.
13. Sulaymonov, J. (2024, May). Voleybol o ‘yinida o ‘zlаshtirilgаn tехnik-tаktik
ko‘nikmаlаrni o ‘yin dаvоmidа mukammallashtirish. In Conference on Digital
Innovation:" Modern Problems and Solutions".
14. Sulaymonov, J. (2024, May). Voleybol o ‘yinida joy tanlash asosida to ‘pni
qabul qilish texnikasi. In Conference on Digital Innovation:" Modern Problems and
Solutions".
15. Sulaymonov, J. (2024, May). Voleybol o ‘yinida yuqoridan va pastdan ikki
qo‘llab to ‘p uzatish texnikasi. In Conference on Digital Innovation:" Modern
Problems and Solutions".
16.
Sulaymonov,
J.
(2023,
November).
11-12
YOSHDAGI
VOLEYBOLCHILARDA JISMONIY SIFATLARNI TARBIYALASH. In
Conference on Digital Innovation:" Modern Problems and Solutions".
17. Solijonovich, S. J. (2024). ZAMONAVIY VOLEYBOL O ‘YINIDA
MAKTAB SPORT SEKSIYALARINING AHAMIYATI. Научный Фокус,
2(13), 650-654.
