Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_2-to’plam_May -2025
18
ISSN:3030-3621
YOSHLAR O‘RTASIDA JINOYATCHILIK VA
HUQUQBUZARLIKLARNING OLDINI OLISHGA BARCHAMIZ BIRDEK
JAVOBGAR VA MAS’ULMIZ
Xudoyberdiyev Muxriddin Qodir oʻgʻli
Jizzax viloyati Forish tumani MMTBga
qarashli 31-maktab amaliyotchi psixologi
KIRISH
Davlatimiz rahbarining
2025 yil 3-yanvardagi «2025-yilda respublika
mahallalarida xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish
tizimi samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi PQ-1
sonli qarorlari
yurtimizda jinoyatchilikni oldini olish borasida qilinayotgan
ishlarimizni yana bir yuqori pog`onaga olib chiqdi. Xalqimiz bekorga bir kun janjal
bo‘lgan uyda qirq kun baraka bo‘lmaydi, deb bejiz aytmagan. Haqiqatan, osoyishtalik
bor joyda baraka, ishda unum bo‘ladi.
Huquqbuzarliklarning oldini olish, jinoyatchilikni jilovlash masalasi ham davlat
siyosati darajasiga ko‘tarilgan. Yoshlar o‘rtasida jinoyatchilikka qarshi kurashish,
huquqbuzarliklarning oldini olish yuzasidan huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan
birga mahalliy hokimlik va boshqa mutasaddi idoralar zimmasiga muhim vazifalar
yuklangan.
Ular
buni bajarish bo‘yicha turli chora-tadbirlarni amalga
oshirmoqda. Shunga qaramay jinoyatlar uchrayotgani, jinoyat qilgan shaxslarning har
uchinchisini yoshlar tashkil qilayotgani afsuslanarli. Sodir etilayotgan jinoyatlarda
yoshlar ham ishtirokchi bo`layotgani va ular orasida maktab voyaga yetmagan maktab
o`quvchilari borligi achinarli holdir. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, jinoyatni aniqlash,
uning negizini topish, huquqbuzarliklarning oldini olish, uni jilovlash mutasaddilarning
eng asosiy vazifasidir. Jinoyatchiga jazo berishdan ko‘ra, uning oldini olish afzal. Bu
yo‘nalishda hamkorlikni kuchaytirish lozim. Jinoyatchilikka qarshi kurash nafaqat
huquq-tartibot organlarining, balki barchamizning faoliyatimiz mezoni bo‘lishi kerak.
Farzand niholga o‘xshaydi. Uni yoshligidan qanday tarbiyalasak, shunday voyaga
yetadi. Bunda, albatta, oila, mahalla, ta’lim tashkiloti va jamiyatdagi muhit muhim
ahamiyatga ega. Zero, o‘zi, oilasi, xalqi, ma’naviy ildizlari haqida yetarli tushunchaga
ega bo‘lgan bola jinoyat ko‘chasiga qadam bosmaydi. Hozirgi kunda yoshlarning
intellektual va ijodiy salohiyatini namoyon qilish, ularning fuqarolik javobgarligini va
olib borilayotgan islohotlarga daxldorlik hissini oshirish borasida bir qator amaliy ishlar
qilinmoqda. Jinoyatchilikka qarshi kurashish va huquqbuzarliklarning oldini olish
borasidagi faoliyatni muvofiqlashtirish, ekstremizm, terrorizm va uyushgan
jinoyatchilikning boshqa shakllariga qarshi kurashish bo‘yicha tashkiliy-amaliy
choralarni kuchaytirish darkor.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
45-son_2-to’plam_May -2025
19
ISSN:3030-3621
Korrupsiyaga
qarshi
kurashishning
tashkiliy-huquqiy
mexanizmlarini
takomillashtirish va samaradorligini oshirish, aholining huquqiy madaniyati va ongini
yuksaltirish, bu borada davlat tuzilmalarining fuqarolik jamiyati institutlari, ta’lim
muassasalari, ommaviy axborot vositalari bilan o‘zaro samarali hamkorligini tashkil
etish bilan bog‘liq aniq vazifalar belgilangan. Ma’rifatparvar alloma Abdulla Avloniy
yoshlar tarbiyasini “hayot - mamot masalasi”, deb ta’riflagan. Zero, tarbiyasi mo‘rt
yoshlardan jamiyat, mahalla yoki oila uchun hech qanday naf bo‘lmaydi. Yoshlarning
jinoyatga qo‘l urishi tarbiyada yo‘l qo‘yilgan xato yoki befarqlikning achchiq
in’ikosidir.
Kelajagimiz yoshlarning qo‘lida ekanligini unutmagan holda ular tomonidan
jinoyat yoki huquqbuzarlik emas, ezgu va bunyodkorlik tashabbuslari chiqishini,
shunday ishlar amalga oshirilishini ta’minlash uchun barchamiz birdek harakatda
bo‘lmog‘imizi shart. Biz amaliyotchi psixologlar va o`qituvchilar ham yoshlar
tarbiyasiga befarq bo`lmasdan avvalo har bir o`quvchiga ota-onasiday munosibatda
bo`lib tarbiya berishimiz va huquqbuzar o`quvchi emas balki millat kelajagi uchun
xizmat qiladigan vatanparvar yoshlarni tarbiyashmiz shart!
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Qodirov, S. (2023). "Yoshlar jinoyatchiligining oldini olishda ijtimoiy omillar".
Toshkent: Huquq va jamiyat nashriyoti.
2.
Tursunova, M. (2022). "Yoshlar huquqbuzarliklarini kamaytirish: profilaktika va
ta’lim". Samarqand: Ijtimoiy fanlar nashriyoti.
3.
Ergashev, A. (2021). "Jinoyatchilikka qarshi kurashda yoshlar o‘rni". Buxoro:
Huquqiy ta’lim nashriyoti.
4.
Rasulova, D. (2023). "Yoshlar jinoyatchiligi va uning oldini olish strategiyalari".
Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti.
5.
Karimov, B. (2022). "Huquqbuzarliklarning oldini olishda yoshlar tarbiyasining
roli". Namangan: Ijtimoiy rivojlanish nashriyoti.
6.
Islomov, N. (2023). "Yoshlar jinoyatchiligi va profilaktika choralarini
takomillashtirish". Toshkent: Huquqshunoslik nashriyoti.
7.
Sobirova, L. (2021). "Yoshlar o‘rtasida jinoyatchilikning oldini olishda oilaning
ahamiyati". Andijon: Ijtimoiy fanlar nashriyoti.
