Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
25
ISSN:3030-3621
DUAL TA'LIMDA KORXONANING ROLI VA MAS'ULIYATLARI
Jo’rayeva Muxlisa To’ymurod qizi
Osiyo xalqaro universiteti 2-bosqich magistranti
Annotatsiya.
Maqolada dual ta’limni tashkil qilishda korxonaning o’rni yuqori
ekanliki ta’kidlab o’tilgan. Korxonalarning bu tizimdagi roli va mas'uliyati, nafaqat
o'quvchilarni tayyorlash, balki ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanishning asosiy omili
ekanligi tog’risida fikir yuritilgan. Korxonalar, o'quvchilarga amaliy tajriba berish va
ularni kasbiy tayyorlash orqali jamiyat uchun sifatli ishchi kuchini tayyorlashda muhim
rol o'ynaydi. Shu sababli, korxonalar ta'lim tizimida faol ishtirok etib, kelajakdagi
mutaxassislarni tayyorlashga o'z hissasini qo'shishlari zarur ekanligi ta’kidlab o’tilgan.
Kalit so’zlar.
Ta'lim tizimi, maktabgacha ta'lim, boshlang'ich ta'lim, o'rta ta'lim,
oliy ta'lim, dual ta'lim, o'quv dasturlari, baholash tizimi, xalqaro reytinglar
Аннотация.
В статье подчеркивается значение предприятия в организации
дуального образования. Обсуждалась роль и ответственность предприятий в
этой системе, не только подготовка студентов, но и то, что оно является
основным фактором производства и социального развития. Предприятия играют
важную роль в подготовке качественной рабочей силы для общества,
предоставляя студентам практический опыт и профессиональную подготовку.
Поэтому было подчеркнуто, что предприятиям необходимо активно участвовать
в системе образования и способствовать подготовке будущих специалистов.
Ключевые слова.
Система образования, дошкольное образование,
начальное образование, среднее образование, высшее образование, двойное
образование, учебные программы, система оценок, международные рейтинги.
Annotation.
The article emphasizes the importance of the enterprise in organizing
dual education. The role and responsibility of enterprises in this system was discussed,
not only the training of students, but also the fact that it is a main factor in production
and social development. Businesses play an important role in preparing a quality
workforce for society by providing students with hands-on experience and vocational
training. Therefore, it was emphasized that enterprises need to actively participate in
the education system and contribute to the training of future specialists.
Keywords.
Education system, preschool education, Primary Education,
Secondary Education, Higher Education, dual education, curricula, assessment system,
international rankings
Dual ta'lim o'quvchining amaliy ko'nikmalarini yaxshilash, mehnat bozori bilan
aloqalarini mustahkamlash hamda ish beruvchilarga mavjud texnologiyalar va ishiab
chiqarish quvvatlariga mos ravishda kadrlar tayyorlash uchun mo'ljallangan. Korxona
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
26
ISSN:3030-3621
ma'lum bir ta'lim yo'nalishi bo'yicha dual ta'lim doirasida ish joyida o'qitish uchun
sharoit yaratadi. Korxonaning vazifasi, birinchi navbatda, o'quvchiga amaliy
ko'nikmalarni berishdir.
Dual ta'lim formatida korxona va ta'lim muassasasi o'rtasida vazifa va
majburiyatlar aniq taqsimlanganda [1].
Korxona
Ta'lim muassasasi bilan birgalikda o'quvchilarni qabul qilish boshlanishidan
kamida bir oy oldin dual ta'lim to'g'risida shartnoma tuzadi;
Dual ta'lim doirasida o'qish muddati va korxonaga yuboriladigan o'quvchilar
sonini ta'lim muassasasi bilan kelishib oladi;
O'quvchilar bilan shartnomalar tuzadi va ta'lim muassasasi bilan kelishilgan
muddatlarda o'quvchilarni qabul qiladi;
Korxonada har bir o'quvchiga dual ta'lim dasturining amaliy qismini o'rgatuvchi
ustoz tayinlaydi;
Korxonada dual ta'lim dasturining amalga oshirilishini, o'quv mazmuni va
tayinlangan ustozning vazifalarini bajarilishini ta'minlaydi;
O'quvchilarning kasbni o'zlashtirish natijalarini baholash jarayonini tashkil
qiladi;
O'quvchining yakuniy davlat attestatsiyasida ishtirok etadi. Bulardan tashqari,
korxona quyidagi majburiyatlarni o'z zimmasiga oladi:
Mehnat qonunchiligiga muvofiq o'quvchilarni ishga qabul qilish;
Korxonada ishlash bilan bog'liq dual ta'lim dasturining amaliy qismi davomida
o'quvchilarni ma'lum ish joyi va zarur jihozlar bilan ta'minlash;
O'quvchilarni korxona ustavi, ichki tartib qoidalari, xavfsizlik qoidalari,
yong'in xavfsizligi va boshqa talablar bilan tanishtirish;
O'quvchilarga korxona ustaviga muvofiq ishlab chiqarish jarayonlarida
ishtirok etish imkoniyatini berish;
Ta'lim muassasasi bilan birgalikda dual ta'limni joriy etish bo'yicha hisobotlar
tayyorlash.
Amaliy mashg'ulotlar o'quv yili davomida o'quv rejasiga muvofiq, kuniga ko'pi
bilan olti soat yoki haftasiga 36 soat o'tkazish ko’zda tutilgan[2].
HR menejerining mas'uliyati
HR menejeri - korxonaning kadrlar bo'limini boshqaradigan shaxs bo'lib, dual
ta'limni muvaffaqiyatli amalga oshirishda muhim rol o'ynaydi.
HR menejerining vazifalariga ta'lim muassasalari bilan aloqa o'rnatish va
shartnomalar imzolanishini ta'minlash, korxonalar uyushmalarining dual ta'limni
tashkil etishga oid yig'ilishlarida qatnashish kiradi. HR menejeri korxonada dual
ta'lim uchun bo'linmalarni aniqlaydi va korxonaga qabul qilinishi mumkin bo'lgan
o'quvchilar sonini belgilaydi. Korxonada o'quvchi ta'limi uchun mas'ul bo'lgan
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
27
ISSN:3030-3621
ustozlarni tayinlaydi. HR menejeri ta'lim muassasasining ishlab chiqarish ta'limi
bo'yicha direktor o'rinbosari bilan bevosita aloqada bo'lib, bu unga o'quv jarayonini
tashkil etish, o'quv jarayonining qo'shma o'quv rejasi va grafigini muvofiqlashtirish
imkonini beradi. Uning vazifalariga, shuningdek, o'quvchini lavozimga kirish
tadbirlarini tashkil etish va korxonada o'qitishni nazorat qilish ham kiradi.
HR menejeri dual ta'limni korxonaning yillik biznes rejasiga kiritilishini
ta'minlaydi.
HR menejeri dual ta'limni yo'lga qo'yishga yo'naltirilgan ta'lim muassasasining
tadbirlarida muntazam ishtirok etib boradi.
Shuni ta'kidlash kerakki, dual ta'lim jarayonida ishtirok etuvchi kichik
korxonalarda HR menejeri rolini bevosita korxona rahbarlari bajaradilar [3].
O'quvchilarni korxonada o'qishga tayyorlash
O'quvchini korxonaga qo'shilishida "Lavozimga kirish" protsedurasi muhim
ahamiyatga ega. Lavozimga kirish o'quvchi uchun o'zini "o'rganuvchi" va
shuningdek, korxona ishiga "hissa qo'shuvchi" sifatida his qilishga ko'mak beuvchi
ilk jarayondir[4]. Yangi o'quvchilar uchun bu jarayon ularni korxonada o'qitishning
dastlabki kunlarida amalga oshirilishi kerak.
Lavozimga kirishning asosiy yo'nalishi o'quvchini korxonaga integratsiyasi va
eng muhim ma'muriy jarayonlar, shuningdek, xodimlar bilan tanishtirishdir. Bu
bevosita ish joyi va korxonada bajariladigan vazifalar bilan tanishish uchun asos
bo'lib xizmat qiladi.
Tanishuv jarayoni yangi ishni muvaffaqiyatli boshlash uchun zarur bo’lgan
yordam, vositalarva resurslarni, shu jumladan do’stona muhitni ta’minlaydi.
Lavozimga kirish jarayonini samarali tashkil etish korxonalar uchun foydali
bo'lib, dual ta'limni muvaffaqiyatli amalga oshirishga bevosita ta'sir ko'rsatadi [5].
ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
Anke Boussena. Jamalxan Shasalimov. To'qimachilik korxonalari ustozlari uchun
dual ta'lim bo'yicha qo‘llanma. 2024.
4.
https://dual-t.com/contenidos/en/l04-guide-implementation.pdf
5.
https://epub.sub.uni-hamburg.de/epub/volltexte/2020/96655/pdf/Duale_
Hochschulausbildung_ENG_N_180605.pdf
