Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
218
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARI VA MAKTAB
DASTURIDAGI IZCHILLIK
Nizomiy nomidagi TDPU, Maktabgacha ta’lim fakulteti.
Mualliflar:
N.M. Kayumova,F. Sattorova, M. Xayrullayeva
Annotatsiya:
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari va maktab dasturi o‘rtasidagi
izchillik bolalarning ta’lim olish jarayonini soddalashtirishda muhim ahamiyat kasb
etadi. Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim va maktab bosqichlari o‘rtasidagi
bog‘liqlik, metodologik muvofiqlik hamda izchillikni ta’minlash usullari tahlil
qilinadi.
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta’lim, maktab dasturi, izchillik, pedagogika, o‘quv
jarayoni, metodologiya.
Kirish:
Ta’lim tizimining samaradorligi uning barcha bosqichlari o‘rtasidagi
izchillik darajasi bilan bevosita bog‘liq. Maktabgacha ta’lim va boshlang‘ich maktab
dasturlari orasidagi muvofiqlik bolaning ta’limga moslashuvini osonlashtiradi. Shu
sababli, ushbu bosqichlarni uyg‘unlashtirish, metodik jihatdan bog‘lash muhim
hisoblanadi.
Maktabgacha Ta’lim va Maktab Dasturi Izchilligining Muhim Jihatlari
1.
Ta’lim mazmunining uzluksizligi
– bolalar maktabgacha ta’limda
o‘zlashtirgan bilim va ko‘nikmalarini maktabda samarali qo‘llay olishlari uchun
o‘quv dasturlarini bog‘lash muhim.
2.
Psixologik moslashuv
– maktabgacha ta’lim va maktab oralig‘ida
farzandlarning psixologik moslashuviga e’tibor qaratish lozim.
3.
O‘quv jarayoni davomiyligi
– bolalarning ilgari o‘zlashtirgan tushuncha va
ko‘nikmalari maktab ta’limida mukammal rivojlantirilishi lozim.
4.
O‘qituvchi va tarbiyachilar o‘rtasidagi hamkorlik
– ta’limning uzluksizligini
ta’minlash uchun maktabgacha ta’lim muassasalari pedagoglari va boshlang‘ich
sinf o‘qituvchilari hamkorligi zarur.
Izchillikni Ta’minlash Bo‘yicha Metodik Yondashuvlar
Integratsiyalashgan ta’lim dasturlarini joriy etish
– maktabgacha ta’lim va
boshlang‘ich maktab o‘quv dasturlarini uyg‘unlashtirish.
Bosqichma-bosqich o‘quv uslublarini qo‘llash
– bolalarning intellektual va
psixologik rivojlanishini hisobga olgan holda dars mashg‘ulotlarini
rejalashtirish.
Ota-onalarni ta’lim jarayoniga jalb etish
– maktabgacha ta’lim va maktab
dasturlarining bog‘liqligini tushuntirish orqali ota-onalarni faol ishtirok etishga
undash.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
219
Tarbiyachilar va o‘qituvchilar uchun maxsus seminarlar
– pedagoglarning
o‘zaro tajriba almashishiga sharoit yaratish.
Xalqaro Tajriba
Jahon tajribasidan kelib chiqib, maktabgacha ta’lim va maktab
dasturlarining uzluksizligini ta’minlash bo‘yicha turli strategiyalar ishlab chiqilgan.
Masalan, Finlyandiyada ta’lim bosqichlari o‘rtasidagi uzluksizlik maxsus dasturlar
orqali amalga oshiriladi, Germaniyada esa o‘qituvchilar va tarbiyachilar o‘zaro
muntazam hamkorlikda ishlaydi. Bu esa bolalarning maktabga o‘tish jarayonini
yengillashtiradi.
Xulosa va Tavsiyalar
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari va maktab dasturi
o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik bolalarning ta’lim olish jarayonini samarali tashkil
etishning asosiy omillaridan biridir. O‘quv dasturlarini integratsiyalash, metodik
hamkorlikni kuchaytirish va psixologik moslashuvga e’tibor qaratish orqali bu jarayon
yanada takomillashtirilishi mumkin.
Foydalanilgan Adabiyotlar
1.
Kayumova, N. M. (2022, noyabr). Maktabgacha ta’lim muassasasi direktori faoliyatining
funksional mas’uliyatlari. “Ilmiy taraqqiyot davri” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi
materiallari, 1(3), 102-107-betlar.
2.
Kayumova, N. M., & Roziyeva, M. M. Oilaning milliy merosdagi xalq pedagogikasidagi
axloqiy va ma’naviy ta’limdagi roli. “Uchinchi Renessans davrida maktabgacha ta’lim va
tarbiyaning roli” ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari, 102-104-betlar.
3.
Kayumova, N. M., & Bazarbayeva, Z. O. (2023, oktabr). Bolalar nutqi psixologik va
pedagogik muammo sifatida. “Fan, amaliyot va ta’limdagi innovatsion tendensiyalar”
xalqaro ilmiy konferensiyasi materiallari, 2(8), 68-73-betlar.
5.
Kayumova, N. M. (2023). Maktabgacha ta’lim muassasalari va oilada milliy qadriyatlar
ruhida bolalarni tarbiyalash. Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar xalqaro ilmiy jurnali, 1(6), 33-
38-betlar.
6.
Kayumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). “Birinchi qadam” davlat ta’lim
dasturi maktabgacha ta’lim muassasalarida ta’limiy jarayonlarni tashkil etishda. Xalqaro
konferensiyalar, 1(2), 609-612-betlar.
7.
Kayumova, N. M., & Turg‘unova, M. R. (2023, yanvar). Pedagoglarning malaka va
mahorati orqali maktabgacha ta’lim sifatini oshirish. Xalqaro konferensiyalar, 1(2), 605-
608-betlar.
8.
Kayumova, N. M., & Murodxo‘jaeva, Z. M. (2023, yanvar). Pedagoglarning ijodiy
faoliyatini tashkil etishda kreativ yondashuvlar. Xalqaro konferensiyalar, 1(2), 601-604-
betlar.
9.
Kayumova, N. M., & Yakubova, Z. Z. (2021). Maktabgacha ta’lim – bilimli va
madaniyatli shaxsni shakllantirish vositasi sifatida. “XXI asrda fan, madaniyat va IT
konteksti” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari, 92-95-betlar.
10.
Kayumova, N. M. (2019). ESP sinflarida ingliz tilini o‘qitish xususiyatlari. Zamonaviy
ilmiy tadqiqotlar, 128-bet.
11.
Kayumova, N. M., & Pirmuxamedova, M. E. (2019). Maktabgacha ta’lim muassasasi
rahbari va uning funksional majburiyatlari. “Zamonaviy ta’lim muammolari: tajriba va
innovatsiyalar” jurnali, 42-bet.
