Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
132
ISSN:3030-3621
PROFILAKTIKA INSPEKTORINING UYUSHMAGAN YOSHLAR
O’RTASIDA HUQUQBUZARLIKLAR PROFILAKTIKA FAOLIYATINING
ASOSIY YO’NALISHLARINI TAKOMILLASHTIRISH
IIV Akademiyasi kursanti 321-guruh kursanti
Sheraliyev Asilbek Nosirjon o’g’li
ANNOTATSIYA:
Ushbu maqola, profilaktik inspektorlarning uyushmagan
yoshlar o'rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyatini takomillashtirishning
asosiy yo'nalishlarini tahlil qiladi. Maqolada, ayniqsa, huquqbuzarliklarning oldini
olish va ularni kamaytirish bo'yicha samarali strategiyalarni ishlab chiqish masalalari
yoritilgan. Profilaktik inspektorlarning roli va ularning yoshlar bilan ishlash usullari
ko'rib chiqiladi, shuningdek, yoshlarni huquqbuzarliklarga yo'l qo'ymaslikka undash
uchun zarur bo'lgan pedagogik va psixologik yondashuvlar tahlil qilinadi.
Maqolada, yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasi tushunchalari,
yo‘nalishlari, maqsad va vazifalari, uyushmagan yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklar
profilaktikasi faoliyatining asosiy yo‘nalishlarining kriminologik tavsifi, ushbu
faoliyatninig jamiyat hayotidagi ahamiyati, uyushmagan yoshlar o‘rtasida
huquqbuzarliklar profilaktikasiga oid normativ-huquqiy normalar taxlili va ularni
qo‘llash amaliyoti, uyushmagan yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasining
asosiy yo‘nalishlari oid jahon tajribasi va uni milliy qonunchiligimizga qabul qilish,
ushbu sohada olib borilayotgan islohotlar.o'rganiladi.
Maqola, yoshlar o'rtasida huquqbuzarliklarning oldini olishda profilaktik
inspektorlar va ijtimoiy tashkilotlarning hamkorligi, shuningdek, davlat va jamiyatning
huquqbuzarliklarni kamaytirish borasidagi mas'uliyatini kuchaytirish kerakligini
alohida ta'kidlaydi.
KALIT SO’ZLAR:
profilaktik inspektorlar, huquqbuzarliklarni oldini olish
yushmagan yoshlar pedagogik yondashuvlar psixologik yondashuvlar huquqiy
madaniyat
ijtimoiy
tadbirlar
treninglar
innovatsion
metodlar
yoshlarni
huquqbuzarliklarga qarshi tarbiyalash huquqni muhofaza qiluvchi organlar yoshlarga
huquqiy ta'lim
ABSTRACT:
This article analyzes the main directions for improving the
preventive activities of juvenile probation officers in relation to preventing delinquency
among non-organized youth groups. It explores effective strategies for crime
prevention among young people, with a focus on the role of juvenile inspectors and the
methods they use when working with youth. Special attention is given to the need for
pedagogical and psychological approaches to prevent delinquent behavior among
minors.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
133
ISSN:3030-3621
The article emphasizes the importance of using interactive and creative methods in the
work of juvenile inspectors, as well as the formation of legal culture among youth. It
also examines the integration of youth into the social environment, the enhancement of
their legal knowledge, and the encouragement of active participation in crime
prevention through various social events and training programs.
The author stresses the need for strengthened coordination between juvenile
probation officers, law enforcement agencies, educational institutions, and social
organizations to effectively prevent delinquency. The article also highlights the
importance of increasing the responsibility of the state and society as a whole in
reducing youth crime.
Keywords:
Juvenile probation officers, delinquency prevention, non-organized
youth, pedagogical approaches, psychological approaches, legal culture, social events,
training programs, collaboration, innovative methods, youth crime prevention, law
enforcement agencies, responsibility of society and the state, legal education for youth
KIRISH:
Yoshlar – har bir jamiyatning kelajagi, uning ijtimoiy va iqtisodiy
rivojlanishining asosiy omili hisoblanadi. Shu bois, yoshlarning huquqiy madaniyatini
oshirish, ularga to'g'ri yo'lni ko'rsatish va huquqbuzarliklarning oldini olish, jamiyatda
tinchlikni saqlashda juda muhim ahamiyatga ega. Prezidentimizning ta'kidlashicha:
"Yoshlarni har tomonlama rivojlantirish, ularga o'zlarini to'liq namoyon etish
imkoniyatini yaratish, shuningdek, ularning huquqiy ongi va madaniyatini
shakllantirish bizning eng ustuvor vazifalarimizdan biridir" (O'zbekiston Respublikasi
Prezidenti, 2023). Ushbu fikr, jamiyatda huquqbuzarliklarning oldini olish va yoshlar
o'rtasida huquqiy madaniyatni kengaytirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni
amalga oshirish zarurligini ta'kidlaydi.
Profilaktik
inspektorlar
o'z
faoliyatida
aynan
yoshlar
bilan
ishlashda,
huquqbuzarliklarning oldini olishda, ular uchun ijtimoiy va huquqiy bilimlarni
yetkazishda muhim rol o'ynaydi. Inson huquqlarini himoya qilish, yoshlarning ijtimoiy
integratsiyasi va huquqiy ongini oshirish, ularni huquqbuzarliklarga qarshi kurashishga
o'rgatish - bu jarayonda profilaktik inspektorlarning ishtiroki nihoyatda muhimdir.
Profilaktika inspektorlari, yoshlar bilan ishlashda pedagogik va psixologik
yondashuvlarni samarali qo'llash, shuningdek, innovatsion va interaktiv metodlarni
joriy etish orqali ularning huquqiy madaniyatini shakllantirishda faol ishtirok etadilar.
Ularning ishida yoshlar bilan muloqot qilishda har bir insonning huquqlarini hurmat
qilish, ularga to'g'ri maslahatlar berish, jamiyatga foydali a'zolar sifatida tarbiyalash
muhim omillardan biridir.
Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan "Yoshlar siyosati" konsepsiyasi doirasida,
profilaktik inspektorlarning faoliyatini yanada samarali tashkil etish, yoshlar bilan
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
134
ISSN:3030-3621
ishlashda zamonaviy usullarni qo'llash va ularni huquqbuzarliklardan himoya qilish
uchun barcha zarur shart-sharoitlar yaratish talabi yanada dolzarblashmoqda.
Shu o'rinda, profilaktik inspektorlarning ishtiroki, ularning metodologiyasi va
usullarini takomillashtirishning muhimligi, yoshlarni ijtimoiy, huquqiy jihatdan
tarbiyalashda davom etayotgan ijtimoiy ehtiyojni qondirish uchun zarur bo'lgan asosiy
omil bo'lib qolmoqda.
Asosiy qism
1.
Uyushmagan yoshlar o'rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyatining
asosiy yo'nalishlarini takomillashtirishda profilaktika inspektorlarining o'rni va
vazifasi
Jamiyatning eng zaif qatlamlaridan biri bo'lmish uyushmagan yoshlar orasida
huquqbuzarliklarning oldini olish, jamiyat barqarorligi va ijtimoiy taraqqiyot uchun
muhim ahamiyatga ega. Profilaktik inspektorlar bu jarayonda bevosita ishtirok
etadigan, yoshlarni huquqbuzarliklardan saqlash, ularga huquqiy madaniyatni oshirish,
ijtimoiy integratsiyani ta'minlash va ularni to'g'ri tarbiyalashda asosiy rolni
o'ynaydigan mutaxassislardir. Uyushmagan yoshlar bilan ishlashda zamonaviy
metodlarni, shu jumladan, interaktiv yondashuvlar va axborot texnologiyalaridan
foydalanish muhim ahamiyatga ega. Profilaktik inspektorlar innovatsion metodlarni,
masalan, treninglar, seminarlar, rolli o'yinlar va huquqiy ta'lim platformalarini yoshlar
bilan ishlashda qo'llash orqali ularning huquqiy madaniyatini oshirish va
huquqbuzarliklarni oldini olishga muvaffaq bo'lishlari mumkin. Shu tarzda, yoshlar
nafaqat huquqiy bilimga ega bo'lishadi, balki ularni amalda qo'llashni o'rganadilar.
Profilaktik inspektorlar ijtimoiy tadbirlar va huquqiy ta'lim dasturlarini tashkil etish
orqali yoshlarni jamiyatda to'g'ri yo'lni tanlashga undaydilar. Ular, ayniqsa, yomon
odatlar, uyushgan jinoyatchilik, narkomaniya, alkogolizm va boshqa salbiy ijtimoiy
illatlarni oldini olish maqsadida tadbirlar o‘tkazadilar. Yoshlarni huquqiy jihatdan
tarbiyalashda maktablar, oliy ta'lim muassasalari, mahalla tashkilotlari va ijtimoiy
xizmatlar bilan yaqin hamkorlikda ishlashning o‘zi katta ahamiyatga ega. Qolaversa,
profilaktik inspektorlar ijtimoiy tadbirlar va huquqiy ta'lim dasturlarini tashkil etish
orqali yoshlarni jamiyatda to'g'ri yo'lni tanlashga undaydilar. Ular, ayniqsa, yomon
odatlar, uyushgan jinoyatchilik, narkomaniya, alkogolizm va boshqa salbiy ijtimoiy
illatlarni oldini olish maqsadida tadbirlar o‘tkazadilar. Yoshlarni huquqiy jihatdan
tarbiyalashda maktablar, oliy ta'lim muassasalari, mahalla tashkilotlari va ijtimoiy
xizmatlar bilan yaqin hamkorlikda ishlashning o‘zi katta ahamiyatga ega.
2. O‘zbekistonda olib borilayotgan islohotlar va yangilanishlar
O‘zbekiston
Respublikasida
uyushmagan
yoshlar
o‘rtasida
huquqbuzarliklarning oldini olish, ularning ijtimoiy hayotga moslashishi va jamiyatda
faol fuqarolar sifatida rivojlanishi borasida tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda.
Profilaktik inspektorlarning bu jarayondagi roli juda katta, chunki ular yoshlarni
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
135
ISSN:3030-3621
huquqbuzarliklardan saqlash, ularning huquqiy madaniyatini oshirish va jamiyatda
to‘g‘ri yo‘lni tanlashga undashda asosiy vosita bo‘lib xizmat qiladilar. Profilaktik
inspektorlar, asosan, o‘z faoliyatlarini yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini
olishga qaratadilar. Ularning vazifasi nafaqat huquqiy ta'lim berish, balki yoshlarni
ijtimoiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash, ularga sog‘lom turmush tarzini o‘rgatish va
jamiyatga foydali fuqarolar sifatida tarbiyalashdir.
Profilaktik inspektorlar yoshlar bilan ishlashda huquqiy ta'lim va
huquqbuzarliklarning salbiy oqibatlarini tushuntirishga katta e'tibor beradilar.
O‘zbekiston hukumati tomonidan yoshlarning huquqiy bilimi va madaniyatini oshirish
uchun maktablar, kollejlarda maxsus kurslar, seminarlar va treninglar tashkil
etilmoqda.
O‘zbekiston hukumati yoshlar siyosatini yangi bosqichga olib chiqish
maqsadida ijtimoiy himoya, ta'lim, sog‘liqni saqlash va bandlikni ta'minlash kabi
sohalarda islohotlar olib bormoqda. Yoshlarni jamiyatga integratsiya qilish, ularni
ijtimoiy jihatdan himoya qilish va ular uchun yangi imkoniyatlar yaratish orqali,
huquqbuzarliklarning oldini olish maqsad qilinmoqda. O‘zbekistonning uyushmagan
yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarning oldini olish borasidagi islohotlar va
yangilanishlar, mamlakatdagi ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashga, yoshlarni jamiyatda
faol fuqarolar sifatida tarbiyalashga, huquqbuzarliklarni kamaytirishga qaratilgan.
Profilaktik inspektorlar bu jarayonda muhim rol o‘ynaydi va ularning faoliyati
huquqbuzarliklarning oldini olishga xizmat qiladi.
3. Xorijiy tajribalar: Rossiya, Germaniya va AQSh
Yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini olishda, ayniqsa uyushmagan
yoshlar o‘rtasida, bir qator mamlakatlar, shu jumladan Rossiya, Germaniya va AQSh
o‘zlarining samarali tajribalari va amaliyotlari bilan tanilgan. Ushbu mamlakatlarda
olib borilayotgan profilaktik ishlar va yondashuvlar, O‘zbekistonning
huquqbuzarliklarni oldini olish tizimini takomillashtirish uchun foydali bo‘lishi
mumkin. Quyida Rossiya, Germaniya va AQShdagi huquqbuzarliklarning oldini olish
tizimiga oid asosiy tajribalar taqdim etiladi.
Rossiyada yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarning oldini olish uchun davlat,
jamoat va ta'lim tizimi o‘rtasida keng ko‘lamli hamkorlik o‘rnatilgan. Rossiya
hukumati tomonidan olib borilayotgan profilaktik tadbirlar quyidagi yo‘nalishlarga
qaratilgan:
1. Rossiya hududida huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan
yondashuvlar mahalliy darajada amalga oshiriladi. Mahalla, maktab, va o‘quv
yurtlarida yoshlar bilan o‘zaro aloqalarni mustahkamlashga, ularning muammolarini
aniqlash va bartaraf etishga yo‘naltirilgan dasturlar ishlab chiqilgan. Mamlakatda
profilaktik inspektorlar va ijtimoiy xizmatlar bilan birgalikda har bir yoshning
muammosiga individual yondashuvlarni qo‘llashadi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
136
ISSN:3030-3621
2. Rossiyada, ayniqsa ijtimoiy zaif qatlamlarga mansub yoshlar uchun
reabilitatsiya markazlari faoliyat yuritadi. Bu markazlar yoshlarni huquqbuzarliklar,
narkomaniya yoki alkogolizm kabi salbiy oqibatlardan himoya qilishga qaratilgan.
Yoshlar bilan ishlashda kasb-hunar o‘qitish va psixologik yordam ko‘rsatish muhim
ahamiyatga ega.
3. ossiyada jamoat tashkilotlari va ko‘ngillilar o‘rtasida yoshlarni
huquqbuzarliklardan himoya qilish bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirishga katta e'tibor
beriladi. Jamoat tashkilotlari tomonidan o‘tkaziladigan tadbirlar, seminarlar va
ma'ruzalar yoshlarning huquqiy ongini oshirishga xizmat qiladi.
2. Germaniya: Ijtimoiy integratsiya va kasb-hunar o‘qitish
Germaniya ijtimoiy integratsiya va huquqbuzarliklarning oldini olishda ilg‘or tajribaga
ega mamlakatlardan biridir. Yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarning oldini olish
bo‘yicha Germaniyaning asosiy yondashuvlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1. Germaniya yoshlarni huquqbuzarlikdan himoya qilishda ularni ish bilan
ta'minlash va kasb-hunar o‘qitishning samarali tizimini ishlab chiqdi. Germaniyada har
bir yoshga o‘z qiziqishlariga va qobiliyatlariga mos kasb-hunar o‘rgatish imkoniyati
beriladi. Bu usul yoshlarni jamiyatga integratsiyalashda va huquqbuzarliklarni oldini
olishda samarali bo‘ladi.
2. Germaniyada yoshlar bilan ishlashda "erta aralashuv" tizimi qo‘llaniladi, ya'ni
yoshlarning huquqbuzarlik qilishdan oldin muammolari aniqlanadi va ularga yordam
ko‘rsatiladi. Bu tizimning asosiy maqsadi - yoshlarni jinoiy faoliyatga kirishishdan
oldin, ularga ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatish.
3. Germaniyada politsiya va yoshlar o‘rtasida yaxshi o‘zaro aloqalar o‘rnatilgan.
Politsiya yoshlarni huquqbuzarliklardan ogohlantirish va ularga huquqiy yordam
ko‘rsatishda faol ishtirok etadi. Shuningdek, politsiya yoshlar o‘rtasida
huquqbuzarliklarni oldini olish bo‘yicha turli ijtimoiy tadbirlar, huquqiy maslahatlar
va treninglarni o‘tkazadi.
3. AQSh: Huquqbuzarliklarni oldini olish va reabilitatsiya tizimi
AQShda yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarning oldini olish bo‘yicha turli
yondashuvlar qo‘llaniladi. Mamlakatda ayniqsa profilaktik ishlar va reabilitatsiya
tizimi rivojlangan. AQSh tajribasidan o‘rganiladigan asosiy jihatlar quyidagilar:
1. AQShda yoshlarni huquqbuzarliklardan saqlash uchun davlat va nodavlat
sektorlarining qo‘llab-quvvatlashi katta ahamiyatga ega. "After-School Programs"
(Maktabdan keyingi dasturlar) kabi dasturlar orqali yoshlar uchun qo‘shimcha ta'lim,
sport va madaniyat tadbirlari tashkil etiladi. Bu dasturlar yoshlarni xavfli guruhlardan
saqlash va ular uchun ijtimoiy integratsiya imkoniyatlarini yaratish maqsadida amalga
oshiriladi.
2. AQShda huquqbuzarliklarning oldini olishda "yoshlarni jinoyatga
yo‘naltiruvchi omillar"ni o‘rganish juda muhimdir. Mamlakatda kriminal psixologiya
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
137
ISSN:3030-3621
va sotsiologiya sohasida keng tadqiqotlar olib borilib, huquqbuzarlikka olib keluvchi
omillar (masalan, oilaviy muammolar, ishsizlik, tajovuzkor muhit) tahlil qilinadi.
3. AQShda reabilitatsiya markazlari va ijtimoiy xizmatlar tizimi huquqbuzarlik
qilgan yoshlarni ijtimoiy hayotga qaytarish uchun maxsus dasturlarni taqdim etadi.
Ushbu dasturlar yoshlarni kasb-hunar o‘qitish, psixologik yordam va oilaviy terapiya
bilan qo‘llab-quvvatlashni o‘z ichiga oladi.
Xulosa
Uyushmagan yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini olish, nafaqat huquqiy
ta'limni, balki jamiyat, ta'lim muassasalari, oila va boshqa ijtimoiy institutlar bilan
hamkorlikni talab qiluvchi kompleks yondashuvni nazarda tutadi. Profilaktik
inspektorlarning ushbu sohadagi o‘rni beqiyosdir, chunki ular nafaqat huquqiy
madaniyatni oshirish, balki yoshlarning psixologik va ijtimoiy muammolarini hal
qilishda ham faol ishtirok etadilar. Ularning asosiy vazifasi – har bir yoshni
huquqbuzarliklarning salbiy oqibatlari haqida ogoh qilish, ijtimoiy integratsiyasini
ta'minlash va salbiy odatlarning oldini olishdi.Profilaktik inspektorlar uchun, ularga
qo‘yilgan vazifalar doirasida, o‘zgaruvchan ijtimoiy sharoitga moslashish va
innovatsion texnologiyalarni samarali qo‘llash hamda o‘quv jarayonlarini zamonaviy
metodlar bilan boyitish zarur. Xalqaro tajribalar, ayniqsa Rossiya, Germaniya va
AQShning huquqbuzarliklarni oldini olish bo‘yicha amaliyotlari, O‘zbekistonning o‘z
profilaktik tizimini yanada samarali qilishda qo‘l kelishi mumkin.
Umuman olganda, yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini olishda
profilaktik inspektorlarning faoliyatini takomillashtirish, jamiyatda sog‘lom va
huquqiy ongi yuqori bo‘lgan yangi avlodni tarbiyalashga qaratilgan muhim qadamdir.
Bu, o‘z navbatida, davlatning ijtimoiy barqarorligini ta'minlash, yoshlarning o‘z
huquqlari
va
mas'uliyatlarini
anglashini
kuchaytirish
hamda
jamiyatda
jinoyatchilikning kamayishiga olib keladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Qodirov, A. (2020).
Yoshlar va huquqbuzarliklar: Tahlil va profilaktika
usullari.
Toshkent: O‘zbekiston Yuridik Akademiyasi Ushbu manba yoshlar
o‘rtasida huquqbuzarliklarning oldini olishning asosiy yo‘nalishlarini, jumladan,
profilaktik inspektorlarning rolini va faoliyatini tahlil qiladi.
2.
Xushvaqtov, F. (2021).
Profilaktik tadbirlar va ularning samaradorligi:
O‘zbekistondagi tajriba.
Toshkent:
Yuridik
nashr.
Mazkur
asar
huquqbuzarliklarni oldini olishda amalga oshirilgan profilaktik tadbirlar va ular
samaradorligini o‘rganishga bag‘ishlangan. O‘zbekistondagi holat va
islohotlarga doir ma'lumotlarni keltiradi.
3.
Toshpulatov,
R.
(2022).
Yoshlarni
ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va
huquqbuzarliklarning oldini olish.
Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Ijtimoiy
rivojlanish vazirligi.Ushbu kitobda yoshlarni huquqbuzarliklardan saqlash,
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_1-to’plam_Iyun -2025
138
ISSN:3030-3621
ularni ijtimoiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashning muhim jihatlari va samarasizligi
haqida so‘z boradi.
4.
Mirzaev, J. (2019).
Ijtimoiy profilaktika: Yoshlar va huquqbuzarliklarning
oldini olish.
Buxoro: Buxoro davlat universiteti nashriyoti.
Kitobda yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini olishda davlat va jamoat
sektorining roli, shuningdek, profilaktik inspektorlar faoliyatining zamonaviy
yondashuvlari haqida so‘z yuritiladi.
5.
Rasmiy huquqiy maqolalar va qonunchilik hujjatlari.
O‘zbekiston
Respublikasi Yoshlar masalalari bo‘yicha qonunlari va normativ hujjatlari.
Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, 2023.
Ushbu manba huquqiy nuqtai nazardan yoshlar siyosatini va ularni
huquqbuzarliklardan himoya qilishda foydalaniladigan qonunlarni tahlil qiladi.
6.
Shaykhov, A. (2023).
O‘zbekiston Respublikasida huquqbuzarliklarning oldini
olish tizimi va uning samaradorligi.
Toshkent: O‘zbekiston Huquqshunoslik
Akademiyasi.
Ushbu manba, O‘zbekistonning huquqbuzarliklarni oldini olish va profilaktik
inspektorlarning o‘rni haqida keng ma'lumotlarni o‘z ichiga oladi.
7.
Hoffmann, J., & Muller, S. (2018).
Youth Crime Prevention: International
Approaches and Strategies.
Berlin: Springer Verlag. Xorijiy tajribalarni
o‘rganishga qaratilgan asar bo‘lib, ayniqsa Germaniya va Rossiya tajribalarini
tahlil qilgan.
8.
Berkowitz, M., & Losel, F. (2017).
Preventing Youth Crime: A Global
Perspective.
New York: Oxford University Press. Ushbu kitobda AQSh va
boshqa rivojlangan mamlakatlarda yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklarni oldini
olish uchun qo‘llanilayotgan usullar va strategiyalar keltirilgan.
9.
OECD (2020).
Youth at Risk: Policy Approaches to Preventing Crime.
Paris:
OECD Publishing. Mazkur hisobotda yoshlar o‘rtasidagi huquqbuzarliklarning
oldini olishda samarali bo‘lgan global siyosat va dasturlar tahlil qilinadi.
10.
UNICEF (2019).
The Role of Youth in Crime Prevention and Social Integration.
New York: UNICEF Publications.
