Jild 42 № 2 (2025)
Maqolalar
BOSHLANGʻICH SINFLARDA ONA TILI DARSLARIDAGI MURAKKAB MAVZULARNI OʻQITILISHI
Annotatsiya: Boshlangʻich sinflarda Ona tili darslarida murakkab mavzularni
oʻqitish metodikasi, taʼlim jarayonining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga
ega. Maqola boshlangʻich sinf oʻquvchilarining ona tilini oʻrganish jarayonida qanday
murakkabliklar bilan duch kelishi va ularga qanday yondashish kerakligi haqida fikr
yuritadi. Maqolada murakkab mavzularni oʻzlashtirish uchun qoʻllaniladigan
zamonaviy pedagogik usullar hamda mashqlarning roli chuqurroq tahlil qilinadi.
TA’LIM JARAYONIDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN SAMARALI FOYDALANISHNING XUSUSIYATLARI
Annotatsiya
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim jarayonida pedagogik texnologiyasidan
foydalanish xususiyatlari ochib berilgan. Bilim, ko’nikma va malakalarini
shakllantirish jarayoniga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo’llash bilan
bog’liq bo’lgan ijobiy tomonlarni va muammolarni yoritib berilgan.
“NOK PAYVANTAGLARINI YETISHTIRISHDA QORAQOLPOG‘ISTON RESPUBLIKASI KEGEYLI TUMANIDA JOYLASHGAN AKADEMIK M.MIRZAYEV NOMIDAGI BOG‘DORCHILIK, UZUMCHILIK VA VINOCHILIK ILMIY-TADQIQOT INSTITUTINING KEGEYLI ILMIY TAJRIBA STANTSIYASI TUPROQ ANALIZI TAHLILI”
Annotatsiya: Qoraqolpog‘iston Respublikasi Kegeyli tumanida joylashgan
Akademik M.Mirzayev nomidagi bog‘dorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy-tadqiqot
institutining Kegeyli ilmiy tajriba stantsiyasining tuproq analizi tahlili o‘rganildi.
TITLE: INFLUENCE OF SOIL COMPACTION ON ENERGY EFFICIENCY DURING TILLAGE OPERATIONS
Abstract: Soil compaction is a significant factor influencing the energy
efficiency of tillage operations in agriculture. The present review is concerned with an
examination of the extant literature on the manner in which compaction increases
energy requirements during tillage, and the concomitant implications of this
phenomenon in regard to the economic and environmental impact of farming. The
article explores the mechanisms through which soil compaction affects energy usage,
the long-term consequences of increased tillage depth, and potential mitigation
strategies. The review concludes by exploring sustainable farming practices, including
reduced tillage, precision farming, and subsoiling, as potential solutions to enhance
energy efficiency in the context of soil compaction.
O’QUVCHILAR OʻRTASIDA OʻZIGA ZIYON YETKAZISHNI OLDINI OLISHNING MUHIM MASALALARI
Annotatsiya: Maqolada o’quvchilarga o’z fikrlari va hissiyotlariga ishonish,
ularni qo’llab-quvvatlash va qo’llashga qaratilgan maslahatlar bilan birgalikda
suitsidni oldini olishda muhim bir aspekt hisoblanadi. Ushbu maqolada annanatsiya
asosida o’quvchilarning o’z fikrlariga va hissiyotlariga ishonishning suitsidni oldini
olishda ahamiyati keltirildi
FACTORS EFFECTING THE CUSTOMERS' SELECTION OF RESTAURANTS IN UZBEKISTAN
Abstract
Eating outside the domestic got to be an unused drift presently days in
Uzbekistan, which has an influence on the restaurant industry of Uzbekistan. This is
often due to the increment in wages and the changes in the city tenants' tastes and
inclination. Consequently, this consideration has been planned to identify the
components affecting the choice of eateries by the Tashkent city tenants. Both primary
and auxiliary information was utilized to conduct this consideration. An organized
survey having a five-point scale, one having strongly disagreed and five having
strongly agreed, was utilized to conduct the survey.
ТРУДНОСТИ ПЕРЕВОДА ИДИОМ
АННОТАЦИЯ
В статье рассматривается современный подход к изучению
фразеологических систем разноструктурных языков предполагает их анализ на
базе идиоэтнической теории фразеологии. Основополагающим концептом
данной теории является понятие фразеологического знака. В отличие от
переменного сочетания слов, создание фразеологического оборота проистекает
из интенции «вечности». Фразеологизмом становится словосочетание,
ментальный субстрат которого уже включает презумпцию того, что позволяет
актуализировать новые семы.
TAXALLUSLAR VA ULARNING BADDIY ASARNING STILISTIK OBYASIDAGI O‘RNI.
Annotasiya; Ushbu mavzuni tanlash rus adabiyotida ismlarni gapirishga
bo'lgan katta qiziqish bilan bog'liq. Agar biz barcha qahramonlar muallifning
tasavvurida yaratilgan badiiy asar haqida gapiradigan bo'lsak, unda muallif o'z
qahramonlaridan biriga u yoki bu fantastika qahramonini tanlashda etarli darajada
erkinlikka ega ekanligi ayon bo'ladi. Ammo fantastikadagi xayoliy o'zboshimchalik -
bu boshqa nom emas, balki aniq tanlash uchun ongli yoki intuitiv ravishda taxmin
qilingan ehtiyoj - o'quvchining uni idrok etishi bugungi kunda qiziqarli va dolzarb
muammodir.
ПЕРСПЕКИТИВЫ ВНЕДРЕНИЯ ИНФОРМАЦИОННЫХ СИСТЕМ И ТЕХНОЛОГИЙ В СФЕРУ ОБРАЗОВАНИЯ
В данной статье рассматривается значимость развития информационных
систем и технологий в сфере образования. Информационные технологии в
образовании помогают решить проблемы коммуникации. Студенты с
помощью компьютера могут получить знания по разным наукам
.Информационные технологии являются основой современного мира, и они
стали необходимыми в каждой отрасли нашей жизни, включая, конечно, и
образования.
WORD-FORMING ASPECT OF COMPUTER SLANG IN INTERNET DISCOURSE
Summary: In this article is considered sources and ways of formation of slang
words in the language environment of the Internet
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ФУНКЦИОНИРОВАНИЯ ГЛАГОЛОВ В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ: ГРАММАТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ И ИНТЕРПРЕТАЦИЯ
Аннотация: В статье рассматриваются особенности функционирования
глаголов в русском и узбекском языках на основе сопоставительного подхода.
Анализируются различия в грамматических категориях времени, вида и
наклонения, а также выявляются универсальные черты и уникальные элементы
обеих языковых систем. Работа предоставляет базу для дальнейшего изучения
двуязычной грамматики и является вкладом в развитие методологии
преподавания русского и узбекского языков.
ERKIN KASB TANLASHNI IJTIMOIY PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: Maqolada bo'lajak boshlang'ich sinf o'qituvchilarining milliy
tarbiya ko'nikmasini rivojlantirish metodikasi va boshlang’ich sinf o’quvchilarini
milliy hunarlarga yo’naltirish texnalogiyalari to'g'risida fikr yuritilgan.
BO’LAJAK BOSHLANG’ICH SINF O’QITUVCHILARINI TAYYORLASHNING PEDAGOGIK LOYIHASI
Аnnotasiya: Maqolada oliy o’quv yurtlaridagi o’quv jarayonida bo’lajak
boshlang’ich sinf o’qituvchilarini tayyorlashning pedagogik loyihasi yoritilgan bo’lib,
unda ta’lim sifati ko’rsatkichlari aniqlash, uning pedagogik shartlarining majmuy,
talabalarning kognitiv faoliyatini tashkil etish va boshqarish tamoyillari ochib berilgan.
ФИЗИОЛОГИЯ ПОЧЕК
Аннотация: Почки являются жизненно важным органом, выполняющим
многочисленные функции, критически важные для поддержания гомеостаза
организма. Они участвуют в обмене веществ, регулируют водно-электролитный
баланс, контролируют уровень кислотно-щелочного равновесия и способствуют
выведению токсинов и метаболических отходов. Кроме того, почки играют
ключевую роль в поддержании артериального давления посредством ренин-
ангиотензин-альдостероновой системы (РААС), а также участвуют в процессе
кроветворения, вырабатывая эритропоэтин – гормон, стимулирующий
образование эритроцитов. В данной статье рассмотрены основные функции
почек, их физиологические механизмы, принципы работы, а также факторы,
влияющие на их функционирование. Отдельное внимание уделено нарушениям
почечной деятельности и их последствиям для здоровья организма.
ФИЗИОЛОГИЯ ПЕЧЕНИ
Аннотация: Печень – жизненно важный орган, выполняющий широкий
спектр функций, включая обмен веществ, детоксикацию, синтез белков и
регуляцию гомеостаза. В данной статье рассматриваются основные
физиологические процессы, протекающие в печени, ее структура, функции и
роль в поддержании здоровья организма.
ФИЗИОЛОГИЯ И ПАТОФИЗИОЛОГИЯ СЕРДЦА И ИШЕМИЧЕСКАЯ БОЛЕЗНЬ СЕРДЦА
Аннотация: Сердце – центральный орган кровообращения,
обеспечивающий перекачивание крови по сосудам и снабжение тканей
кислородом и питательными веществами. Физиология сердца включает сложные
механизмы регуляции его ритма, сократимости и адаптации к изменяющимся
условиям. В данной статье рассматриваются основные физиологические
процессы работы сердца, а также патофизиологические изменения,
возникающие при ишемической болезни сердца (ИБС).
Ишемическая болезнь сердца – это группа заболеваний, обусловленных
нарушением коронарного кровообращения и недостаточным кровоснабжением
миокарда. Она является одной из ведущих причин смертности в мире.
Основными патогенетическими механизмами ИБС являются
атеросклеротическое сужение коронарных артерий, нарушение эндотелиальной
функции, воспалительные процессы и дисбаланс между потребностью миокарда
в кислороде и его доставкой. В статье подробно анализируются механизмы
ишемии, патофизиология коронарного кровотока, а также современные подходы
к диагностике и лечению данного заболевания.
Особое внимание уделяется факторам риска развития ИБС, включая
артериальную гипертензию, дислипидемию, сахарный диабет, ожирение,
курение и малоподвижный образ жизни. Рассматриваются современные методы
профилактики, включая медикаментозную терапию, изменение образа жизни и
хирургические вмешательства, такие как коронарное шунтирование и
ангиопластика.
PATHOPHYSIOLOGY OF THE KIDNEYS AND KIDNEY DISEASES
Abstract: The kidneys are vital organs responsible for maintaining homeostasis
in the human body. They play a crucial role in blood filtration, waste excretion,
electrolyte and fluid balance, acid-base regulation, and blood pressure control.
Pathophysiological processes affecting the kidneys can lead to various diseases,
including acute and chronic kidney failure, nephritis, nephrotic syndrome, kidney
stones, and other disorders.
КЛИНИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА И ЛЕЧЕНИЕ ИЗМЕНЕНИЙ ОККЛЮЗИОННОЙ ПОВЕРХНОСТИ ЗУБНЫХ РЯДОВ У ДЕТЕЙ
Аннотация
В данной статье рассматриваются изменения окклюзионной поверхности
зубных рядов у детей, их клиническая диагностика и методы лечения. Описаны
основные причины формирования окклюзионных нарушений, современные
подходы к их коррекции и профилактические мероприятия.
GINGO BILOBA OʻSIMLIKNING BOTANIK TAVSIFI TARQALISHI VA AHAMIYATINI
ANNOTATSIYA. Mazkur ilmiy ishda Ginkgo biloba o‘simligining botanik
tavsifi, tarqalish geografiyasi va insoniyat uchun ahamiyati haqida batafsil ma’lumotlar
berilgan. Ginkgo biloba sayyoramizdagi eng qadimiy o‘simlik turlaridan biri bo‘lib,
bugungi kunga qadar biologik xilma-xillikning noyob namunasi sifatida saqlanib
qolgan. Uning morfologik va fiziologik xususiyatlari, tabiiy va sun’iy tarqalishi,
tibbiyot, farmatsevtika va ekologiya sohalaridagi roli tadqiq qilingan.
MAKTABGACHA TA’LIM METODIKASI VA TA’LIM TEXNOLOGIYASI
Annotatsiya: Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim metodikasi va zamonaviy
ta’lim texnologiyalarining ahamiyati tahlil etilgan. Maktabgacha yoshdagi bolalarning
rivojlanish xususiyatlari, ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan ilg‘or pedagogik metodlar
va innovatsion texnologiyalar haqida batafsil ma’lumot berilgan. Shu bilan birga,
o‘qitishning interfaol usullari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish va o‘yin orqali o‘qitishning samaradorligi yoritilgan. Maqola maktabgacha
ta’lim tizimini yanada takomillashtirish uchun ilmiy va amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga
oladi.
PILONEFRIT KASALLIGINING KELIB CHIQISHI
Annotatsiya: Pilonefrit — bu buyraklarning yallig‘lanishiga olib keluvchi
kasallik bo‘lib, u asosan buyrak chovg‘asi va buyrak to‘qimalarida rivojlanadi. Ushbu
kasallik, odatda, bakterial infektsiyalar natijasida yuzaga keladi va buyraklar orqali
siydik yo‘llariga kiradigan mikroorganizmlar bilan bog‘liqdir. Pilonefritning kelib
chiqishi ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, bu maqolada ushbu kasallikning sabablari,
rivojlanish mexanizmlari va uning oldini olish usullari haqida ma'lumotlar berilgan.
ОСОБЕННОСТИ ФОРМИРОВАНИЯ ПРЕДПОСЫЛОК УЧЕБНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ У ДОШКОЛЬНИКОВ С ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ НЕДОСТАТОЧНОСТЬЮ
Формирование предпосылок учебной деятельности у дошкольников с
интеллектуальной недостаточностью является важным этапом их когнитивного
и социального развития. В статье рассматриваются особенности познавательной
деятельности, мотивационной сферы и коммуникативных навыков детей с
особыми образовательными потребностями. Анализируются методы и
технологии, направленные на развитие учебных предпосылок, включая игровые
методики, сенсорную интеграцию и дифференцированный подход в обучении.
Особое внимание уделяется роли педагогов и родителей в создании
благоприятной образовательной среды.
ABDULLA QODIRIYNING O‘ZBEK ROMANCHILIGIDAGI O‘RNI
Annotatsiya. Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining buyuk namoyandalaridan
biri bo‘lgan Abdulla Qodiriyning o‘zbek romanchiligidagi o‘rni va xizmatlari tahlil
etiladi. Muallifning “O‘tkan kunlar” va “Mehrobdan chayon” romanlari o‘zbek
adabiyotida yangi sahifa ochganligi, ularning milliy o‘zlikni anglash va adabiy
tafakkurning rivojlanishiga qo‘shgan hissasi yoritiladi. Shuningdek, maqolada
Qodiriyning asarlari o‘z davrining ijtimoiy-siyosiy hayoti bilan bog‘liq holda tahlil
qilinib, uning uslubi va adabiy merosi xususida fikr yuritiladi.
ABDULLA QODIRIY ASARLARIDA MA’RIFATPARVARLIK G‘OYALARI
Annotatsiya. Mazkur maqolada Abdulla Qodiriyning adabiy merosi va uning
asarlarida aks etgan ma’rifatparvarlik g‘oyalari tahlil qilinadi. Muallifning jamiyatni
isloh qilish, ilm-ma’rifatni targ‘ib etish va milliy uyg‘onish g‘oyalari bilan bog‘liq
qarashlari o‘rganiladi.
ABDULLA QODIRIY - JADIDCHILIK HARAKATINING ASOSCHISI
Annotatsiya. Mazkur maqolada Abdulla Qodiriyning jadidchilik harakatidagi
o‘rni, uning asosiy maqsad va g‘oyalari, shuningdek, bu harakatning o‘zbek jamiyatiga
ta’siri yoritiladi. Muallifning asarlari va publitsistik faoliyati orqali xalqni ma’rifatli
qilishga intilgani tahlil qilinadi.
GINKGO BILOBA OʻSIMLIGINING BOTANIK TAVSIFI, TARQALISHI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada ginkgo biloba osimligining morfologiyasi,
tarqalish ekologiyasi, kimyoviy tarkibi, tibbiyotda va xalqa tabobatida qollanilishi
yoritib berilgan. Xozirgi kunda an'anaviy tibbiyot (xalq tabobati) xalq zakovati bilan
sugorilgan juda boy va ulkan tajriba bilimlar majmuasidir. U ilmiy (rasmiy) tibbiyotni
yangi,samarali dorivor preparatlar bilan boyituvchi bitmas tuganmas manbadir. Xalq
tabobatining bu soxadagi qimmati, tutgan orni bebahodir. Buning uchun misol
tariqasida hozirgi zamon tibbiyotida qollaniladigan shifobaxsh osimliklarni kopchiligi
oz vaqtida xalq tabobati dorivor vositalar xazinasidan olinganligini yoki xozirgi zamon
ilmiy tibbiyotining ozi xalq tabobati asosida taraqqiy etganini eslash kifoyadir.
O’ZBEKISTON TOG’LARIDA TARQALGAN JUNIPERUS. L TURKUMI BOTANIK TAVSIFI, VAKILLARI VA AHAMIYATI
Annotatsiya:Maqola O‘zbekiston tog‘larida tarqalgan Juniperus L. turkumi
o‘simliklarining botanik tavsifi, ularning vakillari va ekologik ahamiyatini yoritishga
bag‘ishlangan. Juniperus turkumi, o‘simliklarning eng qadimgi va ekologik jihatdan
muhim guruhlaridan biri hisoblanadi. Ushbu o‘simliklar asosan tog‘lik va tog‘oldi
hududlarida uchraydi va yuqori chidamlilikka ega bo‘lib, qurug‘ochilik va sovuqqa
qarshi barqarorlik ko‘rsatadi. Maqolada Juniperus turkumiga kiruvchi o‘simliklarning
xususiyatlari, ular o‘sadigan biotoplar va ekologik roli batafsil tahlil qilinadi.
O‘zbekistonning Tyan-Shan, Farg‘ona va Zarafshon tog‘larida tarqalgan Juniperus
vakillari, ayniqsa, Juniperus communis va Juniperus turkestanica kabi turlar
muhokama qilinadi. Shuningdek, maqolada Juniperus o‘simliklarining xalq tibbiyoti
va qurilish sanoatida qo‘llanilishi, ularning iqtisodiy va ekologik ahamiyati,
shuningdek, O‘zbekistonning tabiatini saqlashdagi roli ko‘rib chiqiladi. Maqola
ekologik barqarorlikni ta’minlashda va tabiiy resurslarni boshqarishda Juniperus
o‘simliklarining ahamiyatini oshirish zarurligini ta’kidlaydi.
INTELLEKTUAL MULK HUQUQI: TOVAR BELGILARINING HUQUQIY MUHOFAZASI
Annotatsiya: Ushbu maqolada intellektual mulk huquqi tizimida tovar
belgilarining ahamiyati va ularning huquqiy muhofazasi masalalari tahlil qilinadi.
Tovar belgilarining biznes va iqtisodiyotdagi roli, ularni himoya qilish usullari, xalqaro
va milliy huquqiy normalar asosida berilgan huquqiy kafolatlar hamda muhofaza
jarayonida uchraydigan asosiy muammolar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, O‘zbekiston
qonunchiligida tovar belgilarining huquqiy muhofazasiga oid asosiy normalar ham
tahlil qilinadi.
СУБКОНЪЮНКТИВАЛ ҚОН ҚУЙИЛИШЛАР ВА УЛАРНИ ДАВОЛАШГА ЗАМОНАВИЙ ЁНДАШУВЛАР
Аннотация. Мақолада субконъюнктивал қон қуйилишлари (SCQ) ва
уларни даволашнинг замонавий ёндашувлари таҳлил қилинади.
Субконъюнктивал қон қуйилишлари, кўзнинг конъюнктива қатламында қан ёки
қонли шишлар пайдо бўлиши билан характерланади. Бу ҳолат кўпинча озгина
жароҳат, гипертензия ёки қан айланиш тизими билан боғлиқ касалликлар
натижасида рўй беради. Мақолада субконъюнктивал қон қуйилишининг
сабаблари, симптомлари ва диагностика усуллари хусусида маълумотлар
берилган. Замонавий даволаш усуллари, жумладан, консерватив терапия ва
хирургик интервенсиялар, ҳар бир ҳолатга мувофиқ танланиши кераклиги
таъкидланади. Қон қуйилишининг кам жараёнларида холатни кузатиш ва оғир
ҳолатларда мутахассис ёрдамига мурожаат қилиш муҳимлиги таърифланади.
Мақола тиббиётдаги янги тадқиқотлар ва илғор методлар асосида мавзуга баҳо
берган.
КЎЗ ҚУРИШИ СИНДРОМИДА МАҲАЛЛИЙ СИКЛОСПОРИН ТЕРАПИЯ
Аннотация. Тадқиқотда сунъий кўз ёши терапиясига жавоб бермайдиган
қуруқ кўз касаллиги билан оғриган беморларда шох парда ва конъюнктиванинг
механик сезувчанлигидаги ўзгаришларни баҳолаш ва маҳаллий сиклоспорин
терапиясининг кўз юзаси сезувчанлигига таъсирини ўрганишдир. Бу тадқиқот,
шунингдек, сиклоспориннинг шох парда ва конъюнктива сезувчанлигига бўлган
таъсирини баҳолаш орқали, қуруқ кўз касаллигини даволашда унинг
самарадорлигини аниқлашга қаратилган. Тадқиқот натижалари
сиклоспориннинг кўз юзаси сезувчанлигини ошириш ёки камайтиришини
кўрсатиши мумкин, бу эса даволаш стратегияларининг самарадорлигини
аниқлашда муҳим аҳамиятга эга.
AQL ZAIFLIGI BO’LGAN BEMORLARNING IJTIMOIY MOSLASHISH TAHLILI
Annotatsiya. Maqolada aqli zaiflik tashxisi qo‘yilgan 42 nafar bemorlarning
ijtimoiy moslashuv jarayoni va klinik dinamikasi tahlil qilindi. Tadqiqot davomida
bemorlarning psixologik, ijtimoiy va klinik holatlari baholanib, ularning moslashuv
darajasi va dinamikasi aniqlandi. Shuningdek, terapiya va reabilitatsiya usullarining
samaradorligi baholanib, ijtimoiy integratsiyani oshirishga yo‘naltirilgan tavsiyalar
ishlab chiqildi. Olingan natijalar aqli zaif bemorlarning hayot sifatini yaxshilash va
ularni jamiyatga qo‘shilish jarayonini optimallashtirishga qaratilgan yondashuvlarni
ishlab chiqishga yordam beradi.
МЕТАБОЛИК СИНДРОМДА КОНЪЮНКТИВИТНИНГ КЎРИНИШЛАРИ
Аннотация. Метаболик синдром билан боғлиқ конъюнктивитнинг клиник
кўринишлари беморнинг қон босими ва қон шакарининг ўзгаришларига, ёки
холестерин ва триглицеридлар даражасининг ошишига алоқадор бўлиши
мумкин. Қўшимча равишда, семизлик ва юкори қон босимига боғлиқ кўзнинг
шишиши ва шишишини келтириб чиқариши мумкин. Бу мақолада, метаболик
синдромнинг конъюнктивит билан алоқасини кўриб чиқиш ва бу ҳолатнинг
бошланғич кўринишлари ва хатарларини тадқиқ қилишга қаратилган
тадқиқотлар, клиник амалиётга таъсирини ва даволаш имкониятларини
муҳокама қилади.
КУРЕНИЕ КАК ФАКТОР МУЖСКОГО И ЖЕНСКОГО БЕСПЛОДИЯ
Курение сигарет имеет множество хорошо известных побочных эффектов.
Связь между курением сигарет и бесплодием изучалась десятилетиями; однако
крупномасштабные проспективные исследования среди населения отсутствуют.
В этой статье анализируются последствия курения во время беременности для
будущей фертильности, мужское бесплодие, а также последствия вторичного
табачного дыма.
ПАССИВНОЕ КУРЕНИЕ И РИСКИ САМОПРОИЗВОЛЬНОГО ВЫКИДЫША
Табачный дым и беременность — несовместимые вещи, но статистика
вызывает тревогу: около 22% женщин продолжают подвергаться пассивному
курению во время беременности, а 8,4% из них выкуривают больше 10 сигарет
в день. Это при том, что давно известно о вреде курения для здоровья будущего
ребенка. Пассивные курильщики подвергаются большему риску возникновения
различных осложнений, таких как отслойка плаценты, выкидыши,
мертворождения, преждевременные роды и пороки развития, например,
«заячья губа». Никотин, угарный газ, бензапирен и другие вещества,
образующиеся при горении сигарет, проникают через плаценту к плоду. Причем
концентрация этих веществ в организме ребенка значительно выше, чем у
матери. Это приводит к спазму сосудов плаценты и, как следствие, к
кислородному голоданию у малыша.
НЕГАТИВНОЕ ВОЗДЕЙСТВИЕ КУРЕНИЯ НА ЗДОРОВЬЕ ЧЕЛОВЕКА И ОКРУЖАЮЩУЮ СРЕДУ
АННОТАЦИЯ
Природа изначально наделила человека возможностью вести долгую и
здоровую жизнь. Однако люди реализуют этот потенциал лишь на 30–50%, что
во многом зависит от их образа жизни и способности правильно заботиться о
своем здоровье. Вредные привычки, такие как курение, ускоряют процесс
исчерпания жизненных ресурсов и значительно сокращают
продолжительность жизни. Курение остается одной из наиболее острых
проблем современности, способствуя развитию серьезных заболеваний и
преждевременной смертности. Оно носит массовый характер и наносит вред
не только здоровью отдельного человека, но и обществу в целом, являясь
значимой социальной проблемой. Эта привычка затрагивает как курящих, так
и некурящих людей, подвергая последних опасности пассивного курения.
“ISTE’FO” QISSASIDA OILA MASALASI
Annotatsiya: Ushbu maqolada Murod Muhammad Do‘stning “Iste’fo”
qissasidagi oila mavzusi tahlil etilgan.
KORREKSION-PEDAGOGIK ISHLARNI TASHKIL ETISHNING TASHKILIY, HUQUQIY USLUBIY VA AMALIY YORDAM KO’RSATISH USULLARI.
Annotatsiya: ushbu maqolada korreksion pedagogikaning nazariy va amaliy
jihatlari, shuningdek, nogiron yoki o'ziga xos ehtiyojlarga ega o'quvchilarga
mo‘ljallangan ta’lim jarayonini samarali tashkil etish usullari ko‘rib chiqiladi.
Tadqiqotda pedagogik ishlarni tashkiliy jihatdan mustahkamlash, doimiy treninglar va
metodik qo‘llanmalar asosida maxsus yondashuvlarni ishlab chiqish zarurligi haqida
aytib o'tiladi.. Usuliy jihatdan esa dars jarayonida individual va guruhiy
yondashuvlarni, diagnostika, monitoring va nazorat metodlarini qo‘llash orqali
o‘quvchilarning ijtimoiy-psixologik ehtiyojlariga javob beruvchi tizim yaratilishi
ko‘zda tutilishi aytiladi.. Amaliy ko‘rsatmalar qatoriga esa dars jarayonida innovatsion
ta’lim texnologiyalarini joriy etish, o‘quvchilarga qo‘llab-quvvatlovchi sharoit yaratish
va ijtimoiy integratsiyani rag‘batlantirish kabi masalalar kiritilgan. Natijada,
korreksion pedagogik ishlarni muvaffaqiyatli tashkil etish uchun nazariy bilimlarni
amaliy tajriba bilan uyg‘unlashtirish, zamonaviy metod va texnologiyalarni tatbiq etish
zarurligi asos solinadi.Ushbu maqolada shu tushunchalar haqida so'z boradi.
THESE QUALITIES OF THE POET WERE MANIFESTED
Annotation. The entire work of Maqsud Shaykhzoda is full of a deep political
publicistic spirit. His poetic, dramatic works are in harmony with the times, no matter
what theme they are devoted to. Therefore, the direct service of a creator of this type
in the genre of journalism. Well, you know, increased means light, light, clarity.
Indeed, our intelligentsia was called upon to do the best of knowledge, enlightenment,
culture, education..."With this word, it was as if those who were sitting in the
Enchanted Assembly Hall had a thunderous applause.
FUZIL POET OF UZBEK FOLK ORAL CREATIVITY
Annotation: Shaykhzoda not only wrote works in all types and genres of artistic
creation, but also effectively created as a literary critic and critic. Shaikhzoda was a
versatile talent. In addition to poems and epics, he also created dramas with a very high
artistic capacity. Shaykhzoda began writing later in his life.
VIRTUAL OLAMDA IJTIMOIY MUHANDISLIK ORQALI SODIR ETILADIGAN HUQUQBUZARLIKLARNI OLDINI OLISH CHORALARI
Annotation
This article analyzes the issue of measures to prevent crimes committed through
social engineering in the virtual world from the perspective of international experience
and legislative documents of the Republic of Uzbekistan. The main types of social
engineering - phishing, fake profiles, malware and vishing - are examined in detail, and
their distribution trends in Uzbekistan and the world are illustrated with examples. The
article studies successful cybersecurity strategies of countries such as the USA, the
European Union, and Singapore, and discusses their adaptability to local conditions.
INKLYUZIV TA'LIM: TAMOYILLARI VA UNGA BO‘LGAN EHTIYOJ
Annotatsiya
Hozirgi kunda inklyuziv ta’lim jamiyatning barcha qatlamlariga teng imkoniyat
yaratish va har bir insonning ta’lim olish huquqini ta’minlash yo‘lida muhim tamoyil
hisoblanadi. Inklyuziv ta’lim nogironligi yoki boshqa ehtiyojlari bor bolalar uchun
maxsus sharoitlar yaratish bilan birga, ularni jamiyatning to‘laqonli a’zosi sifatida
tarbiyalashni ham o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. Ushbu maqolada inklyuziv
ta’limning asosiy tamoyillari, unga bo‘lgan ehtiyoj, uning sabab va bosqichlari haqida
so‘z yuritiladi.
UMUMUM TA`LIM MAKTABLARI JARAYONIDA ESHITISHDA, KORISHDA, NUQSONI BOLGAN BOLALAR VA TAYANCH HARAKAT A`ZOLARI BUZULGAN BOLALAR UCHUN INKIRIDIT TA`LIMNI AMALGA OSHIRISHNING ILMIY VA USLUBIY ASOSLARI
ANOTATSIYA: Ko`rish, eshitish va tayanch azolarri harakatlari buzulgan
muomosi bolgan bolalarni ingiridfit ta`limga jalb etish uchun asosan sinf xonalari dars
jarayoni moslashtirishmuhim ahamyat kasb etadi .Ushbu maqolada maxsus extiyojli
o`quvchilar uchun fizik uhitga moslashtirish, o`quv qurollariga e`tibor berish turli
o`qitish metodlaridan foydalanish individual yondashgan xolda texnik vositalardan
foydalanish masalarni ko`rib chiqiladi. Shundan kelib chiqqan holda pedagok va
o`quvchilarning inkuliziv talim sharoitiga moslash jarayoni va Xalqaro tajriba usullari
yordamida tahlil qilinadi.
UZLUKSIZ TAʼLIM TIZIMIDA INKLYUZIV TAʼLIMNING PEDAGOGIK- PSIXOLOGIK BOSQICHLARI
Kirish
Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim tizimini rivojlantirishda inklyuziv taʼlim
muhim yoʻnalishlardan biri hisoblanadi. Inklyuziv taʼlim imkoniyati cheklangan
bolalarning jamiyatga integratsiyalashuvini taʼminlash, ularning huquq va
imkoniyatlarini tenglashtirish hamda shaxsiy salohiyatini toʻliq namoyon etishiga
imkon yaratadi. Uzluksiz taʼlim tizimida inklyuziv taʼlim bosqichma-bosqich amalga
oshirilishi lozim. Ushbu maqolada inklyuziv taʼlim jarayonining pedagogik va
psixologik bosqichlari yoritilib, ularning har biri oʻziga xos yondashuvlar asosida tahlil
qilinadi.
ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO’LGAN BOLALARNI O’QITISH UCHUH INKLYUZIV TA’LIM TIZIMINI TASHKIL ETISH, UMUMTA’LIM MUASSASALARINI MAXSUS MOSLAMALAR (KO’TARISH QURILMASI, PANDUS, TUTQICH VA BOSHQALAR), SHUNINGDEK TEGISHLI KADIRLAR ( MAXUS PEDAGOG, BOLALAR
Annotatsiya: Inklyuziv ta’lim-bu barcha bolalarning, jumladan, alohida
ta’limga ehtiyoji bo’lgan bolalarning ham bir xil maktab va sinfxonalarda, teng
sharoitlarda ta’lim olishni ta’minlaydigan yondashuvdir. Shuningdek, alohida ta’limga
ehtiyoji bo’lgan bollarni o’qitish zamonaviy ta’limning muhim vazifalaridan biri
hisoblanadi. Inklyuziv ta’lim yondashuvi ushbu bolalarni umumiy ta’lim
muassasalariga jalb qilish va ularga teng imkoniyatlar yaratishga qaratilgan. Ammo,
inklyuziv ta’lim samarali bo’lishi uchun muassasalar maxsus moslamalar bilan
ta’minlanishi, shuningdek, malakali kadrlar bilan to’ldirilishi lozim.
ALOHIDA TA'LIM EHTIYOJLARI BOʻLGAN HAR BIR BOLANING INKLYUZIV TA'LIM OLISH HUQUQINI TA'MINLASHGA QARATILGAN CHORA-TADBIRLARNI AMALGA OSHIRISH.
Annotatsiya: Hozirgi vaqtda dunyoning barcha mamlakatlarida va jamiyatning
barcha ijtimoiy guruhlarida alohida ehtiyojga ega bo'lgan bolalar bor. Ushbu maqolada
har bir bolaga nuqsoni sababli bajara olmaydigan qobiliyatlarini emas, balki mavjud
nuqsonga qaramay, u bajara olishi mumkin bo'lgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarini
koʻrsatib oʻtmoqchiman. Qolaversa, bunda inklyuziv ta'lim ahamiyati xususida so'z
boradi.
MAQSUD MAQSUMBEK OʻGʻLI SHAYXZODA (MAQSUD SHAYXZODA)
Annotatsiya: Shayxzoda sheʼriy ijodida, asosan, zamonaviy mavzularda qalam
tebratdi, dramaturgiyasida esa, tarixiy o’tmishga teran nazar tashlab, undagi
zamonaviy muammolarni yoritishga yordam beruvchi siymolar va voqealarga yangi
badiiy hayot bagʻishladi. Oʻzbek adabiyotining atoqli namoyondalaridan biri, mashhur
shoir, zabardast dramaturg, adabiyotshunos olim va tarjimon Maqsud Shayxzoda aql
ma'nosidagina emas, siymo ma'nosida ham hammamizdan ajralib turardi. Muxtor
og'aning beozor savoli unga erish tuyulmadi.
INKLYUZIV TALIMNING TIBBIY-PEDAGOGIK-IJTIMOIY MODELI
Annotatsiya: Bugungi kunda inklyuziv ta'lim global ta'lim tizimlarining
ajralmas qismiga aylanib bormoqda. U nafaqat nogironligi yoki maxsus ehtiyojlari
bo‘lgan bolalarni ta'lim tizimiga qamrab olishni, balki jamiyatda tenglik va adolatni
ta'minlashga ham qaratilgan. Inklyuziv ta'limning dolzartligi turli ijtimoiy, siyosiy va
iqtisodiy sharoitlarda o‘z ahamiyatini oshirib bormoqda, chunki dunyo bo‘ylab ta'lim
tizimlarini rivojlantirishda muhim omil sifatida qaralmoqda. Quyida inklyuziv
ta'limning bugungi kundagi dolzartligi haqida ba'zi asosiy jihatlar ko‘rib chiqiladi:
YORDAMGA MUHTOJ BO'LGAN BOLALARNI TA'LIM TIZIMIGA JALB ETISHDA OTA- ONALAR,OILA VA JAMOATCHILIK BILAN ISHLASH
Annotatsiya: Mazkur maqolada yordamga muhtoj bolalarni ta’lim tizimiga jalb
etish jarayonida ota-onalar, oila va jamoatchilikning o‘rni tahlil qilinadi. Bolalarning
ta’lim olish huquqini ta’minlash uchun oilaviy va jamiyatning qo‘llab-quvvatlashi
qanday ahamiyat kasb etishi muhokama qilinadi. Shu bilan birga, bu borada amalga
oshirilishi lozim bo‘lgan chora-tadbirlar va xalqaro tajriba tahlil qilinadi.
ALOHIDA TA’LIM EHTIYOJLARI BO‘LGAN HAR BIR BOLANING INKLYUZIV TA’LIM OLISH HUQUQINI TA’MINLASHGA QARATILGAN CHORA-TADBIRLARNI AMALGA OSHIRISH.
Annotatsiya:Ushbu maqolada Mehrli maktab davlat ta’lim muassasasi
filiallarida dars jarayonini tashkil etishning muhim jihatlari tahlil qilinadi. Mehrli
maktablar ota-onasiz qolgan bolalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, bu ta’lim
muassasalarida dars jarayonini samarali tashkil etish alohida yondashuvni talab etadi.
Maqolada darslarni individual yondashuv, psixologik qo‘llab-quvvatlash, kasb-hunar
yo‘nalishlariga yo‘naltirish va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish orqali
samarali tashkil etish muhimligi asoslangan.
UMUMTA‘LIM MAKTABLARI JARAYONIDA ESHITISHDA,KOʻRISHDA NUQSONI BOʻLGAN BOLALAR VA TAYANCH HARAKAT A‘ZOLARI BUZILGAN BOLALAR UCHUN INKLYUZIV TA'LIMNI AMALGA OSHIRISHNING ILMIY VA USLUBIY ASOSLARI.
Annotatsiya: Ushbu maqolada umumta’lim maktablari jarayonida eshitish va
ko‘rish nuqsoni bo‘lgan, shuningdek, tayanch-harakat a’zolari buzilgan bolalar uchun
inklyuziv ta’limni amalga oshirishning ilmiy va uslubiy asoslari tahlil qilinadi.
Inklyuziv ta’limning afzalliklari, uning bolalarga ta’siri va metodik yondashuvlar
bo‘yicha ilmiy fikrlar yoritilgan. Yoritilgan fikrlar isbotlangan va uni Oʻzbekistonda
takomillashtirish chora-tadbirlari koʻrilishi yoritilgan.
RAISING PUBLIC AWARENESS ON THE RIGHT TO EDUCATION FOR CHILDREN WITH SPECIAL EDUCATIONAL NEEDS AND THE ESSENCE OF INCLUSIVE LEARNING
Abstract: This article analyzes the right to education for children with special
educational needs, the principles of inclusive education, and the importance of
promoting this system among the public. Inclusive education creates equal
opportunities for all children and facilitates their social adaptation. The study examines
international experiences, challenges in the learning process, ways to shape public
awareness, and necessary measures for the development of inclusive education. It
emphasizes the importance of informing parents, educators, and the general public
about this system, improving the quality of education, and developing individualized
approaches for each child.
GOSPITAL PEDAGOGIKAGA JALB ETILUVCHI KASALLIKLARNING KLINIKASI, DAVOLASH BOSQICHLARI, ALOHIDA XUSUSIYATLARI VA PRAGNOZI
Annotatsiya:Ushbu maqolada gospital pedagogika fanining asosiy
tushunchalari, uning mohiyati va ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, gospital
pedagogikaning asosiy vazifalari, tamoyillari va zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni
haqida batafsil ma’lumot berilgan. Tadqiqot natijalari gospital pedagogika
rivojlanishining istiqbollari hamda ushbu sohadagi zamonaviy yondashuvlarni yoritib
beradi.
GEMATOLOGIYALI DAVOLANISHDA BO‘LGAN BOLALARDA MAKTABGACHA VA UMUMIY O‘RTA TA’LIMNI TASHKIL ETISH USULLARI.
Annotasiya: Maqolada alohida ta’lim ehtiyojlari bo’lgan bolalar uchun
inklyuziv ta’lim tashkil etilgan muassasalarda tadqiqot o’tkazish jarayoni, maqsad va
vazifalari, ularni tashkil etish va o’tkazish yuzasidan olib borilgan ishlar yoritilgan.
BOSHLANG’ICH TA’LIMDA TABIIY FANLAR DARSLARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich sinflarda tabiiy fanlarni o‘qitishda
axborot texnologiyalari vositalaridan foydalanishning ahamiyati haqida to‘xtalib
o‘tilgan.
TERMOBARQAROR BO’YOQLAR OLISHNING BA’ZI ASPEKTLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada qurilish termobarqaror moddalar va ular
asosidagi kompozitsiyalar tayyorlash tartibi keltirilgan. Olingan kompozitsiyalarning
bo’yoq sanoatida qo’llanilishi natijasida termobarqaror bo’yoqlar olish imkoniyatlari
bayon etilgan. Shuningdek, hozirgi vaqtda qo’llanilayotgan mavjud termobarqaror
bo’yoqlarning qiyosiy tahlili keltirilgan. Termobarqaror bo’yoq komponentlari turlari
va ularning termik ko’rsatgichlarini qiyosiy tahlillash orqali kremniyorganik polimer
kompozitsiyalardan yuqori samaradorlikka erishish imkoniyatlari bayon etilgan.
QADIMGI HINDISTON VA HINDISTONDA TABAQALASHISH: KASTALAR TIZIMINING SHAKLLANISHI, RIVOJI VA ZAMONAVIY TA’SIRI
Annotatsiya
Ushbu maqola qadimgi Hindiston va mahalliy aholi orasidagi ijtimoiy
tabaqalashuvning asosiy shakli bo‘lgan kastalar tizimini keng qamrovda yoritishga
qaratilgan. Hindiston mamlakatidagi ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy tuzilishida kastalar
tizimi muhim rol o‘ynagan. Maqolada kastalar tizimining shakllanishi va rivojlanishi,
uning diniy va ijtimoiy ildizlari, shu bilan birga, zamonaviy Hindistonda tizimning
ta’siri muhokama qilinadi. Bundan tashqari, kastalar tizimining hozirgi davrga nisbatan
ijobiy va salbiy ta’siri, hamda ushbu tizimni rivojlantirishga qaratilgan harakatlar
ko‘rib chiqiladi. Ushbu maqola qadimgi Hindiston madaniyatini yoritib, uning zamonaviy jamiyatga ko’rsatgan ta’sirini yanada chuqurroq tushunishga yordam
beradi.
RENESSАNS
Аnnоtаtsiyа
Ushbu maqola renesans davrda insoniyat tarixining inqilobiy-siyosiy boshqa
davrlarga nisbatan ajralib turuvchi bosqichlaridan biri bo‘lib, Ushbu davrda ilm-fan,
san’at, madaniyat va falsafa sohalarida global tarixdagi o’rni haqida ma’lumot beradi.
Ushbu maqola Renesansning tarixiy kontekstida, uning ilmiy va madaniy inqiloblari,
o‘sha davrda yuzaga kelgan yangi g‘oyalar va yangiliklar haqida tahliliy yondashuvni
taklif etadi. Renesans nafaqat ilm-fan va san’atni, balki ijtimoiy tuzumni ham
o‘zgartirdi. Bu yangi falsafiy oqimlar, gumanizm va inson tafakkurining qudratini
e’tirof etish hamda inson huquqlarini ilgari surish kabi g‘oyalar Renesansning muhim
ijtimoiy yutuqlaridan biri edi. Ushbu o‘zgarishlar natijasida, insoniyat tafakkuri yangi
bosqichga o‘tdi va jamiyatda yangi erkinliklar, tenglik va adolat g‘oyalari
rivojlanlantirdi. Maqolada Renesans davrining ilmiy va madaniy yutuqlari,
shuningdek, bu yutuqlarni insoniyat taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi va bugungi kunda
ham davom etayotgan ta’siri yoritiladi. Maqola shuningdek, Renesansning zamonaviy
ilm-fan, san’at va madaniyatga qanday ta’sir ko‘rsatganini va bu ta’sirning hozirgi
kunda qanday davom etayotganini bildiradi.
OCHİQ HAVODA TA'LİMNİNG BOLA RİVOJLANİSHİGA TA'SİRİ: (İJODKORLİK, AQLİY SALOMATLİK VA AKADEMİK SAMARADORLİKNİ OSHİRİSH)
Ushbu maqolada ochiq havoda ta'lim olish bolalarning ijodkorlik salohiyati va
yangi narsalarni kashf qilish qobilyatini rivojlantirishda muhim bo'lgan omillarni
yoritib bergan holda, ularni tabiat bilan ishlash va yangi g'oyalarni shakllantirish
borasida so'z boradi. Olib borilgan tadqiqotlarga ko'ra, tabiat qo'ynida bolalar bilan
shug'ullanish ularni stressga sabab bo'luvchi tashqi omillardan uzoqlashtiradi va
bolalarning psixologik salomatligiga yaxshi ta'sir o'tkazadi. Shuningdek, bu yondashuv
o'quvchilarning nafaqat hozirgi hayot tarzi, balki kelajagi uchun ham foydali bo'lib,
ochiq havoda mashg'ulotlar olib borish bolalarni o'qishga bo'lgan ishtiyoqini va uning
samadorligini oshiradi. Bu turdagi amaliy mashg'ulotlar bolalarda ekologik mas'uliyat
va atrof-muhitga bo'lgan hurmat hissini oshiradi. Ushbu maqolada ochiq havoda
ta’limning foydali jihatlari ilmiy manbalarga asoslanib tahlil qilinadi.
DEKAMERON VA MING BIR KECHA ASARLARI
Annotatsiya
Tarix va bugungi jamiyat hayoti davomida adabiyot jamiyatning ko‘zgusi bo‘lib,
uning qadriyatlari, kurashlari, o‘zgarishlarini va ta’sirini aks ettirib kelgan .Italiyaning
mashxur yozuvchisi Jovanni Bokkachchoning “Dekameron” asari va undagi asosiy
qahramoni Griselda va “Ming bir kecha” Arab ertagi asarlaridagi Shehrazada kabi
qahramonlarni o’xshashliklari va undagi farqlar hamda voqealarni jamiyatga ta’siri.
Ushbu maqolada men ushbu ikki ramziy qahramon o'rtasidagi o'xshashlik va farqlarni o'rganish va ularning hikoyalarining kengroq ijtimoiy oqibatlarini tahlil qilishga
yondashdim. O’sha davrdagi ayollarni jamiyatdagi o’rni va sabr¬ bardoshi va aqliy
salohiyati orqali o’zi va butun jamiyat qizlari hayotini saqlab qolgani haqida hikoya
orqali yoritib bermoqchiman . Asarlarni ijtimoiy nuqtai nazardan tahlil qilishga xarakat
qildim. Shuningdek asarlar asosan xiyonat, ayollarning jamiyatdagi o’rni va
bilimlarnng kuchi haqida.
RELIGION AND POLITICS DURING THE MIDDLE AGES.
Oʻrta asrlarda salib yurishlari Yevropa xristianlari tomonidan Muqaddas yer,
shuningdek, Quddusni musulmonlardan qaytarish maqsadida bir qancha harakatlar olib
borilgan. Bu harakatlar asosan, Yevropa va Islom dunyosi o'rtasidagi madaniy,
iqtisodiy-ijtimoiy va diniy aloqalarni tobora kengaytiradi. Shunga qaramay, Salib
yurishlari Quddusni egallab oladi va Xudo uyi tashkil etiladi. Afsuski, bu hududlarni
saqlab qolishga qaratilgan rejalar, muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlanadi. Shuningdek,
Richard I boshchiligida turli xil yurishlar olib borildi, ammo Quddusni avvalgi holiga
qaytarishga muvaffaq bo'lolmadi. Keyingi
Salib yurishlari esa Konstantinopolni bosib oladi. Natijasida Sharqdagi xristian
davlatlariga zarar yetkazadi boshlaydi. Shuningdek, Salib yurishlari nafaqat diniy
masalalar, balki siyosiy kuchlar tarangligini ham ifodalab, Yevropadagi feodal
tizimning burivojlanishi va savdo-sotiq aloqalarini kengayishiga sabab bo'ladi. Ular
Islom dunyosi bilan Yevropa o'rtasidagi muloqotni kengaytirigan holda, uzoq muddatli
ijtimoiy va iqtisodiy o'zgarishlarga olib keladi va zamonaviy tarixning shakllanishida
ham muhim ahamiyatga ega hisoblanadi.
VIZNTIYA IMPERIYASI (SHARQIY RIM IMERIYASI)
Annotatsiya
Ushbu maqola Vizantiya imperiyasi tarixiy rivojlanishi, siyosiy tizimi, madaniy
yutuqlari va uning global tarixdagi o‘rni haqida ma’lumot beradi. Vizantiya imperiyasi
— Sharqiy Rim imperiyasining davomchisi bo‘lib, 330-yilda Rim imperiyasining
ikkiga bo‘linishidan so‘ng o‘zining alohida siyosiy va madaniy tizimini rivojlantirdi.
Imperiya, asosan, Byzantion (hozirgi Istanbul) atrofida tashkil topgan va keyinchalik
Konstantinopol deb atalgan shahar uning poytaxti bo‘lib xizmat qilgan. U Rim
imperiyasining qolgan qismlariga nisbatan uzoqroq yashab, 1453-yilda Usmonli
turklari tomonidan zabt etilgunga qadar 1000 yildan ortiq davom etdi. Vizantiya Rim
imperiyasidan ajralib chiqishi, Konstantinopol shahrining ahamiyati va imperiyaning
qulashiga olib kelgan omillar batafsil yoritiladi. Shuningdek, maqola Vizantiya san’ati,
huquq tizimi va pravoslav cherkovining shakllanishi borasida chuqur tahlilni o‘z ichiga
oladi. Maqola o‘quvchilarni bu buyuk imperiyaning madaniy va tarixiy merosi bilan
yaqindan tanishtirishga qaratilgan.
AMAZONKA AYOLLARİ
Annotatsiya
Ushbu maqolada Amazonkalar, ya'ni jangchi ayollarining hayoti va turmush
tarzi, yunon asarlaridagi tasniflari bilan tanishtirdik. Amazonkalar aslida mavjud
bo‘lganmi yoki bu yunon afsonalari mahsuli? degan savolga ma'lum manbalar asosida
javob berishga urinib ko‘rdik. Ular yashagan joylarni yunon tarixchilarining asarlari
hamda hozirgi nomlari asosida tahlil qildik. Amazonka malikalari, ularning jangovar
harakatlari hamda jasorati haqida yunon asarlarida ko‘plab ma'lumotlar keltirilgan.
Olimlar hozirgi zamonda amazonkalarning mavjud bo‘lganligini ayrim arxeologik
dalillar asosida ham isbotlamoqdalar. Matriarxat davri timsoli bo‘lgan ushbu
qabilaning hayoti haqida kengroq ma'lumot beramiz.
МЕТОДЫ ПРЕПОДАВАНИЯ ИСТОРИИ И ИХ КЛАССИФИКАЦИЯ
Методика преподавания представляет собой систему стратегий и
подходов, применяемых педагогами и учениками для достижения
образовательных целей, направленных на усвоение знаний, развитие
критического мышления и формирование необходимых компетенций. В данной
статье рассматриваются ключевые особенности эволюции методов
преподавания истории, основанные на анализе отечественных и зарубежных
научных источников. Особое внимание уделяется классификации методов
исторического образования, включая индуктивные, аналитические и другие
логические подходы, которые базируются на таких операциях, как анализ,
синтез, дедукция и индукция. Кроме того, исследуется влияние данных
методологических подходов на процесс обучения, а также их значимость в
развитии познавательных способностей учащихся, формировании их
исторического мышления и умении применять полученные знания на практике.
QADIMGI DUNYONING SAVDO YO‘LLARI: (BUYUK IPAK YO‘LI VA DENGIZ SAVDOSINING RIVOJLANISHI)
Annotatsiya:
Ushbu maqola qadimgi dunyoning turli xil savdo yo‘llari, xususan, Buyuk Ipak
yo‘li va dengiz savdolarining qanday rivojlanganligi tahlil qilishga bagʻishlangan.
Buyuk Ipak yo‘li, Sharq va G‘arb o‘rtasida o’zaro savdo, madaniyat va ilm
almashinuviga sababchi bo’lgan asosiy yo’l bo’lib, qadimgi xalqlar orasida o’zaro
iqtisodiy aloqalarni ham mustahkamladi. Shuningdek, dengiz savdolarini rivojlanishi
esa, ko’plab port shaharlari va savdo markazlarining o‘sishiga sabab bo‘lib, global
savdo tarmog‘ining keng shakllanishiga yaxshi imkon yaratib berdi. Maqolada, asosan
bu savdo yo‘llarining ijtimoiy, madaniy va texnologik taraqqiyotga ta’siri, shuningdek,
ular orqali olib o‘tilgan turli mahsulotlar va texnologiyalar haqida yoziladi va tahlil
qilinadi. Bunda qadimgi savdo yo‘llarining hozirgi zamon madaniyatiga va global
savdo tizimiga qanday ta’sir qilganini ko‘rsatib beradi. Bundan tashqari, Buyuk Ipak
yo‘li va dengiz savdosi nafaqat iqtisodiy taraqqiyotga, balki diplomatik aloqalar,
navigatsiya texnologiyalarining rivoji va pandemiyalarning tarqalishiga ham sezilarli
ta’sir ko‘rsatgan. Shuningdek, bugungi global iqtisodiyot va savdo tizimining shakllanishida qadimgi savdo yo‘llarining o‘rni katta bo‘lib, ayniqsa, Xitoyning ‘Bir
kamar, bir yo‘l’ loyihasi bu jarayonning davomiyligini ta’minlamoqda.
SIMMENTAL ZOTI SIGIRLARINING YELINI SHAKLI VA SIFATINI O‘RGANISH
Annotatsiya.Bu maqolada simmental zoti sigirlarining yelini shakli va sifatini
o‘rganish haqqida malumot berilgan. Asosiy texnologik belgilari hayvonlarning tirik
vazni, konstitutsiyasining mustahkamligi, mashina sog‘imiga moslashganligi,
mahsuldorligi, kasalliklarga chidamliligi, oyoqlari va tuyoqlarining mustahkamligi,
serpushtligi, fe’l-atvori va boshqalar kiradi.
KOMPYUTER ARXITEKTURASI FANINI O'QITISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISHDA MOBIL ILOVALARNI QO’LLASH
Annotatsiya: Ushbu maqolada kompyuter arxitekturasi fanini o‘qitish
metodikasini takomillashtirishda mobil ilovalardan foydalanishning samaradorligi
tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida interaktiv texnologiyalar va mobil ilovalar
talabalar bilimini mustahkamlash, ularning mustaqil ishlash qobiliyatini oshirish
hamda dars jarayonini yanada qiziqarli qilish uchun keng qo‘llanilmoqda. Tadqiqotda
mobil ilovalar yordamida o‘quv jarayonini innovatsion yondashuvlar asosida tashkil
etish, ularning o‘qitish sifatiga ta’siri va o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini
oshirish imkoniyatlari o‘rganiladi. Shuningdek, bu jarayonda duch kelinadigan
muammolar va ularning yechimlari ham tahlil qilinadi.
GEOAXBOROT TEXNOLOGIYALAR FANINI O'QITISHDA "GAMEFIKATSIYA METODIKA"SINI QO'LLAB TAKOMILLASHTIRISH.
Annotatsiya: Ushbu maqolada geoaxborot texnologiyalar (GAT) fanini
o‘qitishda gamefikatsiya metodikasini qo‘llash va uni takomillashtirish usullari tahlil
qilinadi. Gamefikatsiya – o‘yin elementlarini ta’lim jarayoniga integratsiya qilish
orqali talabalar motivatsiyasini oshirish va o‘zlashtirish darajasini yaxshilashga
qaratilgan innovatsion metodikadir. Maqolada GIS dasturlarida bosqichli topshiriqlar
berish, xazina izlash (GeoTreasure Hunt), geografik muammolarni hal qilish (Geo-
Detective), virtual va kengaytirilgan reallikdan foydalanish, shuningdek, simulyatsiya
va loyihaviy yondashuvlar kabi gamefikatsiya usullari batafsil yoritiladi.Shuningdek,
gamefikatsiyani takomillashtirish uchun interaktiv platformalar, mobil ilovalar, reyting
va mukofot tizimlari, "GeoHackathon" kabi tadbirlar hamda jamoaviy ishlashga
asoslangan metodlar tavsiya etiladi. Gamefikatsiyaning natijalari sifatida
o‘quvchilarning qiziqishi ortishi, amaliy ko‘nikmalar shakllanishi va texnologiyalarni
chuqur o‘zlashtirishiga erishish mumkinligi ko‘rsatiladi. Ushbu tadqiqot natijalari,
ayniqsa, geoaxborot texnologiyalari bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash jarayonini
takomillashtirish uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
BOSHLANG'ICH SINF TABIIY FANLAR DARSLARIDA AXBOROT KOMMUNIKATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Annotasiya: Ushbu maqolada boshlang'ich sinf tabiiy fanlar darslarini samarali
tashkil etish, tabiiy fanlar darslarida axborot kommunikatsion texnologiyalardan o'rinli
foydalanish haqida so'z boradi. Shuningdek, axborot texnologiyalarining dars sifatini
oshirishdagi ahamiyati haqida fikr yuritiladi.
MAHALLIY VA XALQARO BOZORLAR UCHUN KICHIK BIZNES STRATEGIYALARI
Ushbu maqolada zamonaviy texnologiyalarning kichik biznesni
rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt, bulutli
texnologiyalar, blokcheyn va elektron tijorat kabi innovatsiyalar biznes
samaradorligini oshirish va yangi imkoniyatlar yaratishda muhim rol o‘ynaydi.
Shuningdek, kichik tadbirkorlik subyektlari uchun avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimlari, internet-marketing strategiyalari va mijozlar bilan ishlashda raqamli
vositalarning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Maqola kichik biznes egalari uchun amaliy
tavsiyalar va zamonaviy texnologiyalardan samarali foydalanish bo‘yicha innovatsion
yondashuvlarni taklif etadi.
HUJAYRA BIOLOGIYASI
Annotatsiya: Hujayra biologiyasi — bu hayotning asosiy birligi bo'lgan
hujayralarni o'rganadigan biologiyaning bir bo'limidir. Hujayra biologiyasi,
hujayralarning tuzilishi, funksiyalari, rivojlanishi va ularning o'zaro aloqalari kabi
ko'plab jihatlarni o'z ichiga oladi. Hujayra biologiyasining asosiy maqsadi
hujayralarning qanday ishlashini, qanday qilib bir-biri bilan aloqada bo'lishini va
qanday qilib organizmning umumiy faoliyatini ta'minlashini tushunishdir.