https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
90
ZAMONAVIY TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKTNING O‘RNI.
Qodirova Dilnoza Yusupovna
Qayumova Dilnora
G’anijonovna
Farg’ona Shahar 1
-sonli politexnikum
ta’lim ustasi
va o’qituvchisi
Annotatsiya :
Ushbu maqolada sun’iy intellekt
texnologiyasining zamonaviy
ta’lim tizimidagi roli, imkoniyatlari va afzalliklari keng yoritilgan. Maqolada
sun’iy intellektning ta’lim jarayoniga ta’siri, shaxsiylashtirilgan o‘qitish, virtual
yordamchilar, avtomatlashtirilgan baholash tizimlari va til o‘
rganish vositalari
orqali qanday samarali foydalanilayotgani ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, ushbu
texnologiyaning ta’limdagi dolzarb muammolari, xavotirlari va istiqbollari haqida
ham so‘z yuritiladi. Maqola sun’iy intellektni zamonaviy o‘quv jarayonida qo‘
llash
orqali ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarning ehtiyojlariga moslashtirilgan
yondashuvni joriy etish imkonini taqdim etishini asoslaydi.
Kalit so‘zlar:
Sun’iy intellekt, Ta’lim, Shaxsiylashtirilgan o‘qitish, Virtual
yordamchilar, Aqlli texnologiyalar
So‘nggi yillarda sun’iy intellekt (SI) turli sohalarda, jumladan
ta’lim tizimida ham eng inqilobiy texnologiyalardan biriga aylandi.
Shaxsiylashtirilgan o‘quv dasturlari, virtual repetitorlar va avtomatlashtirilgan
baholash tizimlari tufayli sun’iy intellekt o‘quvchilarning o‘rganish uslubini hamda
o‘qituvchilarning dars berish jarayonini tubdan o‘zgartirmoqda.
Sun’iy intellekt nima?
Sun’iy intellekt —
bu mashinalarning inson aql-
idrokini taqlid qilishi, ya’ni
o‘rganish, tahlil qilish va muammoni hal qilish kabi jarayonlarni bajara olishini
anglatadi. Ta’lim sohasida esa bu texnologiya o‘quvchilarning ehtiyojlariga
moslashtirilgan tizi
mlarni yaratishda keng qo‘llanilmoqda.
Ta’limda sun’iy intellektning qo‘llanilishi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
91
1.
Shaxsiylashtirilgan
o‘qitish
Sun’iy intellekt asosidagi platformalar o‘quvchilarning o‘rganish odatlarini
tahlil qiladi va ularga moslashtirilgan topshiriqlar, tavsiyalar taqdim etadi.
Bu esa har bir o‘quvchining o‘z sur’atida rivojlanishini ta’minlaydi.
2.
Virtual
repetitorlar
va
chatbotlar
Sun’iy intellekt asosidagi virtual yordamchilar 24 soat davomida
o‘quvchilarning savollariga javob beradi, mavzularni tushuntiradi, uy
vazifalariga yo‘l
-
yo‘riq ko‘rsatadi. Bu esa o‘qituvchilarning yukini
kamaytiradi.
3.
Avtomatlashtirilgan
baholash
tizimlari
Sun’iy intellekt testlar, insho va boshqa topshiriqlarni avtomatik baholay
oladi. Bu esa o‘qituvchilarga o‘quv jarayoniga ko‘proq e’tibor qaratish
imkonini beradi.
4.
Til
o‘rganish
vositalari
Duolingo, Google Translate kabi sun’iy intellektga asoslangan ilovalar til
o‘rganishni interaktiv va moslashtirilgan holga keltiradi.
5.
Aqlli
o‘quv
materiallarini
yaratish
SI yordamida darslar uchun qisqacha mazmunlar, testlar, fleshkartalar,
videolar kabi materiallar yaratilib, o‘quvchilar uchun qulay va qiziqarli
o‘quv muhiti tashkil etiladi.
Sun’iy intellektning afzalliklari
Nogironligi bo‘lgan o‘quvchilar uchun ta’limga kirish imkoniyatini oshiradi
Real vaqtda o‘quvchilar faoliyatini kuzatish
O‘qituvchilar yukini kamaytirish
Moslashuvchan va keng
ko‘lamli ta’lim imkoniyatlari
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
92
Muammolar va xavotirlar
Sun’iy intellekt foydali bo‘lishiga qaramay, shaxsiy ma’lumotlarning
xavfsizligi, etik muammolar va inson nazoratining zarurligi kabi masalalarni ham
keltirib chiqaradi. Sun’iy intellekt o‘qituvchilar o‘rnini emas, balki ularni qo‘llab
-
quvvatlovchi vosita
bo‘lishi kerak.
AI ta’limda qanday ishlaydi?
Sun’iy intellekt foydalanuvchi ma’lumotlari, o‘quv jarayonidagi xatti
-
harakatlar va natijalarga asoslanib shaxsiy yondashuvlar yaratadi. Bu esa har bir
o‘quvchi uchun alohida o‘quv rejasini tuzishga imkon beradi.
AI o‘qituvchilarning o‘rnini bosadimi?
Mutaxassislar fikriga ko‘ra, sun’iy intellekt o‘qituvchilarning o‘rnini to‘liq
bosa olmaydi, biroq ularni qo‘llab
-quvvatlovchi va vaqtni tejovchi vosita sifatida
xizmat qiladi.
Etik masalalar
Shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligi, algoritmlardagi noxolislik, texnologiyadan
noto‘g‘ri foydalanish ehtimoli –
bular sun’iy intellektga doir asosiy xavotirlar
sirasiga kiradi.
O‘zbekiston misolida
O‘zbekistonda ham bir qator maktablarda raqamli platformalar va sun’iy
intellekt elementlarini joriy qilish bo‘yicha tajribalar olib borilmoqda (masalan,
ZiyoNet, MyClass, elektron kundaliklar va boshqalar).
https://scientific-jl.com/luch/
Часть
-47
_ Том
-3_
июнь
-2025
93
Xulosa
Sun’iy intellekt ta’lim sohasini yanada shaxsiylashtirilgan, samarali va ochiq
qilishga xizmat qilmoqda. Ammo uni to‘g‘ri va adolatli qo‘llash uchun
o‘qituvchilar, mutaxassislar va siyosatchilar birgalikda harakat qilishlari lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar (References)
1.
Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019).
Artificial Intelligence in
Education: Promises and Implications for Teaching and Learning
. Center for
Curriculum Redesign.
2.
Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016).
Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education
. Pearson
Education.
3.
UNESCO (2021).
AI and Education: Guidance for Policymakers
.
4.
Baker, R. S., & Smith, L. (2019).
Educ-AI-tion Rebooted?
Exploring the future of artificial intelligence in schools and colleges
. NESTA
Report.
5.
OECD (2021).
AI and the Future of Skills, Volume 1
. Organisation
for Economic Co-operation and Development.
