https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
263
MAKTAB YOSHIDAGI O‘QUVCHILARNING TEZKORLIK
SIFATLARINI TARBIYALASHNING USUL VA VOSITALARI
Aslonova Sabina Akmal qizi
Navoiy Davlat Universiteti
Jismoniy madaniyat fakulteti
Sport faoliyati(Kurash)yo‘nalishi talabasi
E-mail:aslonovasabina44
@gmail.com
МЕТОДЫ И СРЕДСТВА ВОСПИТАНИЯ СКОРОСТНЫХ
КАЧЕСТВ У ШКОЛЬНИКОВ
Аслонова Сабина Акмал кизи
Навоийский Государственный Университет
Факультет физической культуры
Студент направлении Спортивной деятельности (Кураш)
E-mail: aslonovasabina44@gmail.com
METHODS AND TOOLS FOR DEVELOPING AGILITY IN
SCHOOL-AGED STUDENTS
Aslonova Sabina Akmal qizi
Navoi State University
Faculty of Physical Culture
Students of the specialisation ‘Sports activity’(Wrestling/ Kurash)
E-mail: aslonovasabina44@gmail.com
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
264
Annotatsiya: Maktab yoshidagi o‘quvchilarning tezkorlik sifatlarini
tarbiyalash, ularning tafakkurini tez va aniq ishlashiga, qaror qabul qilishda o‘zini
tutishiga yordam beradi. Bu sifatlar o‘quvchilarda xotira, diqqatni jamlash,
muammolarni hal qilishda samaradorlikni oshiradi. Tezkorlikni tarbiyalashda,
birinchi navbatda, o‘qituvchining faol uslublari, o‘quv jarayonidagi interaktiv
metodlar, o‘yin va musobaqalar orqali amaliy mashg‘ulotlar, shuningdek,turli
vazifalarni bajarishda vaqtni to‘g‘ri boshqarish kabi vositalar yordam beradi.
Bundan tashqari, ilmiy –tadqiqotlar va mantiqiy masalalar orqali o‘quvchilarning
tezkor fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish mumkin. Ushbu usullar, o‘quvchilarga
tezkor qarorlar qabul qilish, yondashuvlarni tanlash va o‘zining natijalariga
mas’uliyat bilan qarashni o‘rgatadi.
Kalit so‘zlar: Tezkorlik, tezkor qarorlar qabul qilish, vaqtni boshqarish,
ishonchni oshirish, tez fikr yuritish malakalari, diqqatli bo‘lish, va trening
mashqlar, maqsadga erishish, ruhiy chidamlilik, tarbiyaviy o‘yinlar, zehin va
jismoniy mashqlar, o‘yin va interaktiv metodlar, mas’uliyatni oshirish, o‘z-o‘zini
motivatsiya qilish, psixologik yondashuvlar.
Аннотация: Развитие качества быстроты у школьников помогает
им мыслить быстро и точно, а также правильно вести себя при принятии
решений. Эти качества улучшают память, концентрацию внимания и
эффективность решения проблем. Основу воспитания быстроты
составляют активные методы учителя, интерактивные технологии в
учебном процессе, практические упражнения через игры и совернования, а
также эффективное управление временем при выполнении различных задач.
Кроме того, научные исследования и логические задачи способствуют
развитию навыков быстрого мышления у учащихся. Эти методы учат
школьников принимать быстрые решения, выбирать подходящие стратегии
и нести ответственность за свои результаты.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
265
Ключевые слова: Быстрота, быстрое принятие решений, управление
временем, повыщение уверенности, навыки быстрого мышления,
внимательность, тренировочные упражнения, достижение целей,
психологическая устойчивость, воспитательные игры, интеллект и
физические
упражнения,
интерактивные
методы,
повышение
ответственности, самомотивация, психологические подходы.
Annotation: Developing the agility qualities of school-age students helps
them think quickly and accurately, as well as behave appropriately when making
decisions. These qualities enhance students’ memory, concentration, and problem-
solving efficiency. The key to fostering agility lies in the teacher’s active methods,
interactive techniques in the learning process, practical exercises through games
and competitions, and effective time management strategies for completing various
tasks. Additionally, scientific research and logical problems can help develop
students’ quick-thinking skills. These methods teach students to make swift
decisions, choose appropriate approaches, and take responsibility for their
outcomes.
Keywords: Agility, quick decision-making, time management, confidence
building, rapid thinking skills, attentiveness, training exercises, goal achievement,
mental resilience, educational games, intellect and physical exercises, interactive
methods, responsibility enhancement, self-motivation, psychological approaches.
Jahonda sport sohasi, jismoniy madaniyat ta’lim tizimini rivojlantirish,
o‘qitish jarayononi takomillashtirish, o‘quvchilar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini
targ‘ib qilish zaruriy ahamiyat kasb etmoqda. Dunyo yoshlarining jismoniy harakat
darajasining pasayishi birinchi navbatda ularda jismoniy sifatning yetishmasligi
bilan tavsiflanadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
266
Jismoniy sifat maktab o‘quvchilarining har tomonlama jismoniy tayyorgarligi
strukturasining asoslaridan biri bo‘lib, maktab o‘quvchilarining sog‘ligi, mehnat
qobiliyati va funksional imkoniyatlarni aks ettiradi, bu ayniqsa keying yillarda
shifokorlar, o‘qituvchilar, mutaxassislar va jamoatchilikni jiddiy tashvishga
solmoqda. Yoshlarda chidamlilikning past darajasi o‘quv mashg‘ulotlarida yuqori
natijalarga erishish va shunga mos ravishda ularning umumiy jismoniy holatini
cheklaydi. O‘quvchilarning aksariyat qismi jismoniy sifatlar bilan bog‘liq
mashqlarni to‘liq bajara olmaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017yil 20apreldagi “Oliy ta’lim
tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-2909-sonli,
2017yil 27iyuldagi “Oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirishda
iqtisodiyot sohalari va tarmoqlarining ishtirokini yanada kengaytirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3151-sonli, 2018yil 5martdagi “O‘zbekiston
Resublikasida jismoniy tarbiya va sport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5368-sonli farmoni, 2018yil
14avgustdagi PQ-3907 son “Yoshlarni ma’naviy –axloqiy va jismoniy barkamol
etib tarbiyalash, ularga ta’lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga
ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlari, 2022yil 28yanvardagi 2022-2026
yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi PF- 60-son
farmoni va mazkur faoliyatga tegishli boshqa meyoriy-huquqiy hujjatlarda
belgilangan vazifalarni amalga oshirishda magistrlik tadqiqotimiz muayyan
darajada xizmat qiladi.
Ta’lim tizimida maktab yoshidagi ta’lim asosiy bo‘g‘in sifatida muhim o‘rin
tutadi. Ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya, sport sog‘lomlashtirish ishlarini
rivojlantirish, ta’lim olayotgan o‘quvchilarning sport turlariga qiziqishini oshirish,
bilimi, ko‘nikma va malakalarni mustahkamlash davr talabiga aylanib bormoqda.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
267
Shu boisdan jismoniy tarbiya tizimida muhim tamoyilni joriy qilish uchun
maktab yoshidagi o‘quvchilarning sog‘ligini ta’minlash, jismoniy rivojlanganlik va
jismoniy tayyorgarlikni kelgusida takomillashtirish doimo dolzarb muammolardan
bo‘lib kelgan.
Shuningdek, o‘quvchilarni halollikka, sahovatlilikka o‘rgatadi, kattalarning
tajribasini bolalar va yoshlarga o‘tkazishning asosiy vositasi sifatida xizmat
qiladi.O‘gil va qizlarda mehnatga ongli munosabat shallantiradi. Ularning
kuchli,chaqqon, epchil, chidamlilik, serharakat, ziyrak, topqir, botir, jasur, o‘zaro
hamkor bo‘lishlariga yordam beradi. Milliy xalq o‘yinlarining tarbiyaviy jihati
haqida gap borar ekan, shuni alohida takidlash joizki, ular eng avvalo bolalarda o‘z
mahallasiga, qishlog‘iga, shahriga, tabiatga, mamlakatimizda yashovchi barcha
xalqlarga muhabbat uyg‘otadi, hurmat va ehtirom xislarini, milliy g‘ururni
tarbiyalaydi, eng muhimi, o‘zbek xalqining milliy madaniyatiga, o‘tmishiga va
hozirgi turmushidagi, milliy an’analari hamda qadriyatlariga muhabbat uyg‘otadi.
Biz quyidagi ana shu muammo yechimini kichik maktab yoshidagi
o‘quvchilarning tezkorlik sifatini tarbiyalashga doir harakatli o‘yinlar
samaradorligini o‘rganishga alohida e’tibor qaratdik.Shuning uchun maktab
yoshidagi o‘quvchilarni jismoniy sifatini tarbiyalash va jismoniy tayyorgarlik
darajasini, jismoniy rivojlanishini yaxshilash hamda bugungi kunning dolzarb
masalalaridan biridir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport
to‘g‘risida”gi qonuni –Toshkent, 2015 yil 4 sentabr.
2.
O‘zbekiston Resublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning Xavfsizlik
kengashining kengaytirilgan tarkibidagi majlisidagi “Qurolli Kuchlarimiz-
mamlakatimiz barqarorligi va taraqqiyotining mustahkam kafolatidir” nomli nutqi.
2018 yil 10 yanvar.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
268
3.
Sh.M.Mirziyoyev. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston
davlatini birgalikda barpo etamiz.-Tashkent: O‘zbekiston, 2016yil.
4.
Sh.M.Mirziyoyev. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz
bilan birga quramiz.Toshkent, “O‘zbekiston”, 2017yil.
5.
Sh.M.Mirziyoyev. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini
ta’minlash-yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. Toshkent,
“O‘zbekiston”, 2017yil.
6.
Sh.M.Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib intizom va shaxsiy
javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent,
“O‘zbekiston”, 2017yil.
7.
2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning 5ta
ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. O‘zbekiston Resublikasi
Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947 sonli farmoni.
8.
O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni-Toshkent,
1997 yil 29 avgust.
9.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 27
maydagi “O‘zbekistonda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi 271 sonli qarori.
10.
O‘zbekiston Respublikasi “Bolalar sportini rivojlantirish” (2002 yil 24
oktabr).Ma’rifat gazetasi, 2002 yil.
