Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_3-to’plam_May -2025
88
ISSN:3030-3621
O‘QUVCHILARNI KASBGA YO‘NALTIRISHDA PSIXOLOGIK
MASLAHAT XIZMATLARINING AHAMIYATI
Buxoro viloyati Gijduvon tumani 7-umumiy
o’rta ta’lim maktabi amaliyotchi psixologi
Gulnoza Najmiddinova Sadriddinovna
Annotatsiya
Ushbu maqolada o‘quvchilarni kasbga yo‘naltirish jarayonida psixologik
maslahat xizmatlarining tutgan o‘rni tahlil qilingan. Kasb tanlashda psixologik
yordamning o‘quvchining shaxsiy xususiyatlari, qiziqishlari va bozor talablariga mos
ravishda yo‘naltirishdagi roliga e’tibor qaratiladi. Maktabdagi amaliy ishlar, testlar va
maslahatlar orqali qanday natijalarga erishish mumkinligi misollar bilan yoritiladi.
Kirish
Kasb tanlash jarayoni o‘quvchilarning kelajakdagi ijtimoiy, iqtisodiy va
psixologik holatini belgilab beruvchi muhim bosqichdir. Maktab davrida kasbiy
yo‘naltirish to‘g‘ri tashkil etilsa, o‘quvchi o‘zining qiziqish va qobiliyatlariga mos
kasbni tanlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu jarayonda psixologik maslahat xizmatlari
muhim o‘rin tutadi. Chunki har bir o‘quvchining psixologik xususiyatlari turlicha va
ularning kasbga munosabati ham farq qiladi.
Psixologik maslahat xizmatlarining mazmuni
Psixologik maslahat xizmatlari o‘quvchining shaxsiy qiziqishlari, qobiliyatlari
va imkoniyatlarini aniqlash, kasblar haqida ma’lumot berish, kasbiy rejalashtirish va
yo‘naltirishdan iboratdir. Maktab psixologi bu jarayonda o‘quvchilar bilan individual
va guruhiy suhbatlar o‘tkazadi, psixologik testlar orqali ularning ichki dunyosini
o‘rganadi.
Maslahatlar o‘quvchining o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshiradi, tanlovda qat’iy
bo‘lishiga yordam beradi. Bundan tashqari, ota-onalarga ham kerakli yo‘l-yo‘riqlar
berilib, bolaga to‘g‘ri yondashuv shakllantiriladi.
Amaliy faoliyatlar va yondashuvlar
Maktablarda amalga oshiriladigan amaliy faoliyatlar quyidagilardan iborat:
- Kasbiy yo‘naltirish testlari (Holland, Kettel testlari)
- Qiziqishlar va qobiliyatlar bo‘yicha so‘rovnomalar
- Kasblar tanishtiruvi va kasb egalari bilan uchrashuvlar
- Psixologik treninglar va kasbiy ko‘rgazmalar
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://scientific-jl.com
45-son_3-to’plam_May -2025
89
ISSN:3030-3621
Ushbu metodlar yordamida o‘quvchi o‘z qiziqishini anglaydi, kasbga oid
tushunchalarni rivojlantiradi va tanlovni asosli qiladi. Maktab psixologining to‘g‘ri
tashkillashtirilgan faoliyati ushbu jarayonni samarali qiladi.
Xulosa
Psixologik maslahat xizmatlari o‘quvchilarning kasb tanlashiga ongli va asosli
yondashishlariga yordam beradi. Bu xizmatlar individual yondashuv, psixodiagnostika
va maslahat orqali o‘quvchining kuchli tomonlarini aniqlab, unga yo‘naltiruvchi rolni
bajaradi. Maktabda bu xizmatlarni kuchaytirish orqali o‘quvchilarning hayotiy
yo‘llarini muvaffaqiyatli belgilashlariga katta hissa qo‘shiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Holland, J. L. (1997). *Making Vocational Choices: A Theory of Vocational
Personalities and Work Environments*. Psychological Assessment Resources.
2.
Super, D. E. (1990). *A life-span, life-space approach to career development*.
Jossey-Bass.
3.
Musurmonova, O. (2018). *Kasbiy yo‘naltirish psixologiyasi*. Toshkent:
O‘zbekiston pedagogika nashriyoti.
4.
Bekmurodov, A. (2020). *Yoshlar va kasb tanlash psixologiyasi*. Toshkent: TDPU
nashriyoti.
5.
Qodirova, M. (2021). *Ta’lim va kasb tanlash: Psixologik yondashuvlar*.
Samarqand: Fan nashriyoti.
6.
Buxoro viloyati Gijduvon tumani 7-umumiy o’rta ta’lim maktabi amaliyotchi
psixologi Gulnoza Najmiddinova Sadriddinovna
