https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
94
ELEKTROMONTYOR KASBI: ZAMONAVIY JAMIYATDAGI
O‘RNI VA AHAMIYATI
.
Qodirova Dilnoza Yusupovna
Ibragimov Shuxratbek Shukuraliyevich
Barziyev Dilshod Sadriddinovich
Abdurahmonov Alisher Abduraxim o’g’li
Farg’ona Shahar 1
-
sonli politexnikumi ta’lim ustalari
Annotatsiya:
Ushbu maqolada elektromontyor kasbining zamonaviy
jamiyatdagi o‘rni, uning asosiy vazifalari, elektr tizimlaridagi texnik xizmat
ko‘rsatish ishlari, xavfsizlik choralari va yangi texnologiyalar bilan integratsiyasi
yoritilgan. Maqolada kasbning iqtisodiy va ijtimoiy aham
iyati haqida so‘z
yuritiladi hamda bu yo‘nalishda tahsil olayotgan yoki ish faoliyatini olib
borayotgan mutaxassislar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan. Elektromontyorlik
–
yuqori malaka, aniq bilim va katta mas'uliyat talab qiladigan kasb sifatida
ta'riflanadi.
Kalit so‘zlar
:
Elektromontyor,
Elektr tarmoqlari,
Elektr xavfsizligi,
Avtomatlashtirilgan tizimlar,Smart home texnologiyasi, Texnik xizmat, Energiya
tejamkorlik, PLC dasturlash, Elektr sxemalar,Profilaktika va ta'mirlash.
Kirish
Zamonaviy sanoat va uy-joy infratuzilmasining rivojlanishi bevosita elektr
energiyasi bilan bog‘liq bo‘lgan tizimlarning to‘g‘ri ishlashiga bog‘liq. Shu nuqtai
nazardan olib qaraganda, elektromontyor kasbi bugungi kundagi eng muhim va
talab yuqori bo‘lgan
texnik mutaxassisliklardan biridir. Ushbu kasb elektr
tarmoqlari, qurilmalar va uskunalarning to‘g‘ri ulanishi, sozlanishi va xavfsiz
ishlashini ta'minlaydi.
Elektromontyor kasbining asosiy vazifalari
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
95
Elektromontyorlarning faoliyati keng qamrovli bo‘lib, quyidagi vazifalarni
o‘z ichiga oladi:
Elektr tarmoqlarini o‘rnatish va ulash –
elektr kabellarini yotqizish,
hisoblagichlar, avtomatlar, kalitlar va rozetkalarni o‘rnatish.
Sxemalarni o‘qish va ishlatish –
elektr sxemalarini tahlil qilish, ulanish
punktlarini to‘g‘ri aniqlash.
Texnik xizmat ko‘rsatish va profilaktika –
elektr qurilmalarning holatini
tekshirish, ularni sozlash va zarur hollarda ta'mirlash.
Elektr xavfsizligi qoidalariga rioya qilish
–
ish vaqtida xavfsizlik choralarini
ko‘rish, yerga ulash va
avtomatik himoya vositalaridan foydalanish.
Zamonaviy texnologiyalar va elektromontyorlar
Raqamli texnologiyalar rivojlanib borar ekan, elektromontyorlarning
faoliyatida ham zamonaviy texnik vositalar, avtomatlashtirilgan tizimlar va aqlli
uy (smart home) texnologiyalari keng qo‘llanilmoqda.
Shuningdek:
PLC (Programmable Logic Controller) asosida boshqariladigan tizimlar bilan
ishlash,
Sensorli qurilmalar, termoregulyatorlar, LED yoritish tizimlarini o‘rnatish va
ularga xizmat ko‘rsatish,
Energiya tejamkor texnologiyalarni joriy qilishda elektromontyorlarning
ishtiroki beqiyosdir.
Kasbning ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyati
Elektromontyor kasbining jamiyatdagi o‘rni nihoyatda muhim. Har bir sanoat
korxonasi, muassasa, hatto har bir uy-joy elektr energiyasiga muhtoj. Elektr
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
96
tizimlaridagi nosozliklar butun faoliyatni izdan chiqarishi mumkin. Shuning uchun
elektromontyorlar:
Iqtisodiy barqarorlikni ta'minlaydi (sanoat uzluksiz ishlashi orqali),
Aholi farovonligiga xizmat qiladi (uylar, maktablar, kasalxonalar elektr bilan
ta'minlanadi),
Favqulodda vaziyatlarda (masalan, yong‘in yoki qisqa tutashuv)
muammolarni bartaraf etishda muhim rol o‘ynaydi.
Qo‘shimcha yangi ma’lumotlar (2024–
2025 yillar uchun)
2024
yildan
boshlab,
O‘zbekistonda
kasb
-hunar
maktablarida
elektromontyorlik yo‘nalishiga sun’iy intellekt asosida avtomatlashtirilgan trening
simulyatorlari joriy qilinmoqda.
Qayta tiklanuvchi energiya manbalarida
–
ayniqsa quyosh panellari va shamol
turbinalari bilan ishlovchi elektromontyorlarga talab oshmoqda.
IoT (Internet of Things) texnologiyasi asosida boshqariladigan “aqlli uy”
(Smart Home) tizimlarida mutaxassislar yetishmovchiligi kuzatilmoqda.
2025 yilda Toshkent, Samarqand va Andijon shaharlarida elektromontyorlar
uchun xalqaro darajadagi sertifikatlashtirish markazlari tashkil qilinishi
rejalashtirilgan.
Yangi texnologiyalar: Wi-Fi bilan boshqariladigan avtomatik rozetkalar, LED
yoritish tizimlarida avtomatik sozlovchi sensorlar, haroratga moslashuvchan
energiya taqsimot qurilmalari faol joriy qilinmoqda.
Xulosa
Elektromontyor yo‘nalishi bugungi va kelajak jamiyatining barqaror
rivojlanishida alohida o‘ringa ega. Bu kasb egalarining puxta bilim, amaliy
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
97
ko‘nikma va mas'uliyat talab qiladigan faoliyati tufayli elektr tarmoqlari xavfsiz va
ishonchli ishlaydi. Shu sababli, bu sohani tanlagan yoshlar yuksak salohiyatga ega
bo‘lgan, zaruriy kasb egalaridir.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O‘zbekiston Respublikasi kasb
-
hunar ta’limi standartlari
(Elektromontyor yo‘nalishi bo‘yicha).
2.
"Elektromontyorlik
asoslari"
–
M.
Ergashev,
T.
Abdurahmonov. Toshkent, 2021.
3.
“Elektr xavfsizligi qoidalari” –
Energetika vazirligi nashriyoti,
2020.
4.
ISO/IEC 60364
–
International standard for low-voltage
electrical installations.
5.
–
Elektr energiyasi va texnologik
yangiliklar portali.
6.
ABB, Siemens, Schneider Electric kompaniyalarining rasmiy
texnik qo‘llanmalari (
