Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
50
DEKAMERON VA MING BIR KECHA ASARLARI
Umarova Zuhraxon Ravshan qizi
Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti Namangan filiali
English education yoʻnalishi, 2-bosqich talabasi.
Tel: +998 94 087 93 73 E-mail:zexrau@gmail.com
Rishat Anvari
Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti Namangan filiali
Suflyor ,katta adabiyot fani o'qituvchisi
Tel: +998 90 214 73 45 E-mail:Resatenver@gmail.com
Umarova Zukhrakhon Ravshan Kizi
Kimyo International University in Tashkent in Namangan Branch,
2nd-year student, English Education Department.Tel: +998 94 087 93 73
E-mail: zexrau@gmail.com
Rishat Anvari
Prompter, Senior Lecturer of Literature,
kimyo international university in Tashkent in Namangan Branch .Tel: +998 90 214
73 45
E-mail: Resatenver@gmail.com
Умарова Зухрахон Равшан кизи
Международный университет Кимё в Ташкенте, Наманганский
филиал.Студентка 2-го курса, направление «Английское образование».Тел:
+998 94 087 93 73
E-mail: zexrau@gmail.com
Ришат Анвари
Суфлёр , Старший преподаватель литературы,
Международный университет Кимё в Ташкенте, Наманганский филиал.
Тел: +998 90 214 73 45
E-mail: Resatenver@gmail.com
Annotatsiya
Tarix va bugungi jamiyat hayoti davomida adabiyot jamiyatning ko‘zgusi bo‘lib,
uning qadriyatlari, kurashlari, o‘zgarishlarini va ta’sirini aks ettirib kelgan .Italiyaning
mashxur yozuvchisi Jovanni Bokkachchoning
“Dekameron”
asari va undagi asosiy
qahramoni
Griselda
va
“Ming bir kecha”
Arab ertagi asarlaridagi
Shehrazada
kabi
qahramonlarni o’xshashliklari va undagi farqlar hamda voqealarni jamiyatga ta’siri.
Ushbu maqolada men ushbu ikki ramziy qahramon o'rtasidagi o'xshashlik va farqlarni
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
51
o'rganish va ularning hikoyalarining kengroq ijtimoiy oqibatlarini tahlil qilishga
yondashdim. O’sha davrdagi ayollarni jamiyatdagi o’rni va sabr¬ bardoshi va aqliy
salohiyati orqali o’zi va butun jamiyat qizlari hayotini saqlab qolgani haqida hikoya
orqali yoritib bermoqchiman . Asarlarni ijtimoiy nuqtai nazardan tahlil qilishga xarakat
qildim. Shuningdek asarlar asosan xiyonat, ayollarning jamiyatdagi o’rni va
bilimlarnng kuchi haqida.
Kalit so’zlar:
Jasorat,sabr,o’lim,aqliy salohiyat, qadr-qiymat, hiyonat,
sinov,baxt.
Annotation
Throughout history and in modern society, literature has served as a mirror
reflecting the values, struggles, transformations, and influence of civilization. The
renowned Italian writer
Giovanni
Boccaccio’s ” Decameron”
and its central
character,
Griselda
, alongside
Scheherazade
from the Arabic folktale collection
”
One Thousand and One Nights”
, present two remarkable heroines whose similarities,
differences, and the impact of their stories on society remain subjects of deep literary
and social analysis.
In this article, I explore the parallels and contrasts between these two symbolic
figures and examine the broader social consequences of their narratives. Through their
patience, resilience, and intellectual strength, these women not only secured their own
survival but also influenced the fate of many others in their societies. By narrating their
stories, I aim to shed light on the position of women in their respective historical
contexts and their role in shaping societal norms. Furthermore, I approach these works
from a critical social perspective, analyzing themes of betrayal, the status of women in
society, and the transformative power of knowledge. These stories, though rooted in
different cultural traditions, ultimately speak to universal truths about endurance,
wisdom, and the fight for agency within patriarchal structures.
Key words:
Courage, patience, death, intellectual ability, value, betrayal, trial,
happiness.
Аннотация
На протяжении истории и в современном обществе литература служит
зеркалом, отражающим ценности, проблемы, трансформации и влияния
цивилизации. Знаменитый итальянский писатель
Джованни Боккаччо
в
“
Декамерон
” изображает
Гризельду
. В знаменитой арабской сказке из
”Тысячи и одной ночи ”
представлена
Шахерезада
— две выдающиеся
героини, чьи сходства, различия и влияния на общество стали предметом
глубокого анализа.
В этой статье рассматриваются параллели и контрасты между этими
символическими фигурами, а также их социальные значения . Благодаря
стойкости ,терпения и интеллекту они не только обеспечили свое выживание,
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
52
но и повлияли на судьбы окружающих. Анализируя их истории, мы освещаем
положение женщин в соответствующих исторических контекстах и их роль в
формировании общественных норм. Также исследуются темы предательства,
социального статуса женщин и преобразующей силы знаний. Эти произведения,
принадлежащие разным культурным традициям, раскрывают универсальные
истины о выносливости, мудрости и борьбе за самостоятельность в рамках
патриархального общества.
Ключевые слова:
Мужество, терпение, смерть, интеллектуальные
способности, ценность, предательство, испытание, счастье.
Dekameron
Jovanni .Bokkachcho uni yozishidan maqsadi insonlarning dono bo’lishlariga
va jamiyatda o’zlarini aqilli va munosib ravishda tutishga e’tibor qaratadi . Hikoya
asosan sevgi , baxt , kulgi , va o’lim kabi hayotiy mavzularni kitobxonlarga oson va
ta’sirli usullarda yoritib beradi .
W illiam James
shunday degan edi ” Biz baxtli
bo`lganimiz uchun kulmaymiz – aksincha ,kulganimiz uchun baxtli bo`lamiz .” O’rta
asrlar Italiyasida vabo epidemiyasi davomida odamlar juda qayg’uli va istirobli bir
holatda edi
. Albert Kamyu
yozganidek "Tarixda urushlar qanchalik ko`p bo`lsa
vabolar ham shunchalik ko`p bo`lgan ,ammo har doim vabo ham , urush ham
odamlarni birdek kutilmaganda qo`lga oladi ."Asardagi hikoyalar esa ularga vaqtincha
bo’lsa-da bu muammolarni unutishga va chiroyli hamda qayg’usiz hayot haqida oz
bo’lsada tasavvur eta olishlariga yordam berdi . Shunday qayg’u va istirob bilan
o’tayotgan kunlar arafasidagi bu asardagi hikoyadagi qahramonlar ya’ni 7 ayol 3
erkakdan iborat guruh har kuni navbatma – navbat o’zlarining hikoyalarini aytib turli
kundagi turli hikoyalarini yoritib berishadi hikoya so’zlash orqali.Ularning hikoyalari
farqli bo’lib o’ziga xos mavzu xulosalarga, o’ziga xos ovozga hamda o’zgacha
taassurotga ega . Hikoyachilar vaboni unutish uchun bir-birlariga voqealar aytib
o’zlarini xursand qilishadi .Zeroki ta’sirli hikoyalar orqali qayg’uli kunlar, dard
iztiroblar unutilgandek edi go’yo.Hikoya nafaqat muammoni unutish uchun balki bir-
birlariga yaqinlik va madaniy hamkorlik hissini beradi
Ming bir kecha
Asarda asosiy qahramon bo’lmish Shahriyor ismli podshoh o’z xotini
tomononidan xiyonatga uchraydi , bu hodisa podshohni juda qattiq xafa qiladi va uning
ayollarga bo’lgan dunyo qarashini nafratga aylantiradi. Bu hodisa orqali podshoh ya’ni
Shahriyor barcha ayollarni xiyonatkor deb o’ylaydi Shundan so’ng podshoh har kuni
bir kunlik nikoh qurib, har kuni yangi qizga uylanib tong otgach uni o’ldirishni odat
qiladi xatto u o’zini xotinini ham o’ldiradi.Bu orqali u hech qachon qayta xiyonatga
uchramasligini o’ylaydi va vazirning qizi Malika Shahrazade ismli go’zal, jasoratli va
aqlli qiz esa o’zining tafakkuri va aqliy salohiyati orqali , o’zini podshohga qurbon
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
53
qiladi va turmushga chiqadi . U har kuni podshohga xikoya o’qib beradi lekin
tugatmaydi shuning uchun shoh keyingi kechani kutadi. Shahrazadening hikoyalari
shu qadar ta’sirli va ma’noli ediki nafaqat shohni balki uning dunyo qarashini
shunindek ayollarga bo’lgan fikrini o’zgartiradi .
Chinweizu
ta`kidlashicha “ Qanday
inson boo`lib yetishishimiz , asosan , qanday hikoyalarda tarbiyalanganimizga bo`gliq”
Shoh bu hikoyalaridan saboq oladi va oxir oqibat Shahrazadeni boshqa ayollar kabi
o’ldirish qaroridan voz kechadi.
Griselda in Decameron
Jovanni Bokkachcho tomonidan yozilgan "Dekameron" asaridagi har bir kun
hikoyasi turli xil va o’zgacha, ayniqsa ( oʻninchi) kunidagi oʻninchi hikoyadagi
Griselda ismli ayol haqida soʻz yuritiladi . Bu hikoya sabr, sadoqat va fidoiylik haqida
mavzu keng yoritib beriladi. Griselda oddiy dehqon qiz edi. U juda goʻzal, aqilli va
xushmomilali edi . Suluzzo Gersogi Gualtieri unga uylanishni xoxlamadi ammo
xalqning talabiga binoan u Griselda bilan turmush qurdi. Gualtieri majburan va
ko’ngilsiz nikohi va rafiqasidan qoniqmasligi va ayoliga bo’lgan ishonchi sust
bo’lganligi sababli, rafiqasining sabrini va uning munosabatini sinashga qaror qildi va
unga shafqatsiz sinovlar bera boshladi . bu sinovlarning shavqatsiz deb fikr
yuritilishiga sabab shundaki Gualtieri Griseldadan tugʻilgan qizni oʻldi deb aytadi
aslida qizini yashirib qoʻygan boʻladi va aslida bu hodisalar orqali griseldaning sabri
va bardoshi sinovdan o’tayotgan bo’ladi. Shunday bo’lsada oradan vaqt oʻtib oʻgʻil
farzandli boʻladi va oʻgʻilni xam xuddi shu tarzda olib ketadi. Griselda barchasiga sabr
qiladi. Gualtieri vaqt oʻtgach ajrashishni va boshqa ayolga uylanishni e'lon qiladi. U
Griseldani saroydan haydaydi va vaqtlar o’tgach oxir-oqibat Gualtieri haqiqatni oshkor
qiladi farzandlarini qaytaradi va sevgisini tan oladi . Ular o’z farzandlari bilan
birgalikda baxtli hayot kechirishadi
. Francesco Petrarch Griselda
haqida shunday
fikr bildirgan
"Men bu hikoyani qayta yozishdan maqsadim ayollarni Griselda kabi
sabr qilishga undash emas edi, chunki bu deyarli taqlid qilib bo‘lmaydigan fazilat.
Balki bu ayolning sadoqati orqali o‘quvchilarni Xudoga shunday sobitlik bilan
bo‘ysunishga
ilhomlantirish
edi."
(Petrarka Bokkachcho hikoyasini tarjima qilib, Griselda sabrini deyarli insoniy
bo‘lmagan deb tan oladi, lekin uni axloqiy chidamlilik namunasi sifatida ko‘rsatadi.)
Xulosa.
Ikki asar xam jamiyatda o’z o’rnini topgan va haligacha saqlab kelayotgan asar
hisoblanadi. Xulosa o’rnida shuni ayta olamanki ikki asar xam jamiyatga va undagi
turli insonlarga ma’naviy va ruhiy foyda va ozuqa bergan. Shuningdek, muammolarni
oson unutishga, insonlarni toʻgʻri yoʻlda yurishlariga jalb qilishda yordam beradi deb
ayta olaman . Dekameron asari vaboni hikoyalar orqali unutishga undagan boʻlsa,
Ming bir kecha asari esa koʻplab insonlarni hayotini bir qizning aqliy va ma’naviy
salohiyatidan unumli foydalangan holda aytgan hikoyalari orqali asrab qolgan.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
42-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
54
Asarlardagi ikki ayolni xayoti juda taʼsirli va inson o’rgana oladigan ma’noviy
jihatlarga boy asar deb tafakkur yuritsak mubolag’a bo’lmaydi. Shehrazade oʻlishini
bilsa ham oʻzini qurbon qilishdek jasorati va Griselda esa sevmasligini bilib ham
turmushga chiqishi esa xaqiqiy ayol jasorati sifati kabi alohida e’tirof etishga
arziydigan va o’rnak bo’la oladigan insoniy hislatlardir. Ikki ayol jasorati, matonati va
eng muhimi sabr,bilim bilan ish tutishganiga hayotlari ijobiy tomonga oʻzgarib ketdi.
Shuni ayta olamanki, inson doim izlanish kerak va hayoti davomida olgan bilim va
malakalarini to’g’ri va mulohazali holda ishlatishi darkordir.
Foydalanilgan manbaalar
:
1.
National Storytelling Network.
(n.d.).
Storytelling quotes.
Retrieved March 1,
https://storytelling.org/storytelling-quotes/
2.
Decameron
Analysis.
Scribd.
Retrieved
February
20,
2025,
from
https://www.scribd.com/document/413588270/Decameron-Analysis-doc
3.
Scheherazade, Arabian Nights Wiki.
Fandom. Retrieved February 20, 2025,
from
4.
The Eclectic Light Company.
(n.d.).
The Decameron: The suffering of Griselda.
Retrieved February 20, 2025, from
(insert URL)
.
5.
George Mason University Center for the Advancement of Well-Being.
(n.d.).
Famous quotes on laughter and well-being.
Retrieved March 1, 2025, from
https://wellbeing.gmu.edu/famous-quotes-on-laughter-and-well-being/
6.
Petrarch, F.
(n.d.).
Familiar letters
(P. Sadlon, Ed.). Retrieved March 1, 2025,
https://petrarch.petersadlon.com/read_letters.html?s=pet06.html
7.
Camus, A.
(n.d.).
La Peste
[The Plague]. Goodreads. Retrieved March 1, 2025,
https://www.goodreads.com/work/quotes/2058116-la-peste?page=2
