Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
47-son_2-to’plam_Iyun -2025
302
ISSN:3030-3621
INGLIZ TILINI O’RGANISHDA TINGLAB TUSHUNISH
(LISTENING)NING AHAMIYATI VA UNI RIVOJLANTIRISH YO’LLARI
Toshpo’latova Mubinaxon Maqsudjon qizi
Andijon davlat chet tillari instituti talabasi
toshpolatovamubinaxon4@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ingliz tilini o’rganishda tinglab tushunish
ko’nikmasining ahamiyati xususida so’z boradi. Kuchli tinglash ko’nikmalari hayotiy
muloqotga tayyorgarlik kabi jihatlarga ijobiy ta’sir ko’rsatishi va uni rivojlantirish
yo’llari ta’kidlanadi.
Kalit so’zlar:
ingliz tili, ko’nikma, tinglab tushunish, axborot, podkastlar,
shadowing texnikasi.
Annotation:
This article discusses the importance of listening skills in learning
English. It highlights how strong listening abilities can positively impact aspects such
as preparing for real-life communication and emphasizes ways to develop this skill.
Keywords:
English language, skill, listening, information, podcasts, shadowing
technique.
Ingliz tilini o’rganishda tinglab tushunish (listening) muhim ahamiyat kasb
etadi. Bu ko’nikma faqatgina tilni tushunishga emas, balki tabiiy so’zlashuvga
moslashishga ham yordam beradi. Chunki haqiqiy muloqotni asosan tinglash va
tushunish orqali amalga oshirish mumkin.
Tinglash orqali o’rganish talabalarni quyidagi jihatlar bo’yicha rivojlantiradi:
1.Real nutqni tushunish – aksentlar, talaffuz va tezlikka moslashish;
2.Suhbat kontekstini tushunish – mavzu va asosiy g’oyalarni ajratib olish;
3.So’z boyligini kengaytirish – yangi so’z va iboralarni tabiiy kontekstdan
o’rganish.
Tinglab tushunish qobiliyati, shuningdek, grammatik ko’nikmalarni
yaxshilashda ham muhim rol o’ynaydi. Talabalar xorijiy til egalarini tinglaganlarida,
ular real suhbatlarda keng qo’llaniladigan yangi so’z va iboralarni o’rganish
imkoniyatiga ega bo’ladilar. Bundan tashqari, turli shevalarni tinglash, ularga
o’rganilayotgan tilning xilma-xilligini yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi.
Tinglab tushunish ko’nikmasining bir qancha muhim afzalliklarini keltirish
mumkin:
1.Talaffuz va urg’uni yaxshilaydi: doimiy ravishda ingliz tilidagi nutqni tinglash
orqali so’zlarning to’g’ri talaffuzini, urg’ularini va intonatsiyasini o’rganish mumkin.
2. Eshitilgan axborotni tez tahlil qilishni o’rgatadi: ushbu ko’nikma insonlarni
tezroq fikrlash va ma’lumotni tez anglab olishga o’rgatadi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
47-son_2-to’plam_Iyun -2025
303
ISSN:3030-3621
3.Tushunishni chuqurlashtiradi: o’qib til o’rganishdan ko’ra eshitish orqali
o’rganish ham samaraliroq. Chunki eshitish (listening) davomida so’zlar ohang hamda
mimika bilan birga keladi. Bu mazmunni chuqurroq tushunishga yordam beradi.
Listeningni rivojlantirish uchun ko’plab samarali usullar mavjud:
1.Audiokitob va podkastlar: turli mavzudagi podcast va soddalashtirilgan
audiokitoblar kundalik tinglash xususiyatini oshiradi:
2.Filmlar (subtir bilan yoki subtitrsiz):
3.YouTube darslari va suhbatlar.
Bulardan tashqari listeningni rivojlantirishda Shadowing texnikasini qo’llash
ham foydali. Bunda o’rganuvchilar audio yozuv bilan birga so’zlarni takrorlaydi.
Masalan: ingliz tilida gapirayotgan insonning so’zlarini tinglab, xuddi shu ohang va
talaffuz bilan qaytarishga harakat qilinadi. Bu usul ma’lumotlarni qayta ishlash uchun
juda foydali hisoblanadi.
Ingliz tili o’rganuvchilar bilimlarini tez va samaraliroq rivojlantirishi uchun
listeningga e’tiborliroq bo’lishlari va yuqoridagi usullardan foydalanishlari lozim.
Xulosa qilib aytadigan bo’lsak, tinglab tushunish ingliz tilini o’rganishda, uni
his qilishda muhim rol o’ynaydi. U bilan muntazam shug’ullanish bilim ko’nikmalarni
yanada oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Kulmamatov O. INGLIZ TILINI SAMARALI O ‘RGATISHDA TINGLAB
TUSHUNISHNING MUHIM JIHATLARI //Nordic_Press. – 2024. – Т. 3. – №.
0003.
2.
Umarxo'jayeva X. AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
(AKT) TA’LIM SOHASI TALABALARIDA INGLIZ TILINI OʻQITISHDA
TINGLAB TUSHUNISH KOʻNIKMASINI RIVOJLANTIRISH USULLARI
//Farg'ona davlat universiteti. – 2025. – №. 1. – С. 22-22.
3.
Isakova, M (2024). Improving Four Language Skills Through Emerging
Technologies: A Comprehensive Analysis, NORDIC_Press, 3(0003).
4.
Brown, S. Teaching Listening/S. Brown. – Cambridge University Press, 2006.
5.
Internet saytlari.
