Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_1-to’plam_Iyul -2025
232
ISSN:3030-3621
OʻZBEKISTONDA SOGʻLIQNI SAQLASH ISHI: UMR KOʻRISH
DAVOMIYLIGI VA AHOLI SALOMATLIGI
Soliyeva Nodiraxon Mahammadovna
Qo‘rg‘ontepa Abu Ali ibn Sino nomidagi
jamoat salomatligi texnikumi jamiyat sog’liqni
saqlash va tibbiy statistika fani o’qituvchisi.
Annotatsiya:
Maqolada
Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash ishi, Oʻzbekistonda
umr koʻrish davomiyligi, aholi salomatligi va sogʻliqni saqlash muassasalari
to’g’risida ma’lumotlar keltirilgan.
Oʻzbekistonda umr koʻrish davomiyligi
Sovet davridan keyingi davrda Oʻzbekistonda sogʻliqni saqlash sifati
yomonlashgan. 1992-yildan 2003-yilgacha boʻlgan davrda sogʻliqni saqlash xarajatlari
va shifoxona yotoqlarining aholiga nisbati deyarli 50 foizga kamaygan va bu oʻn yil
ichida rus emigratsiyasi xodimlarning sogʻliqni saqlash tizimidan mahrum boʻlgan.
2004-yilda Oʻzbekistonda 10 000 kishi uchun 53 ta shifoxona yotoqlari mavjud
boʻlgan. Bir martali ishlatiladigan ignalar, anesteziya va antibiotiklar kabi asosiy tibbiy
asboblar noyob mahsulot boʻlgan edi. Barcha fuqarolar nominal ravishda bepul tibbiy
yordam olish huquqiga ega boʻlishsa-da, postsovet davrida poraxoʻrlik davlat
tizimining sekin va cheklangan xizmatlarini chetlab oʻtishning odatiy usuli boʻlgan.
2000-yillarning boshida siyosat birlamchi tibbiy yordam muassasalarini yaxshilash va
statsionar muassasalarning narxini kamaytirishga qaratilgan edi. 2006-yil davlat
byudjetidan sogʻliqni saqlash xarajatlariga 2005-yilda 10,9 foizga nisbatan 11,1 foiz
ajratilgan.
Aholi salomatligi
Eng keng tarqalgan kasalliklar orasida ifloslangan ichimlik suvi bilan bogʻliq
boʻlganlar: ich terlama, gepatit, dizenteriya va turli xil saraton turlari mavjud.
Oʻlimning asosiy sabablari yurak-qon tomir, nafas olish va ovqat hazm qilish
tizimlarining buzilishi, shuningdek, yuqumli va parazitar kasalliklardir. 2019-yilda
Lancet jurnalida chop etilgan bir tadqiqotda: dunyoda yiliga 100 000 kishiga 892 oʻlim
holatlari toʻgʻri keladi, deb koʻrsatilgan. Inson immunitet tanqisligi virusi (OIV) bilan
kasallanganligi 2002-yildan buyon sezilarli darajada oshgan, qisman hukumatning
yangi hisobot siyosati tufaylidir. 2005-yilda 5600 OIV holatlari maʼlum boʻlgan, 2004-
yilda esa 2000 ta yangi holatlar qayd etilgan. OIV infeksiyasi holatlarining geografik
markazlari – Toshkent va Surxondaryo viloyati Afgʻoniston bilan chegarada. OIV
bilan bogʻliq davolash va maslahat markazlari mavjud. 10 000 kishi uchun 27,4
shifokor yoki 2,74 1000 aholiga toʻgʻri keladi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_1-to’plam_Iyul -2025
233
ISSN:3030-3621
Sogʻliqni saqlash muassasalari
Oʻzbekistonda 16 ta ruhiy kasalxona mavjud. Shuningdek, mamlakatda 2834 ta
birlamchi va qishloq tibbiyot muassasalari faoliyat yuritmoqda. Baʼzi taniqli
kasalxonalarga quyidagilar kiradi:
2019-yilda ochilgan Buxoro Himchan kasalxonasi
2019-yilda qurilgan 2000 oʻringa ega Toshkentdagi COVID-19
kasalxonasi
Toshkent shahrida joylashgan Markaziy harbiy tibbiyot shifoxonasi
Toshkent shahridagi Xorev tibbiyot markazi
Toshkent shahridagi Bolalar milliy tibbiyot markazi
Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi (sobiq 16-sonli
shifoxona)
Samarqand shahridagi Samarqand markaziy shahar shifoxonasi
Toshkent shahridagi Toshkent xalqaro klinikasi
Toshkent shahar tez tibbiy yordam shifoxonasi
Manbalar
1.
Uzbekistan country profile. Library of Congress Federal Research
Division (February 2007).
This article incorporates text from this source, which is
in the public domain.
2.
↑ „The diets cutting one in five lives short every year“. BBC (2019-yil 4-aprel).
Qaraldi: 2019-yil 4-aprel.
3.
↑ „Health effects of dietary risks in 195 countries, 1990–2017: a systematic analysis
for the Global Burden of Disease Study 2017“. Lancet (2019-yil 11-may).
Qaraldi: 2019-yil 13-may.
4.
↑ „Countries Compared by Health > Physicians > Per 1,000 people. International
Statistics at NationMaster.com“.
www.nationmaster.com
. Qaraldi: 2018-yil 25-
iyul.
5.
„WHO-Aims Report, Mental Health System in
Uzbekistan“ (2007).
6.
↑ „Himchan hospital opens Uzbekistan branch“.
Korea Biomedical Review
(2019-
yil 25-noyabr). Qaraldi: 2021-yil 2-yanvar.
7.
↑ „Turkish doctors help Uzbekistan's fight against COVID-19“.
Daily
Sabah
(2020-yil 10-sentyabr). Qaraldi: 2020-yil 2-yanvar.
8.
↑ „AMEDDCS participates at Uzbekistan preventive medicine exchange“.
Joint
Base San Antonio
(2019-yil 29-yanvar). Qaraldi: 2020-yil 2-yanvar.
9.
„Best hospitals in Uzbekistan“.
GHealth 121
. Qaraldi: 2021-yil 2-
yanvar.
10.
British
Embassy,
Tashkent.
Facilities/Practitioners in Uzbekistan“. Qaraldi: 2021-yil 2-yanvar.
