Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
244
ISSN:3030-3621
DAVLAT VA TA`LIM XIZMATLARIDA MERITOKRATIYA,
“
KARYERA
MODELI
”
NI
QO`LLASH
ORQALI IQTISODIY SAMARADORLIKNI
OSHIRISH OMILLARI
ERGASHEV TOLIBJON ESHQOBILOVICH
Boshqaruv samaradorligi agentligi
Jizzax viloyati filiali bosh inspektori,
f.f.b.f.d., (PhD), dotsent
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Davlat va ta`lim xizmatlarida meritokratiya
hamda “Karyera modeli”ni qo`llash orqali uning iqtisodiy samaradorligini oshirish,
iqtisodiyot va xizmat ko`rsatishning barcha sohalariga sifatli kadrlar etishtirish, ularni
amaliyotga joriy etish va qo‘llash hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligi ilmiy tahlil
qilingan.
Kalit so‘zlar:
iqtisodiy samaradorlik, davlat xizmati,
ta`lim xizmati, karyera
modeli,
inson resurslari, meritokratiya, inson kar’yera traektoriyasi, kasbiy
kompetensiya.
Аннотация:
В статье научно анализируется важнейшая роль повышения
экономической эффективности за счет применения меритократии и «модели
карьеры» в государственных и образовательных услугах, подготовки
высококвалифицированных кадров для всех секторов экономики и услуг, а также
их внедрения и применения на практике.
Ключевые слова:
экономическая эффективность, государственная
служба, образовательная служба, карьерная модель, человеческие ресурсы,
меритократия, траектория карьеры человека, профессиональная компетентность.
Abstract:
This article scientifically analyzes the crucial importance of
increasing economic efficiency through the application of meritocracy and the "Career
Model" in public and educational services, training high-quality personnel for all
sectors of the economy and services, and implementing and applying them in practice.
Key words:
economic efficiency, civil service, educational service, career
model, human resources, meritocracy, human career trajectory, professional
competence.
KIRISH
O‘zbekistonda kadrlar siyosati va davlat fuqarolik xizmati sohasida amalga
oshirilayotgan islohotlar hamda davlat boshqaruvi jarayonida jahon standartlariga
javob beradigan, intellektuall kadrlarini tanlash, ularni tayyorlash va o‘qitish,
meritokratiya tamoyillarini qo‘llagan holda iqtidorli va salohiyatli yoshlarni izlab
topishga katta e’tibor berilmoqda. Ochiqlik va oshkoralik tamoyillari asosida yuqori
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
245
ISSN:3030-3621
malakali, bilimli, halol va sadoqatli kadrlarni davlat fuqarolik xizmatiga ochiq
tanlovlar orqali ishga qabul qilish, boshqaruv sohasida muvafaqqiyatlarga erishish va
yuqori ish samaradorligini ta’minlashdan iboratdir.
O‘zbekistonda islohotlarning hozirgi bosqichida davlat xizmatidagi kadrlar
siyosatini avvalgidek oddiy “xodimlarni boshqarish”ning ayrim elementlarini emas,
balki “inson resurslarini boshqarish va rivojlantirish”ga yo‘naltirilgan yangi sifat
bosqichiga ko‘tarish vazifasi turibdi. Inson resurslarini boshqarish va ularning
intellektini oshirish “tashkilotning strategik maqsadlariga erishish uchun uning inson
resurslariga bo‘lgan ehtiyojini tahlil qilish va boshqarish jarayoni” deb ta’riflash
mumkin.
1
Mazkur maqolada davlat va ta’lim xizmatlarida
meritokratiya
tamoyillari
hamda “Karera modeli”ni qo‘llash orqali boshqaruv tizimining
iqtisodiy
samaradorligini oshirish,
yuqori malakali kadrlar tayyorlash hamda ularni
amaliyotga tatbiq etish masalalari
ilmiy asosda tahlil qilindi.
Tadqiqot doirasida quyidagi asosiy xulosalar ilgari suriladi:
-Davlat fuqarolik xizmatida kareraviy rivojlanishning adolatli va shaffof
mezonlari shakllantirilishi, xizmat faoliyatining samaradorligiga bevosita ta’sir
ko‘rsatadi;
-Oliy ta’lim tizimi bilan integratsiya etilgan yondashuv orqali davlat xizmatlari
uchun
barqaror kadrlar zaxirasi
ni shakllantirish imkon yaratiladi;
-Meritokratiyaga asoslangan baholash va rag‘batlantirish tizimi professional
kompetensiyalarni uzluksiz rivojlantirishga xizmat qiladi;
-“Karera modeli”ni joriy etishda xalqaro tajriba bilan birga O`zbek
milliy
an’ana va mentalitetga mos yondashuv
larni inobatga olinadi.
Shu asosda maqolada davlat boshqaruvi va ta’lim xizmatlarini isloh qilishda
“Karera modeli”ning dolzarbligi va uni amaliyotga joriy etishning ittisodiy,
nazariy
va amaliy jihatlari
ilmiy asosda yoritildi.
QONUNCHILIK
O`zbekistonda davlat fuqarolik xizmatini takomillashtirish, ushbu faoliyat
samaradorligini,
rivojini
oshirishga
qaratilgan
O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2019 yil 3 oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasida kadrlar siyosati va
davlat fuqarolik xizmati tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi PF–5843-sonli Farmon hamda “O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
huzuridagi davlat xizmatini rivojlantirish agentligi faoliyatini tashkil etish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–4472-sonli Qaror, 2022 yil 8 avgustdagi “Davlat fuqarolik
xizmati to‘g‘risida”gi Qonuni ushbu tizimning huquqiy aktlari hisoblanadi.
1
Luftim Cania, (2014), “The evolution of human resource management: past, present and future”, The Macrotheme
Review 3(9), 2014. pp 73-83.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
246
ISSN:3030-3621
Ushbu me‘yoriy hujjatlarda Davlat fuqarolik xizmatini takomillashtiruvchi,
rivojlantiruvchi barcha omillar, yo‘nalishlar asos qilib keltirilgan. Jumladan,
“O‘zbekiston Respublikasida kadrlar siyosati va davlat fuqarolik xizmati tizimini
tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–5843-sonli Farmonning
ikkinchi bandida davlat fuqarolik xizmatini yanada takomillashtirish va isloh
qilishning ustuvor yo‘nalishlari belgilab qo‘yilgan. Unga ko‘ra:
- kasbga oid sifatlari va alohida xizmatlarini odilona va ob’yektiv baholash
asosida eng munosib va qobiliyatli shaxslarni davlat fuqarolik xizmatiga qabul qilish
hamda ularning xizmat pog‘onalari bo‘yicha ko‘tarilishini nazarda tutuvchi
meritokratiya tamoilini qo‘llash;
-kadrlar malakasini muntazam oshirib borish, davlat fuqarolik xizmatchilarini
toifalash va ularga malaka martabalari (darajalari) berish orqali xizmat karyerasining
lavozim pog‘onalaridan bosqichma-bosqich o‘tishni nazarda tutuvchi davlat fuqaroilk
xizmatining “karyera modelini”ni joriy etish;
- nomzodning barcha fazilatlari va ustunliklarini, jumladan uning ma‘naviy-
axloqiy va vatanparvarlik sifatlarini obyektiv baholash imkonini beradigan ochiq
mustaqil saralab olish asosida davlat fuqarolik xizmatiga qabul qilish;
- Davlat organi va tashkilot darajasidan (respublika, viloyat, tuman va shahar),
xodimning malaka martabasi (darajasi) va shaxsiy hissasidan kelib chiqqan holda ish
haqini belgilashga nisbatan unifikatsiyalashtirilgan talablar o‘rnatilishini nazarda
tutuvchi davlat fuqarolik xizmatchilari mehnatiga haq to‘lashning yagona tizimini joriy
etish;
- milliy, respublika, tarmoq va hududiy darajalarda professional tayyorlangan
samarali kadrlar zahirasini shakllantirish, davlat fuqarolik xizmatiga eng malakali
nomzodlarni saralab olish uchun xususiy bandlik agendliklarini faol jalb etish va
zamonaviy autsoring shakllaridan foydalanish;
- davlat organlari va tashkilotlarida xodimlarni boshqarishda va inson
resurslarini
rivojlantirish
sohasida
zamonaviy
axborat
kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish;
- davlat fuqarolik xizmatchilariga ijtimoiy kafolatlar, shuningdek, ularni o‘z
kasb mahoratini va faoliyat samaradorligini oshirish uchun rag‘batlantirish va qo‘llab-
quvvatlashning samarali tizimini joriy etish
2
kabi masalar keltirilgan.
O`RGANISHLAR VA TAHLILLAR
Yo‘nalishlar mazmuniga e‘tibor bersak, bu tizimga o‘tish ancha oldin bo‘lishi
kerakligiga amin bo‘lamiz. Jumladan birgina meritokratiya tamoilini olaylik.
Rivojlangan davlatlarda meritokratiya prinsipi allaqachon tadbiq etilgan. Ehtimol
2
O‘zbekiston Respublikasida kadrlar siyosati va davlat fuqarolik xizmati tizimini tubdan takomillashtirish chora-
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
247
ISSN:3030-3621
rivojlangan maqomga erishuvining asosida shu kabi tamoil, prinsiplarning oldinroq
amaliyotga joriy etilishi yotgandir.
Misol uchun, Buyuk Britaniyada Ikkinchi jahon urishidan keyingi davrlarda bu
tamoilning qo‘llanilishi ko‘plab ishchilar qatlamidan salohiyatli mutaxasislarning
(yuristlar, shifokorlar) kashf etilishiga erishildi.
AQSH fuqarolari har kimning shaxsiy yutuqlari faqat va faqatgina uning
qobiliyatiga, mehnatsevarligi va mehnatga bo‘lgan munosabatiga, axloqiy
qarashlariga bo‘g‘liq ekanligiga ishonishadi. Buni shakllantirgan asos meritokratiya
tamoilidir.
3
Shu o‘rinda haqli savol tug‘iladi, meritokratiya o‘zi nima, qachon, qayerda
vujudga kelgan? Meritokratiya lotin tilidan tarjima qilinganda “meritus”-“loyiq”,
qadimgi yunon tilida “hokimiyat, hukumat” kabi ma‘nolarni bildiruvchi boshqaruv
tamoilidir. Uning mazmuniga ko‘ra shaxslarning moliyaviy, ijtimoiy holatidan qat’iy
nazar, eng qobiliyatlilari yetakchi o‘rinlarni egallashi lozim.
4
Ba‘zi mutaxasislar meritokratiya tushunchasini ilk bor Konfutsiy ta`limotida
uchratish mumkinligini ta‘kidlaydilar. Ular fikricha, Xitoy tarixining ba‘zi davrlarida
meritokratik tizimni ko‘rishimiz mumkin. Misol uchun Xun sulolasi davrida uch
bosqichli imtihonlar tizimi mavjud bo‘lgan. Bu tizim asosida san’at, konfutsiylik,
ma‘muriy va boshqa jamiyat sohalaridagi muammolarni tushunadigan salohiyatli
odamlar tanlab olingan, hamda hokimlikka tayinlangan.
5
To‘g‘ri ushbu tamoil imkoniyat tengligi nazariyasiga zid. Ammo meritokratiya
prinsipi har bir shaxsning o‘z iste‘dodi, fazilatlari va qobiliyatlarini yuzaga
chiqarishiga imkoniyat berib, ijtimiy, moliyaviy mavqeidan qat’iy nazar teng
imkoniyatlar eshigini ochadi.
6
Xo‘sh, Yangi O‘zbekistonda bu tizimning amaliyotga qo‘llanish holati qanday?
Muammo va kamchiliklarimiz nimalardan iborat? Jamiyatimizda qobiliyatli va
iqtidorli shaxslar ko‘p. Ularni kashf etish, kerakli mutaxasisga aylantirish darajasi
qanday? Ular boshqaruv sohasidagi meritokratiya tamoili mohiyatini qay darajada
bilishadi? Ta‘lim tizimlarida bu tamoil, umuman davlat fuqarolik xizmati haqida qay
darajada saboq beriladi? Zero ushbu dargohlarni bitirib kelayodgan mutaxsislarning
aksariyati davlat fuqarolik xizmatiga kirishga intiladi. Shunday ekan ularning ushbu
tizimga munosabatlari qanday?
Meritokratiya tamoyili orqali o‘tgan davr mobaynida Boshqaruv samaradorligi
agentligi, Bandlik va mehnat munosabatlari, Qishloq xo‘jaligi, Moliya, Xalq ta‘limi
3
Qurbonov I. Endi kadrlar ochiq tanlov asosida tanlanadi. Prezident qarorlari-hayotda va nazoratda.
/https:/uza.uz/uz/posts/endi-kadrlar-ochiq-tanlov-asosida-tanlanadi 237206/27.01.2021
4
Eshqobilovich E. T. TALIM XIZMATLARINI RIVOJLANTRISHDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKCHILIGI VA
UNING IQTISODIY IMKONIYATLARI //MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY
OF INNOVATIVE RESEARCH.
– 2025. – Т. 4. – №. 46. – С. 110-116.
5
Shu manba
6
https://scholar.google.com/scholar?oi=bibs&cluster=8278437432610192950&btnI=1&hl=ru
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
248
ISSN:3030-3621
vazirliklari, shuningdek, 50 dan ortiq tuman va shahar hokimliklarining jami 250 ga
yaqin vakant lavozimlari bo‘yicha e‘lon qilingan tanlovlarda 12 mingdan ortiq nomzod
qatnashish uchun hujjat topshirgan, ya‘ni o‘rtacha 45 kishi bitta o‘ringa ochiq tanlov
asosida kurash bo‘lgan. Ayni paytgacha ushbu platforma orqali tashkil etilgan tanlovlar
natijalariga ko‘ra, 220 nafar eng munosib nomzod davlat organi va tashkilotlariga ishga
qabul qilinib, ochiq tanlov asosida ishga qabul qilinganlarning 20 nafari oliy ta‘lim
muassasalarini 2019 yilda tamomlagan bo‘lsa, 19 nafari 2020 yilda tugatgan.
7
Ma‘lumki, so‘ngi yillardan boshlab Boshqaruv samaradorligi agentligi
tomonidan davlat organlari va tashkilotlarida kadrlarni davlat fuqarolik xizmatiga
ochiq mustaqil tanlov asosida qabul qilish jarayonlari izchil tashkillashtirilayapti. Shu
maqsadda vacancy.argos.uz, ya‘ni Davlat fuqarolik xizmatchilari vakant lavozimlari
yagona ochiq portal ishlab chiqilgan va samarali amaliyotga tadbiq etilgan.
Bugungi kunda barcha mehnat va kadrlar ishiga oid internet platformalari portal
bilan bog‘langan. Bu integratsiyalashuv nomzodlar uchun ko‘pgina imkoniyatlar va
qulayliklarni beradi. Xususan tanlovda ishtirok etmoqchi bo‘lgan nomzod bir vaqtning
o‘zida uchtagacha davlat o‘rganing bo‘sh ish o‘rniga ariza topshirish imkoniyatiga ega.
Ya‘ni ariza yuboriladigan tashkilotlar soni chegaralanmagan. Har bir vakand ish
jo‘yiga bo‘lgan malakaviy talablar ish beruvchi tomonidan, tenglik tamoiliga asoslanib
belgilanishi me‘yoriy aktlarda keltirilib o‘tilgan va amaliyotga tadbiq etilyapti.
Bu nimani anglatadi? Ortiqcha qog‘ozvozchilik, yozishmalardan holi bo‘lgan,
ishga
kirmoqchi
bo‘lgan
kadrlarning
tashkilotma-tashkilot
yurushdek
sarsongarchilikdek holatiga chek qo‘yilgan, vaqt tejamkorligiga erishgan elektron
tizimning mufaqqiyatli yo‘lga qo‘yilayotganligidan.
Ya‘ni ortiqcha ovarogarchiliklarsiz nomzod ushbu platforma orqali o‘z
arizalarini topshira oladi, boshqa tashkilotlardan kerakli ma‘lumotlarni olish ham talab
etilmaydi, sababi barcha ma‘lumotalar Yagona milliy mehnat tizimida mavjud va
avtomatik tarzda arizada aks etadi. Eng muhimi shaffof. Bu holat esa bo‘lajak
kadrlarning boshqaruvga ishonchi ortadi. Salohiyatiga yarasha mavqega erishgani
uchun mehnat samaradorligi oshadi. Bu munosabat
Davlat fuqarolik xizmatini
rivojlantirishning eng muhim omillaridandir.
Davlat fuqarolik xizmatini rivojlantirish omillari haqida so‘z yuritganda
davlat
fuqarolik xizmatining “karyera modelini”ga to‘xtalib o‘tish lozim. Xo‘sh bu model
yurtimizda qay tarzda joriy etilyapti? Shu o‘rinda “karyera modelini” mohiyatiga
to‘xtalsak.
“Karyera modeli” - kadrlar malakasini muntazam oshirib borish, davlat fuqarolik
xizmatchilarini toifalash va ularga malaka martabalari (darajalari) berish orqali xizmat
7
Qurbonov I. Endi kadrlar ochiq tanlov asosida tanlanadi. Prezident qarorlari-hayotda va nazoratda.
/https:/uza.uz/uz/posts/endi-kadrlar-ochiq-tanlov-asosida-tanlanadi 237206/27.01.2021
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
249
ISSN:3030-3621
karyerasining lavozim pog‘onalaridan bosqichma-bosqich o‘tishni nazarda tutuvchi
modeldir.
Tatqiqotchi T.Bazarovning fikricha, karyera - insonning mehnat faoliyati
jarayonidagi xulq-atvori va tanlangan yo‘nalish bilan lavozim yoki kasbiy o‘sishning
natijasidir.
8
Inson kar’yera traektoriyasiga o‘z mehnat xatti-harakatlarini amalga oshirish
jarayonida foydalaniladigan shaxsiy maqsadlari, xohish-istaklari asosida erishadi va
faoliyat yuritayotgan tashkilot ichi yoki tashqarisidadagi haqqoniy faoliyat
xususiyatlarida shaklantiradi.
Biror karyera cho‘qqisini ko‘zlagan shaxsning kasbiy va tashkilot doirasidagi
xatti-harakatlari traektoriyasini bir qancha tamoillarga ajralishi o‘z navbatida
karyeraning turli xil ko‘rinishlarini shakllantiradi. Jumladan:
- Professional karyera
- Tashkilot ichidagi karyera
Bu karyera kadrning tashkilot ichidagi harakat traektoriyasi bilan bog‘liq o‘sish
darajasi bo‘lib, ular ham quyidagi yo‘nalishlarda bo‘lishi mumkin.
- Vertikal karyera
- Gorizantal karyear
- Markazga intiluvchi karyera
Hammamizga ma‘lumki kar’yeraning bir qancha bosqichlari mavjud:
- dastlabki (25-yoshgacha)
- tayinlanish (30 yoshgacha)
- siljish (45-yoshgacha)
- tugash (60-yoshdan)
- nafaqa (65-yoshdan so‘ng)
Agar bu fikrlarni umumlashtirib karyerogramma desak, unda-bu mutaxasisni
muqim bir ishda va joyda samarali natihaga erishida qanday yo‘lni bosib o‘tishi uchun
kerakli zaruriy bilim hamda malakalar to‘g‘risidagi tasavvurlari jamlanmasidir.
9
Shu o‘rinda tabiiy savol tug‘iladi,
“Karyera modeli”
tizimi yurtimizda qanday
joriy etilyapti? Yutuqlar, kamchiliklar nimalardan iborat? Ta‘lim tizimi bilan
bog‘liqlik darajasi qanday?
“Karyera modeli”ni ta‘lim muammolari bilan
shug‘ullanish orqali namoyon qilish mumkinmi?
Ta‘lim tizimiga nazar solsak, ko‘pchilik ma‘lumki zamonaviy ta‘lim
muammolari shunchalik murakkabki, muvaffaqiyatli karyeraga intiluvchan shaxs
o‘zini tan olishi, yani o‘z imkoniyat chegarasi, qobiliyat darajasini to‘g‘ri o‘lchab,
rivojlantirishi, o‘zini eng yuqori darajaga munosib ko‘rishi lozim. Bu holat yuqori
8
Hayitov O. Djalilova S. Boshqaruv psixologiyasi. O‘quv qo‘llanma. Toshkent.TDIU.2008.64-b
9
Hayitov O. Djalilova S. Boshqaruv psixologiyasi. O‘quv qo‘llanma. Toshkent.TDIU.2008.64-b
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
250
ISSN:3030-3621
darajadagi mavqega va hattoki moddiy rag‘batlantirishlar uchun qator imkoniyatlarni
taqdim etadi hamda o‘zining sevimli ishi bilan shug‘ullanish rohatini beradi.
10
Bugun yurtimizda ta‘lim tizimi va davlat fuqarolik xizmatini o‘rtasidagi
bog‘liqlikni samarali tashkillashtirish, davlat fuqarolik xizmatini rivojlantirish
sohasidagi bosh muammolardan bo‘lib turubdi. Misol uchun Oliy ta‘limni olaylik. Bu
dargohni tamomlagan mutaxasislarda ilm bilan birgalikda o‘ziga bo‘lgan ishonch,
o‘zini namoyon etish motivatsiyasi berilsagina yetuk kadrlar bo‘lib shakllanishi
shubhasiz. Zero ko‘pchilik mutaxasislar o‘z yonalishlari doirasida albatta davlat
xizmati tizimiga ishga kirishadi.Qachonki ularda shu omil ilm bilan birgalikda
shakllantirilsagina davlat boshqaruv sohasi mukammalashadi, xalq foydasi uchun
ishlaydi. Prezidentimiz ta‘kidlaganidek, “xalq manfaatlari barchasidan ustundir”.
To‘g‘ri, bugungi kunda davlat fuqarolik xizmatini rivojlantirish sohasida ushbu
model yuzasidan bir qancha samarali loyihalar ishlab chiqilyapdi, hamda kelajakda
amaliyotga tadbiq etiladi.
Bu omillarning dasturiy rejasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil
28 yanvardagi PF-60-son “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning
taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmonida ham o‘z aksini topgan. Ushbu
farmonning “
Davlat fuqarolik xizmati tizimini zamonaviy standartlar asosida tashkil
etish” deb nomlangan
10-maqsadining dasturuda bir qancha strategik rejalar
belgilangan.
11
Xususan,
Davlat xizmatida korrupsiya omillarini bartaraf etish,
kadrlarni tanlov asosida ishga qabul qilish va ular faoliyati samaradorligini xolisona
baholashning huquqiy asoslarini takomillashtirish, deb nomlangan I-bandiga ko‘ra
2022 yil sentabr oyidan amalga oshirilishi lozim bo‘lgan vazifalar rejalashtirilgan,
unga muvofiq:
1. Davlat fuqarolik xizmati tizimiga kiruvchi davlat organlari va tashkilotlarida
xodimlarni ishga qabul qilishda ochiq mustaqil tanlov orqali saralab olishning yagona
qoidalarini ishlab chiqish.
2. Davlat xizmatiga kirish va uni o‘tash, kadrlar zaxirasini shakllantirish,
xodimlarni baholash bilan bog‘liq jarayonlarni raqamlashtirishni nazarda tutuvchi
«
Raqamli davlat xizmati
»
loyihasini amalga oshirish.
3. Davlat xizmatida sohalar kesimida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan
korrupsiyaviy omillarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralarini ko‘rish.
4. Davlat xizmatchilari va davlat organlari faoliyatini eng muhim samaradorlik
ko‘rsatkichlari (KPI) asosida baholash bo‘yicha reyting tizimini joriy etish
belgilangan.
10
Shu manba
11
2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida. PF-60-son 2022 yil 28
yanvar.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
251
ISSN:3030-3621
Davlat xizmatchilarining kasbiy tayyorgarlik, moddiy va ijtimoiy ta‘minot
darajasini oshirish bandi o‘z ichiga:
12
1. Barcha darajadagi rahbar kadrlar va xodimlarning “hayot davomida ta‘lim
olish” (Life Long Learning) tamoyili asosida butun faoliyati davomida o‘zlariga zarur
bo‘lgan ko‘nikmalarini rivojlantirib borishga qaratilgan malaka oshirish tizimining
yagona qoidalarini belgilash.
2. Davlat fuqarolik xizmatchisining uzluksiz malakasini oshirish va kasbiy
rivojlanishi - davlat fuqarolik xizmatini o‘tashning muhim sharti etib belgilash.
3. Davlat fuqarolik xizmatchilarining ko‘nikmalarini oshirishda davlat
buyurtmasini shakllantirish tizimini ishlab chiqish.
4. Davlat fuqarolik xizmatchilarini o‘qitish, qayta tayyorlash va malakasini
oshirishning interfaol shakllari, shuningdek ularning yangi bilim va ko‘nikmalarni
egallashi uchun barchaga ochiq bo‘lgan elektron o‘quv dasturlari hamda platformalarni
ishlab chiqish.
5. Davlat fuqarolik xizmatchilarining malakasini oshirish bilan shug‘ullanuvchi
davlat va nodavlat ta‘lim muassasalarining reyestrini yuritish.
6. Vazirlik va idoralar huzuridagi malaka oshirish markazlarida davlat fuqarolik
xizmatchilarini o‘qitish jarayonida umumiy ilmiy-uslubiy tizimni yo‘lga qo‘yish va
monitoring qilish kabi rejalarni oladi.
XULOSA
Bugungi kunda davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish, ta’lim xizmatlarida sifat
va samaradorlikni oshirishda meritokratiya tamoyillariga asoslangan “Karera
modeli”ni joriy etish muhim omil hisoblanadi. Bu model orqali davlat xizmati
faoliyatiga malakali, kompetentli va iqtidorli kadrlarni jalb etish, ularning kasbiy
rivojlanishini rag‘batlantirish va samaradorligini oshirish imkoniyati yaratiladi.
Biz o`rganishlar va tahlillar asosiy quyidagi takliflarni ilgari suramiz:
a) Malaka talablarini yagona standart asosida shakllantirish:
- Davlat fuqarolik xizmatining barcha lavozimlari uchun markazlashtirilgan
holda yagona namunaviy malaka talablarini ishlab chiqish;
-Ushbu talablarni yagona hujjat shaklida tasdiqlash va amaliyotga joriy etish.
b) Elektron modul asosida tizimlashtirish:
- Malaka talablarini yagona elektron modulda shakllantirish;
- Boshqaruv samaradorligi agentligi tomonidan uning yuritilishini ta’minlash.
v) Adolatli baholash va rag‘batlantirish tizimini yaratish:
- Xizmatchilarning kasbiy kompetensiyalarini adolatli baholovchi mezonlarni
ishlab chiqish va joriy etish;
12
2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida. PF-60-son 2022 yil 28
yanvar
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
252
ISSN:3030-3621
- Faoliyat natijalariga qarab lavozim pog‘onasida o‘sish imkoniyatlarini
belgilovchi shaffof me’zonlarni ishlab chiqish.
g) Zamonaviy HR texnologiyalari asoslangan boshqaruvni joriy qilish va bunda:
- Karyeraviy o‘sishni boshqarish jarayonida inson resurslarini boshqarishning
zamonaviy texnologiyalarini qo‘llash;
Shu bilan birga, milliy mentalitet va qadriyatlarni inobatga olish.
d) Oliy ta’lim muassasalari bilan davlat xizmatini integratsiya qilish:
- Davlat tashkilotlarini universitet va institutlar bilan uzviy bog‘liqlikni
ta’minlash;
- Talabalarda davlatga sadoqat, karyeraviy o`sishga ishonch, mavjud
muammolar va xorijiy tajribalar to‘g‘risidagi nazariy va amaliy bilimlarni
shakllantirish.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki Davlat fuqarolik xizmatini isloh qilishda
“Karyera modeli”ni joriy etish va meritokratiya tamoyillarini qaror toptirish orqali
iqtisodiyot, ta’lim va xizmat ko‘rsatish sohalarida yuqori malakali kadrlar zaxirasini
shakllantirishga erishiladi. Mazkur tizimning muvaffaqiyatli faoliyat yuritishi uchun
esa tizimli, metodologik asoslangan chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Luftim Cania, (2014), “The evolution of human resource management: past, present
and future”, The Macrotheme Review 3(9), 2014. pp 73-83.
2.
O‘zbekiston Respublikasida kadrlar siyosati va davlat fuqarolik xizmati tizimini
tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. PF-5843-son Farmoni
3.
Qurbonov I. Endi kadrlar ochiq tanlov asosida tanlanadi. Prezident qarorlari-hayotda
va nazoratda. /https:/uza.uz/uz/posts/endi-kadrlar-ochiq-tanlov-asosida-tanlanadi
237206/27.01.2021
4.
Eshqobilovich E. T. TALIM XIZMATLARINI RIVOJLANTRISHDA DAVLAT-
XUSUSIY SHERIKCHILIGI VA UNING IQTISODIY IMKONIYATLARI
//MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF
INNOVATIVE RESEARCH. – 2025. – Т. 4. – №. 46. – С. 110-116.
5.
Hayitov O. Djalilova S. Boshqaruv psixologiyasi. O‘quv qo‘llanma. Toshkent.
TDIU. 2008.64-b
6.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat xizmatini rivojlantirish
agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida. PQ-4472-son
03.10.2019. https:/lex.uz/docs/4552053
7.
Valijonov R., Qobulov O. Menejment asoslari. –Toshkent. ToshDU, 1997
8.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat xizmatini rivojlantirish
agentligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida. PQ-4472-son
03.10.2019.
https://lex.uz/uz/docs/-4552053?ONDATE=12.02.2021
9.
2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi
to‘g‘risida. PF-60-son 2022 yil 28 yanvar.
