Mualliflar

  • Жўраев Шоҳруҳ Жуманазарович

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tinnint.93956

Kalit so‘zlar:

Калит сўзлар: Репродуктив саратон когнитив фаолият ЭЭГ альфа-ритм тета-ритм когнитив бузилишлар

Annotasiya

Аннотация  Ушбу  мақолада  репродуктив  тизими  саратон  касаллигига 
чалинган  аёлларда  когнитив  фаолият  ўзгаришлари  ва  уларнинг 
электроэнцефалографик  (ЭЭГ)  белгилари  ўрганилди.  Тадқиқотда  30  нафар 
саратонга чалинган аёл ва 30 нафар назорат гуруҳи иштирок этди. ЭЭГ ритмлари 
ва  когнитив  тест  натижалари  ўртасидаги  корреляция  таҳлил  қилинди. 
Натижаларга кўра, беморларда альфа-ритм фаоллигининг пасайиши ва тета-ритм 
фаоллигининг ортиши кузатилди, бу эса когнитив фаолиятнинг пасайиши билан 
мос  келади.  Ушбу  тадқиқот  саратон  касалликлари  билан  боғлиқ 
неврофизиологик  ўзгаришларни  эрта  аниқлаш  ва  реабилитация  чораларини 
белгилашда аҳамиятли ҳисобланади. 


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com

45-son_3-to’plam_May -2025

216

ISSN:3030-3621

РЕПРОДУКТИВ ТИЗИМИ САРАТОН КАСАЛЛИГИГА ЧАЛИНГАН

АЁЛЛАРДА КОГНИТИВ ФАОЛИЯТИНИ

ЭЛЕКТРОЭНЦЕФАЛОГРАФИЯ (ЭЭГ) ОРҚАЛИ БАҲОЛАШ

Жўраев Шоҳруҳ Жуманазарович

Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат

тиббиёт институти. Бухоро, Ўзбекистон.

e-mail:

jorayev.shohruh@bsmi.uz

Аннотация

Ушбу мақолада репродуктив тизими саратон касаллигига

чалинган

аёлларда

когнитив

фаолият

ўзгаришлари

ва

уларнинг

электроэнцефалографик (ЭЭГ) белгилари ўрганилди. Тадқиқотда 30 нафар
саратонга чалинган аёл ва 30 нафар назорат гуруҳи иштирок этди. ЭЭГ ритмлари
ва когнитив тест натижалари ўртасидаги корреляция таҳлил қилинди.
Натижаларга кўра, беморларда альфа-ритм фаоллигининг пасайиши ва тета-ритм
фаоллигининг ортиши кузатилди, бу эса когнитив фаолиятнинг пасайиши билан
мос келади. Ушбу тадқиқот саратон касалликлари билан боғлиқ
неврофизиологик ўзгаришларни эрта аниқлаш ва реабилитация чораларини
белгилашда аҳамиятли ҳисобланади.

Калит сўзлар:

Репродуктив саратон, когнитив фаолият, ЭЭГ, альфа-ритм,

тета-ритм, когнитив бузилишлар

ANALYSIS OF NEUROLOGICAL, NOSOGENIC,

PSYCHOPATHOLOGICAL, AND MAGNETIC RESONANCE

TOMOGRAPHY OF THE BRAIN OF WOMEN WITH CANCER OF THE

REPRODUCTIVE SYSTEM.

Juraev Shokhrukh Zhumanazarovich

Bukhara State Medical Institute named after

Abu Ali ibn Sino. Bukhara, Uzbekistan.

e-mail:

jorayev.shohruh@bsmi.uz

Abstract:

This

study

examined

the

neurological

and

nosogenic

psychopathological conditions of women with cancer of the reproductive system, as
well as the analysis of magnetic resonance imaging (MRI) of the brain. The purpose of
the study is to identify neurological disorders and psychopathological symptoms
associated with cancer, as well as to analyze their impact on the structure of the brain.
Morphological changes in the brain, especially pathologies associated with stress and
psychopathology, were studied using magnetic resonance imaging. The obtained data


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com

45-son_3-to’plam_May -2025

217

ISSN:3030-3621

can contribute to a better understanding of the neurological and psychopathological
conditions of women with cancer of the reproductive system in clinical practice and
the improvement of treatment.

Keywords:

Reproductive system cancer, Nosogenous neuropsychopathological

condition, Women, Clinical description, Psychosomatic description, Oncological
women and psychiatry

АНАЛИЗ НЕВРОЛОГИЧЕСКОЙ, НОЗОГЕННОЙ,

ПСИХОПАТОЛОГИЧЕСКОЙ, МАГНИТНО-РЕЗОНАНСНОЙ

ТОМОГРАФИИ ГОЛОВНОГО МОЗГА ЖЕНЩИН С РАКОМ

РЕПРОДУКТИВНОЙ СИСТЕМЫ.

Жўраев Шоҳруҳ Жуманазарович

Бухарский государственный медицинский институт

имени Абу Али ибн Сино. Бухара, Узбекистан.

e-mail:

jorayev.shohruh@bsmi.uz


Аннотация:

В данном исследовании изучались неврологические и

нозогенные психопатологические состояния женщин с раком репродуктивной
системы, а также анализ магнитно-резонансной томографии (МРТ) головного
мозга. Целью исследования является выявление неврологических нарушений и
психопатологических симптомов, связанных с раком, а также анализ их влияния
на структуру головного мозга. С помощью магнитно-резонансной томографии
были исследованы морфологические изменения в головном мозге, особенно
патологии в областях, связанных со стрессом и психопатологией. Полученные
данные могут помочь улучшить понимание и лечение неврологических и
психопатологических состояний женщин с онкологическими заболеваниями
репродуктивной системы в клинической практике.

Ключевые

слова:

Рак

репродуктивной

системы,

Незогенное

нейропсихопатологическое

состояние,

Женщины,

магнит-резонанс,

Клиническое описание, Психосоматическое описание, Женщины-онкологи и
психиатрия


Репродуктив тизими саратон касалликлари — бачадон мойни, тухумдон ва

бачадон тана саратонлари — аёл организмида жисмоний ўзгаришлар билан бир
қаторда, руҳий ва когнитив функцияларда ҳам жиддий бузилишларга олиб
келиши мумкин. Хусусан, химиотерапия, гормонал ва нур терапияси каби
даволаш усуллари марказий асаб тизимига таъсир қилиб, нейрофизиологик
функцияларни издан чиқариши мумкин. Мия фаолиятини аниқ баҳолашда


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com

45-son_3-to’plam_May -2025

218

ISSN:3030-3621

электроэнцефалография (ЭЭГ) каби ноинвазив инструментлар муҳим аҳамиятга
эга. Ушбу тадқиқотда саратонга чалинган аёллардаги когнитив бузилишлар ЭЭГ
ёрдамида баҳоланди ва объектив физиологик кўрсаткичлар билан боғланди.

Репродуктив тизими саратон касаллигига чалинган аёлларда когнитив

фаолият ўзгаришларини ЭЭГ таҳлили орқали аниқлаш ва уларни соғлом назорат
гуруҳи билан солиштириш.

Тадқиқотда икки гуруҳ иштирок этди: асосий гуруҳ сифатида репродуктив

тизим саратон касаллигига чалинган 30 нафар аёл (ёш оралиғи: 20–50 ёш), ва
назорат гуруҳи сифатида соғлом, ёш жиҳатдан мувофиқлаштирилган 30 нафар
аёл жалб этилди. Барча иштирокчилар билан синовдан олдин розилик олиниб,
умумий клиник ва психоневрологик баҳолаш ўтказилди.

Тадқиқотда 19 каналли электроэнцефалография (ЭЭГ) аппаратидан

фойдаланилди. Мия фаолияти альфа, бета, тета ва дельта ритмларини қайд этиш
орқали баҳоланди. Олинган ЭЭГ маълумотлари асосида спектрал таҳлил амалга
оширилди ва ритмларнинг фаоллик интенсивлик кўрсаткичлари аниқланди.

Когнитив функцияларни баҳолаш мақсадида бир нечта тестлар ўтказилди.

Stroop Test иштирокчиларнинг диққат ва марказлашув қобилиятини аниқлаш
учун қўлланилди. Digit Span Test орқали ишчи хотира ҳажми баҳоланди.
Шунингдек, Trail Making Test ёрдамида иштирокчиларнинг ишлаш тезлиги ва
ижро функциялари текширилди.

Тадқиқотнинг муҳим босқичларидан бири — когнитив тестлар натижалари

билан ЭЭГ кўрсаткичлари ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш бўлди. Бунинг учун
корреляция таҳлили олиб борилди. Ушбу таҳлил когнитив функциялар ва мия
ритмлари фаоллиги ўртасидаги эҳтимолий муносабатларни очиш имконини
берди.

Тадқиқот натижаларига кўра, саратонга чалинган беморлар гуруҳида

электреэнцефалограмма (ЭЭГ) орқали қайд этилган альфа-ритм фаоллиги
сезиларли даражада пасайгани кузатилди. Бу ҳолат мия фаолиятидаги умумий
сусайиш ва функционал ҳолатнинг бузилишига ишора қилади. Шу билан бирга,
тета-ритм фаоллигининг ошгани асаб тизимидаги функционал пасайишни
кўрсатади.

Когнитив тестлар натижалари ҳам мазкур нейрофизиологик ўзгаришларни

тасдиқлади. Жумладан, Stroop тестида диққатни жамлашда қийинчиликлар
аниқланди, Digit Span тестида вербал ишчи хотира сиғими пасайган бўлса, Trail
Making Test натижалари топшириқларни бажариш тезлигида секинлашув
мавжудлигини кўрсатди.

Корреляция таҳлили орқали ЭЭГ кўрсаткичлари ва когнитив функциялар

ўртасида муҳим боғлиқлик аниқланди (p < 0.05). Айниқса, альфа-ритм пастлиги
билан вербал ишчи хотирадаги бузилишлар ўртасида кучли корреляция қайд


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com

45-son_3-to’plam_May -2025

219

ISSN:3030-3621

этилди. Бу натижалар саратон билан касалланган беморларда нейропсихологик
ҳолатни баҳолашда ЭЭГ ва когнитив тестлардан биргаликда фойдаланиш
зарурлигини кўрсатади.

Тадқиқот натижаларига кўра, репродуктив тизим саратон касалликлари ва

уларга қарши қўлланиладиган муолажалар миянинг нейрофизиологик ҳолатига
таъсир кўрсатади. ЭЕГда кузатилган альфа ритмнинг пасайиши когнитив
фаолиятдаги пасайишни ифодалайди. Бу ўзгаришлар марказий нейрохимиявий
баланснинг бузилишига боғлиқ бўлиши мумкин. Тета ритмнинг ўсиши эса асаб
тизимининг функционал чарчоқ ҳолати билан боғлиқ. Ушбу ўзгаришларнинг
эрта аниқланиши беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш ва индивидуал
реабилитация режаларини шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга.

ХУЛОСА

Электроэнцефалография когнитив фаолият ўзгаришларини

баҳолашда самарали ва ишончли усул бўлиб, саратонга чалинган беморларда
руҳий функцияларни кузатиш ва таҳлил қилиш имконини беради. Тадқиқот
натижалари шундан далолат берадики, ЭЭГ таҳлили онкологик касалликларнинг
марказий асаб тизимига бўлган таъсирини баҳолашда ва эрта реабилитация
чораларини ишлаб чиқишда муҳим инструмент сифатида фойдаланилиши
мумкин.

АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

Семенова Е. В., Кириллов Н. А. Этиология женского бесплодия
//Современные проблемы медицины и естественных наук. – 2018. – С. 79-83.

2.

Ernaeva G. X., Sattarov T. F., Maxamatjanova N. M. DIAGNOSTIC
SIGNIFICANCE

OF

PSYCHODIAGNOSTIC

EXAMINATIONS

OF

TAEKWONDO PLAYERS //Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical
Journal. – 2023. – Т. 3. – №. 06. – С. 19-27.

3.

Мухаметзянова Р. О., Шагиева Э. И., Николаева Н. В. Депрессия–главная
болезнь XXI века //Сборник научных трудов молодых ученых и
специалистов. – 2022. – С. 395-39.

4.

Хаятов Р. Б., Велиляева А. С. Особенности развития и течения аффективных
расстройств при сахарном диабете //Достижения науки и образования. –
2020. – №. 5 (59). – С. 62-64.

5.

Lustman P. J. Anxiety disorders in adults with diabetes mellitus //Psychiatric
Clinics of North America. – 1988. – Т. 11. – №. 2. – С. 419-432.

6.

Maxamatjanova N. Principles of medical and psychological care of patients with
the acquired immune deficiency syndrome //Journal of the Neurological Sciences.
– 2019. – Т. 405. – С. 128.

7.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Study and evaluation of the possibilities of
cognitive behavioral therapy in psychosexual disorders //Центрально-азиатский
журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – С. 4.


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com

45-son_3-to’plam_May -2025

220

ISSN:3030-3621

8.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Modern methods of treatment of sexual disorders
//Инновационные исследования в современном мире: теория и практика. –
2023. – Т. 2. – №. 15. – С. 73-74.

9.

Maxamatjanova N. M., Mirxaydarova F. S., Mirxaydarova S. M. Xavotir sindromi
rivojlanishida qandli diabetning ahamiyati //Прикладные науки в современном
мире: проблемы и решения. – 2023. – Т. 2. – С. 2.

10.

Maxamatjanova N., Ibodullayev Z. Therapy of post-stroke dementia on the
example of memantine //EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY. – 111
RIVER ST, HOBOKEN 07030-5774, NJ USA : WILEY, 2020. – Т. 27. – С. 1063-
1063.

11.

Surayyo, Yusuphodjayeva, and Gafurova Sabohat. "DEPRESSIVE-ANXIETY
DISORDERS IN PATIENTS WITH RHEUMATOID ARTHRITIS AND
METHODS OF THEIR PSYCHOCORRECTION." Interpretation and researches
2.3 (2023): 9-16.

12.

Гафурова С., Юсупхаджаева С. ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
НЕВРОТИЧЕСКИХ

РАССТРОЙСТВ

ПРИ

СИНДРОМЕ

РАЗДРАЖЕННОГО

КИШЕЧНИКА

И

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ

МЕДИКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДДЕРЖКИ ПРИ НИХ //Talqin va
tadqiqotlar. – 2023. – Т. 1. – С. 19.

13.

Ibodullayev Z. R. et al. EFFECTIVE PSYCHOPHARMACOLOGICAL
THERAPY IN ANXIETY-DEPRESSIVE DISORDERS //Open Access
Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 3. – С. 241-246.

14.

Sh G. S. Ichак ta'sirlanish sindromidagi psixoemotsional buzilishlar va unda
psixoterapevtik yordam ko'rsatish //SOLUTIONS SOLUTIONS. – 2020.

15.

Gafurova S., Yusuphodjayeva S. DIFFERENTIAL ANALYSIS OF NEUROTIC
DISORDERS IN IRRITABLE BOWEL SYNDROME AND IMPROVEMENT
OF MEDICAL PSYCHOLOGICAL SUPPORT IN THEM //Science and
innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D2. – С. 177-181.

16.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. Identification of anxiety-phobic disorders
in irritable bowel syndrome and improvement of medical psychological support in
them. – 2024.

17.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. ТРЕВОЖНО-ФОБИЧЕСКИЕ
РАССТРОЙСТВА ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И
ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПСИХОТЕРАПИИ И ПСИХОФАРМАКОТЕРАПИИ
ПРИ НИХ. – 2024

Bibliografik manbalar

АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

Семенова Е. В., Кириллов Н. А. Этиология женского бесплодия

//Современные проблемы медицины и естественных наук. – 2018. – С. 79-83.

Ernaeva G. X., Sattarov T. F., Maxamatjanova N. M. DIAGNOSTIC

SIGNIFICANCE OF PSYCHODIAGNOSTIC EXAMINATIONS OF

TAEKWONDO PLAYERS //Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical

Journal. – 2023. – Т. 3. – №. 06. – С. 19-27.

Мухаметзянова Р. О., Шагиева Э. И., Николаева Н. В. Депрессия–главная

болезнь XXI века //Сборник научных трудов молодых ученых и

специалистов. – 2022. – С. 395-39.

Хаятов Р. Б., Велиляева А. С. Особенности развития и течения аффективных

расстройств при сахарном диабете //Достижения науки и образования. –

– №. 5 (59). – С. 62-64.

Lustman P. J. Anxiety disorders in adults with diabetes mellitus //Psychiatric

Clinics of North America. – 1988. – Т. 11. – №. 2. – С. 419-432.

Maxamatjanova N. Principles of medical and psychological care of patients with

the acquired immune deficiency syndrome //Journal of the Neurological Sciences.

– 2019. – Т. 405. – С. 128.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Study and evaluation of the possibilities of

cognitive behavioral therapy in psychosexual disorders //Центрально-азиатский

журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – С. 4.

Hamraev B., Maxamatjanova N. Modern methods of treatment of sexual disorders

//Инновационные исследования в современном мире: теория и практика. –

– Т. 2. – №. 15. – С. 73-74.

Maxamatjanova N. M., Mirxaydarova F. S., Mirxaydarova S. M. Xavotir sindromi

rivojlanishida qandli diabetning ahamiyati //Прикладные науки в современном

мире: проблемы и решения. – 2023. – Т. 2. – С. 2.

Maxamatjanova N., Ibodullayev Z. Therapy of post-stroke dementia on the

example of memantine //EUROPEAN JOURNAL OF NEUROLOGY. – 111

RIVER ST, HOBOKEN 07030-5774, NJ USA : WILEY, 2020. – Т. 27. – С. 1063-

Surayyo, Yusuphodjayeva, and Gafurova Sabohat. "DEPRESSIVE-ANXIETY

DISORDERS IN PATIENTS WITH RHEUMATOID ARTHRITIS AND

METHODS OF THEIR PSYCHOCORRECTION." Interpretation and researches

3 (2023): 9-16.

Гафурова С., Юсупхаджаева С. ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ

НЕВРОТИЧЕСКИХ РАССТРОЙСТВ ПРИ СИНДРОМЕ

РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ

МЕДИКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДДЕРЖКИ ПРИ НИХ //Talqin va

tadqiqotlar. – 2023. – Т. 1. – С. 19.

Ibodullayev Z. R. et al. EFFECTIVE PSYCHOPHARMACOLOGICAL

THERAPY IN ANXIETY-DEPRESSIVE DISORDERS //Open Access

Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 3. – С. 241-246.

Sh G. S. Ichак ta'sirlanish sindromidagi psixoemotsional buzilishlar va unda

psixoterapevtik yordam ko'rsatish //SOLUTIONS SOLUTIONS. – 2020.

Gafurova S., Yusuphodjayeva S. DIFFERENTIAL ANALYSIS OF NEUROTIC

DISORDERS IN IRRITABLE BOWEL SYNDROME AND IMPROVEMENT

OF MEDICAL PSYCHOLOGICAL SUPPORT IN THEM //Science and

innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D2. – С. 177-181.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. Identification of anxiety-phobic disorders

in irritable bowel syndrome and improvement of medical psychological support in

them. – 2024.

Гафурова С. Ш., Юсупходжаева С. Т. ТРЕВОЖНО-ФОБИЧЕСКИЕ

РАССТРОЙСТВА ПРИ СИНДРОМЕ РАЗДРАЖЕННОГО КИШЕЧНИКА И

ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПСИХОТЕРАПИИ И ПСИХОФАРМАКОТЕРАПИИ

ПРИ НИХ. – 2024